Biha Kappa v1.p74
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p74
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p74.1
2. sakkayapāyayavayaṇāṇa vibhāsā jattha jujjate jaṃ tu| eka jīvadravya athavā aneka jīvadravyoṃ meṃ tathā ajjhayaṇaniruttāṇi ya, vakkhāṇavihī ya aṇuogo|| usake vipakṣa arthāt eka ajīvadravya athavā aneka saṃskṛta aura prākṛta bhāṣā ke vacana (ekavacana, dvivacana) ajīvadravyoṃ meṃ jo maṃgalasaṃjñā niyata hotī hai vaha saṃjñāmaṃgalajo jahāṃ ucita ho, unakī vibhāṣā-vivecana karanā tathā nāmamaṃgala hai| kalpa aura vyavahāra-ina donoṃ graṃthoṃ ke adhyayananirukta kī 7. jā maṃgala tti ṭhavaṇā, vihitā sabbhāvato va asato vā| vyākhyānavidhi-yaha anuyoga hai| tattha puṇa asabbhāve, maṃgalaṭhavaṇāgato akkho| 3. naṃdī ya maṃgalaṭṭhā, paṃcaga duga tiga duge ya coisae| 8. je cittabhittivihiyā, u ghaḍādī te ya huṃti sabbhāve| aṃgagayamaṇaṃgagae, kāyavva parūvaṇā pagayaṃ || tattha puṇa āvakahiyā, havaṃti je devalogesu||
v1.p74.2
anuyoga ke prāraṃbha meṃ maṃgala ke lie naṃdī kā kathana karanā jo sadbhūtākāra athavā asadbhatākāra meṃ maṃgala kī cāhie| naṃdī pāṃca jñānātmaka hai| jñāna paṃcaka do bhāgoṃ meṃ sthāpanā kī jātī hai, vaha sthāpanāmaṃgala hai| akṣa ādi meṃ vibhakta hai-pratyakṣa aura parokṣa| pratyakṣa jñāna ke tīna bheda maṃgala kī sthāpanā asadbhāva sthāpanāmaṃgala hai| citrabhitti para haiṃ-avadhijñāna, manaḥparyavajñāna tathā kevalajñāna| parokṣa jñāna ke citrita ghaṭa ādi sadbhāva sthāpanāmaṃgala haiṃ| jo devaloka meṃ do bheda haiṃ...ābhinibodhikajñāna tathā śrutajñāna| śrutajñāna ke | citrabhitti para citrita ghaṭa ādi sthāpanāmaṃgala hote haiṃ ve caudaha prakāra haiṃ| athavā śrutajñāna ke do bheda haiṃ-aṃgagata tathā yāvatkathika (śāśvata) hote haiṃ aura manuṣyaloka meṃ honevāle ve anaṃgagata arthāt aṃgapraviṣṭa aura aṃgabāhya| unakī prarūpaṇā itvarika hote haiṃ| karanī cāhie| yahāṃ prakṛta hai-maṃgalārtha naṃdī| usakā kathana 9. uttaraguṇanipphannā, salakkhaṇā je u hoti kuṃbhāī| karanā cāhie| taṃ davvamaṃgalaṃ khalu, jaha loe aṭṭha maṃgalagā|| 4. naṃdī maṃgalaheḍaṃ, na yāvi sā maṃgalāhi vairittā| 10. gaṃtiyaṃ aṇaccaṃtiyaṃ ca davve u maṃgalaṃ hoi| kajjābhilappaneyā, apuḍho ya puḍho ya jaha siddhā|| tabvivarīyaṃ bhāve, taṃ pi ya naṃdī bhagavatī u ||
v1.p74.3
