Biha Kappa v2.p256
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v2.p256
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v2.p256.1
bṛhatkalpabhāṣyama 5638.eravai jamhi cakkiya, jala-thalakaraṇe imaṃ tu ṇāṇattaṃ| unameṃ bhī jo bahuguṇatara hai usase gamana karanā cāhie|' ego jalammi ego, thalammi ihaī thalā''gāsaṃ|| saṃḍevaka yaha bhī saṃkrama kā eka bheda hai| una tathā itara airāvatī nadī meṃ eka paira jala meṃ aura eka paira sthala meṃ- saṃḍevakoṃ se bhī jāyā jā sakatā hai| saṃḍevaka kā artha hai-īṃṭe isa vidhi se nadī ko pāra kiyā jā sakatā hai| isameṃ yahī ādi rakhakara pāra karanā| nānātva hai ki pūrvokta mahānadiyoṃ meṃ eka māsa meṃ do-tīna bāra 5643.nadikoppara varaṇeṇa va, thalamudayaṃ ṇothalaṃ tu taṃ cauhā| nahīṃ utarā jā sakatā| isameṃ utarā jā sakatā hai| yahāṃ uvalajala vālugajalaṃ, suddhamahī paṃkamudagaṃ ca|| sthāna kā artha hai-ākāśa| nadīkūrpara mur̤ī huī kohanī kī taraha nadī kā mur̤anā| 5639.eravai kuṇālāe, vitthiṇṇā addhajoaṇaṃ vahati| varaṇa-jala para pāli bāṃdhanā| inase udaka kā parihāra kara
v2.p256.2
kappati tattha apuṇṇe, gaṃtuṃ jā verisī aṇṇā|| gamana karanā sthala hai| nosthala cāra prakāra kā haikuṇālā nagarī ke nikaṭa airāvatī nadī bahatī hai| vaha upalajala-nīce pāṣāṇa ūpara jala, bālukājala-nīce ādhī yojana vistīrṇa aura arddhajaṃghāpramāṇa ūṃḍī hai| bālukā ūpara jala, śuddhodaka-nīce pṛthvī ūpara jala, ṛtubaddha kāla meṃ māsakalpa apūrṇa hone para usameṃ se paṃkodaka-nīce kardama ūpara jala| paṃkodaka saṃbaṃdhī ye tīna bāra bhikṣā ādi ke lie yatanāpūrvaka jānā-ānā vidhāna haiṃkalpatā hai| athavā aisī hī anya nadī meṃ bhī ānā-jānā 5644.lattagapahe ya khulae, taha'ddhajaṃghāe jāṇuuvariṃ ca| kalpatā hai| leve ya levauvariṃ, akvaṃtādī u saṃjogā| 5640.saṃkama thale ya ṇothala, pāsāṇajale ya vālugajale ya| jitane paira para alaktaka lagāyā jātā hai utanāmātra jisa suddhadaga paṃkamīse, paritta'ṇate tasā ceva|| patha meṃ paṃka ho vaha lattakapatha hai| isī prakāra khulakanadī utarane ke tīna mārga haiṃ-saṃkrama, sthala aura nosthala| pādapuṃṭaka pramāṇa, arddhajaṃghāpramāṇa, jānupramāṇa, lepa-nābhinosthala ke cāra prakāra haiṃ pramāṇa, usase ūpara sārā lepoparī paṃka ye sāre kardama ke (1) pāṣāṇajala (3) śuddhodaka bheda haiṃ| nosthala kardama ke cāroṃ prakāroṃ meṃ ākrānta(2) bālukājala (4) paṃkamiśritajala anākrānta, sabhaya-nirbhaya ādi saṃyoga karane cāhie| isa ina cāroṃ se gamana karane se yathāsaṃbhava parītta, anaṃtakāya | doṣa se yukta mārga kā parihāra karanā cāhie| tathā trasajīva kī virādhanā hotī hai|
v2.p256.3
5645.jo vi ya hota'kkato, hariyādi-tasehiṃ ceva parihīṇo| 5641.udae cikkhalla paritta-'ṇaṃtakāiga tase ta mīse ta| teṇa vi tu na gaṃtavvaṃ, jattha avāyā ime hoti| avaṃtamaṇakvaṃte, saṃjoe hoti appabahaṃ|| jo bhī mārga ākrānta hotā hai aura jo harita ādi tathā udaka meṃ cikkhalla hotā hai| vahāṃ parīttakāyika aura trasa prāṇiyoṃ se parihīna hotā hai, usase bhī nahīṃ jānā anantakāyika jīva tathā trasakāyika jīva hote haiṃ| ye sāre cāhie, kyoṃki vahāṃ ye apāya hote haiṃ| miśra-ākrānta-anākrānta, sthira-asthira ādi hote haiṃ| 5646.girinadi puṇṇā vālā-'hi-kaṃṭagā dūrapāramāvattā| unake alpābahutva meṃ aneka saṃyoga hote haiṃ| cikkhalla kallugāṇi ya, gārā sevāla uvalā ya|| 5642.egaṃgiya cala thira pārisāḍi sālaṃba vajjie sabhae| jisa mārga meṃ girinadī pūrṇavega se baha rahī ho, usameṃ
v2.p256.4
paḍipakkhesu ta gamaṇaṃ, tajjātiyare va saṃḍevā|| vyāla-makara ādi tathā sarpa, kaṃṭaka ādi hoṃ, jisakā pāra saṃkrama ke do prakāra haiṃ-ekāṃgika aura anekāṃgika| eka dūra ho, jisameṃ āvarta hoṃ, cikkhalla ho, kalluka-jala phalaka se banā huā ekāṃgika tathā aneka phalakoṃ ādi se pāṣāṇa para hone vāle dvīndriya prāṇī jo pairoṃ ko cheda ḍālate banā huā anekāṃgika| ye cala-sthira, pariśāṭi-apariśāṭi, haiṃ ve hoṃ, gāra-pāṣāṇa kī nokeṃ hoṃ, sevāla aura upala hoṃ-ye sālaṃba-nirālaṃba, sabhaya-nirbhaya hote haiṃ| pratipakṣa se gamana sāre apāya haiṃ| ina apāyoṃ se varjita sthalamārga se jānā arthāt anekāṃgika, cala, pariśāṭi, nirālaṃba, sabhaya ina cāhie, usake abhāva meṃ saṃkramaṇa se, usake abhāva meṃ pāṃca padoṃ ke jo pratipakṣī hoṃ unase gamana karanā cāhie| nosthala se| 1. arthāt ekāṃgika, sthira, apariśāṭī, sālaṃba, nirbhaya-inase gamana karanā cāhie| 2. saṃḍevaka ke do prakāra haiṃ-tajjāta aura atajjāta| svabhāvataḥ jāta śilā ādi tajjāta aura dūsare sthāna se lākara sthāpita īṃṭa, śilā ādi atajjāta (vṛ. pṛ. 1493)
Linked texts (1)
- Bihā Kappa — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit