Biha Kappa v2.p257
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v2.p257
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v2.p257.1
cauthā uddeśaka = 585 5647.uvalajaleṇa tu puvvaṃ, akkaṃta-niraccaeṇa gaṃtavvaṃ| ākrānta-sthira śarīra-niratyaya, sāntara basa vāle patha se tassa'sati aṇakvaṃte, ṇiraccaeṇaṃ tu gaṃtavvaṃ|| jānā cāhie| ___ cāra prakāra ke nosthala meṃ se sabase pahale upalajala vāle 5652.teū-vāuvihūṇā, evaṃ sesā vi savvasaṃjogā| mārga se jānā cāhie| usameṃ kardama nahīṃ hotā| usameṃ bhī jo udagassa u kāyavvā, jeṇa'higāro ihaṃ udae| ākrānta-kṣuṇṇa ho tathā niratyaya-niṣpratyapāya ho, usase tejaskāya aura vāyukāya meṃ gamana nahīṃ hotā ataḥ jānā cāhie| usake abhāva meṃ anākrānta aura niratyaya se tejovāyu vihīna śeṣa sabhī saṃyoga karane cāhie| apkāya kā bhī gamana kiyā jā sakatā hai| vanaspati aura trasa prāṇiyoṃ ke sātha bhaṃga hote haiṃ| yahāṃ udaka 5648.emeva sesaesu vi, sigatajalādīhiṃ hoti saṃjogā| kā adhikāra hai| śiṣya praśna karatā hai-vanaspati vāle mārga paṃka mahusittha lattaga, khula'ddhajaṃghā ya jaṃghā ya|| se jānā cāhie yā trasa prāṇiyoṃ vāle mārga se? sūrī kahate isī prakāra hī sikatājala ādi śeṣa padoṃ meṃ ākrānta- haiṃ-sāntara trasa vāle mārga se, vanaspativāle mārga se nahīṃ anākrānta ādi saṃyoga hote haiṃ| paṃkajala bahuta pratyupāya kyoṃki vahāṃ niyamataḥ trasa prāṇī hote haiṃ|' vālā hotā hai ataḥ upalajala ādi ke abhāva meṃ usase 5653.eravai jattha cakkiya, tārisae na uvahammatī khettaṃ| jāyā jātā hai| usameṃ bhī pahale madhusikthākṛtipaṃka arthāt
v2.p257.2
paḍisiddhaṃ uttaraṇaṃ, puṇṇāsati khetta'ṇuṇṇāyaṃ| kevala pādatala meṃ lagane vālā paṃka, usase, usake abhāva meṃ airāvatī nadī, jo kuṇālā nagara meṃ bahatī hai, usameṃ utarā alaktakamātra vāle paṃka se, phira khulakamātra, phira jā sakatā hai kyoṃki vaha arddhayojana vistīrṇa aura jaṃghārddha arddhajaṃghāmātra, phira jaṃghāmātra-jānupramāṇa vāle paṃka-patha se gaharī hai| usameṃ utara kara bhikṣā ke lie jāne para tīna udaka gamana kare| saṃghaṭṭana hote haiṃ| jāne-āne meṃ chaha| varṣā meṃ sāta, jāne-āne 5649.ahorutamittāto, jo khalu uvariṃ tu kaddamo hoti|| meṃ caudaha| isa prakāra ke udaka saṃghaṭṭana se kṣetra kā upahanana kaṃṭādijaḍho vi ya so, atthāhajalaṃ va sāvāyaṃ|| nahīṃ hotā| isase adhika saṃghaṭṭana vālī nadī meṃ utaranā jānupramāṇa se jo ūparī paṃka ho, vaha kardama, kaṃṭaka ādi | pratiṣiddha hai| māsakalpa yā varṣāvāsa pūrṇa hone para yadi apāya se varjita hone para bhī athāha jalavālā hone ke kāraṇa anuttīrṇa muniyoṃ ke lie apara māsakalpayogya kṣetra ho to apāya sahita hī mānanā cāhie| nadī meṃ nahīṃ utaranā cāhie| yadi kṣetra na ho to unake lie 5650.jattha acittā puḍhavī, tahiyaṃ āu-tarujīvasaṃjogā| utaranā anujñāta hai| joṇiparitta-thirehi ya, akkaṃta-ṇiraccaehiṃ ca|| 5654.satta u vāsāsu bhave, dagaghaṭṭā tinni hoti uḍubaddhe| jahāṃ pṛthvī acitta ho vahāṃ apkāya jīvoṃ kā tathā
v2.p257.3
je tu ṇa haṇaṃti khettaṃ, bhikkhāyariyaṃ va na haṇaṃti|| vanaspatikāya jīvoṃ kā saṃyoga-bhaṃga karanā cāhie| parītta- varṣā ṛtu meṃ sāta aura ṛtubaddha meṃ tīna udaka saṃghaṭṭana yonikasthirasaṃhanana, ākrānta tathā niratyaya-niṣpratyapāya- hote haiṃ| itane se kṣetra aura bhikṣācaryā kā upahanana nahīṃ hotā| ina cāroṃ ke paraspara bhaṃga karane cāhie| ve solaha hote haiṃ| 5655.jaha kāraṇammi puṇṇe, aṃto taha kāraṇammi asivādī| jaise-pratyekayonika-sthira, ākrānta, niṣpratyapāya-yaha uvahissa gahaṇa liṃpaṇa, ṇāvoyaga taṃ pi jataṇāe| pahalā bhaṃga hai| ___ kāraṇa ke pūrṇa hone para arthāt māsakalpa aura varṣāvāsa 5651.emeva ya saṃjogā, udagassa caubvihehiṃ tu tasehiṃ| kī avadhi pūrṇa hone para, aparakṣetra ke abhāva meṃ nadī-uttaraṇa
v2.p257.4
akkaṃta-thirasarīre-ṇiraccaehiṃ tu gaṃtavvaṃ|| vihita hai tathā ekamāsa ke andara yadi aśiva ādi ho, isī prakāra cāra prakāra ke trasa jīvoṃ ke sātha upadhi ke grahaṇa ke lie athavā lepa ko lāne ke lie nadī meṃ ākrānta ādi cāra padoṃ ke sātha udaka ke saṃyoga- uttaraṇa kiyā jā sakatā hai| naukā se nadī pāra karanī ho to bhaṃga karane cāhie| jaise-ākrānta, sthira, niṣpratyapāya- yatanāpūrvaka saṃtaraṇa kare| yaha pahalā bhaṃga hai| isa prakāra tīna padoṃ se āṭha bhaṃga 5656.nāva thala levaheṭṭhā, levo vā uvari eva levassa| hote haiṃ| inako cāroṃ prakāra ke trasa jīvoṃ ke sātha doṇṇī divaḍḍamakkaṃ, addhaṃ ṇāvāe parihātī|| saṃyoga karane se 32 bhaṃga ho jāte haiṃ| sāntara-nirantara ke yadi naukā uttaraṇasthāna se do yojana patha se jāyā jāe to sātha karane se 64 bhaṃga hote haiṃ| ina bhaṃgoṃ meṃ se jo usase jāe, naukā meṃ ārūr̤ha na ho| lepa ke nīce udaka ke 1. vaṇe vi niyamā tasā atthi-niśīthacūrṇi| pharā
Linked texts (1)
- Bihā Kappa — Bhadrabāhu, Ardhamāgadhī Prakrit