naṃdī-jñānapaṃcaka kā kathana maṃgala ke lie vaktavya hai| vaha jaise loka meṃ āṭha maṃgala hote haiṃ, vaise hī uttaraguṇoṃ se naṃdī gaṃgala se vyatirikta nahīṃ hai| kārya, abhilāpya tathā niṣpanna tathā lakṣaṇayukta kuṃbha ādi dravyamaṃgala hote haiṃ| jñeya-ye kāraṇa abhilāpa tathā jñāna se apṛthak aura pṛthak- dravyamaṃgala anaikāntika tathā anātyantika hote haiṃ| isake donoṃ prakāra se siddha haiṃ| (isī prakāra naṃdī maṃgala se pṛthak viparīta arthāt bhāvamaṃgala aikāntika aura ātyantika hotā bhī hai aura apṛthaka bhī hai|) hai| vaha bhāvamaṃgala hai bhagavāna nandī| 5. nāmaṃ ṭhavaṇā davie, bhāvammi ya maṃgalaṃ bhave cauhā| 11. jaha iṃdo tti ya etthaṃ. ta maggaṇā hoti nāmamādīṇaṃ| emeva hoi naṃdī, tesiṃ tu parūvaṇā iṇamo|| savvāṇuvāyi sannā, ṭhavaṇādipayā u patteyaṃ || maṃgala cāra prakāra kā hotā hai-nāmamaṃgala, sthāpanāmaṃgala, (jahāṃ kevala saṃjñā śabda hotā hai vahāṃ nāma, sthāpanā ādi dravyamaṃgala tathā bhāvamaṃgala| isī prakāra naṃdī ke bhī cāra cāroṃ kā samavatāra hotā hai| jaise kisī ne 'indra' śabda kā prakāra haiṃ-nāmanaṃdī, sthāpanānaṃdī, dravyanaṃdī tathā bhāvanaṃdī| una uccāraṇa kiyā| yahāṃ isa śabda ke sātha nāma ādi cāroṃ kī nāmamaṃgala ādi kī prarūpaṇā isa prakāra hai|
v1.p74.4
mārgaṇā hotī hai| saṃjñā śabda sarvānupātī hotā hai| arthāta indra 6. egammi aṇegesu va, jīvaddavve va tavvivakkhe vā| mātra kahane se nāmaindra, sthāpanāindra, dravyaindra aura ___maṃgalasannā niyatā, taṃ sannāmaṃgalaṃ hoi|| bhāvaindra-cāroṃ grahaṇa hote haiṃ| sthāpanā ādi pada pratyeka 1. sāmarthya varṇanāyāṃ ca, chedane karaṇe tathā| 4. mūlaguṇa kī apekṣā uttaraguṇa se niṣpanna| mūla guṇa hai-pṛthvīkāyika aupamye cādhivāse ca, kalpaśabdaṃ vidurbudhāḥ|| jīva-miṭṭī| uttaraguṇa hai-kuṃbhakāra dvārā cakra, daṃḍa, sūtra ādi ke kalpa śabda ke chaha artha-sāmarthya, varṇana, chedana, karaṇa, upamā tathā prayatna se niṣpanna ghaṭa ādi| adhivāsa| 5. pūrṇa kalaśa ekāṃtataḥ saba ke lie maṃgala hai| parantu cora aura kṛṣaka ke 2. vidhivada vapanād haraṇācca vyavahāraḥ| yasya nā''bhavati tasya hāpayati, lie rikta ghaṭa śubha hotā hai aura gṛhapraveśa ādi meṃ pūrṇa ghaṭa śubha mānā yasya ābhavati tasmai dadāti vyavahārādhyayanavetteti vyavahāraḥ| jātā hai| ataḥ vaha anaikāntika hai| 3. śloka meṃ prayukta 'api' śabda kī yaha dhvani hai ki naṃdī maṃgala se kisī vyakti ne śobhanadravyoṃ ke śakuna se prasthāna kiyā aura vyatirikta bhī hai| (vṛ. pṛ. 5) āge usane aśobhana dravya dekhe| isase pūrva kā śubha pratihata ho gayā| ataḥ vaha ātyantika hai|