Biha Kappa v1.p97
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v1.p97
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v1.p97.1
12. jitapariṣad-mahānatama pariṣad meṃ bhī akṣubdha| 13. jitanidra-nīṃda se abādhita| 14. madhyastha-pakṣapātaśūnya| 15. deśa-kāla-bhāvajña| 16. āsannalabdhapratibha-śīghrauttaradātā| 17. ācāravān-pāṃca prakāra ke ācāra se yukta| 18. sūtra-artha aura tadubhaya kī vidhi kā jñātā| 19. āharaṇa dṛṣṭāṃta, hetu, upanaya tathā naya meṃ nipuṇa| 20. grāhaṇākuśala-pratipādanaśakti se yukta| 21. sasamaya-parasamayavid-svasiddhāṃta aura parasiddhāṃta kā jñātā| 22. gaṃbhīra| 23. dīptimāna-tejasvī| 24. śiva--akopana athavā kalyāṇakara| 25. soma-śāṃtidṛṣṭi vālā| 26. saiṃkar̤oṃ guṇoṃ se yukta| 27. yukta upayukta kathana karane vālā| jo ina sabhī viśeṣatāoṃ se yukta hotā hai vaha pravacana arthāta dvādaśāṃgī ke sāra-artha kā kathana kara sakatā hai| 245. guṇasuṭṭiyassa vayaṇaṃ, ghayaparisittu vva pāvao bhāi| guṇahīṇassa na sohai, nehavihūṇo jaha paīvo| jo muni guṇoṃ meṃ susthita hai usakā vacana ghṛtaparisikta pāvaka kī bhāṃti śobhita hotā hai| guṇahīna kā vacana śobhita nahīṃ hotā jaise tailavihīna pradīpa| 246. jai pavayaṇassa sāro, attho so teṇa kassa kāyavyo| evaṃguṇannieṇaṃ, savvasuyassā''u desassā || yadi pravacana kā sāra artha hai to uparokta guṇānvita anuyogadātā ko kisa sūtra kā artha kahanā cāhie? kyā samasta śruta kā artha kahanā cāhie, athavā usake eka aṃśa kā śrutaskaṃdha ādi kā? 247. ko kallāṇaṃ nicchai, savvassa vi eriseṇa vattavyo|
v1.p97.2
kappa-vvavahārāṇa u, pagayaṃ sissāṇa thijjatthaṃ || kalyāṇa kauna nahīṃ cāhatā? aise guṇānvita ācārya ko samasta śruta kā artha kahanā cāhie| apavādabahula kalpa aura vyavahāra sūtra kā anuyoga aise ācārya hī kara sakate haiṃ aura unhoṃne śiṣyoṃ ke sthirīkaraṇa ke lie yaha kiyā hai| 248. esussaggaṭhiyappā, jayaṇāṇunnāto darisayaṃto vi| tāsu na vaṭṭai nūṇaṃ, nicchayao tā akaraṇijjā| aise guṇānvita ācārya dvārā kalpa aura vyavahāra kā anuyoga kie jāne para śiṣya socate haiṃ ye svayaṃ utsarga meṃ sthitātmā haiṃ| ina donoṃ sūtroṃ meṃ yatanāpūrvaka pratisevanā = 27 anujñāta hai-yaha pradarśita karate hue bhī svayaṃ unameṃ pravartita nahīṃ hote, kevala utsarga kā hī ācaraṇa karate haiṃ| ataḥ yaha niścayapūrvaka jñāta hotā hai ki pratisevanā kā samācaraṇa nahīṃ karanā cāhie| 249. jo uttamehiṃ pahao, maggo so duggamo na sesāṇaṃ| āyariyammi jayaṃte, tadaṇucarā keṇa sīijjā| jo mārga uttama puruṣoṃ dvārā kṣuṇṇa hai, vaha śeṣa puruṣoṃ ke lie durgama nahīṃ hotā, sugama ho jātā hai| jo ācārya sūtranīti se yatamāna hote haiṃ, unake anucara śiṣya kyoṃ khinna hoṃge? 250. aṇuogammi ya pucchā, aṃgāī kappa chakkanikkhevo| suya khaṃdhe nikkhevo, ikkekko cauvviho hoi|| anuyoga meṃ aṃga ādi kī pṛcchā vaktavya hai| usake anantara kalpa ke chaha nikṣepa tathā śruta aura skaṃdha-pratyeka ke cāra-cāra nikṣepa kahane hote haiṃ| (yaha dvāra gāthā hai| vyākhyā āge|) 251. jai kappādaṇuyogo, kiṃ so aṃgaṃ uyāhu suyakhaṃdho|
v1.p97.3
ajjhayaṇaṃ uddeso, paḍivakkhaṃgādiṇo bahavo|| ___ yadi kalpa ādi kā anuyoga hai to pṛcchā hotī hai ki kyā vaha aṃga hai ? athavā śrutaskaṃdha hai ? athavā adhyayana hai ? athavā uddeśa hai? ina aṃgoṃ ādi ke pratipakṣa bahuaṃga ādi haiṃ| isakī bhāvanā yaha hai kyā kalpa yā vyavahāra aṃga hai yā bahuaṃga? śrutaskaṃdha hai yā bahuśrutaskaṃdha? adhyayana hai yā bahu adhyayana? uddeśa hai yā bahu uddeśa ? taba ācārya kahate haiṃ-ina aṃgoṃ ke pratipakṣa bahuta sāre aṃga ādi haiṃ| 252. suyakhaṃdho ajjhayaṇā, uddesā ceva huṃti nikkhippā| sesāṇaṃ paḍiseho, paṃcaṇha vi aṃgamāīṇaṃ || ācārya kahate haiṃ-śrutaskaṃdha, adhyayana tathā uddeśa-ye tīna pakṣa nikṣepya hote haiṃ arthāt sthāpya aura ādaraṇīya hote haiṃ| aṃga ādi śeṣa pāṃcoṃ kā pratiṣedha hai, jaise kalpa aura vyavahāra na aṃga hai aura bahuaṃga haiṃ, śrutaskaṃdha hai, na bahuśrutaskaṃdha haiṃ, adhyayana hai, na bahuadhyayana haiṃ, na uddeśa hai, bahuuddeśa haiṃ| 253. tamhā u nikkhivissaṃ, kappa-vvavahāramo suyakkhadhaṃ | __ajjhayaṇaṃ uddesa, nikkhiviyavvaṃ tu jaṃ jattha|| isalie maiṃ kalpa kā nikṣepa karūṃgā, vyavahāra kā nikṣepa karūṃgā, śrutaskaṃdha, adhyayana aura uddeśa-ina sabakā nikṣepa karūṃgā| jahāṃ jo nikṣesavya hai vahāṃ nāma ādi cāra prakāra athavā chaha prakāra kā nikṣepa kahūṃgā| (nāmakalpa ke chaha prakāra dekheṃ gāthā 273)|