namotthu ṇaṃ samaṇassa bhagavao mahāvīrassa ādigarassa
carima titthayarassa puvvatitthayaraniddiṭṭhassa jāva saṃpāviukāmassa,
vaṃdāmi ṇaṃ bhagavaṃtaṃ tatthagayaṃ ihagaye pāsau me bhagavaṃ tatthagae
ihagayaṃ,-tti kaṭṭu samaṇaṃ bhagavaṃ mahāvīraṃ vaṃdai namaṃsai, 2 sīhāmaṇavaraṃsi puratthābhimuhe saṃnisanne

2.17

mūla :tae ṇaṃ tassa sakkassa deviṃdassa devaranno ayameyārūve
ajjhatthie ciṃtie patthie maṇogae saṃkappe samuppajjitthā-na eyaṃ
bhūyaṃ, na eyaṃ bhavvaṃ, na eyaṃ bhavissaṃ, jaṃ ṇaṃ arahaṃtā vā cakkavaṭṭī
vā baladevā vā vāsudevā vā aṃtakulesu vā paṃtakulesu vā
tucchakulesu vā dariddakulesu vā kiviṇakulesu vā bhikkhāyakulesu
vā māhaṇakulesu vā āyāiṃsu vā āyāiṃti vā āyāissaṃti vā
evaṃ khalu arahaṃtā vā cakkavaṭṭī vā baladevā vā vāsudevā vā
uggakulesu vā bhogakulesu vā rāiṇṇakulesuvā ikkhāgakulesu vā
khattiyakulesu vā harivaṃsakulesu vā annataresu vā tahappagāresu
visuddhajātikulavaṃsesu āyāīsuvā āyāiṃti vā āyāissaṃtivā

2.18

— 0 dasa āścarya
mūla :—
atthipuṇa ese vi bhāve logaccherayabhūe aṇaṃtāhiṃ
osappiṇīussappiṇīhiṃ vīikkaṃtāhiṃ samuppajjati, (graṃ 0 100)
nāmagottassavā kammassa akkhīṇassa aveiyassa aṇijjiṇṇassa
udaeṇaṃ jannaṃ arahaṃtā vā cakkavaṭṭī vā baladevā vā vāsudevā vā
aṃtakulesu vā paṃtakulesu vā tucchakulesu vā, dariddakulesu vā
bhikkhāgakulesu vā, kiviṇakulesu vā māhaṇakulesu vā, āyāiṃsu
vā āyāiṃti vā āyāissaṃti vā kucchisi gabbhattāe vakkamisu
vā vakkamaṃti vā vakkamissaṃti vā, no ceva ṇaṃ joṇījammaṇanikkhamaṇeṇaṃ nikkha misu vā nikkhamaṃti vā nikkhamissaṃti vā

2.26

sthānāṅga,110 pravacana sāroddhāra,116 eva kalpasūtra kī vibhinna ṭīkāo
me dasa āścaryoṃ kā ullekha hai| (1) upasarga,(2) garbhāpaharaṇa, (3) strītīrtha,
(4) abhāvitapariṣad (ayogya pariṣad), (5) kṛṣṇa kā aparakaṃkāgamana,
camarendra kā utpāta, (6) utkṛṣṭa avagāhanā ke eka sau āṭha siddha, (10)
(1) upasarga-eka samaya āryāvartta ke mahāmānava bhagavān mahāvīra dharmopadeśa karate hue śrāvastī ke udyāna me padhāre| gaṇadhara gautama bhikṣāke lie nagarī
me gae | unhoṃne sunā-gośālaka apane āpako jina va sarvajña sarvadarśī kahatā hai
"he ānanda ! dhana prāpta karane kī lālasā me kucha vaṇik aśana-pāna kī
vyavasthā kara bhāṇḍa ādi lekara videśa cale| bhayaṃkara araṇya me pahuṃcane para
karate hue unhe cāra vāvī dṛṣṭigocara huī | prathama vāvī khodī
amṛta-sā madhura jala nikalā, jise prāpta kara sabhī ānanda-vibhora ho gaye
dūsarī vāṃvī khodī to jagamagātā huā svarṇa nikalā, tīsarī vāṃvī
khodī to amūlya maṇi-muktāem̐ upalabdha huī | jyoṃ hī ve cauthī vāvī khodane ke
lie udyata kadama bar̤hāne lage tyoṃ hī eka suvuddhi vaṇik ne rokā| para unhoṃne
nahī mānā | khodate hī usame se dṛṣṭi viṣa sarpa nikalā, jisakī viṣailī phutkāra
se ve saba vahī para bhasma ho gaye | prastuta kathā sunāne paścāt‌ gośālaka
dāha jvara se pīḍita hokara mara jāyegā |'
mahāvīra ne gaṃbhīra garjanā karate hue kahā-'gośālaka ! maiṃ to abhī
rakhanā, tū svaya sāta rātri me pitta-jvara se pīḍita hokara chadmasthāvasthā me hī
kāla karegā
bhāva, mṛgī, roga eva durbhikṣa ādi upadrava nahī hotā, 119 para bhagavān mahāvīra
(2) garbhāpaharaṇa-dvitīya āścarya garbhāpaharaṇa haiṃ | tīrthaṃkaro ke garbha kā
apaharaṇa nahī hotā, para śramaṇa bhagavān mahāvīra kā huā | digambara paramparā
prastuta ghaṭanā ko mānya nahī karatī, para śvetāmbara paramparā ke mānanīya āgamo
me isakā spaṣṭa ullekha hai
ācārāṅga 120 samavāyāṅga 121 sthānāṅga 122 āvaśyaka niryukti 123
divasa vyatīta hone para eka garbha se dūsare garbha me le jāye gaye | bhagavatī sūtra me
devānandā brāhmaṇī kā paricaya dete hue bhagavāna mahāvīra ne gautama se kahā-'he
gautama ! devānandā brāhmaṇī merī mātā hai |' 124
rakhe | viśvātmā ke ādeśa va nirdeśa se yogamāyā devakī kā garbha rohiṇī ke
saṃsāra ke vinaśvara svabhāva ko samajhakara vaha eka ekānta śānta kānana me tapa
taraha ānanda kareṃge | ata aisā prayatna karūm̐ jisase inakā bhāvī jīvana duḥkhamaya
(8) camarendra kā utpāta-asurarāja camarendra pūrva bhava me “pūraṇa” nāma
kāṣṭha ke catuṣpuṭa pātra me bhikṣā lātā | prathama puṭa kī bhikṣā pathiko ko
pradāna karatā, dvitīya puṭa kī bhikṣā pakṣiyoṃ ko cugātā, tṛtīya puṭa kī bhikṣā
āyu pūrṇakara camvrvaṃcā rājadhānī me indra banā
indra banate hī usane avadhijñāna se apane ūpara saudharmāvataṃsaka vimāna
me śakra nāmaka sihāsana para śakendra ko divya bhoga bhogate hue dekhā| varttamāna
svīkāra kara lete haiṃ| bhagavān śrī mahāvīra ko jṛmbhikā gām̐va ke bāhara ṛju
vālikā nadī ke kināre śāla-vṛkṣa ke nīce kevalajñāna-kevaladarśana utpanna huā
(5) kṛṣṇakā aparalaṃkā gamana--satī śiromaṇi draupadī ke rūpa-lāvaṇya
māno cāṃda kā ṭukar̤ā ho| yadi tuma use prāptakara sako to tumhāre raṇavāsa
meṃ cāra-cāṃda laga jāeṃge|"
pativratā draupadī ne use vivekapūrvaka samajhākara rokā
draupadī ko rājaprāsāda meṃ na pākara pāṇḍava cintita hue| yatra-tatra
sarvatra khoja kī, parantu draupadī kā kahīṃ atā-patā na lagā| dvārikādhīśa śrī
taraha ānanda kareṃge | ata aisā prayatna karūm̐ jisase inakā bhāvī jīvana duḥkhamaya
(8) camarendra kā utpāta-asurarāja camarendra pūrva bhava me "pūraṇa" nāma
pradāna karatā, dvitīya puṭa kī bhikṣā pakṣiyoṃ ko cugātā, tṛtīya puṭa kī bhikṣā
āyu pūrṇakara camaracaṃcā rājadhānī meṃ indra banā
indra banate hī usane avadhijñāna se apane ūpara saudharmāvataṃsaka vimāna
meṃ śakra nāmaka siṃhāsana para śakendra ko divya bhoga bhogate hue dekhā | anantacitta
mūla :—
ayaṃ ca ṇaṃ samaṇe bhagavaṃ mahāvīre jaṃbuddīve dīve bhārahevāse
māhaṇakuṃḍaggāme nayare usabhadattassa māhaṇassa koḍālasagottassa
bhāriāe devāṇaṃdāe māhaṇīe jālaṃdharamagaguttāe kucchisi gabbhattāe vakkaṃte

