Biha Kappa v2.p106
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v2.p106
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v2.p106.1
= bṛhatkalpabhāṣyam ādi utkṛṣṭa puruṣoṃ kī upadhi kā mūlya hai śatasahasra arthāt 4222.bhīeṇa khaṃbhakaraṇaṃ, etthussara jā ṇa demi vāvāraṃ| lākha rupayā| ṇijjita bhūtatalāgaṃ, āseṇa ṇa pehasī jāva|| 4216.vikkiṃtagaṃ tadhā pappa hoi rayaṇassa tamvihaṃ mullaṃ| jaba ujjayinī meṃ mahārāja narasiṃha caṃḍapradyota kā rājya kāyagamāsajja tahā, kuttiyamullassa ṇikkaṃ ti|| thā, taba vahāṃ nau kutrikāpaṇa the| bhṛgukaccha kā eka va jaise ratna kā vikretā (kretā?) hogā vaisā hī ratna kā kutrikāpaṇa kī bāta para viśvāsa nahīṃ karatā thā| vaha mūlya hogā jaise kretā grāmīṇa vyakti hai to ratna kā mūlya ujjayinī ke eka kutrikāpaṇa meṃ gayā aura bhūta kharīdane kī kama hogā aura yadi kretā prabuddha hogā to usakā mūlya icchā vyakta kī| vahāṃ ke mālika ne tele kī tapasyā kara . adhika hogā| isī prakāra kutrikāpaṇa meṃ krāyaka-grāhaka ke | use eka lākha rupayoṃ meṃ bhūta de diyā| usane usa vaṇik se ādhāra para vastu ke mūlya kā niṣka-parimāṇa hotā hai| kahā-yaha bhūta aisā hai ki isako koī kāma na dene para yaha pratiniyata kucha bhī nahīṃ hai| ruṣṭa hokara apane svāmī ko māra ḍālatā hai| vaha vaṇik bhūta 4217.evaṃ tā tiviha jaṇe, mollaṃ icchāe dijja bahuyaṃ pi| ko lekara bhṛgukaccha meṃ āyā aura bhūta ko kārya meṃ vyāpta
v2.p106.2
siddhamidaṃ logammi vi, samaṇassa vi paṃcagaṃ bhaṃḍaṃ|| kara diyā| vaha bhūta pratyeka kārya ko śīghra saṃpanna kara detā isa prakāra vahāṃ tīnoṃ prakāra ke puruṣoṃ ke lie paṃcaka thā| sabhī kāryoṃ kī parisamāpti ho jāne para vaṇik bhayabhīta ādi rupayoṃ kā parimāṇa jaghanyataḥ hai| phira ve cāheṃ adhika ho gayā| usane taba bhūta se eka staṃbha kā nirmāṇa karā kara bhī de sakate haiṃ| loka meṃ yaha siddha hai, pratīta hai| śramaṇa ke kahā-jaba taka maiṃ dūsarā kāma na dūṃ taba taka tuma isa staṃbha lie bhāṃḍa kā mūlya hai pāṃca rupayā| (jisa deśa meṃ jo para utarate-car̤hate raho| taba bhūta bolā-'tumane mujhe jīta sikkā calatā hai usake pramāṇa se rupayā kā māna jānanā liyā hai| maiṃ apanī parājaya ke cihmasvarūpa, tumheṃ eka vastu cāhie|) denā cāhatā hūṃ| tuma aśva para baiṭhakara jāte samaya jitanī dūrī 4218.puvvabhavigā u devā, maṇuyāṇa kariti pāḍiherāī| taka pīche nahīṃ dekhoge utanā laṃbā-caur̤ā maiṃ eka tālāba logaccherayabhūyā, jaha cakkīṇaṃ mahāṇihayo|| nirmita kara dūṃgā|' vaha vaṇik aśva para ārūr̤ha hokara calā kutrikāpaṇa kī utpatti kaise? aura bāraha yojana jāne ke paścāt mur̤a kara pīche dekhā| bhūta pūrvabhava ke mitra deva puṇyavān vyaktiyoṃ ke pratihārya arthāt ne vahāṃ eka tālāba nirmita kara ḍālā| usakā nāma 'bhūtayathābhilaṣita dravya upasthita karate haiṃ| jaise loka meṃ tālāba' rakhā gayā| āścaryabhūta nau mahānidhiyoṃ kā cakravartiyoṃ ke samakṣa devatā 4223.emeva tosalīe, isivālo vāṇamaṃtaro tattha| prātihārya karate haiṃ, prastuta karate haiṃ|
v2.p106.3
ṇijjita isītalāge, rāyagihe sālibhahassa| 4219.ujjeṇī rāyagihaṃ, tosalinagare isī ya isivālo| isī prakāra tosalinagara ke eka vaṇik ne ujjayinī dikkhā ya sālibhadde, uvakaraṇaṃ sayasahassehiṃ|| nagara ke eka kutrikāpaṇa se ṛṣipāla nāmaka vānavyantara prācīnakāla meṃ ujjayinī aura rājagṛha nagara meṃ kharīdā| vaṇik ke dvārā parājita hone para usī prakāra kutrikāpaṇa the| eka bāra tosalinagara ke eka vaṇik ne ṛṣitaḍāka nāmaka tālāba nirmita kiyā| rājagṛha ke ujjayinī ke kutrikāpaṇa se ṛṣipāla nāma kā vānavyantara kutrikāpaṇa se śālibhadra kī dīkṣā ke samaya rajoharaṇa tathā kharīdā thā| rājagṛha nagara meṃ śālibhadra kī dīkṣā ke samaya | pātra-pratyeka ko eka-eka lākha rupayoṃ meṃ kharīdā thā| upakaraṇa śatasahasra meṃ kharīde gae the| isase yaha spaṣṭa hotā 4224.tiṇṇi ya attadvetī, cattāri ya pūyaṇārihe deti| hai ki rājagṛha meṃ kutrikāpaṇa thā| ditassa ya pittavvo, sehassa viviṃcaṇaṃ vā vi|| 4220.pajjoe ṇarasīhe, ṇava ujjeṇīya kuttiyā āsī| gāthā 4213 meṃ sāta niryogoṃ kā kathana huā hai| pravrajyā bharuyacchavaṇiya'saddaha, bhūya'ṭṭhama sayasahasseṇaṃ|| grahaṇa karane vālā mumukṣu sāta niryogoṃ ko grahaṇa kara pravrajita 4221.kammammi adijjaṃte, ruṭṭho mārei so ya taṃ ghettuṃ| ho| sāta niryogoṃ meṃ se vaha śaikṣa tīna niryogoṃ ko apane lie
v2.p106.4
bharuyacchā''gama, vāvāradāṇa khippaṃ ca so kuṇati|| rakhatā hai aura śeṣa cāra niryoga pūjanārha vyaktiyoṃ arthāt 1. vṛttikāra kā kathana hai ki yaha sārā jaghanya mūlya mānanā cāhie| utkṛṣṭataḥ tīnoṃ prakāra ke puruṣoṃ ke lie mūlya aniyata hai| yahāṃ jo mūlyamāna diyā gayā hai pāṃca rupayā jaghanya, sahasra rupayā hai madhyama aura śatasahasra hai utkṛṣṭa| yaha aniyata hai| 2. vṛtti meṃ kucha aura tālāboṃ kā nidarśana haiṃ| dekheṃ kathā pariśiṣṭa, naṃ. 94|
Linked texts (1)
- Bihā Kappa — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit