Biha Kappa v2.p113
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v2.p113
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v2.p113.1
4284. ettha u paṇagaṃ paṇagaṃ, kāraṇigaṃ jā savīsatī māso | suddhadasamīṭhiyāṇa va, āsāḍhīpuṇṇimosaraṇaṃ || atra arthāt āṣār̤ha pūrṇimā meṃ sthita sādhu-sādhvī śrāvaṇa kṛṣṇā paṃcamī ko paryuṣaṇā karate haiṃ| yadi āṣār̤hī pūrṇimā ko varṣāvāsa ke kṣetra ko prāpta na hue hoṃ to pāṃca dina rāta taka varṣāvāsaprāyogya upadhi ko grahaṇa kara, dasamī ko paryuṣaṇā karate haiṃ| isa prakāra kāraṇavaśa pāṃca-pāṃca rāta dina bar̤hāte hue taba taka yaha bar̤hāte raheṃ, jaba taka ki ekamāsa aura bīsa dina-rāta na bīta jāeṃ| athavā jo āṣār̤ha śuklā dasamī ko varṣākṣetra meṃ sthita ho gae hoṃ to ve āṣār̤hī pūrṇimā ko samavasaraṇa arthāt paryuṣaṇā karate haiṃ| yaha utsarga vidhi hai | apavāda meṃ bhī āṣār̤hī pūrṇimā se āge eka māsa aura bīsa rāta kā atikramaṇa karanā hī nahīṃ cāhie arthāt bhādrapada śuklā paṃcamī ko to paryuṣaṇā kara hī lenā cāhie | 4285. iya sattarī jahaṇṇā, asitī ṇauī dasuttara sayaṃ ca |
jati vāsati maggasire, dasa rāyā tiṇṇi ukkosā || jo āṣār̤hī pūrṇimā se āge eka māsa aura bīsa dinarāta ko paryuṣaṇā karate haiṃ unake 70 dina kā jaghanya varṣāvāsa hotā hai tathā bhādra śuklā paṃcamī se kārtika pūrṇimā taka bhī 70 dina hī rahate haiṃ| jo bhādrava kṛṣṇā daśamī ko paryuṣaṇā karate haiṃ, unake 80 dina kā madhyama varṣāvāsa hotā hai| jo śrāvaṇī pūrṇimā ko paryuṣaṇā karate haiṃ unake kārtika pūrṇimā taka 90 dina kā, śrāvaṇa śuklā paṃcamī ko paryuṣaṇā karane vāle ke 100 dina kā aura śrāvaṇa kṛṣṇā ko paryuṣaṇā karane para 110 dina kā varṣāvāsa hotā hai| yadi mṛgasara māsa meṃ varṣā hotī hai to utkṛṣṭataḥ tīna dasa rātriyoṃ taka (arthāt pūre mṛgasara māsa taka ) vahāṃ rahā jā sakatā hai| phira pauṣa kī pratipadā ko avaśya vihāra kara denā cāhie| yaha paṃcamāsika utkṛṣṭa varṣāvāsa hai|
4286. kāūṇa māsakappaṃ, tattheva ṭhitāṇa'tīte maggasire |
sālaṃbaṇāṇa chammāsio u jeṭṭoggaho hoti || jisa kṣetra meṃ āṣāḍhamāsakalpa kiyā hai aura vahīṃ varṣāvāsa kiyā hai aura varṣā ādi ke kāraṇa mṛgasara māsa meṃ bhī vahīṃ rahanā par̤atā hai to aise sālaṃbana muniyoṃ ke chaha māsa kā jyeṣṭhāvagraha - utkṛṣṭa varṣāvāsa hotā hai| 4287.aha atthi padaviyāro,
caupāḍivayammi hoti niggamaṇaṃ |
ahavā vi aṇitāṇaṃ,
ārovaṇa puvvaniddiṭṭhā || yadi pāda vihāra yogya mārga hoṃ to cāturmāsa ke bāda āne
v2.p113.2
441
vālī pratipadā ko nirgamana kara denā cāhie| yadi nirgamana nahīṃ karate to pūrvanirdiṣṭa āropaṇā prāyaścitta (caturlaghu) ātā hai|
4288. puṇṇammi ṇiggayāṇaṃ, sāhammiyakhettavajjite gahaṇaṃ | saṃviggāṇa sakosaṃ, iyare gahiyammi geṇhaṃti || varṣāvāsa pūrṇa hone para nirgata nirgrantha sādharmikoṃ dvārā kie gae varṣāvāsa kṣetra ko chor̤akara anya grāma-nagaroṃ meṃ upakaraṇa grahaṇa kara sakate haiṃ| sāṃbhogika muniyoṃ kā jo varṣākṣetra ho, usakā sakrośayojana taka ke kṣetra ko chor̤akara upakaraṇa grahaṇa kara sakate haiṃ| itara arthāt pārśvastha ādi kā jo varṣāvāsakṣetra ho vahāṃ unake dvārā upakaraṇa grahaṇa kara lene ke paścāt muni vahāṃ upakaraṇa grahaṇa kara sakate haiṃ| 4289. vāsāsu vi giṇhaṃtī, ṇeva ya ṇiyameṇa itare viharatī |
tahi suddhamasuddhe, gahie giṇhaṃti jaṃ sesaṃ || pārśvastha ādi varṣāṛtu meṃ bhī vastra lete haiṃ| ve niyamataḥ caturmāsa ke paścāt vihāra nahīṃ karate| ataḥ śuddha yā aśuddha rūpa se gṛhīta upakaraṇoṃ ke paścāt śeṣa vastra ādi māsadvaya ke madhya meṃ lie jā sakate haiṃ|
4290. sakkhette parakhette vā, do māsā pariharettu geṇhati |
jaṃ kāraṇaṃ ṇa ṇiggaya, taṃ pi bahiṃjhosiyaṃ jāṇe || vaha kṣetra jahāṃ svayaṃ ne varṣāvāsa kiyā thā athavā parakṣetra arthāt jahāṃ saṃvigna muniyoṃ ne varṣāvāsa kiyā ho, una kṣetroṃ meṃ do māsa kā varjana kara tīsare māsa meṃ vastra ādi lie jā sakate haiṃ| caturmāsa ke anantara kāraṇavaśa jitane samaya taka vihāra na kiyā ho, usa kāla ko bhī bahirnirgata kāla kī bhāṃti mānanā cāhie|
4291.cikkhala-vāsa-asivādisu
diṃte paḍisedhettā,
jahiṃ kāraṇesu u ṇaṇiti |
haṃti u dosu puṇṇesu || mārga cikkhalayukta ho gae hoṃ, varṣā abhī taka na rukī ho, aśiva, durbhikṣa ādi hoṃ ina kāraṇoṃ se caturmāsa ke bāda vihāra na huā ho aura yadi vahāṃ koī vastra ādi grahaṇa karane ke lie nimaṃtraṇa de to usakā pratiṣedha kare| do māsa pūrṇa ho jāne para vastra ādi grahaṇa kie jā sakate haiṃ| 4292.bhāvo u ṇiggatehiṃ, vocchijjai deṃti tāī aṇṇassa |
attaṭṭheti va tāī, emeva ya kāraṇamaṇite || varṣāvāsa meṃ sthita muniyoṃ ke vihāra kara jāne para śraddhāluoṃ ke vastradāna ke jo bhāva the ve vyavacchinna ho jāte haiṃ| ve phira una vastroṃ ko dūsaroṃ ko dete haiṃ athavā unakā
.
Linked texts (1)
- Bihā Kappa — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit