Biha Kappa v1.p84
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p84
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p84.1
= =bṛhatkalpabhāṣyam kī upamā bhavasiddhika tathā salabdhika jīvoṃ ke sātha dī 110. kāleṇuvakkameṇa va, jaha nāsati koddavāṇa madabhāvo| gaī hai| ahigamasammaṃ nesaggiyaṃ ca taha hoi jīvāṇaṃ || 105. davaṇa jiṇavarāṇaṃ, pūrya aṇṇeṇa vā vi kajjeṇa| jaise kabhī kodravoṃ kā madanabhāva-mādakatā kāla ke suyalaṃbho u abhavve, havijja thaṃbheṇa uvaṇīe|| vipāka se naṣṭa ho jātā hai aura kabhī upakrama-upāya se (tīna puruṣoṃ ke dṛṣṭāṃta meṃ jo puruṣa coroṃ ko dekhakara unakā madanabhāva dūra ho jātā hai| usī prakāra kucheka jīvoṃ ke stabdha ho gayā thā, usake sadṛśa hotā hai graṃthi ke nikaṭa upakrama ke dvārā samyaktva prāpta hotā hai| vaha adhigama sthita bhavya athavā abhavya| vahāṃ saṃkhyeya athavā asaṃkhyeya samyaktva hotā hai| kinhīṃ jīvoṃ ke kāla ke paripāka se svataḥ kāla taka rahā jātā hai| praśna hai vahāṃ sthita puruṣa ke kyā samyaktva prāpta hotā hai| vaha naisargika samyaktva hotā hai| lābha hotā hai?) (isakā tātparya hai ki kinhīṃ jīvoṃ ke adhigama ke kāraṇa jisa stabdha puruṣa kā dṛṣṭāṃta meṃ upanaya hai, vaha bhavya mithyātvapudgala samyaktva meṃ badala jāte haiṃ aura kinhīṃ jīvoṃ athavā abhavya ho, use jineśvara deva kī pūjā-arcā dekhakara ke ye mithyātva ke pudgala svataḥ badala jāte haiṃ|) athavā anya kārya se śrutalābha hotā hai| 111. soūṇaṃ ahisamecca va, karei so vaḍḍamāṇapariṇāmo| 106. sammattammi u laddhe, paliyapuhṛtteṇa sāvago hojjā| micche sammāmicche, samme vi ya poggale samayaṃ||
v1.p84.2
caraṇovasama-khayāṇaṃ, sāgarasaṃkhaṃtarā hoti|| kevalajñānī ādi pratyakṣajñāniyoṃ se sunakara athavā jātijisane anivṛttikaraṇa dvārā samyaktva prāpta kara liyā hai, smṛti ādi se samyaktva ko prāsakara koī vardhamāna pariṇāma vaha palyopama-pṛthaktva bīta jāne para śrāvaka hotā hai| usake vālā jīva eka sātha mithyātva pudgaloṃ ke tīna puṃja kara letā paścāt saṃkhyāta sāgaropama ke bīta jāne para caraṇalābha hotā hai-mithyātvapudgala, samyagmithyātvapudgala tathā samyaktva. hai| phira saṃkhyāta sāgaropama bītane para upaśamaśreṇī kā lābha pudgala| aura phira saṃkhyeya sāgaropama ke vyatīta hone para kṣapakaśreṇī 112. micchattāo mīse, mīsassa u hojja saṃkamo dosuṃ| aura usī bhava meṃ mokṣa ho jātā hai| samme vā micche vā, sammā micchaṃ na puṇa mīsaṃ || 107. evaṃ apparivaḍie, sammatte deva-maṇuyajammesu| (pūrvokta pudgaloṃ kā paraspara saṃkramaṇa hotā hai, jaise-) __ annayaraseḍhivajja, egabhaveṇaṃ ca savvāiṃ|| mithyātva pudgaloṃ kā miśra meṃ saṃkramaṇa hotā hai| miśra
v1.p84.3
isa prakāra deva aura manuṣyajanma meṃ jinakā samyaktva pudgaloṃ kā do meṃ saṃkramaṇa hotā hai-samyaktva meṃ tathā apratipatita rahā hai, unake lie yaha krama hai| eka bhava meṃ hī mithyātva meṃ| samyaktvī samyaktva meṃ tathā mithyātvī yaha sārā krama prāpta ho jātā hai, kevala upaśamaśreṇī aura mithyātva meṃ| samyaktva se mithyātva meṃ saṃkramaṇa ho sakatā hai, kṣapakaśreṇī-donoṃ eka sātha eka bhava meṃ nahīṃ ho sakatīṃ| miśra meṃ saṃkramaṇa nahīṃ hotā| 108. appuvveṇa tipuṃja, micchaṃ kāūṇa koddavovamayā| 113. micchattāo ahavā, mīsaṃ sammaṃ ca koi saṃkamai| tinni vi aveyayaṃto, uvasāmagasammadiṭṭhīo| mīsāo vā samma, guṇavuḍḍī hāyato micchaṃ| kodrava dṛṣṭāṃta kī bhāṃti apūrvakaraṇa se mithyātva ke tīna athavā koī jīva mithyātva se miśra meṃ yā samyaktva meṃ puṃja kara anivṛttikaraṇa ke dvārā prāraṃbha meṃ hī kṣāyopaśamika saṃkramaṇa karatā hai| koī guṇavṛddhi-pariṇāmavṛddhivālā jīva samyaktva prāpta kara letā hai| phira kālāntara meṃ vaha pariṇāmoṃ miśra se samyaktva meṃ saṃkramaṇa karatā hai aura hāyaka hīna ke ādhāra para miśra yā mithyātva ko prāpta ho jātā hai| jo pariṇāma vālā jīva miśra se mithyātva meṃ saṃkramaṇa karatā hai| tīnoṃ puṃjoṃ kā avedana karatā hai vaha upaśamaka samyaktvadṛṣṭi 114. micchattā saṃkaṃtī, aviruddhā hoti samma-mīsesu| kahalātā hai| mīsāto vā duṇṇi vi, ṇa u sammā pariṇame mīsaṃ|| 109. jaha mayaṇakodavā ū, daranivvaliyā ya nivvalīyā ya| mithyātva se samyaktva aura miśra meṃ saṃkrāṃti aviruddha hai|
v1.p84.4
emeva miccha mīsaṃ, samma vā hoti jīvāṇaṃ|| miśra se (samyakamithyātva se) samyaktva aura mithyātva donoṃ kodrava tīna prakāra ke hote haiṃ-madanakodrava, īṣanirvalita- meṃ saṃkrāṃti hotī hai| samyaktva se miśra meṃ pariṇamana nahīṃ hotā| kodrava (īṣadapagatamadanabhāva) aura nirvalitakodrava (sarvathā- 115. hāyaṃte pariṇāme, na kuṇati mīse u poggale samme| madanabhāvarahita)| isī prakāra jīva kā mithyātva bhī tīna na ya sohiyā si vijjati kei je dāṇi veejjā| prakāra kā hotā hai-mithyātva, samyagamithyātva aura samyaktva| samyagdarśana se hīyamāna pariṇāma vālā vyakti miśra