Biha Kappa v2.p128
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v2.p128
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v2.p128.1
isī prakāra vṛṣabha, bhikṣu aura kṣullaka ke bhī svasthāna- parasthāna prāyaścitta vaktavya hai| svasthāna kā tātparya hai vṛṣabha kā vṛṣabha aura parasthāna kā tātparya hai vṛṣabha kā ācārya| isī prakāra bhikṣu aura kṣullaka ke bhī svasthāna-parasthāna hotā hai| jo prāyaścitta parasthāna meṃ ācārya ko prāpta hotā hai vahī vṛṣabha ādi ko svasthāna meṃ prāpta hogā| jaise vṛṣabha ādi prāghūrṇaka ācārya ke āne para abhyutthāna na kare to caturguru kā prāyaścitta| vṛṣabha ke āne para abhyutthāna na karane para caturlaghu| bhikṣu aura kṣullaka ke āne para abhyutthāna na karane para kramaśaḥ māsalaghu aura bhinnamāsa| jo parasthāna meṃ prāyaścitta prāpta hotā hai vahī svasthāna meṃ prāpta hotā hai| 4424.dohi vi gurugā ete, āyariyassā taveṇa kāleṇa| tavagurugā kālagurū, dohi vi lahugā ya khuḍḍassa| ācārya ke ye sabhī prāyaścitta donoṃ arthāt tapa aura kāla se guru hote haiṃ| vṛṣabha ke tapoguru, bhikṣu ke kālaguru aura kṣullaka ke tapa aura kāla se laghu hote haiṃ| 4425.ahavā avisiṭṭha ciya, pāhuṇayā''gaṃtue gurugamādī|
v2.p128.2
pāveṃti aṇuṭṭhitā, cauguru lahugā lahuga bhinnaṃ|| athavā śabda prāyaścitta kā prakārāntara dyotaka hai| ācārya ādi viśeṣaṇa se virahita āgaṃtuka prāghūrṇaka ke prati abhyutthāna na karane vāle guru ādi arthāt ācārya ādi yathākrama caturguru, caturlaghuka, laghumāsa aura bhinnamāsa kā prāyaścitta prāpta karate haiṃ| jaise koī bhī prāghūrṇaka ke āne para yadi ācārya abhyutthāna nahīṃ karate haiṃ to caturguru, vṛṣabha ko caturlaghu, bhikṣu ko laghumāsa aura kṣullaka ko bhinnamāsa kā prāyaścitta hai| 4426.ahavā jaṃ vā taṃ vā, pāhuṇagaṃ gurumaṇuṭṭhiha pāve| bhinnaṃ vasabho sukkaṃ, bhikkhu lahū khuḍḍae gurugā| athavā jisa kisī prāghūrṇaka ke lie abhyutthāna na karane para guru-ācārya bhinnamāsa ko prāpta karatā hai, vṛṣabha śuklamāsa arthāt laghumāsa, bhikṣu caturlaghu aura kṣullaka caturguruka ko prāpta karatā hai| 4427.vāyaṇa-vāvāraṇa-dhammakahaṇa-suttatthaciṃtaṇāsuṃ ca| vāulie āyarie, biiyādeso u bhinnāī|| praśna hotā hai ki dvitīya ādeśa kā pravartana kyoṃ? ācārya kahate haiṃ-ācārya ko vācanā denī hotī hai, sādhuoṃ ko vaiyāvṛtya ādi meṃ niyojita karanā, dharmakathā karanā, svayaṃ ko sūtrārtha kī anuprekṣā karanā-ina kāryoṃ meṃ ācārya niraṃtara vyākula rahate haiṃ| anya muni itane vyākulita nahīṃ 1. vinayaḥ śikṣāpraṇatyoḥ| (vṛ. pṛ. 1196) bṛhatkalpabhāṣyam rahate, isalie bhinnamāsa ādi kā yaha dvitīya ādeśa pravṛtta huā hai| 4428.vesai lahumuḍhei ya, dhūlīdhavalo asaṃphuro khuḍḍo|
v2.p128.3
iti tassa hoti gurugā, pālei hu caṃcalaṃ daṃḍo|| praśna hotā hai ki bāla sādhu ko gurutama prāyaścitta kyoṃ? bāla sādhu laghu śarīra hone ke kāraṇa sukhapūrvaka uṭhabaiṭha sakatā hai| vaha dhūlīdhavala arthāt rajoguṇḍita deha vālā tathā asaṃvṛta hotā hai| vaha capala hotā hai phira bhī yadi prāghūrṇaka yā guru ādi ke āne para abhyutthāna nahīṃ karatā hai to use guru prāyaścitta ātā hai| vaha caṃcala hone ke kāraṇa dīyamāna daṃḍa kā pālana kara letā hai| 4429.jai tā daṃḍatthāṇaṃ, pāvai bālo vi payaṇue dose| ha ṇu dāṇi akkhamaṃ ṇe, pamāiuṃ rakkhaṇā sese|| dūsare muni socate haiṃ yadi isa bāla muni ko bhī thor̤e se doṣa para bhī isa 'daṃḍasthāna' guru daṃḍa ko prāpta karatā hai to hameṃ pramāda karanā ucita nahīṃ hai| isa prakāra śeṣa sādhuoṃ kī pramāda se rakṣā ho jātī hai| 4430.diluto duvakkharae, abbhuṭṭitehiṃ jaha guṇo patto| tamhā udveyavvo, pāhuṇao gacche āyario|| yahāṃ vyakṣara (dāsa) kā dṛṣṭāṃta vaktavya hai| jo abhyutthāna ādi karate haiṃ, ve guṇoṃ ko prāpta karate haiṃ, ataḥ sādhuoṃ ke bhī prāghūrṇaka ācārya ke āne para abhyutthāna karane para ihaparatra guṇakārī hotā hai| prāghūrṇaka ācārya sakalagaccha ke dvārā abhyutthātavya hotā hai| 4431.ārāhito rajja sapaṭṭabaṃdha, kāsī ya rāyā u duvakkharassa| pasāsamāṇaṃ tu kulīyamādī,
v2.p128.4
nādati taṃ teṇa ya te viṇīyā|| eka dāsa ne rājā kī ārādhanā kī| rājā ne prasanna hokara usako paṭṭabaṃdha rājā banā diyā| vaha rājya para praśāsana karane lagā| paraṃtu kulīna ādi sāmanta usake praśāsana ko ādara nahīṃ dete| taba usa rājā ne una sabako vinīta kiyā arthāt sabako aneka upāyoṃ se daṃḍita kara śikṣā dī, unako praṇata kiyā| 4432.savvassaṃ hāūṇaṃ, nijjūḍhā māriyā ya vivadaṃtā| bhogehiṃ saṃvibhattā, aṇukūla aṇuvvaṇā je u|| usa dāsa rājā ne pratikūla vyaktiyoṃ kā sarvasva haraṇa kara unheṃ nagara se niṣkāśita kara diyā| jo vivāda karate unako māra ḍālā| jo vyakti anukūla aura agarvita rahe
Linked texts (1)
- Bihā Kappa — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit