Biha Kappa v1.p85
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p85
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p85.1
pudagaloṃ ko samyaktva pudgala nahīṃ kara sakatā| usake pāsa na koī anya śodhita pudgala haiṃ jinakā taba vaha vedana kara sake| arthāt adhikṛta samyaktvapudgaloṃ ke niṣṭhākāla meṃ vedana kara sake|
116. sammattapoggalāṇaṃ vedeḍaṃ so ya aṃtimaṃ gāsaṃ | pacchākaḍasammatto, micchattaṃ ceva saṃkamati || samyaktva pudgaloṃ ke aṃtima grāsa kā vedana kara lene para tathā vaha paścātkṛta samyaktva hokara bhī mithyātva meṃ hī saṃkramaṇa karatā hai|
117. micchattammi ankhīṇe, tepuṃjī sammadiṭṭiṇo niyamā | khīṇammi u micchatte, du-ekapuṃjī va khavago vā || jina samyakadṛṣṭi jīvoṃ kā midhyātva kṣīṇa nahīṃ huā hai ve niyamataḥ tripuṃjī hote haiṃ| mithyātva ke kṣīṇa ho jāne para ve dvipuṃjī athavā ekapuṃjī (miśrapuṃja ke kṣīṇa hone para) ho jāte haiṃ| athavā samyaktvapuṃja kā bhī kṣaya ho jāne para ve kṣapaka ho jāte haiṃ|
118. uvasāmagaseḍhigayassa hoti uvasāmiyaṃ tu sammattaṃ |
jo vā akayatipuṃjo, akhaviyamiccho lahai sammaṃ || upaśama śreṇīgata vyakti meṃ aupaśamika samyaktva hotā hai| athavā jisane puṃjatraya nahīṃ kiyā hai, akṣapita mithyātva vāle vyakti kā bhī aupaśamika samyaktva hotā hai| 119. vāhī
savvachinno, kālāvikkhaṃkuru vva dadumo | uvasāmagāṇa doṇha vi, ete khalu hoṃti diṭṭaṃtā || jo vyādhi sarvathā chinna nahīṃ huī hai, vaha kālāntara meṃ punaḥ udbhūta ho jātī hai| dagdha vṛkṣa bhī kālāntara meṃ punaḥ aṃkurita ho jātā hai| usī prakāra upaśāṃta mithyātva bhī kālāntara ke bāda punaḥ udbhūta ho jātā hai| ataḥ donoṃ upaśamakoṃ (118 ślokamata) se saṃbaṃdhita ye donoṃ dṛṣṭāṃta haiṃ (upaśamaśreṇīgata aupaśamikadarśanī kā pratipāta deśataḥ athavā sarvataḥ hotā hai| aupaśamikadarśanī kā avaśya hī sarvapratipāta hotā hai| vaha mithyātva ko prāpta hotā hai|)
120. ālaṃbaṇamalahaṃtī, jaha sadvāṇaṃ na muṃcae iliyā|
evaṃ akayatipuṃjo, micchaṃ ciya uvasamī eti || ilikā tṛṇa ke sahāre ūpara car̤hī| tṛṇa ke agrabhāga taka vaha car̤hī, paraṃtu āge ālaṃbana na hone ke kāraṇa vaha apane mūla sthāna para ā gaī, use nahīṃ chor̤atī| isī prakāra jo midhyātva ke tīna puṃja nahīṃ karatā, vaha upaśamī punaḥ mithyātva ko hī prāpta karatā hai|
1. kyā samyaktva lābha ke samaya śruta ajñāna rahatā hai ? yadi hāṃ to mithyādṛṣṭitva kā prasaṃga āegā| yadi nahīṃ to śruta ajñāna bhī kevala ābhinibodhikajñānī ke hogā| yaha upayukta nahīṃ hai| kyoṃki
v1.p85.2
15
121. khīṇammi udinnammī, aṇuijjate ya sesamicchate| aṃtomuhuttakālaṃ uvasamasamma lahai jīvo || jo mithyātva udayāvalikā meṃ praviṣṭa huā hai, usake kṣīṇa ho jāne para aura śeṣa mithyātva kā anudaya hone para jīva ko aṃtarmuhūrta kāla kā aupaśamika samyaktva prāpta hotā hai (isakā kāraṇa hai midhyātvadarśana ke vedana kā abhāva|) 122. ūsaradesaṃ vallayaṃ ca vinjhāha vaṇadavo pappa |
iya micchassa aṇudae, uvasamasammaṃ muṇeyavvaṃ || vanapraveśa kā daba vanāgni ūpara praveśa ko prāpta kara bujha jātī hai| isī prakāra midhyātva ke anudaya se aupaśamika samyaktva kī prāpti jānanī cāhie|
123. jimhībhavaṃti udayā, kammāṇaṃ atthi sutta uvadeso | upavāyādī sāyaṃ, jaha neraiyā aṇubhavati || donoṃ prakāra ke aupaśamika samyakadṛṣṭi jīvoṃ ke śeṣa karmoṃ kā udaya bhī niṣprabha ho jātā hai| sūtra kā yaha upadeśa hai. jaise nairayika jīva upapāta ādi meṃ sātā kā anubhava karate haiṃ|
124. ubavāeṇa va sāyaṃ, nerahao devakammuṇā vā vi| ajjhavasāṇanimittaṃ, ahavā kammāṇubhāveṇaṃ || nairayika jīva (1) upapāta ke avasara para (2) devatā dvārā vedanā kā upaśamana kara die jāne para, (3) tathāvidha śubha adhyavasāna ke nimitta tathā (4) karmoṃ ke tathāvidha anubhāva ke kāraṇa sātā kā anubhava karate haiṃ|
125. vibhaṃgī u pariṇamaṃ, sammattaṃ lahati mati - sutohīṇi |
taibhāvammi mati - sute, sutalaṃbhaṃ kei u bhayaṃti | vibhaṃgajñānī samyaktva kā pariṇamana karatā huā mati, śruta aura avadhijñāna ko prāpta karatā hai| vibhaṃga ke abhāva meṃ mithyādarśanī samyaktva kā pariṇamana karatā huā mati aura śruta ina do jñānoṃ ko prāpta karatā hai| kucheka jīvoṃ meṃ śrutalābha kī bhajanā hai-vikalpa hai| jinhoṃne śruta kā adhyayana kiyā hai unheṃ śrutajñāna hotā hai, dūsaroṃ ko nahīṃ | 126. annāṇa matī micche, jaḍhammi matiṇāṇataṃ jahā ei |
emeva ya suyalaṃbho, suyaannāṇe pariṇayagmi || mithyātva ke tyakta hone para mati ajñāna matijñāna meṃ pariṇata ho jātā hai| isī prakāra śruta- ajñāna ke pariṇata ( apagata) hone para śrutalābha ho jātā hai| '
127. uvasamasammā paḍamāṇato u micchattasaṃkamaṇakāle |
sāsāyaṇo chāvalito bhūmimapatto va pavaḍato || śrutajñāna ke binā kevala ābhinibodhikajñāna kā abhāva hotā hai| kahā hai-jattha matināṇaṃ tattha suyanāṇaṃ, jattha suyanāṇaṃ tattha matināṇaṃ | dovi eyāiṃ aṇṇoṣṇamaṇugayāī' iti |