Biha Kappa v2.p272
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v2.p272
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v2.p272.1
to gaccha se niṣkāśita hone para prathama do māsa taka tapa prāyaścitta aura śeṣa dasa māsoṃ meṃ pāṃca rātadina ke cheda ke krama se sāṃvatsarika parva taka cheda hotā hai| paryuṣaṇā rātrī meṃ pratikramaṇa karane ke paścāt adhikaraṇa hotā hai to yaha vidhi hai| paryuṣaṇā ke pāraṇe vāle dina se parihīyamāna usa dina taka le jāeṃ jahāṃ tapa yā mūla prāyaścitta diyā jātā hai, cheda nahīṃ| pratikramaṇa karane para adhikaraṇa huā hai to sāṃvatsarika pratikramaṇa kara lene para kevala mūla kā hī prāyaścitta ātā hai|
5771. evaṃ ekkkadiṇe, havettu ṭhavaṇādiṇe vi emeva | ceiyavaṃdaṇa sāre, tammi vi kāle timāsaguru || isa prakāra eka-eka dina kama karate karate sthāpanā divasa arthāt paryuṣaṇādivasa taka le jāeṃ| usa dina sūryodaya se pūrva kalaha utpanna ho to isī prakāra karanā cāhie- pahale svādhyāya sthāpita karane vāle use upaśāṃta hone ke lie kahe, phira vaṃdanārtha jāne vāle use kahe, anupaśāṃta hone para pratikramaṇa kī velā meṃ kahe| phira bhī anupaśāṃta rahane para usa muni ko tīna gurumāsa kā prāyaścitta ātā hai | 5772. paḍikaṃte puṇa mūlaṃ, paḍikkamaṃte va hojja adhikaraṇaṃ | saṃvaccharamussamge, kayammi mūlaṃ na sesāī || paryuṣaṇā ke dina adhikaraṇoṃ kī vyavacchitti kara denī cāhie| yadi pratikramaṇa ke paścāt adhikaraṇa rahatā hai to use mūla kā prāyaścitta ātā hai| pratikramaṇa prāraṃbha kara sāṃvatsarika kāyotsarga paryanta yadi adhikaraṇa rahatā hai to mūla prāyaścitta hī ātā hai, śeṣa prāyaścitta nahīṃ| 5773. saṃvaccharaṃ ca ruṭṭha, āyario rakkhae payatteṇa |
jati ṇāma uvasamejjā, pavvayarātīsarisaroso || ācārya usa ruṣṭa muni kī saṃvatsara paryanta rakṣā karate haiṃ ki vaha taba taka upaśāṃta ho jāe| yadi saṃvatsara meṃ bhī upaśāṃta nahīṃ hotā hai to mānanā cāhie kī usakā roṣa parvatarājī sadṛśa hai|
5774. aṇṇe do āyariyā, ekkekaṃ varisamettameassa | teṇa paraṃ gihi eso. vitiyapadaṃ rāyapavvahae ||
vaha muni eka varṣa ke paścāt apane mūlācārya ke pāsa se nirgata hokara anya do ācāryoṃ ke pāsa jātā hai| yahāṃ pratyeka ke pāsa eka-eka varṣa rahatā hai| ve usakā saṃrakṣaṇa karate haiṃ| usake bāda vaha gṛhī ho jātā hai| apavādapada meṃ rājapravajita hone para usake liṃga kā apahāra nahīṃ kiyā jātā |
v2.p272.2
bṛhatkalpabhāṣyam
5775. emeva gaṇā-''yarie,
gacchammi tavo u tinni pakkhāī|
do pakkhā āyarie,
pucchā ya kumāradiṭṭhato || isī prakāra upādhyāya aura ācārya ke viṣaya meṃ jānanā cāhie| upādhyāya yadi anupaśāṃta hokara gaṇa meṃ rahate haiṃ to tīna pakṣoṃ taka tapaḥ prāyaścitta aura paścāt cheda| anupaśāṃta ācārya ko do pakṣa tapa aura paścāt cheda| śiṣya ne pūchāsamāna aparādha para prāyaścitta viṣama kyoṃ ? yahāṃ kumāra kā dṛṣṭāṃta hai|
5776. paṇayāla diṇā gaṇiṇo, cauhā kāūṇa sāhiekkārā| bhattaṭṭhaṇa sajjhāe, vaṃdaṇa lāve ya hāveti || gaṇī - upādhyāya ke 45 dinoṃ meṃ cāra kā bhāga dene para 196 dina hue| gaccha upādhyāya ke sātha itane dinoṃ taka bhaktārthana itane hī dinoṃ taka svādhyāya, vaṃdanā aura ālāpanā ādi karatā hai | paścāt dina kama kara detā hai | 5777. tīsa diṇe āyarie, addhaṭṭha diṇe ya hāvaṇā tattha |
,
gaccheṇa caupadehi tu ṇicchūḍe laggatī chedo || ācārya ke tīsa dinoṃ ko cāra kā bhāga dene para sār̤he sāta dina hote haiṃ| gaccha unake sātha cāroṃ bhaktārthana, svādhyāya, vaṃdanaka aura ālāpa sār̤he sāta dina sār̤he sāta dina karatā hai| usake paścāt jaba gaccha ina cāroṃ padoṃ ko chor̤a detā hai aura taba ācārya pandraha dina ke cheda ke krama se saṃlagna ho jātā hai|
5778. saṃketo aṇṇagaṇaṃ, sagaṇeṇa ya vajjito catupavehiṃ |
āyario puṇa navariṃ, vaṃdaṇa-lāvehi ṇaṃ sāre || jaba svagaṇa meṃ cāroṃ padoṃ bhaktārthana ādi se varjita ho jātā hai taba ācārya anya gaṇa meṃ saṃkrānta karatā hai| anya gaṇa kā ācārya usakī kevala vaṃdanā aura ālāpa se eka varṣa taka sāraṇā karatā hai |
5779. sajjhāyamāiehiṃ diṇe diṇe sāraṇā paragaṇe vi
navaraṃ puṇa ṇāṇattaṃ tavo gurussetare chedo || paragaṇa meṃ saṃkrānta ācārya kī pratidina svādhyāya ādi padoṃ se sāraṇā kī jātī hai| yaha nānātva- viśeṣa hai, yadi anya gaṇa kā ācārya yadi sāraṇā nahīṃ karatā hai to use tapaḥ prāyaścitta ātā hai tathā adhikaraṇakārī ācārya ko cheda ātā hai|
5780, sarisāvarādhe daṃḍo, juvaraṇṇo bhogaharaṇa-baṃdhādī | majjhima baṃdha- vahādī, avatti kannādi khiṃsā vā ||
v2.p272.3
www.jainelibrary.arg