Biha Kappa v2.p136
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v2.p136
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v2.p136.1
464 anabhijñāta hote haiṃ, taba taka ve apane chadmastha guru ādi ko vaṃdanā karate haiṃ| kyoṃki ve ise vyavahāralakṣaṇavālā dharma jānate haiṃ| 4508.kevaliṇā vā kahie, avaṃdamāṇo va kevaliṃ annaṃ| vāgaraṇapuvvakahie, devayapūyāsu va muṇaṃti|| __ vaha kevalī hai, yaha kaise jānā jātā hai? kisī anya kevalī ke kathana se, anya kevalī ko vaṃdanā na karane para, svayameva usakā kathana karane para, devatāoṃ dvārā pūjāmahimā kie jāne para, jāna liyā jātā hai ki yaha kevalī ho gayā hai| 4509.avibhāgapaliccheyā, ṭhāṇaṃtara kaṃḍae ya chaṭṭhāṇā| hiṭṭhā pajjavasāṇe, vuddhī appābahuṃ jīvā|| 4510.ālāva gaṇaṇa virahiyamavirahiyaṃ phāsaṇāparūvaṇayā| gaṇaṇapaya seḍhiavahāra bhāga appābaḍaṃ samayā|| śreṇī prarūpaṇā-avibhāgapariccheda prarūpaṇā, sthānāntara prarūpaṇā, kaṃḍaka prarūpaṇā, ṣaṭsthāna prarūpaṇā, adhaḥ prarūpaṇā, paryavasāna prarūpaṇā, vṛddhi prarūpaṇā, alpabahutva prarūpaṇā tathā | jīva prarūpaṇā| jīva prarūpaṇā ke pratidvāra-ālāpa prarūpaṇā, gaṇanā prarūpaṇā, virahita prarūpaṇā, avirahita prarūpaṇā, sparśanā prarūpaṇā, gaṇanāpada prarūpaṇā, śreṣyapahāra prarūpaṇā, bhāga prarūpaṇā, alpabahutva prarūpaṇā aura samaya (śramaṇa) prarūpaṇā| 4511.avibhāgapalicchedo, carittapajjava-paesa-paramāṇū|
v2.p136.2
paramāṇussa parūvaṇa, cauvvihā bhāvao'ṇaṃtā|| avibhāgapariccheda kevalī kī prajñā se paricchinna hone para jo avibhajanīya aṃśa śeṣa rahatā hai, use avibhāgapariccheda saṃyamasthāna kahate haiṃ| use cāritraparyāya, cāritrapradeśa yā cāritraparamāṇu kahate haiṃ| paramāṇu kī prarūpaṇā cāra prakāra se hotī hai-dravya, kṣetra, kāla aura bhāva| cāritravibhāgapariccheda anantānantapramāṇa meṃ hote haiṃ| 4512.te kittiyā paesā, savvāgāsassa maggaṇā hoi| te jattiyā paesā, avibhāga tao aṇaṃtaguṇā|| praśna hotā hai ki cāritra ke pradeśa kitane haiṃ? uttara meṃ kahā gayā hai ki isameṃ samasta ākāśa (lokākāśa aura alokākāśa) kī mārgaṇā hotī hai| jitane sarvākāśa ke pradeśa haiṃ, unase cāritra ke avibhāgapariccheda anantaguṇā hai| yaha sarvajaghanya saṃyamasthāna hai| 4513.eyaṃ carittaseṭiṃ, paḍivajjai hiṭṭha koi uvariṃ vā| jo hiṭṭhā paḍivajjai, sijjhai niyamā jahā bharaho|| 1. anyānya saṃyamaśreṇiyoṃ kī vyākhyā vṛttikāra ne dī hai| isa cāritraśreṇī ko koī jīva adhaḥarthāt jaghanyasaṃyamasthānoṃ meṃ svīkāra karatā hai aura koī jīva uparī saṃyamasthānoṃ meṃ svīkāra karatā hai| jo jīva adhastana saṃyamasthānoṃ meṃ cāritraśreṇī ko svīkāra karatā hai, vaha niyamataḥ usī bhava meṃ siddha ho jātā hai, jaise bharata| 4514.majjhe vā uvariṃ vā, niyamā gamaṇaṃ tu hiṭṭhimaṃ ṭhāṇaṃ|
v2.p136.3
aṃtomuhutta vuḍḍī, hāṇī vi taheva nāyavvā|| jo jīva madhyamavartī saṃyamasthānoṃ yā uparitana saṃyamasthānoṃ meṃ cāritraśreṇī ko svīkāra karatā hai, vaha niyamataḥ adhastana saṃyamasthāna taka gamana karatā hai aura usī bhava meṃ yā anyabhava meṃ siddha ho jātā hai| adhastana saṃyamasthāna se uparītana saṃyamasthāna kī vṛddhi tathā uparitana se adhastana saṃyamasthāna kī hāni antarmuharttamātra kī jānanī cāhie| 4515.seḍhīṭhāṇaṭhiyāṇaṃ, kiikammaṃ bāhire na kāyavvaṃ | pāsatthādī cauro, tattha vi āṇādiṇo dosā|| pūrvokta saṃyamaśreṇī ke sthānoṃ meṃ sthita muniyoṃ kā kṛtikarma karanā cāhie| jo śreṇī se bāhya hoṃ unakā kṛtikarma nahīṃ karanā cāhie| isa śreṇī se bāhya pārśvastha ādi cāra prakāra ke muni haiṃ-pārśvastha, avasanna, kuśīla, saṃsakta aura yathācchaṃda| ina pāṃcoṃ kā eka bheda huā| kāthika, prāśnika, māmāka aura saṃprasāraka-yaha dūsarā bheda hai| anyatīrthika-yaha tīsarā bheda hai aura gṛhastha-yaha cauthā bheda hai| inakā kṛtikarma karane para ājñābhaṃga ādi doṣa hote haiṃ| 4516.liṃgeṇa niggato jo, pāgaḍaliṃgaṃ dharei jo samaṇo| kidha hoi ṇiggato tti ya, dirseto sakkarakuḍehiṃ| jo muni liṃga arthāt rajoharaṇa ādi se mukta ho gayā hai vaha saṃyamaśreṇī se nirgata hotā hai kintu jo śramaṇa prakaṭaliṃga dhāraṇa karatā hai vaha saṃyamaśreṇī se nirgata kaise mānā jā sakatā hai? ācārya ne kahā yahāṃ śarkarākuṭoṃ kā dṛṣṭāṃta jñātavya hai| 4517.dāuṃ hiṭṭhā chāraṃ, savvatto kaṃṭiyāhi veḍhittā|
v2.p136.4
sakavāḍamaṇābādhe, pāleti tisaṃjhamikkhaṃto|| 4518.muī aviddavaṃtīhiṃ kīḍiyāhiṃ sa cālaṇī ceva| jajjarito kāleṇaṃ, pamāyakuḍae nive daṃḍo|| eka rājā ne śarkarā se bhare do ghar̤oṃ ko mudrita kara do vyaktiyoṃ ko eka-eka ghar̤ā dete hue kahā-inakī surakṣā karanā| jaba maiṃ inako maṃgāūṃ taba mujhe denā| donoṃ ne eka-eka ghar̤ā le liyā| unameṃ se eka vyakti ne apane ghaṭa ke nīce