2.20

mūla :—
taṃ jīyameyaṃ tīyapaccupaṇṇamaṇāgayāṇaṃ sakkāṇaṃ deviṃdāṇaṃ
devarāīṇaṃ arahaṃte bhagavaṃte tahappagārehiṃto aṃtakulehiṃto vā paṃta0
tuccha0 daridda0 bhikhkhāga0 kiviṇakulehiṃto vā tahappagāresu uggakulesu vā bhogakulesu vā rāinnakulesu vā nāya0 khattiya0 harivaṃsa0
aṇṇataresu vā tahappagāresu visuddhātikulavaṃsaṃsu vā sāharāvittae
taṃ seyaṃ khalu mama vi samaṇaṃ bhagavaṃ mahāvīraṃ carimatithayaraṃ puvvatitthayaraniddiṣṭṭaṃ māhaṇaku ṃḍaggāmāo nayarāo usabhadattassa māhaṇassa
koḍālasagottassa bhāriyāe devāṇaṃdāe māhaṇīe jālaṃdhara sagottāe
kucchīo khattiyaku ṃḍaggāme nayare nāyāṇaṃ khattiyāṇaṃ siddhatthassa
khattiyassa kāsavagottassa bhāriyāe tisalāe khattiyāṇīe vāseṭṭhasagottāe kucchisi gabbhattāe sāharāvittae, je vi ya ṇaṃ se tisa
lāe khattiyāṇīe gabbhe taṃ pi ya ṇaṃ devāṇaṃdāe māhaṇīe, jālaṃdharasagottāe kucchisi gabbhattāe sāharāvittāe tti kaṭṭu evaṃ
saṃ pehei, evaṃ saṃpehittā hariṇegamesiṃ pāyattāṇiyāhivaiṃ devaṃ sahāvei,
hariṇegamesi0 devaṃ sahāvittā evaṃ vayāsī

2.21

mūla :evaṃ khalu devāṇuppiyā ! na evaṃ bhūyaṃ, na evaṃ bhavvaṃ, na
evaṃ bhavissaṃ, jannaṃ arahaṃtā vā cakavaṭṭī vā, valadevā vā, vāsudevā
vā. aṃtakulesu vā paṃta 0 kiviṇa 0 daridda 0 tuccha 0 bhikkhāgakulesu vā
āyāiṃsu vā3 evaṃ khalu arahaṃtā vā caka 0 vala 0 vāsudevā vā ugga
kulesu vā bhogakulesu vā rāinna 0 nāya 0 khattiya 0 ikkhāga 0 harivaṃsakulesu vā annayaresu vā tahappagāresu vimuddhajāikulisu
āyāhaṃsu vā3

2.22

mūla :atthi puṇa esa bhāve logavbherayabhūe aṇaṃtāhiṃ osappiṇi ussappiṇīhiṃ viikaṃtāhiṃ samuppajjati, nāmagottassa vā kammassa akkhīṇassa aveiyassa aṇijjinnassa udaeṇaṃ jannaṃ arahaṃtā
vā cakkavaṭṭī vā baladevā vā vāsudevā vā aṃtakulesu vā paṃtakulesu
vā tucchakulesu vā kiviṇakulesu vā daridda0 bhikkhāgakulesu vā
āyāiṃsu vā3, no ceva ṇaṃ joṇījammaṇanikkhamaṇeṇaṃ nikkhamiṃsu vā 3

2.23

mūla :—
ayaṃ ca ṇaṃ samaṇe bhagavaṃ mahāvīre jaṃbuddīve dīve bhārahevāse
māhaṇaku ḍaggāme nayare usabhadattassa māhaṇassa koḍālasagottassa
bhāriyāe devāṇaṃdāe māhaṇīe jālaṃdhara sagottāe kucchisi gabbhattāe vakkaṃte

2.24

mūla :—
taṃ jīyameyaṃ tīyapaccuppannamaṇāgayāṇaṃ sakāṇaṃ deviṃdāṇaṃ
devarāīṇaṃ arahaṃte bhagavaṃte tahappagārehiṃto vā aṃta0 paṃta0 tuccha0
kiviṇa0 daridda0 vaṇīmaga0 jāva māhaṇakulehiṃto tahappagāresu vā
uggakulesu vā bhogakulesu vā rāinna0 nāya0 khattiya0 ikkhāga0
harivaṃsa0 aṇṇayaresu vā tahappagāresu visuddhāti kulavaṃsaṃsu
sāharāvittae

2.25

mūla :taṃ gaccha ṇaṃ tumaṃ devāṇuppiyā ! samaṇaṃ bhagavaṃ mahāvīraṃ
māhaṇakuṃḍaggāmāo nayarāo usabhadattassa māhaṇassa koḍālasagottassa bhāriyāe devāṇaṃdāe māhaṇīe jālaṃdharamagòttāe
kucchīo khattiyakuṃḍaggāme nayare nāyāṇaṃ khattiyāṇaṃ siddhatthassa
khattiyassa kāsavasagottassa bhāriyāe tisalāe khattiyāṇīe vāsidva
sagottāe kucchisi gabbhattāe sāharāhi, sāharittā mama eyamāṇattiyaṃ khippameva paccappiṇāhi

2.26-2

mūla :tae ṇaṃ se hariṇegamesī pāyattāṇiyāhivaī deve sakkeṇaṃ
deviṃdeṇaṃ devarannā evaṃ vutte samāṇe haṭṭhe jāva hayahiyae karayala
jāva tti kaṭṭu evaṃ jaṃ devo āṇavei tti āṇae viṇaeṇaṃ vayaṇaṃ
paḍisuṇei, vayaṇaṃ paḍisuṇittā sakkassa deviṃdassa devaranno aṃtiyāo paḍinikkhamai paḍinikkhamittā uttarapurācchimadisībhāgaṃ
avakamai, avakamittā veuvviyasamugghāeṇaṃ samohaṇai, veuvviyasamugghāeṇaṃ samohaṇaittā, saṃkhejjāīṃ joyaṇāī daṃḍaṃnisirai | taṃjahārayaṇāṇaṃ vayarāṇaṃ veru liyāṇaṃ lohiyakkhāṇaṃ masāragallāṇaṃ haṃsagabbhāṇaṃ pulayāṇaṃ sogaṃdhiyāṇaṃ joirasāṇaṃ aṃjaṇāṇaṃ aṃjaṇapulayāṇaṃ
rayayāṇaṃ jāyarūvāṇaṃ subhagāṇaṃ aṃkāṇaṃ phalihāṇaṃ riṭṭhāṇaṃ ahābāyarepoggale parisāḍei, 2 ttā ahāsuhume poggale pariyādiyati

2.27

mūla :pariyādittā doccaṃ pi veuvviyasamugghāeṇaṃ samohaṇai,
samohaṇittā uttaraveuvviyaṃ rūvaṃ viuvvai, uttaraveuvviyaṃ rūvaṃ
viuvvittā tāe ukkiṭṭhāe turiyāe cavalāe caṃḍāe jayaṇāe
uddhuāe sigghāe divvāe devagaīe vīthīvayamāṇe vītī 2
tiriyamasaṃkhejjāṇaṃ dīvasamuddāṇaṃ majjhaṃ majjheṇaṃ jeṇeva jaṃbuddīve dīve
jeṇeva bhārahe vāse jeṇeva māhaṇakuṃ ḍaggāme nayare jeṇeva usabhadattassa
māhaṇassa gihe jeṇeva devāṇaṃdā māhaṇī teṇeva uvāgacchai, teṇeva
uvāgacchittā āloe samaṇassa bhagavao mahāvīrassa paṇāmaṃ karei,
karittā devāṇaṃdāe māhaṇīe saparijaṇāe osovaṇiṃ dalayai,
osovaṇiṃ dalayittā asuhe poggale avaharai, avaharittā suhepoggale
pakkhivai, suhe poggale pakkhivaittā 'aṇujāṇau me bhagavaṃ !' tti
kaṭṭhu samaṇaṃ bhagavaṃ mahāvīraṃ avvāvāhaṃ avvāvāheṇaṃ karayalasaṃpuḍeṇaṃ
giṇhai, samaṇaṃ bhagavaṃ mahāvīraṃ avvāvāhaṃ0 2 ttā jeṇeva khattiyakuṃḍaggāme nayare, jeṇeva siddhatthassa khattiyassa gihe, jeṇeva tisalā
khattiyāṇī teṇeva uvāgacchai, teṇeva uvāgacchittā tisalāe
khattiyāṇīe saparijaṇāe osovaṇiṃ dalayai, osovaṇiṃ dalayittā
asuhepoggale avaharai, asuhepoggale avaharittā suhepoggaṃle
pakkhivai, suhepoggale pakkhivaittā samaṇaṃ bhagavaṃ mahāvīraṃ avvāvāhaṃ
avvābāheṇaṃ tisalāe khattiyāṇīe kucchisi gabbhattāe sāharai
je vi ya ṇaṃ te tisalāe khattiyāṇīe gabbhe taṃ pi ya ṇaṃ devāṇaṃdāe māhaṇīe jālaṃdhara sagottāe kucchisi gabbhattāe sāharai,
sāharittā jāmeva disaṃ pāubbhūe tāmeva disiṃ paḍigae

2.28

mūla :ukkiṭṭhāe turiyāe cavalāe jahaṇāe uddha yāe sigghāe
divvāe devagaīe tiriyamasaṃkhejjāṇaṃ dīvasamuddāṇaṃ majjhaṃ
majjheṇaṃ joyaṇamāhassīehiṃ viggahehiṃ uppayamāṇe 2 jeṇāmeva
sohammekappe sohammavaḍiṃsae vimāṇe sakkaṃsi sīhāsaṇaṃsi sakke
devide devarāyā teṇāmeva uvāgacchai, uvāgacchittā sakkassa deviṃdassa
devaranno eyamāṇattiyaṃ khippāmeva paccappiṇai

2.26-3

mūla :teṇaṃ kāleṇaṃ teṇaṃ samaeṇaṃ samaṇe bhagavaṃ mahāvīre niṇṇāṇovagae yāvi hotthā, māharijjissāmi tti jāṇai, māharijjamāṇaṃ
no jāṇai, māharie mi tti jāṇai

2.30

mūla :teṇaṃ kāleṇaṃ teṇaṃ samaeṇaṃ samaṇe bhagavaṃ mahāvīre je se
vāsāṇaṃ tacce māse paṃcame pakkhe āsoyabahule tassa ṇaṃ āsoya
bahulassa terasīpakkheṇaṃ bāsīirāiṃdiehiṃ viikkaṃtehiṃ tesīimassa
rāīṃdiyassa aṃtarā vaṭṭamāṇe hiyāṇukaṃpaeṇaṃ deveṇaṃ hariṇegaṇesiṇā
sakkavayarṇasaṃdiṭṭhe ṇaṃ māhaṇakuṃḍaggāmāo nayarāo usabhadattassa
māhaṇassa koḍālasagottassa bhāriyāe devāṇaṃdāe māhaṇīe jālaṃdharasagottāe kucchīo khattiyakuṃḍaggāme nayare nāyaṇaṃ khattiyāṇaṃ
siddhatthassa khattiyassa kāsavasagottassa bhāriyāe tisalāe
khattiyāṇīe vāseṭṭhasagottāe puvvarattāvarattakālasamayaṃsi hatthuttarāhiṃ
nakkhatteṇaṃ jogamuvāgaeṇaṃ avvābādhaṃ avvābāheṇaṃ kucchisi
sāharie

2.31

mūla :samaṇe bhagavaṃ mahāvīre tiṇṇāṇovagae āāvi hotyā,
māharijjissāmi tti jāṇai, sāharijjamāṇe no jāṇai, sāharie.
mitti jāṇai

2.32

mūla :jaṃ rayaṇiṃ ca ṇaṃ samaṇe bhagavaṃ mahāvīre devāṇaṃdāe māhaṇīe
jālaṃdhara sagottāe kucchīo tisalāe khattiyāṇīe vāsidvasagottāe kucchisi gabbhattāe sāharie taṃ rayaṇiṃ ca ṇaṃ sā devāṇaṃdā
māhaṇī sayaṇijjemi suttajāgarā ohīramāṇī ohīramāṇī
iṇe eyārūve orāle kallāṇe sive dhanne maṃgalle massīrīe coddasa
mahāsumiṇe tisalāe khattiyāṇīe haḍe tti pāsittā ṇaṃ paḍibuddhā
taṃ jahā-gayausaha0 gāhā

2.33

mūla :jaṃ rayaṇiṃ ca ṇaṃ samaṇe bhagavaṃ mahāvīre devāṇaṃdāe māhaṇīe
jālaṃdhara sagottāe kucchīo tisalāe khattiyāṇīe vāsidvasagottāe kucchisi gabbhattāe sāharie taṃ rayaṇiṃ ca ṇaṃ sā tisalā
khattiyāṇī taṃsitārisagaṃsi vāsagharaṃsi abbhitarao sacittakamme
bāhirao dūmiyaghaṭṭamaṭṭhe vicittaulloyatale maṇirayaṇapaṇāsiyaṃdhayāre
bahusamasuvibhattabhūmibhāge paṃcavaṇṇasarasasurahimukkapupphapuṃjovayārakalira kālāgarupavarakuṃduruktaturukkaḍajjhaṃtadhūpamaghamaghaṃtagaṃdhuddhū yābhirāme
sugaṃdhavaragaṃdhagaṃdhie gaṃdhavaṭṭibhūe taṃsi tārisagaṃsi sayaṇijjaṃsi
sāliṃgaṇavaṭṭie ubhao bivvoyaṇe ubhao unnaye majjhe ṇayagaṃbhīre
gaṃgāpuliṇavāluuddālasālie toyaviyakhobhiyadugullapaṭṭapaḍicchanne
suviraiyarayattāṇe rattaṃsuyasaṃbue suramme āyīṇagarūyavūranavaṇīyatūla
phāse sugaṃdhavarakusumacuṇṇasayaṇovayārakalira puvvarattāvarattakālasamayaṃsi suttajāgarā ohīramāṇī ohīramāṇī imeyārūve orāle
coddasa mahāsumiṇe pāsittā ṇaṃ paḍibuddhā

Linked texts (1)

Caityavandana — Sanskrit