Pramāṇa · Search · About · API

Biha Kappa v1.p96

Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p96

Language
Māhārāṣṭrī Prakrit

v1.p96.1

= =bṛhatkalpabhāṣyam 234. aṇiutto aṇiuttā, aṇiutto cava hoi u niuttā| nahīṃ hotī| athavā ācārya anuyoga kā smaraṇa karate hue ni (ne)utto aṇiuttā, u niutto ceva u niuttā|| athavā anuyoga naṣṭa na ho jāe isalie bāra-bāra usakā 235. niuttā aniuttāṇaṃ, pavattaī ahava te vi u niuttā| guṇana (citāranā) karate haiṃ, taba anāyāsa anuyoga kī pravṛtti davvammi hoi goṇī, bhāvammi jiṇādayo huṃti|| ho jātī hai| pravṛtti ke do prakāra haiṃ-dravyataḥ aura bhāvataḥ| dravyataḥ meṃ 239. sāgāriyamappāhaṇa, suvanna suyasissa khaṃtalakkheṇa| gāya kā dṛṣṭāṃta aura bhāvataḥ meṃ jina ādi kā dṛṣṭāṃta hai| kahaṇā sissāgamaṇaṃ, dhūlīpuṃjovamāṇaṃ ca|| gāya aura dohaka viṣayaka caturbhaṃgī śayyātara ko saṃdeśa kahakara svarṇabhūmī meṃ apane śiṣya ke 1. dohaka aniyukta, gāya bhī aniyukta| śiṣya sāgara ke pāsa vṛddha muni kā vyāja se jānā| śiṣyoṃ 2. dohaka aniyukta, gāya niyukta| ke pūchane para śayyātara kā kahanā| śiṣyoṃ kā svarṇabhūmī meṃ 3. dohaka niyukta, gāya aniyukta| jānā| garvonmatta sāgara ke lie dhūlīpuṃja kī upamā|' 4. dohaka niyukta, gāya bhī niyukta|

v1.p96.2

240. niutto ubhaukālaṃ, bhayavaṃ kahaṇāem̐ baddhamāṇo u| isī prakāra ācārya-śiṣya se saṃbaṃdhita bhī caturbhaṃgī hotī goyamamāī vi sayā, soyavve haṃti u niuttā|| hai| yaha caturbhaṃgī anuyoga viṣayaka hai| tīsare bhaṃga ke anusāra niyukta ācārya-donoṃ samaya anuyoga kahate haiṃ| niyukta ācārya anuyoga meṃ niyukta haiṃ, kintu śiṣya aniyukta haiṃ| śiṣya donoṃ samaya anuyoga sunate haiṃ| anuyoga kahane vāloṃ kā ācārya una aniyukta śiṣyoṃ ko bhī anuyoga meṃ pravṛtta karatā dṛṣṭāṃta hai bhagavān varddhamāna aura śrotavya meṃ dṛṣṭāṃta haiṃ gautama hai| athavā dvitīya bhaṃga meṃ niyukta śiṣya aniyukta ācārya ko ādi| bhī anuyoga meṃ pravṛtta kara dete haiṃ| 241. desa-kula-jāi-rūvī, saṃghaiṇī dhiijuo aṇāsaṃsī| (tīsare aura dūsare vikalpa meṃ anuyoga kī pravṛtti hotī avikaṃthaṇo amāī, thiraparivāḍī gahiyavakko| hai| prathama meṃ sarvathā nahīṃ hotī aura caturtha bhaṃga meṃ vaha avaśya 242. jiyapariso jiyaniho, majjhattho desa-kāla-bhāvannū| hotī hai| āsannaladdhapaibho, nāṇāvihadesabhāsannū|| 236. appaṇhuyā ya goṇī, neva ya duddhā samujjao durcha| 243. paṃcavihe āyāre, jutto sutta'tthatadubhayavihannū| khīrassa kao pasavo, jai vi ya sā khīradā dheṇū| āharaṇa-heu-uvaṇaya-nayaniuṇo gāhaṇākusalo|| 237. bīe vi natthi khīraṃ, thevaṃ va havijja eva taie vi| 244. sasamaya-parasamayaviū, gaṃbhīro dittimaṃ sivo somo| atthi cautthe khīraṃ, esuvamā āyariya-sīse|| guṇasayakalio jutto, pavayaṇasāraṃ parikaheḍaṃ| 238. ahavā aṇicchamāṇamavi kiṃci ujjogiṇo pavattaṃti| anuyogadātā ke guṇa

v1.p96.3

taie sārite vā, hojja pavittī guṇite vā|| 1. deśayuta-āryadaśa meṃ utpanna| āryadeśa kī bhāṣāoṃ dhenu dūdha dene vālī hai, paraṃtu vaha usa samaya praśnuta nahīṃ hai ___ ko jānane ke kāraṇa usake pāsa aneka śiṣya adhyayana karane aura duhane vālā bhī samudyata nahīṃ hai to dūdha kā prasava kaise ke lie āte haiṃ| hogā? dūdha kahāṃ se milegā? dūsare bhaṃga meṃ 'dohaka aniyukta 2. kulayuta-viśiṣṭa kula meṃ utpanna hone ke kāraṇa vaha hai, gāya niyukta hai' to dūdha prāpta nahīṃ hogā, athavā gāya se svīkṛta mārga kā nirvāhaka hotā hai| ṭapakane vālī dūdha kī būṃdeṃ hī prāpta hoṃgī| tīsare bhaṃga meṃ 3. jātiyuta-vinaya ādi guṇoṃ se saṃpanna | 'dohaka niyukta hai, gāya aniyukta hai' isameṃ bhī dūdha kī prāpti 4. rūpayuta-logoṃ ke lie satkaraṇīya| nahīṃ hogī| cauthe bhaṃga meṃ gāya aura dohaka-donoṃ niyukta haiṃ to 5. saṃhananayuta-vyākhyā karane meṃ nahīṃ thakatā| dūdha prāpta hogā| 6. dhṛtiyuta-atigahana viṣayoṃ meṃ bhī bhrāṃta nahīṃ hotā| yaha upamā ācārya aura śiṣya se saṃbaṃdhita anuyoga ke 7. anāśaṃsī-ākāṃkṣā rahita| prasava ke viṣaya meṃ hai| 8. avikatthana na ati na bahu bhāṣī| ___ athavā anuyoga kī pravṛtti meṃ pravṛtta hone kī icchā na hote 9. amāyī-māyā se rahita| hue bhī, udyogī śiṣya pratipṛcchā ādi ke dvārā ācārya ko 10. sthiraparipāṭī jisameṃ anuyoga kī paripāṭiyāṃ usameṃ pravṛtta kara dete haiṃ| tīsare bhaṃga meṃ 'ācārya niyukta haiṃ

v1.p96.4

sthira haiṃ| kintu śiṣya aniyukta haiṃ| usa sthiti meṃ anuyoga kī pravṛtti 11. gṛhītavākya-upādeya vacana| 1. pūre kathānaka ke lie dekheṃ-kathā pariśiṣṭa naṃ. 17|