Biha Kappa v2.p278
Bṛhatkalpalaghubhāṣya v2.p278
- Language
- Māhārāṣṭrī Prakrit
v2.p278.1
kavala paṃcamāsa, pacīsa kavala chaha māsa-ye sāre prāyaścitta 5824.dūijjaṃtā duvidhā, ṇikkāraṇigā taheva kāraṇigā| laghuka haiṃ kyoṃki ye ekottaravṛddhi se bar̤he hue haiṃ| asivādī kāraṇitā, cakke thūbhāitā itare| 5819.duvihā ya hoi vuḍḍī, saṭṭhāṇe ceva hoi paraṭhāṇe| 5825.uvadesa aṇuvadesā, duvihā āhiṃḍagā muṇeyavvā| saṭṭhāṇammi u gurugā, paraṭhāṇe lahuga gurugā vā|| viharaṃtā vi ya duvidhā, gacchagatā niggatā ceva|| vṛddhi do prakāra kī hotī hai-svasthānavṛddhi aura parasthāna- dūijjaṃta (dravan) do prakāra ke hote haiṃ-niṣkāraṇika aura vṛddhi| svasthāna meṃ guruka hote haiṃ aura parasthāna meṃ laghuka aura kāraṇika| jo aśiva ādi kāraṇoṃ se tathā anyānya guruka-donoṃ hote haiṃ| prayojana se gamana karate haiṃ ve kāraṇika haiṃ| jo uttarāpatha meṃ 5820.bhikkhussa tatiyagahaṇe, saṭṭhāṇaṃ hoi davvanipphanna| dharmacakra, mathurā meṃ devanirmita stūpa, kośalā meṃ jīvantasvāmī
v2.p278.2
bhāvammi u paḍiloma, gaṇi-āyarie vi emeva|| pratimā ādi ko dekhane ke lie jāte haiṃ ve niṣkāraṇika haiṃ| bhikṣu ke dūsarī bāra grahaṇa karane para dvimāsika se prāraṃbha āhiṃḍaka ke do prakāra haiṃ-upadeśa āhiṃḍaka aura anupadeśa kara cheda paryanta, tīsarī bāra grahaṇa karane para traimāsika se āhiṃḍaka| guru ke upadeśa se vibhinna deśoṃ ke ācāra, bhāṣā svasthāna-mūla paryanta yaha dravyaniṣpanna prāyaścitta hai| bhāva- ādi ko jānane ke lie ghūmane vāle upadeśa āhiṃḍaka niṣpanna yahī pratilomarūpa meṃ hotā hai| gaṇī aura ācārya ke kahalāte haiṃ| kautukavaśa ghūmate haiṃ ve anupadeśa āhiṃḍaka bhī dravya aura bhāvasūtra donoṃ yahī prāyaścitta hai| kahalāte haiṃ| vihāra karane vāle do prakāra ke haiṃ gacchagata aura 5821.emeva ya gelanne, paṭṭhavaṇā ṇavari tattha bhiṇṇeṇaṃ| gacchanirgata| gacchagata ṛtubaddhakāla meṃ māsa-māsa meṃ vihāra
v2.p278.3
cauhi gahaṇehiṃ sapadaṃ, kāsa agītattha suttaṃ tu|| karate haiṃ| gacchanirgata do prakāra ke haiṃ-vidhinirgata aura glāna asaṃstṛta ke bhī prāyaścitta vidhāna hai| kintu isameṃ avidhinirgata| vidhi nirgata cāra prakāra ke haiṃ jinakalpika, bhinnamāsa se prasthāpanā karanī cāhie| prathama bāra pāṃca pratimāpratipanna, yathālaṃdika aura śuddha pārihārika| avidhilaghumāsa, dvitīya bāra chaha laghumāsa, tṛtīya bāra cheda, caturtha nirgata jo sāraṇā ādi se tyakta haiṃ, jo ekākībhūta haiṃ| bāra mūla| cāra bāra meṃ bhikṣu ko svapada prāyaścitta mūla prāpta 5826. nikkāraṇigā'ṇuvadesigā ya laggaṃta'ṇudiya atthamite| hotā hai| upādhyāya ke laghumāsa se cāra bāra meṃ anavasthāpya gacchā viṇiggatā vi hu, lagge jati te karejjevaṃ || aura ācārya ke do laghumāsa se cāra bāra meṃ pārāṃcika| niṣkāraṇika, anupadeśa āhiṃḍaka tathā gaccha se avidhiśiṣya ne pūchā-yaha kisake lie prāyaścitta hai? ācārya ne nirgata-ye anudita yā astamita sūrya ke hone para grahaṇa karate kahā-yaha sārā agītārtha kā sūtra hai| prastuta sūtrokta haiṃ yā khāte haiṃ to pūrvokta prāyaścitta ke bhāgī hote haiṃ| yadi prāyaścitta hai| gacchanirgata jinakalpika ādi aisā karate haiṃ to ve bhī 5822.addhāṇāsaṃthaḍie, pavesa majjhe taheva uttiṇṇe| prāyaścitta se saṃlagna hote haiṃ| parantu ve niyamataḥ vaisā nahīṃ
v2.p278.4
majjhammi dasagavuḍḍī, pavesa uttiṇṇi paṇaeṇaṃ|| karate kyoṃki ve trikālaviṣayaka jñāna se saṃpanna hote haiṃ| adhvā asaṃstṛta ke tīna prakāra haiṃ-mārga ke praveśa, madhya 5827.ahavā tesiṃ tatiyaṃ, appatto aṇudito bhave sūro| aura uttāra meṃ| bhikṣu ke saṃlekṣanā ādi chaha sthānoṃ meṃ dasa patto tu pacchimaṃ porisiṃ ca atthaṃgato hoti|| rāta-dina se prāyaścitta vṛddhi karanī cāhie| yaha madhya adhvā athavā una jinakalpika ādi ke tīsarā prahara na āne ke viṣaya meṃ hai| praveśa aura uttīrṇa adhvā meṃ pāṃca rāta-dina se taka sūrya anudita mānā jātā hai| paścima pauruṣī meṃ prāpta sūrya prāyaścitta vṛddhi hotī hai| astaṃgata mānā jātā hai| isalie unake bhakta aura paṃthā 5823.uggayamaṇuggate vā, gītattho kāraṇe ṇatikkamati| tīsare prahara meṃ hī hotā hai| dūtā''hiṃḍa vihārī, te vi ya hotī sapaḍivakkhā|| 5828.vitigiccha abbhasaṃthaḍa, gītārtha adhvapraveśa ādi meṃ kāraṇa utpanna hone para sūrya sattho u pahāvito bhave turiyaṃ| udgata yā anudgata hone para bhī yatanāpūrvaka bhojana karatā aṇukaṃpayāe koī, huā ājñā kā atikramaṇa nahīṃ karatā| ve adhvapratipanna tīna bhatteṇa nimaṃtaṇaṃ kujjā|| prakāra ke haiṃ-dravana, āhiṃḍaka, vihārī| grāmānugrāma jāne vālā abhrasaṃstṛta arthāt himapāta ādi ke kāraṇa sūrya na dravan, satata bhramaṇaśīla-āhiṃḍaka, eka māsa se vihāra karane dikhāī dene ke kāraṇa vicikitsā hotī hai| jisa sārtha ke vālā vihārī| ye pratyeka sapratipakṣa hote haiṃ| sātha sādhu āe haiṃ, vaha sārtha vahāṃ se śīghra calā jātā hai|