Pramāṇa · Search · About · API

Biha Kappa v1.p80

Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p80

Language
Māhārāṣṭrī Prakrit

v1.p80.1

vyaṃjana ke eka-eka akṣara ke do-do prakāra ke paryāya hote hai svaparyāya aura paraparyāya ina donoṃ ke do-do prakāra haiṃsaṃbaddha aura asaṃbaddha |
61. atthitte saṃbaddhā, hoti akārassa pajjayā je u| te ceva asaṃbaddhā, ṇatthitteṇaṃ tu savve vi || akāra ke jo svaparyāya haiṃ ve vahāṃ astitva se saṃbaddha haiṃ| nāstitva se ve hī sabhī asaṃbaddha haiṃ|
62. emeva asaṃtā vi u ṇatthitteṇaṃ tu hoṃti saṃbaddhā |
se ceva asaṃbaddhā, atthitteṇaṃ abhāvattā || isī prakāra paraparyāya na hone para bhī ve nāstitva se saṃbaddha haiṃ| ve hī paraparyāya astitva kī dṛṣṭi se asaṃbaddha haiṃ, kyoṃki vahāṃ unake astitva kā abhāva hai|
63. ghaḍasahe ghaḍa 'kārā, havaṃti saṃbaddhapajjayā ete| te ceva asaṃbaddhā, havaṃti rahasaddamādīsu ||
'ghaṭa' śabda meṃ 'gha' 'ṭa' aura akāra haiṃ| unake jo paryāya haiṃ ve astitva se saṃbaddha haiṃ| ghaṭa śabda ke ve hī akāra ādi paryāya ratha ādi śabdoṃ meṃ astitva kī dṛṣṭi se asaṃbaddha hote haiṃ| (tātparya hai ki ratha śabda ke jo svaparyāṃya haiṃ ve astitva kī dṛṣṭi se saṃbaddha haiṃ kyoṃki ve vahāṃ haiṃ| ghaṭa śabda ke svaparyāya nāstitva kī dṛṣṭi se vahāṃ asaṃbaddha haiṃ, kyoṃki ve vahāṃ nahīṃ haiṃ |)
64. saṃjuttā - 'saṃjuttaṃ, iya labhate jesu jesu atthesu | viṇiogamakkharaṃ te si hoṃti sambhāvapanjāyā | isa prakāra ghaṭa, ratha ādi śabdoṃ meṃ saṃyukta athavā asaṃyukta akṣara ādi jina-jina arthoṃ meṃ viniyoga ko prāpta hote haiṃ, ve unake sadbhāva paryāya arthāt svaparyāya haiṃ, dūsare paraparyāya haiṃ|
65. ṇicchayato savvaguruṃ savvalahuṃ vā ṇa bijjate davvaṃ | vavahārato tu jujjati, bādarakhaṃdhesu ṇa'ṇṇesu || niścayanaya ke anusāra koī bhī dravya sarvaguru arthāt ekāṃtaguru athavā sarvalaghu arthāt ekāṃtalaghu nahīṃ hotā| vyavahāranaya ke anusāra bādara skaṃdha (anaṃtapradeśī skaṃdha ) sarvaguru aura sarvalaghu hote haiṃ, dūsare nahīṃ |
66. tatto vaggaṇāo, suhumāṇa bhavaṃta'ṇaṃtaguṇiyāto |
paramāṇūṇa ya ekkā, saṃkhe saṃkheyare'saṃkhā || samasta bādara skaṃdha kī vargaṇāoṃ se sūkṣma anaṃta praveśātmaka skaṃdhoṃ kī vargaṇā anaṃtaguṇā adhika hai| samasta 1. avarṇa ke aṭhāraha svaparyāya-hasva, dīrgha, pluta| pratyeka ke tīna-tīna bheda-- udātta, anudātta aura svarita | pratyeka ke do-do bheda-sānunāsika, niranunāsika | isa prakāra 18 bheda |

v1.p80.2

bṛhatkalpabhāṣyam
paramāṇuoṃ kī vargaṇā eka hai saṃkhyeya pradeśoṃ kī vargaṇā saṃkhyāta aura asaṃkhyeya pradeśoṃ kī vargaṇā asaṃkhyāta hai | (saṃkhyāta ke saṃkhyāta bheda haiṃ aura asaṃkhyāta ke asaṃkhyāta bheda haiṃ|
67. iya poggalakāyammī, savvatthovā u gurulahū baccā ubhayapaḍisehiyā puṇa, anaṃtakappā bahuviyappā ||
isa prakāra pudgalāstikāya meṃ gurulaghu vravya sabase kama haiṃ tathā ubhayapratiṣedhita arthāt agurulaghu dravyoṃ ke anaṃta bheda haiṃ ve anaṃtabheda vikalpoṃ ke ādhāra para hote haiṃ| 68. te
gurulahujjāyā, paṇṇāchedeṇa vokasattāṇaṃ | jā bāyaro jahaṇṇo, aṇatahāṇīe hāryatā || ve guru laghuparyāya prajñā ke ādhāra para pṛthaka-pṛthaka kie jāne para sarvotkṛṣṭa bādara skaṃdha se adhastana bādara skaṃdhoṃ meṃ anantaguṇahāni se taba taka hī hīyamāna hote haiṃ jaba taka ki jaghanya bādara skaṃdha prāpta nahīṃ ho jātā| (agurulaghu paryāya kramaśaḥ anaṃtaguṇavṛddhi se pravardhamāna hote haiṃ|)
69. keṇa havejja viroho, agurulahūpajjavāṇa u amutte | accaṃtamasaṃjogo, jahiyaṃ puṇa tavvivakkhassa ||
( amūrta dravyoṃ ke agurulaghu paryāya parimāṇa kā ciṃtana ) praśna hotā hai ki amūrta dravyoṃ (dharmāstikāya, adharmāstikāya, ākāśāstikāya tathā jīvāstikāya meṃ gurulaghuparyāya kā vipakṣa agurulaghuparyāya ke ekāntataḥ asaṃyoga meṃ kisakā virodha hai ? kisa kāraṇa se ve paryāya nahīṃ hote? kisīkā virodha nahīṃ| (kisī ke virodha vināśana ke abhāva meṃ sadā prati pradeśa meṃ anaṃta agurulaghuparyāya hote haiṃ |)
70. evaṃ tu aṇatehiṃ,
agurulahūpajjavehiṃ saṃjuttaṃ | hoi amuttaṃ davvaṃ, arūvikāyāṇa u u cauṇhaṃ || cāroṃ arūpī astikāya dravyoṃ meṃ pratyeka amūrta dravya anaṃta agurulaghuparyāyoṃ se saṃyukta hai|
71. uvaladdhī agurulahū, saṃjoga - sarādiṇo ya pajjāyā| eteṇa hutā savvāgāsappaesehiṃ || jitane agurulaghuparyāya (tathā gurulaghuparyāya) haiṃ, akṣaroṃ meṃ jitane svarūpataḥ athavā abhilāpyabheda se saṃyoga haiṃ, jo udātta ādi svaroṃ se abhilāpyabhāva haiṃ, jo śakuna ādi gata svara viśeṣa hai-ina sabakī upalabdhi hotī hai (yaha pratyeka 2. ekāntaguru hone para vaha dravya ekāntataḥ patanadharmā ho jātā hai| ekāntalaghu hone para vaha dravya ekāntataḥ apatanadharmā ho jātā hai|