Pramāṇa · Search · About · API

Biha Kappa v2.p178

Bṛhatkalpalaghubhāṣya v2.p178

Language
Māhārāṣṭrī Prakrit

v2.p178.1

trika kā nikṣepa sāta prakāra kā hotā hai-nāmatrika, sthāpanātrika, dravyatrika, kṣetratrika, kālatrika, gaṇanātrika aura bhāvatrika| 4887.davve saccittādī, saccittaṃ tattha hoi tivihaṃ tu| dupaya catuppada apadaṃ, parūvaṇā tassa kāyavvā|| dravyatrika ke tīna prakāra haiṃ-sacittatrika, acittatrika aura miśratrika| sacittatrika ke tīna prakāra haiṃ-dvipadatrika, catuṣpadatrika aura apadatrika| unakī prarūpaṇā karanī cāhie| 4888.paramāṇumādiyaṃ khalu, accittaṃ mīsagaṃ ca mālādī| tipadesa tadogāḍhaṃ, tiṇṇi va logā u khettammi|| paramāṇutrikādi ādi śabda se dvipradeśikatraya yāvat anantapradeśikatraya acitta hai| mālāditrika miśratrika hai| tīna pradeśoṃ meṃ avagār̤ha dravya kṣetratraya hai athavā tīna loka haiṃūrdhvaloka, adholoka aura tiryagloka ye kṣetratraya haiṃ| 4889.tisamaya tadvitigaṃ vā, kālatigaṃ tīyamātiṇo ceva| bhāve pasatthamitaraṃ, ekkekkaṃ tattha tivihaṃ tu|| tīna samaya, trisamayasthitika, yā kālatrika-atīta, anāgata aura vartamāna| bhāva do prakāra kā hai-praśasta aura apraśasta| pratyeka ke tīna-tīna prakāra haiṃ-jñāna, darśana aura cāritra-yaha praśasta hai| mithyātva, ajñāna aura avirati yaha apraśasta hai| 4890.ugghātamaṇugyāte, nikkhevo chavviho u kāyavvo| nāmaṃ ṭhavaṇā davie, khette kāle ya bhāve ya|| udghātika aura anudghātika śabda ke chaha-chaha prakāra ke nikṣepa hote haiṃ-nāma, sthāpanā, dravya, kṣetra, kāla aura bhāva| 4891.ugghāyamaṇugghāyā, davvammi haliddarāga-kimirāgā|

v2.p178.2

khettammi kaṇhabhūmī, pattharabhūmī ya halamādī|| dravyataḥ udghātika hai-haridrārāga aura anudghātika haikṛmirāga| kṣetrataḥ udghātika hai kṛṣṇabhūmī aura anudghātika hai prastarabhūmī| kyoṃki hala, kulika ādi se kṛṣṇabhūmī khodī jā sakatī hai, prastarabhūmī aśakya hotī hai| 4892.kālammi saṃtara ṇiraṃtaraṃ tu samayo ya hota'ṇugghāto| bhavvassa aṭṭha payaḍī, ugghātima etarā iyare|| kālataḥ udghātika hai-sāntara prāyaścitta aura anudghātika hai-nirantara prāyaścittadāna| bhāva se udghātika haiṃ bhavya prāṇī kī āṭha karma prakṛtiyāṃ aura anudghātika haiṃ abhavya kī karmaprakṛtiyāṃ| 4893.jeṇa khavaṇaṃ karissati, kammāṇaṃ tāriso abhavvassa| ṇa ya uppajjai bhāvo, iti bhāvo tassa'ṇugghāto|| jisase abhavya vyakti apane karmoṃ kā kṣapaṇa kara sake vaisā bhāva usameṃ utpanna nahīṃ hotā| usakā bhāva anudghāta hotā hai, vaha karmoṃ kā udghāta nahīṃ kara sakatā| ataḥ usake karma anudghātika hote haiṃ| 4894.hatthe ya kamma mehuṇa, rātībhatte ya hota'ṇugghātā| etesiṃ tu padāṇaṃ, patteya parūvaṇaṃ vocchaṃ| hastakarma karanā, maithunasevana karanā aura rātrībhojana karanā ina tīnoṃ kā anudghātika prāyaścitta (guru prāyaścitta) ātā hai| ina tīnoṃ padoṃ kī pṛthak-pṛthak prarūpaṇā karūṃgā| 4895.nāma ṭhavaṇāhattho, davvahattho ya bhāvahattho ya|

v2.p178.3

duviho ya davvahattho, mūlaguṇe uttaraguṇe ya|| nāmahasta, sthāpanāhasta, dravyahasta aura bhāvahasta-isa prakāra hātha cāra prakāra kā hotā hai| dravyahasta do prakāra kā hai-mūlaguṇanirvartita aura uttaraguṇanirvartita| mūlajīva ke guṇa se nirvartita hastamūlaguṇanirvartita hasta tathā kāṣṭha, citra lepya karma ādi meṃ nirvartitahasta uttarakarmanivartita hasta kahalātā hai| 4896.jīvo u bhāvahattho, ṇeyavvo hoi kammasaṃjutto| bitiyo vi ya ādeso, jo tassa vijāṇao puriso|| jīva kā karmasaṃyukta hasta arthāt ādāna-nikṣepa ādi kriyāyukta, bhāvahasta jānanā cāhie| isa viṣayaka dūsarā ādeśa-mata bhī hai-usa hasta kā jñāyaka puruṣa bhī bhāvahasta hai| 4897.nāma ṭhavaṇākammaṃ, davvakammaṃ ca bhāvakammaṃ ca| davvammi tuṇṇadasitā, adhikāro bhāvakammeṇaṃ|| karmapada ke cāra nikṣepa haiṃ-nāmakarma, sthāpanākarma, dravyakarma aura bhāvakarma| dravyakarma hai-tunanā, daśikāoṃ ko bāṃdhanā| yahāṃ bhāvakarma kā adhikāra hai| ataḥ bhāvahasta se jo karma hotā hai vaha hastakarma hai| 4898.duvihaṃ ca bhāvakammaṃ, asaṃkiliṭuṃ ca saṃkiliṭuṃ ca| ṭhappaṃ tu saṃkiliṭuṃ, asaṃkiliṭuṃ tu vocchāmi| bhāvakarma do prakāra kā hotā hai-asaṃkliṣṭa aura saṃkliṣṭa| jo sthāpya hotā hai vaha saṃkliṣṭa hai| aba maiṃ asaṃkliṣṭa bhāvakarma kī bāta kahūṃgā| 4899.chedaṇe bheyaṇe ceva, ghaṃsaṇe pīsaṇe tahā|

v2.p178.4

abhighāte siṇehe ya, kāye khāre tti yāvare|| asaṃkliṣṭa karma ke āṭha prakāra haiṃ-chedana, bhedana, gharṣaṇa, peṣaṇa, abhighāta, sneha, kāya tathā kṣāra| 4900.ekkekkaṃ taṃ duvihaṃ, aṇaṃtara paraṃparaṃ ca ṇāyavvaṃ | aṭṭhā'ṇaṭṭhā ya puṇo, hoti aṇaṭṭhāya māsalahum̐|

Linked texts (1)