Biha Kappa v2.p244
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v2.p244
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v2.p244.1
= bṛhatkalpabhāṣyam hoṃ, mṛta muni mahānināda-mahājanaprakhyāta ho, usa gāṃva-nagara āviṣṭa ho jāe, prāṃta devatā-pratyanīka devatā usa śarīra meṃ kī yaha vyavasthā ho ki rātrī meṃ mṛtaka ko nahīṃ nikālanā| praviṣṭa ho jāe aura śava uṭha jāe to bāeṃ hātha meṃ cāhie, vahāṃ usa mṛtaka ke nijaka-saṃjñātaka hoṃ aura ve kahate pariṇāminī prasravaṇa lekara usa kalevara kā secana kare aura hoṃ ki rātrī meṃ mṛtaka ko na le jāeṃ, mṛtaka ācārya ho yā kahe-'guhyaka! jāgo, jāgo! pramāda mata karo| saṃstāraka se mahātapasvī ho to rāta-rāta pratīkṣā karanī cāhie| mata uṭho|' 5520.ṇaṃtaka asatī rāyā, va'tīti saṃtepuro puravatī tu| 5526.vittāsejja rasejja va, bhīmaṃ vā aṭṭahāsa muṃcejjā| ___ṇīti va jaṇaṇivaheṇaṃ, dāra niruddhāṇi ṇisi teṇaṃ|| abhieṇa suvihieṇaṃ, kāyavva vihīya vosiraṇaṃ || naṃtaka-śavācchādana vastra ke abhāva meṃ dina meṃ mṛtaka kā vyantara adhiṣṭhita vaha kalevara vikarālarūpa dikhākara niṣkāśana na kare| rājā apane antaḥpura ke sātha yā purapati ḍarāye, jora se āvāja kare, bhayaṃkara aṭṭahāsa kare to bhī nagara meṃ praveśa karatā ho, janasamūha ke sātha nagara se bāhara suvihita muni bhayabhīta na ho aura vidhipūrvaka śava kā jātā ho, dvāra baṃda hoṃ, isalie mṛtaka ko rātrī meṃ pariṣṭhāpana kara de| niṣkāśita karate haiṃ|
v2.p244.2
5527.doṇṇi ya divaḍḍakhette, dabbhamayā puttaga'ttha kāyavvā| 5521.vāteṇa aṇakvaṃte, abhiṇavamukkassa hattha-pāde u| samakhettammi ya ekko, avaḍḍa abhie ṇa kāyavvo|| ___kuvvaṃta'hāpaṇihite, muha-ṇayaṇāṇaṃ ca saṃpuḍaṇaṃ|| muni ke kālagata hone para nakṣatra dekhanā cāhie| na dekhane jaba taka mṛtaka kā śarīra vāyu ke dvārā ākrānta-akar̤a para caturlaghu kā prāyaścitta ātā hai| yadi nakṣatra sārddha kṣetra nahīṃ jātā taba taka jīvamukta śarīra ke hātha-paira yathāpraṇihita arthāt 45 muhūrta yogya (ādhā dina bhogya) ho to darbhamaya do arthāt jitane laṃbe kie jā sakate haiṃ utanā karate haiṃ, muṃha puttalaka banāe jāte haiṃ| na banāne para do aura sādhuoṃ kī aura nayanoṃ kā saṃpuṭana karate haiṃ| mṛtyu hotī hai| yadi nakṣatra samakṣetra arthāt tīsa muhūrta bhogya 5522.jitaṇihuvāyakusalā, orassabalī ya sattajuttā ya| ho to eka hī puttalaka banāyā jāe| yadi nakṣatra apārddhakṣetra katakaraṇa appamādī, abhīrugā jāgaraṃti tahiṃ|| pandrahamuhūrtta bhogya athavā abhīci nakṣatra ho to eka bhī vahāṃ jo sādhu jitanidra hoṃ, upāyakuśala aura sabalī, puttalaka nahīṃ banāyā jātā|' sattvayukta, kṛtakaraṇa, apramādī aura abhīru hoṃ, ve vahāṃ 5528.thaṃḍilavāghāeṇaṃ, ahavā vi aticchie aṇābhogā| jāgate hue baiṭhe rahate haiṃ| bhamiūṇa uvāgacche, teṇeva paheṇa na niyatte|| 5523.jāgaraṇaṭṭhāe tahiṃ, annesiṃ vā vi tattha dhammakahā| sthaṃḍila kā vyāghāta ho jāne para athavā vismṛti ke
v2.p244.3
suttaṃ dhammakahaṃ vā, madhuragiro uccasaddeṇaṃ|| kāraṇa sthaṃḍila atikrāṃta ho jāe to ghūmakara ā jāe kintu jāgaraṇa karane vāle muni paraspara dharmakathā kare yā śrāvakoṃ | usī mārga se na lauṭe| ko dharma sunāye| madhura tathā uccasvaroṃ meṃ dharma kī 5529.vāghāyammi ṭhaveḍaṃ, puvvaṃ va apehiyammi thaṃḍille| ākhyāyikāoṃ kā parāvartana kare|| taha ṇeti jahā se kamā, ṇa hoti gāmassa paḍihuttā| 5524.kara-pāyaṃguḍhe doreṇa baṃdhiuṃ puttīe muhaṃ chāe| sthaṃḍila kā vyāghāta hone para athavā pahale sthaṃḍila kī akkhayadehe khaṇaṇaṃ, aṃgulivicce ṇa bāhirato|| pratyupekṣā na karane para mṛtaka ko ekānta meṃ rakhakara, sthaṃḍila hāthoṃ ke donoṃ aṃgūṭhoṃ tathā donoṃ pairoṃ ke donoṃ aṃgūṭhoṃ ke kī pratyupekṣā kara ghumākara le jāe, jisase śava ke paira gāṃva ḍorā bāṃdhe| muṃha ko muṃhapotikā se ācchādita kare| akṣata ke abhimukha na hoṃ| deha meṃ aṃgulī ke bīca meṃ cīrā de, bāhara se nahīṃ| yaha 5530.sutta-'tthatadubhayaviū, purato ghettūṇa pāṇaga kuse ya| chedana hai| gacchati jai sāgariyaṃ, pariṭṭhaveūṇa āyamaṇaṃ || 5525.aṇṇāiṭṭhasarīre, paṃtā vā devata'ttha udvejjā| sūtra-arthavid yā tadubhayavid muni mātraka meṃ pānaka aura
v2.p244.4
pariṇāmi ḍabbahattheṇa bujjha mā gujjhagā! mujjha|| kuśa lekara śava ke āge-āge calatā hai| vaha pīche mur̤akara itanā karane para bhī yadi śava anya vyantara ādi deva se nahīṃ dekhatā| yadi vahāṃ gṛhastha adhika hoṃ to śava kā sārddha kṣetra ke chaha nakṣatra hote haiṃ-uttarāphālgunī, uttarāṣār̤hā, hasta, citrā, anurādhā, mūla, pūrvāṣār̤hā, śravaṇā, dhaniṣṭhā, uttarābhādrapadā, punarvasū, rohiṇī tathā viśākhā| samakṣetra nakṣatra pūrvabhadrapadā, revatī| apārddha kṣetra ke nakṣatra-śatabhiṣaga, bharaṇī, pandraha haiṃ-aśvinī, kṛttikā, mṛgaśira, puṣya, maghā, pūrvāphālgunī, ārdrā, aśleṣā, svāti, jyeṣṭhā| (vṛ. pṛ. 1464,1465)
Linked texts (1)
- Bihā Kappa — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit