Biha Kappa v2.p111
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v2.p111
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v2.p111.1
___ kāla se aprāpta tathā kṣetra se prāpta yā aprāpsa ye varṣāvāsayogya paṭalaka, pātrabaṃdha ādi kā grahaṇa karate haiṃ- isase prathama aura cauthā bhaṃga sūcita kiyā hai| kālataḥ prāpta yā aprāpta aura kṣetrataḥ prāpta-ye ḍagalaka ādi grahaṇa karate haiṃ| isase dūsarā aura tīsarā bhaṃga sūcita kiyā hai| 4263.ḍagala-sasarakkha-kuḍamuha mattagatiga-leva-pādalehaṇiyā| saṃthāra-pīḍha-phalagā, ṇijjogo ceva duguṇo tu|| ḍagalaka, sarajaska rākha, kuṭamukha-ghaṭakaṃṭhaka, mātraka- trika-khelamātraka, kāyikīmātraka, saṃjñāmātraka, lepa, pāda- lekhanikā, saṃstāraka, pīr̤ha, phalaka, niryoga-pātra saṃbaṃdhī tathā dviguṇa pratyavatāra-ye usa samaya grahaṇa kie jāte haiṃ| 4264.cattāri samosaraṇe, māsā kiṃ kappatī ṇa kappati vā| kāraṇiga paṃca rattā, savvesiṃ mallagādīṇaṃ|| śiṣya ne pūchā-āryavara! āṣār̤ha pūrṇimā ke paścāt prathama samavasaraṇa ke cāra māsa meṃ pūrva kathita dravya lene kalpate haiṃ yā nahīṃ? sūrī ne kahā-utsargataḥ nahīṃ kalpate| kintu sabhī mallaka ādi upakaraṇoṃ ke lie kāraṇavaśa pāṃca-pāṃca dina rāta ke pravardhamānarūpa se yāvat bhādravapada śuklā paṃcamī ko grahaṇa karake yā na karake paryuṣaṇa kalpa kī niyamataḥ sthāpanā kara denī cāhie| 4265.tesiṃ tattha ṭhitāṇaṃ, paḍilehucchuddha cāraṇādīsu|
v2.p111.2
levāīṇa agahaṇe, lahugā pubbiṃ agahite vā|| jo varṣāvāsa meṃ sthita haiṃ unakī sāmācārī yaha hai-sabhā, prapā ādi meṃ pathikoṃ dvārā utsuddha-parityakta vastra kī pratyupekṣā kare| usake abhāva meṃ cāraṇoṃ ke yahāṃ usakī pratyupekṣā kare| varṣākāla meṃ lepa ādi grahaṇa karane para tathā pūrva meṃ yadi lepa ādi grahaṇa na kie ho to donoṃ meṃ caturlaghu kā prāyaścitta ātā hai| 4266.vāsāṇa esa kappo, ṭhāyaṃtā ceva jāva u sakosaṃ| paribhutta vippaiṇṇaṃ, vāghātaṭṭhā nirikkhaṃti|| varṣāvāsa meṃ rahane vāloṃ kī yaha sāmācārī hai-vahāṃ rahane vāloṃ ke lie cāroṃ ora sakośa eka yojana taka kārpadikoṃ ke dvārā paribhukta yā viprakīrṇa annapāna ādi kā, vyāghāta hone para, nirīkṣaṇa karate haiṃ| vyāghāta haiṃ4267.addhāṇaṇiggatādī, jhāmiya vūḍhe va seha parijuṇṇe| āgaṃtu bāhi pubviṃ, diṭuṃ assaṇṇi-saṇṇīsu|| adhvanirgata ādi muni ā jāeṃ, svayaṃ kī upadhi jala jāe, athavā vaha pravāhita ho jāe, śaikṣa yadi pravrājanīya ho, upadhi parijīrṇa ho jāe-ina kāraṇoṃ se āgaṃtuka tālacara ādi se pahale mārgaṇā karanī cāhie, phira kṣetra ke bāhara rahane vāle asaṃjñī se, saṃjñī se pūrva dṛṣṭa vastra kī mārgaṇā karanī cāhie, grahaṇa karanā cāhie| 4268.tālāyare ya dhāre, vāṇiya khaṃdhāra seṇa saṃvaṭṭe |
