Biha Kappa v2.p134
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v2.p134
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v2.p134.1
jo vandanaka detā hai vaha stainya vaṃdanā hai| vaṃdanā karate samaya dūsaroṃ se apane āpako chupātā hai kyoṃki vaha mānatā hai ki isameṃ to merā tiraskāra hai | yaha na ho isalie vaha guptarūpa se vaṃdanā karatā hai| yaha solahavāṃ doṣa hai|
4486. āhārassa u kāle, ṇīhārubhayo ya hoi paḍiṇīyaṃ |
roseṇa dhamadharmeto, jaṃ vaṃdati rudrameyaṃ tu || āhāra tathā nīhāra ke samaya yā donoṃ samaya vaṃdanā karanā pratyanīka baṃdanaka hai| yaha satrahavāṃ doṣa hai| koca se jājvalyamāna hokara vaṃdanaka karanā ruṣṭa vandanaka hai| yaha aṭhārahavāṃ doṣa hai|
4487. na vi kuppasi na pasīyasi, kaṭṭhasivo ceva tajjiyaṃ eyaṃ |
sīsaṃgulimādīhi va tajjeti guruṃ paṇivayaṃto || tuma kāṣṭhaghaṭita śiva kī bhāṃti vaṃdanā na karane para na ruṣṭa hote ho aura vaṃdanā karane para na prasanna hote ho, isa prakāra tarjanā karatā huā śiṣya yadi vaṃdanā karatā hai to vaha tarjita vaṃdanaka hai athavā guru ko vaṃdanā karate hue sira se tathā aṃguli ādi se tarjanā karate hue vaṃdanā detā hai to vaha bhī tarjita vaṃdanaka hai| yaha unnīsavāṃ doṣa hai| 4488. vīsaṃbhaṭṭhāṇamiṇaṃ, sabbhāvajaḍhe saḍhaṃ
havai etaṃ | kavaḍaṃ ti kayayavaṃ ti ya, saḍhayā vi ya hoṃti egaḍḍā || yaha vaṃdanaka viśvāsa kā sthāna hai| yaha vaṃdanaka sadbhāva se śūnya hone para śaṭha vaṃdanaka ho jātā hai| śaṭha śabda ke ye paryāyavācī śabda haiṃ-kapaṭa, kaitava, śaṭhatā| yaha bīsavāṃ doṣa hai|
4489. gaṇi vāyaga! jiijja!,
tti hīliyaṃ kiṃ tume paṇamiteṇa |
desīkahavittaṃte,
kadheti daravaṃdie kuṃcī ||
gaṇin ! vācaka! jyeṣṭhāyeṃ tumako bandanā karane se kyā! isa prakāra hīlanā kara vaṃdanā karanā hīlita vandanaka hotā hai| yaha hakīsavāṃ doṣa hai ādhī vaṃdanā kara deśīkathā ke vṛttānta kahanā vaha viparikuṃcita vaṃdanaka hai| yaha bāīsavāṃ doṣa hai|
4490. aṃtarito tamase vā, ṇa vaṃdatī vaṃdatī u dīsaṃto |
evaṃ vidrumadi, siṃgaṃ puṇa kuṃbhagaṇivāto || kucheka muni vaṃdanā kara rahe hoṃ aura koī eka muni antarita hokara yā aṃdhakāra pradeśa meṃ vyavasthita hokara baiṭha jātā hai, vaṃdanā nahīṃ karatā aura kisī ke dvārā dekhe jāne para vaṃdanā karatā hai, yaha dṛṣṭādṛṣṭa vaṃdanaka hai| yaha teīsavāṃ doṣa hai| kuṃbha kā artha hai - lalāṭa | vaṃdanā karatā huā jo rajoharaṇa
v2.p134.2
bṛhatkalpabhāṣyam
se lalāṭa kā sparśa nahīṃ karatā vaha śrṛṃga vaṃdanaka hai| yaha caubīsavāṃ doṣa hai|
4491. karamiva mannaha ciṃto, baṃdaṇagaṃ ārahaṃtiya kara li
loiyakarassa mukkā, na muccimo vaṃdaṇakarassa || vaṃdanaka detā huā jo use arahaṃta kā karabhāga (ṭeksa) mānatā hai vaha 'kara' vaṃdanaka hai| yaha pacīsavāṃ doṣa hai| jo yaha socatā hai ki hama laukika 'kara se mukta ho gae, kintu vaṃdanaka kara se mukta nahīṃ hue haiṃ| yaha 'mocana' vaṃdanaka hai| yaha bīsavāṃ doṣa hai|
4492. ālidrumaṇāline, rayahara sīse va hoti caubhaṃgo| vayaṇa karaṇehiṃ ūṇaṃ jahannakāle va sesehiṃ || āśliṣṭa aura anāśliṣṭa-ina do padoṃ ke ādhāra para rajoharaṇa tathā sira ke viṣaya meṃ caturbhaṃgī hotī hai|
1. rajoharaṇa hātha se āśliṣṭa kara sira ko lagātā hai| 2. rajoharaṇa ko śliṣṭa karatā hai, sira ko nahīṃ | 3. sira ko śliṣṭa karatā hai, rajoharaṇa ko nahīṃ |
4. na rajoharaṇa ko aura na sira ko śliṣṭa karatā hai| isameṃ pahalā vikalpa śuddha hai| yaha sattāisavāṃ doṣa hai| vacana arthāt ālāpaka tathā karaṇa - anāma ādi se hīna kara vaṃdanā karanā athavā jaghanyakāla meṃ vaṃdanā samāpta kara denā yā śeṣa sādhuoṃ dvārā vaṃdanā kara dene para phira baṃdanā karanā yaha nyūna baṃdanaka hai| yaha aṭṭhāīsavāṃ doṣa hai| 449.3. dāūṇa baṃdaṇaṃ matyaraṇa vaṃdāmi cūliyā esā
tusiṇī āvatte puṇa, kuṇamāṇo hoi mūyaṃ tu || vaṃdanā karane ke paścāt 'matyeṇa vaṃdāmi yaha kahanā uttaracūlikā bandanaka hai| yaha unatīsavāṃ doṣa hai mauna bhāva se āvartto ko karane vāle kī vaṃdanā mūka bandanaka hai| yaha tīsavāṃ doṣa hai|
4494. uccaseraṇaṃ vaṃdara, ḍhaḍḍhara eyaṃ tu hoi bodhavvaṃ |
cuili bva giṇhiūṇaṃ, syaharaṇaṃ hor̤a cur̤alīo || uccasvara se vaṃdanā karanā ḍhahara vaṃdanaka jānanā cāhie| yaha ikatīsavāṃ doṣa hai cuḍalī (ulkā) kī bhāṃti rajoharaṇa ko ghumāte hue vaṃdanā karanā cuḍalī vaṃdanaka hai| yaha battīsavāṃ doṣa hai|
4495. thaddhe gārava teṇiya, hīliya ruṭṭha laghugā saḍhe gurugo |
du paḍiṇīya tajjita, gurugā sesesu lahugo tu || stabdha, gaurava, stenita, hīlita aura ruṣṭa - ina vaṃdanakoṃ meṃ pratyeka kā prāyaścitta hai caturlaghu, śaṭha kā hai gurumāsa, duṣṭa, pratyanīka aura tarjita kā hai caturguru aura śeṣa kā hai| māsalaghu |
v2.p134.3
.