Biha Kappa v2.p133
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v2.p133
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v2.p133.1
461 karanā anār̤hā hai| isakā saṃskṛta rūpa hai-anādṛta| yaha hī matsya kī bhāṃti aṃgoṃ ko mor̤akara jātā hai, vaha bhī pahalā doṣa hai| stabdha do prakāra ke hote haiṃ 'matsyovṛtta' vandanaka kahalātā hai| yaha āṭhavāṃ doṣa hai| dravyataḥ aura bhāvataḥ| isakī caturbhagī hotī hai 4481.appa-parapattieṇaṃ, maṇappadoso aṇegauṭṭhāṇo| 1. dravyataḥ stabdha, na bhāvataḥ| paṃceva veiyāo bhayaṃ tu ṇijjūhaṇāīyaṃ| 2. bhāvataḥ stabdha, na dravyataḥ| mānasika pradveṣa ke aneka nimitta hote haiṃ| vaha pradveṣa do 3. donoṃ se stabdha| prakāra kā hotā hai-ātmapratyayika aura parapratyayika| 4. donoṃ se stabdha nahīṃ| mānasika pradveṣa se kiyā jāne vālā vaṃdanaka manaḥpradviṣṭa jo bhāvataḥ stabdha hai vaha aśuddha hai| jo dravyataḥ stabdha kahalātā hai| yaha nauvāṃ doṣa hai| jānu ke ūpara hātha rakhakara, hai, vaha vikalpita hai| nīce yā pārśva meṃ yā goda meṃ eka jānu ko donoṃ hāthoṃ ke 4477.paviddhamaṇuvayāraṃ, jaṃ appiṃto ṇa jaṃtito hoti| andara karake vaṃdanaka denā vedikābaddha vaṃdanaka hai| yaha dasavāṃ
v2.p133.2
jattha va tattha va ujjhati, katakicco vakkharaṃ ceva|| doṣa hai| gaṇa se niṣkāśana ke bhaya ādi se vaṃdanā karanā pravṛddha kā artha hai-upacārarahita| isameṃ guru ko jo bhayavaṃdanaka hai| yaha gyārahavāṃ doṣa hai| vaṃdanaka arpita kiyā jātā hai vaha aniyaṃtrita hotā hai| vaṃdanaka 4482.bhayati bhayassati va mama, ii vaṃdati ṇhoragaṃ ṇivesaṃto| denevālā vaha śiṣya yatra-tatra vaṃdanaka ko chor̤a detā hai jaise emeva ya mettīe, gārava sikkhāviṇīto'haṃ| 'kṛtakṛtya vakkhāra kī bhāṃti' yatra-tatra apane vakkhāra-bhāṃḍa ācārya socate haiṃ-yaha śiṣya merā anuvartana karatā hai ko ḍāla detā hai| aura āge bhī karatā rahegā taba śiṣya vaṃdanā karane meṃ 4478.paripiḍie va vaṃdai, paripiṃḍiyavayaṇa-karaṇao vā vi| nihoraka (śarta) lagā kara vaṃdanā karatā hai ki ācāryaśrī!
v2.p133.3
ṭolo vva upphiḍato, osakka-hisakkaṇaṃ duhao|| hamārī vaṃdanā ko yāda rakhanā yaha bhajamānavaṃdanaka hai| yaha paripiṃḍita arthāt ekatra milita aneka ācāryoṃ ko eka bārahavāṃ doṣa hai| maitrī ke ādhāra para vaṃdanā karanā 'maitrī sātha eka vaṃdanaka karanā| athavā jisake vacana aura hātha-paira vaṃdanaka' hai| yaha terahavāṃ doṣa hai| garva se vaṃdanā karanā-gaurava paripiṃḍita haiṃ-avyavacchinna haiṃ, usake dvārā kiyā jāne vālā vaṃdanaka hai| vaha garva se yaha prajñāpita karatā hai ki maiṃ vaṃdanaka paripiṃḍita kahalātā hai| yaha cauthā doṣa hai| kabhī āge śikṣāvinīta hūṃ| yaha caudahavāṃ doṣa hai| saraka kara kabhī pīche haṭakara ṭola kī bhāṃti phudaka-phudaka 4483.nāṇāitigaṃ muttuṃ, kāraṇamihalogasāhagaṃ hoi| kara vaṃdanaka karanā-yaha pāṃcavāṃ doṣa hai| pūyā-gāravaheuṃ, ṇāṇaggahaṇe vi emeva|| 4479.uvagaraṇe hatthammi va, cittu ṇiveseti aṃkusaṃ biṃti| jñāna, darśana aura cāritra-isa trika ko chor̤akara śeṣa sāre
v2.p133.4
ṭhita-viṭṭhariṃgaṇaṃ jaṃ, taṃ kacchabhariṃgiyaṃ nāma| kāraṇa ihaloka sādhaka hote haiṃ| pūjā aura gaurava ke lie ācārya viśrāma kara rahe the| śiṣya ko vaṃdanā karanī thī| tathā jñāna grahaṇa karane ke lie vinaya ādi karatā hai to vaha usane unake upakaraṇa athavā hātha ko khīṃca kara āsana para bhī ihaloka sādhaka hī hotā hai| yaha bhī kāraṇa-vaṃdanaka hai| baiṭhane ke lie vivaśa kara ḍālā| isa vidhi se kī jāne vālī yaha pandrahavāṃ doṣa hai| vaṃdanā 'aṃkuśa' kahalātī hai| yaha chaṭhā doṣa hai| ācārya sthita 4484.āyaratareṇa haṃdi, vaṃdāmi ṇaṃ teṇa paccha paṇayissaṃ| haiṃ arthāt khar̤e haiṃ yā baiṭhe hue haiṃ, unako vaṃdanā karane ke lie vaṃdaṇaga mollabhāvo, ṇa karissai me paṇayabhaṃgaṃ|| śiṣya unake sammukha reṃgatā hai, yaha kacchapariṃgita vandanaka prastuta gāthā meṃ prayukta haṃdi' śabda ihaloka sādhaka kahalātā hai| yaha sātavāṃ doṣa hai| kāraṇa ko batāne vālā hai| maiṃ atiśaya ādarapūrvaka vandanā 4480.uṭuiṃta ṇivesaṃto, uvvattati macchau vva jalamajjhe|| karatā hūṃ, jisase ācārya se paścāt yācanā karūṃgā| ye merī
v2.p133.5
vaṃdiukāmo va'ṇṇaṃ, jhaso vva pariyattatī turiyaṃ|| prārthanā kā bhaṃga nahīṃ kareṃge kyoṃki unake bhāva meṃ-abhiprāya meṃ jo śiṣya jala ke madhya rahane vāle matsya kī bhāṃti vaṃdanaka kā hī mūlya hai| uṭhane-baiṭhane meṃ udvartita hotā hai, usakā vaṃdanaka matsyovṛtta 4485.hāuṃ parassa cakkhaṃ, vaṃdaṃte teṇiyaṃ havai etaṃ| kahalātā hai| athavā ācārya ko vaṃdanaka kara jo śiṣya teṇo iva attāṇaṃ, gṛhai obhāvaṇā mā me|| samīpastha kisī vandanāha ko vaṃdanā karane ke lie baiṭhā-baiṭhā dūsaroṃ kī dṛṣṭi ko curākara, dūsare na dekha le isa prakāra 1. dekheṃ kathā pariśiṣṭa, naṃ. 97|