v2.p111.3
lāuliga-vaiga - sevaga - jāmāuga - paṃthigādīsuṃ|| pahale nimna se mārgaṇā kare-tālācāra-naṭa, nartaka, dhāradevachatradhāraka, vaṇik, skaṃdhāvāra, senā, saṃvarta-ḍākuoṃ ke bhaya se nāyakādhiṣṭhita aneka grāmoṃ kī ekatra saṃsthiti, lākuṭika, vajika, sevaka, jāmātṛka, pathika ādi se| 4269.āgaṃtugesu puvvaṃ, gavesatī cāraṇādisū bāhiṃ| pacchā je saggāmaṃ, tālāyaramādiṇo eṃti|| sakrośayojanāntaragata bāhya grāmoṃ meṃ jo āgaṃtuka cāraṇa ādi haiṃ, unameṃ pahale gaveṣaṇā kara, paścāt cāraṇoṃ ke abhāva meṃ, svagrāma meṃ āgaṃtuka tālācara ādi meṃ gaveṣaṇā kare| 4270.laddhūṇa ṇave itare, samaṇāṇaṃ dejja seva-jāmādī| cāraṇa-dhāra-vaṇīṇaṃ, paḍaṃti iyare u sahitagā| sevaka, jāmātṛka ādi naye vastroṃ ko prāpta kara itara arthāt purāne vastra śramaṇoṃ ko dete haiṃ| cāraṇa tathā devacchatradhārakoṃ ko rājā nae vastra detā hai taba ve purāne vastra sādhuoṃ ko de dete haiṃ| vaṇika varga ke vastra mārga meṃ gira jāte haiṃ, sapheda vastra sādhu grahaṇa kara lete haiṃ| itara arthāt pathika śrāvaka ho sakate haiṃ, ve sādhuoṃ ko vastra dete haiṃ| 4271.bahi-aṃta-'saṇṇi-saṇṇisu, jaṃ di8 tesu ceva jamadiṭṭha| keyi duhao va'saṇṇisu,
v2.p111.4
gahite saṇṇīsu diṭṭitare|| bahiḥ arthāt kṣetrābhyantara meṃ prativṛṣabhagrāma meṃ asaṃjñī yā saṃjñī se pūrvadṛṣṭa vastra kī mārgaṇā kare athavā jo pūrva meṃ adṛṣṭa vastra hai, usakī mārgaṇā kare| kucha ācārya kahate haiṃ-donoṃ arthāt bāhya aura antar grāma meṃ yathākrama dṛṣṭa aura adṛṣṭa kī gaveṣaṇā kare| pahale asaṃjñī se grahaṇa kara lene para paścāt saṃjñī se dṛṣṭa aura adṛṣṭa vastra grahaṇa kare| 4272.koī tattha bhaṇejjā, bāhiṃ khettassa kappatī gahaṇaṃ| gaṃtuṃ tā paḍisiddhaṃ, kāraṇa gamaṇe bahuguṇaṃ tu|| . isa kathana para koī jijñāsu praśna karatā hai-kṣetra ke bāhara yadi prativṛṣabhagrāma meṃ vastra kā grahaṇa kalpatā hai, kyā vaha sadā ke lie kalpegā? varṣā meṃ vahāṃ jānā bhī pratiṣiddha hai to phira vastra-grahaṇa kī bāta hī kyā? ācārya kahate haiṃ kāraṇa se varṣākāla meṃ bāhara jānā bahuta guṇoṃ ke lie hotā hai|
Linked texts (1)
- Bihā Kappa — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit