Pramāṇa · Search · About · API

Biha Kappa v1.p86

Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p86

Language
Māhārāṣṭrī Prakrit

v1.p86.1

mithyātva meṃ saṃkramaṇakāla meṃ upaśama samyaktva se giratā huā jīva abhī bhūmī ko aprāpta hai, apāntarāla meṃ hai, ( upaśamasamyaktva se gira cukā hai, parantu abhī taka mithyātva ko prāpta nahīṃ huā hai) usameṃ jaghanyataḥ eka sāmayika aura utkarṣataḥ ṣaṭa āvalika sāsvādana samyaktva hotā hai| 128. āsadeuṃ va gulaṃ, ohīraṃto na suṭṭu jā suyati ||
saṃ āyaṃ sāyaṃto sassādo vā vi sāsāṇo || praśna hotā hai, jo upaśamasamyaktva se cyuta ho gayā hai| use samyagdṛṣṭi kaise kahā jā sakatā hai ?
koī vyakti gur̤a kā āsvāda lekara so gayā| parantu abhī taka vaha acchī taraha nīṃda nahīṃ le pāyā hai, use taba bhī gur̤a kī madhuratā kā svāda ātā hai| isī prakāra upaśamasamyaktva se cyuta vyakti ko bhī, mithyātva kī aprāpti taka uparāmaguṇa kā vedana hotā hai|
sāsvādana śabda kī vyutpatti - 'saṃ āyaṃ sāyaṃto, sassādo vā vi sāsāṇo apanī āya prāpti kā āsvādana arthāt avyakta upaśamaguṇa kā svādasahita anubhava| vaha hai sāsvādana | 129. jo u udine khīṇe, micche aṇudinnagammi uvasaṃte|
sammībhāvapariṇato, veyaṃto poggale mīso || jo midhyātva ke dalika udayaprāpta haiṃ, unako kṣīṇa kara tathā jo udayaprāpta nahīṃ haiṃ unakā upaśamana kara arthāt kiṃcit samyaktvarūpa meṃ pariṇata kara aura kiṃcit mūla mithyātvarūpa meṃ hī sthita aisī avasthā meṃ samyaktvarūpa meṃ pariṇata pudgaloṃ kā vedana karane vālā miśra arthāt kṣāyopaśamika samyadṛṣṭi hotā hai|
130. jo caramapoggale puṇa, vedetī veyagaṃ tayaṃ biṃti |
kesiṃci aṇādeso, beyagadiḍī khaovasamo || (jo darśanasaptaka ko kṣīṇa kara cukā hai aura jo anantarasamaya meṃ śāyaka samyaktvī hone vālā hai usa samaya vaha jo samyagdarśana ke carama pudgaloṃ kā vedana karatā hai, usa vyakti ke caramapudgaloṃ kā vedana vedakasamyaktva kahalātā hai| koī arthāt boṭika ādi yaha mānate haiṃ ki vedakadṛṣṭi arthāt vedakasamyaktva kṣāyopaśamika samyagdṛṣṭi hai| parantu yaha mānyatā anādeśa hai, ucita nahīṃ hai|
|
131. daṃsaṇamohe khīṇe, khayadiṭṭhī hoi niravasesammi keṇa u sammo moho, paḍucca puvvaṃ tu paṇṇavaṇaṃ || darśanamoha ke sampūrṇarūpa se kṣīṇa hone para kṣayadṛṣṭi arthāt kṣāyaka samyaktva prāpta hotā hai|
1. nirmadanīkṛtakodravoṃ kā odana bhī madanakodravaodana kahalātā hai| kyoṃki pūrva meṃ ve madanayukta the| isī prakāra samyaktva ke ve pudagala bhī
bṛhatkalpabhāṣyam
praśna hotā hai ki midhyātvadarśana moha ho sakatā hai, paraṃtu samyakdarśana moha kaise ho sakatā hai? ācārya kahate haiṃ- pūrva prajñāpanā ke ādhāra para aisā kahā gayā hai|

v1.p86.2

132. coddasa dasa ya abhinne, niyamā sammaṃ tu sesae bhayaṇā |
mati - ohivivaccāso, vi hoti micche ṇa uṇa sese || caudahapūrvī se abhinnadaśapūrvī paryanta - inameṃ niyamataḥ samyaktva hotā hai| śeṣa arthāt kiṃcit nyūna daśapūrvadhara ādi meṃ usakī bhajanā hai- samyaktva bhī ho sakatā hai aura mithyātva bhī matijñāna aura avadhijñāna ke mithyātva meṃ viparyāsa bhī hotā hai, jaise matijñāna kā matiajñāna aura avadhijñāna kā vibhaṃga ajñāna | śrutajñāna kā viparyāsa pahale batāyā jā cukā hai| śeṣa arthāta manaḥ paryavajñāna aura kevalajñāna meṃ viparyāsa nahīṃ hotā|
133. daṃsaṇamoggaha īhā nāṇamavāto u dhāraṇā jaha u
taha tattaruī sammaṃ roijjaha jeṇa taṃ nāṇaṃ || samyagdarśana aura samyagjñāna meṃ kauna viśeṣa hai ? avagraha aura īhā darśana hai tathā avāya aura dhāraṇā jñāna hai| darśana sāmānyāvabodhātmaka hotā hai aura jñāna viśeṣabodhātmaka hotā hai jo tattvoṃ kī jānakārī hai vaha samyagjñāna hai aura jo tattvoṃ meṃ ruci hai, śraddhā hai, vaha samyagdarśana hai| vaha jñāna ko rucyātmaka banātā hai|
134. soccā va abhisamecca va tattaruī ceva hoi sammattaṃ |
tattheva ya jā viruī, itarattha ruī ya micchattaṃ || kevalī ādi se sunakara athavā jātismaraṇa ādi se jānakara jo tattva ke prati ruci hotī hai vaha samyaktva hai| tattva meṃ viruci aura itara arthāt atattva meṃ ruci honā mithyātva hai| 135. abvocchittinayadvā evaṃ tu aṇāśyaṃ jahā loe |
voccheyanayā sādī, pappa gaīto jahā jīvo || avyavacchittinaya (dravyāstikanaya) ke mata ke anusāra śrutajñāna anādi hai aura anaṃta hai, jaise loka vyavacchedanaya (paryāyāstikanaya) ke anusāra śrutajñāna sādi-ādisahita aura aṃtasahita hotā hai, jaise gati (devagati narakagati ādi) ko prāpta jīva
126. davvāhaca vā, paḍucca sādī va hojja'ṇādī vā
,
davyammi emapurisaṃ paḍucca sādī sanihaṇaṃ ca || dravya ādi catuṣka dravya, kṣetra, kāla aura bhāva ke ādhāra para śrutajñāna sādi athavā anādi ho sakatā hai| dravya meṃ arthāta eka puruṣa kī apekṣā se śrutajñāna sāvi aura sānta hai|
pūrva meṃ mithyātva ke pudgala the| ve darśanamohaka the| ataḥ pūrvabhāva kī prajñāpanā ke anusāra unheṃ darśanamoha kahā gayā hai|