Biha Kappa v2.p138
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v2.p138
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v2.p138.1
=bṛhatkalpabhāṣyam 4524.saṃkinnavarāhapade, aṇāṇutāvī a hoi avaraddhe | ācārya ne kahā-ve gṛhastha asaṃyama bhāva meṃ sthita gṛhasthoṃ uttaraguṇapaḍisevī, ālaṃbaṇavajjio vajjo|| kā pālana-rakṣaṇa karate haiṃ kintu saṃyama ke lie nahīṃ karate, jo muni uttaraguṇaviṣayaka aparādhapadoṃ se saṃkīrṇa hai tathā apanī ājīvikā ādi ke nimitta karate haiṃ| muni muniyoṃ kā jo aparādha kara anutāpa nahīṃ karatā, vaha uttaraguṇa pratisevī pālana-rakṣaṇa saṃyama ke lie tathā tīrtha kī avyavacchitti ke ālaṃbana ke binā (jñāna, darśana aura cāritra ke ālaṃbana ke lie karate haiṃ| yaha sādhuoṃ aura gṛhasthoṃ meṃ prativiśeṣa hai| binā) pratisevanā karatā hai to vaha kṛtikarma ke lie varṇya hai| 4530.kuṇai vayaṃ dhaṇaheuṃ, dhaṇassa dhaṇito u āgamaṃ ṇāuṃ| (mūlaguṇapratisevī to niyamataḥ acāritrī hī hotā hai|) _ iya saṃjamassa vi vato, tasseva'ṭṭhā ṇa dosāya|| 4525.hiṭṭhaṭṭhāṇaṭhito vī, pāvayaṇi-gaṇaṭṭhayā u adhare u| jaise vyāpāra karatā huā dhanika āgama arthāt dhana ke ___ kaḍajogi jaṃ nisevai, ādiṇigaṃṭho vva so pujjo|| lābha ko jānakara dhana kā vyaya bhī karatā hai arthāt śulka,
v2.p138.2
adhastanasthāna (jaghanya saṃyamasthāna) meṃ sthita mūlaguṇa- bhāḍā, karmakaroṃ kī niyukti ādi karatā hai, isī prakāra pratisevī jo kṛtayogī hai-gītārtha hai vaha prāvacanika-ācārya, saṃyama kā vyaya saṃyama ke lie hī karanā doṣakārī nahīṃ hotā| guṇa, gaccha ke anugraha ke lie adhara-arthāt ātyantika 4531.tucchamavalaṃbamāṇo, paḍati ṇirālaṃbaṇo ya duggammi| kāraṇa utpanna hone para jo pratisevanā karatā hai vaha bhī sālaṃba-nirālaṃbe, aha diṭṭhato ṇisevaṃte|| ādinirgrantha-pulāka kī taraha pūjya hotā hai| tuccha ālaṃbana lene vālā yā nirālaṃbana vyakti garta ādi 4526.kuṇamāṇo vi ya kaḍaṇaṃ, katakaraṇo ṇeva dosamabbheti| meṃ gira jātā hai aura jo puṣṭa ālaṃbana letā hai vaha garta ādi ___ appeṇa bahuṃ icchai, visuddhaālaṃbaṇo samaṇo|| se nikala jātā hai| isī prakāra mūlaguṇoṃ kī pratisevanā karane kṛtakaraṇa pulāka muni kaṭakamarda (senā kā nāśa) karatā vāle ke lie sālaṃba yā nirālaṃba viṣaya kā yaha dṛṣṭāṃta huā bhī doṣa ko prāpta nahīṃ hotā| yaha śramaṇa viśuddha ālaṃbana ghaṭita hotā hai| jo muni nirālaṃba athavā apuṣṭa ālaṃbana se ke kāraṇa svalpa saṃyama ke vyaya se bahuta saṃyama kī icchā pratisevanā karatā hai, vaha saṃsāra sāgara meṃ svayaṃ ko girā detā karatā hai| hai| jo puṣṭālaṃbanayukta hotā hai, vaha bhavasāgara se pāra calā 4527.saṃjamaheuṃ ajatattaṇaṃ pi ṇa hu dosakāragaṃ biti|| jātā hai| pāyaṇa voccheyaṃ vā, samāhikāro vaṇādīṇaṃ|| 4532.seḍhīṭhāṇe sīmā, kajje cattāri bāhirā hoti| pulāka nirgrantha saṃyama ke nimitta ayatanā karatā hai,
v2.p138.3
seḍhīṭhāṇe duyabheyayāe cattāri bhaiyavvā|| usako doṣakāraka nahīṃ kahā jātā| jaise samādhikāraka śreṇīsthāna arthāt sīmāsthāna| isameṃ vartamāna cāra prakāra arthāt vaidya vraṇa ādi para lepana kara use pakātā hai aura phira ke muni vakṣyamāṇa kārya se bāhya hote haiṃ| śreṇīsthāna meṃ rahane usakā chedana karatā hai yā rogī ko laṃghana ādi karātā hai, vāle (gacchapratibaddha, yathālaṃdika ādi cāra prakāra ke muni yaha sārī kriyā pariṇāmasundara hone ke kāraṇa sadoṣa nahīṃ bhī dvikabheda vāle kārya-vaṃdanakārya aura kāryakārya meṃ bhajanīya mānī jātī| haiṃ, ve kārya karate bhī haiṃ aura nahīṃ bhī karate| 4528.tattha bhave jati evaṃ, aṇṇaṃ aṇṇeṇa rakkhae bhikkhū| 4533.patteyabuddha jiṇakappiyā ya suddhaparihāra'hālaṃde| assaṃjayā vi. evaṃ, annaṃ anneṇa rakkhaṃti|| ee cauro dugabhedayāe kajjesu bāhiragā| dūsarā yaha soca sakatā hai ki isa prakāra pulāka ādi pratyekabuddha, jinakalpika, śuddhaparihārī aura yathālaṃdikabhikṣu anya arthāt ācārya ādi kī rakṣā anyena arthāt ye cāroṃ dvikabhedāṃtaragata kārya-kṛtikarma aura kulakārya-inase skandhāvāra kā mardana karatā hai (eka kā vināśa kara eka kā bāhya hote haiṃ| pālana karatā hai) to isī prakāra gṛhastha bhī eka kī dūsare se 4534.gacchammiṇiyamakajjaṃ, kajje cattāri hoti bhaiyavvā| rakṣā karate haiṃ ataḥ saṃyata aura asaṃyata meṃ koī prativiśeṣa gacchapaḍibaddha āvaṇṇa paḍima taha saṃjatīto ya|| nahīṃ hai|
v2.p138.4
gaccha meṃ niyamataḥ hone vāle ye kārya hote haiṃ-kulakārya, 4529.na hu te saṃjamaheuṃ, pāliṃti asaṃjatā ajatabhāve| gaṇakārya tathā saṃghakārya-inako karane ke lie ye cāra prakāra acchitti-saṃjamaṭṭhā, pāliṃti jatī jatijaṇaṃ tu|| ke muni vikalpanīya hote haiṃ (kārya karate bhī haiṃ aura nahīṃ bhī 1. kārya ke do prakāra haiṃ-vaṃdanakārya aura kāryakārya| vaṃdanakārya ke do prakāra haiṃ-abhyutthāna aura kṛtikarma | kāryakārya-kulakārya, saṃghakārya ādi ke bheda se aneka prakāra kā hotā hai| jo avaśya kartavyarūpa kārya hotā hai, vaha kāryakārya hai|