Biha Kappa v2.p105
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v2.p105
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v2.p105.1
kyoṃki anupasthāpita śaikṣa ko aviśuddha - aneṣaṇīya vastra, pātra diyā jātā hai| ataḥ saṃkṣobha ke paścāt vastra ādi bhī kalpatā hai| 4207. jaha attaṭṭā kammaṃ paribhuttaṃ kappate u itaresiṃ | iya teṇa pariggahiyaṃ, kappai iyaraṃ pi iyaresiṃ || jaise gṛhastha ne apane lie ādhākarma kiyā, usakā itara arthāt saṃyatoṃ dvārā paribhoga karanā kalpatā hai| isī prakāra gṛhastha śaikṣa dvārā parigṛhīta vastra ādi dūsare saṃyatoṃ ko bhī grahaṇa karanā kalpatā hai| 4208. sahasāṇuvādiṇāteṇa kei ṇidiṭṭhake ṇa icchaṃti | aṇidiṭṭhe puṇa chobhaṃ vadaṃti pariphaggumetaṃ pi || kaī ācārya sahasrānupātī viṣa ke udāharaṇa se sādhu nimitta nirdiṣṭa ko saṃkṣobha ke paścāt bhī grahaṇa karanā nahīṃ cāhate aura anirdiṣṭa ko kṣobha ke paścāt kalpanīya kahate haiṃ| yaha bhī nissāra kathana hai| paḍivaṇṇapaṃcajāme, kappati tesiṃ taha'ṇṇesiṃ || jaise caramatīrthaṃkara ke muniyoṃ ke lie kiyā huā sārā pratiṣiddha hai, vahī madhyama tīrthaṃkaroṃ ke muniyoṃ ke lie grahaṇīya hai| jina caturyāmika muniyoṃ ne paṃcayāma dharma ko svīkāra kara liyā to caturyāmika muniyoṃ ke lie nirmita vastra ādi unako tathā anya paṃcayāmika muniyoṃ ko lene kalpate haiṃ| isī prakāra prastuta prasaṃga meṃ bhī sādhuoṃ ke lie nirmita vastra ādi kā parigrahaṇa muni nahīṃ karate kintu śaikṣagṛhastha unako ātmīya banākara yadi sādhuoṃ ko detā hai to vaha kalpatā hai| ṇijjuttabhaṃḍa va rayoharādī,
v2.p105.2
koī kiṇe kuttiyaāvaṇāto || prāyaḥ vastra aura pātra gṛhasthoṃ ke gharoṃ meṃ bhī milate haiṃ| niryuktabhāṃḍa arthāt pātraniyoga ādi upakaraṇa tathā rajoharaṇa ādi sarvatra prāpta nahīṃ hote| koī buddhimān nipuṇa gṛhastha unako muniyoṃ ke pāsa dekhakara svayaṃ banā letā hai athavā koī kutrikāpaṇa se unheṃ kharīda letā hai| 4213.kuttīyaparūvaṇayā, ukkosa - jahannamajjhimaṭṭhāṇā | kuttiya bhaṃḍakkiṇaṇā, ukkosaṃ huti satteva || yahāṃ kutrikāpaṇa kī prarūpaṇā karanī cāhie| vahāṃ una ācāryoṃ kā yaha kathana svagṛhapatimiśra ke sadṛśa hai| utkṛṣṭa, jaghanya aura madhyama - tīnoṃ prakāra ke mūlya hote haiṃ| ataḥ hama isako vyartha mānate haiṃ| gṛhastha śaikṣa donoṃ prakāra ke - nirdiṣṭa aura anirdiṣṭa vastra ādi kṣobha karane ke paścāt parigṛhīta karane para ve sādhuoṃ ko lene kalpate haiṃ| yahāṃ ratnākara - meru kā dṛṣṭāṃta jñātavya hai | (jaise vahāṃ prakṣipta tṛṇa ādi bhī svarṇamaya bana jātā hai, vaise hī śaikṣa gṛhastha dvārā parigṛhīta sārā dravya kalpanīya ho jātā hai |) 4209. evaṃ pi sagharamīseṇa sarisagaṃ teṇa phaggumicchāmo | duvidhaṃ pi tato gahiyaṃ, kappati rataṇuccao nātaṃ ||
v2.p105.3
kutrikāpaṇa meṃ bhāṃḍa aura upakaraṇoṃ kā kraya hotā hai | utkṛṣṭa rūpa se samasta śramaṇa saṃgha ke yogya vastra - pātra prāpta hote haiṃ| sāta niryoga vahāṃ se grahītavya hote haiṃ| (yaha cūrṇi kā abhiprāya hai | viśeṣacūrṇi ke anusāra mumukṣa svayaṃ ke lie eka niryoga grahaṇa kare| utkarṣataḥ sāta niryoga grahaṇa kie jā sakate haiṃ - tīna niryoga svayaṃ ke lie aura cāra niryoga ācārya ādi cāra pūjanīya vyaktiyoṃ ke lie |) 4214. kutti puḍhavīya saṇṇā, jaṃ vijjati tattha cedaṇamaceyaṃ | 4210. jaha u kaḍaṃ carimāṇaṃ, paḍisiddhaṃ taṃ hi majjhimoggahiyaṃ | 4211. uggama-visodhikoḍī, dugādisaṃjogao bahū etthaṃ | pattega-mīsigāsu ya, ṇiddiṭṭha tathā aṇiddiṭṭhā || udgamakoṭi ke bheda tathā viśodhikoṭi ke bheda dvika ādi ke bhedoṃ ke ādhāra para bahuta bhaṃga hote haiṃ| ve pratyekabhaṃga 433 kahalāte haiṃ| isī prakāra udgamakoṭi ke bhedoṃ kā aura viśodhikoṭi ke bhedoṃ kā paraspara dvika ādi saṃyoga se niṣpanna aneka bhaṃga hote haiṃ| ve miśrabhaṃgaka kahalāte haiṃ| ina saba pratyeka aura miśra bhaṃgoṃ meṃ kalpya aura akalpya prāgukta prakāra se jānane cāhie| 4212. vatthā va pattā va ghare va hujjā,
v2.p105.4
pijjā ṇiu sayaṃ pi |
gaṇuvabhoge ya khamaṃ, na taṃ tahiṃ āvaṇe ṇatthi || 'ku' pṛthvī kī saṃjñā hai | usakā trika arthāt svarga, martya aura pātāla | usakā 'āpaṇa' arthāt hāṭa kutrikāpaṇa | una tīnoṃ pṛthvīyoṃ meṃ jo kucha grahaṇa aura upabhoga ke yogya cetana aura acetana padārtha hai, vaha jahāṃ prāpta hotā hai vaha hai| kutrikāpaṇa | eka bhī cetana yā acetana padārtha aisā nahīṃ hai jo vahāṃ prāpta na hotā ho |
4215. paṇato pāgatiyāṇaṃ, sāhasso hoti ibbhamādīṇaṃ |
ukkosa satasahassaṃ, uttamapurisāṇa uvadhī u|| pravrajita hone vāle sāmānya vyaktiyoṃ ke lie upadhi ādi kā kutrikāpaṇa meṃ mūlya hai pāṃca rupayā, ībhya-śreṣṭhīsārthavāha ādi madhyamavargīya puruṣoṃ ke lie usī kā mūlya hai| sahasra rupayā tathā uttamapuruṣoṃ - cakravartī, māṃḍalika rājā
Linked texts (1)
- Bihā Kappa — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit