Manavedacampu 10
Mānavedacampū 10
- Language
- Sanskrit
10.2
vidadhadatha mṛgāṇāṃ ghātamutkhātabhāji
pratibhayavipināntaḥ saśvare saśvacāra
10.3
tadanu durgamamārganirgalabhramaṇabhāvitabhūripariśramaḥ
ubhayasṛkkanirantaranissaratpracuraphenamayāt pralayaṃ hayaḥ
10.4
tataḥ paretametaṃ hayamapahāya punarapi mṛgayākautukena padapaṅkajābhyāmeva
caṅkramyamāṇo vipina iha viharamāṇāṃ vidyuto'nuharamāṇām apratirūparūpaguṇopālabdhayauvanāmārabdhayauvanāṃ cāmpeyasacchāyayā svacchataratanucchāyayā upaśalyollasitavallīpallavapādapādikaṃ tapanīyamayamivāpādayantīmakhilajanamānasāni modasāgarāntarāpātayantīmāpādacūḍakamanīyām
adhikamahanīyāṃ kāmapi kanyakāmeṣa trisrayaveṣavismṛtanimeṣamavalokayannantariti cintayāmāsa
vāpī kāpyūrdhvabāhā śivaśiva! suṣamāpūrapīyūṣapūyasyandinyasyāṃ nimagnaṃ sarasijamupariśliṣṭaśaivālajālam
kiṃtryāsinaścitrābhā kuvalayayugalī dṛśyate viśvaramyā
citraṃ citraṃ bataivaṃ kuhacidapi ca no viṣṭape dṛṣṭapūrvam
10.5
keyaṃ lokābhirāmā sphurati vata puraḥ kinnu vidyotitātmā
śṛṅgārādvaitavidyā kimu kamalamukho naipuṇī rūpiṇī sā
āho lāvaṇyaveṇī paramiha vanitārūpamālambamānā
kiṃ vā bhāgyena nṝṇāṃ nayanaviṣayatāmāgatā divyakanyā
10.6
galo'pi yūnāṃ nigalo manoharāvuroruhau hemasaroruhadvayau
vilambamasyāstanutāpadaṃ paraṃ
tathāpi hantātanutāpadaṃ vata!
10.7
darollasatpelavapallavābhābharāpahārai caraṇau pravīṇāai
asyā manojñau tulayā vihīnāvaho tulākoṭiyutau tathāpi
10.8
viṣameṣuniṣaṅgasya suṣamā suuṣame ime
vidhūtakāhalīkāṇḍasaṅghe jaṅghe nijaghnataḥ
10.9
bahunā kimiyaṃ saroruhākṣī trijagallocanalobhanākhilāṅgī
adhunā vidhinā nidhāya kiṃ vā hṛdaye'sau nayanātithīkṛtā me
10.10
evaṃ sañcintayan so'yamayāt smaraśaravyatām
sāpi viśvaikaikaramyaṃ taṃ paśyantyevamacintayat
10.11
ko vā yuvāyamavanītatūrṇacandro
dhanyo gabhīramadhurākṛtirāttadhanvā
umnidraśāradasrojadalāyatākṣo
manye svayaṃ madana eva gṛhītamūrtiḥ
10.12
ramyāḥ kaṭākṣā hasitaṃ ca ramyaṃ ramyaṃ mukhaṃ ramyamatīva vakṣaḥ
ramyaṃ samastaṃ vapureṣa ceto haratyayaskānta iveha loham
10.13
evaṃ nirūpayantī taṃ rūpayantī ca saspṛham
seyamaścitaromāścā namravaktrāmbujā sthitā
10.14
so'yaṃ tāmavagantumutsukatarasvānto'tha tatsannidhiṃ
mandaṃmandamupetya mañju nijagādānamrakamrānanām
kā tvaṃ pallavapelavāṅgi kṛtinaḥ kasyāsi vā nandanā
kasmādu ghasarasattvasevyavipineṣvavyākulā dīvyasi
10.15
dharaṇipateriti vāṇīṃ taraṇisutā sā niśamya ramyatarām
vacanaṃ vinamitavadanaṃ samudā samudājahāraivam
10.16
ramyākāra! raveravehi tanayāṃ lokapradīpasya māṃ
sāvitryāḥ sahajāsi bhāturapi me sañjñeti saṃjñā vibhoḥ
nāsmāhaṃ tapatī ca samprati bhavadvākyāmṛtāsevanādvijñātuṃ kulanāmanī tava mamātyutkaṇṭhate mānasam
10.17
so'pyūce pṛthulocane! prathayatāṃ vaṃśaṃ viśālaṃ vidhoḥ
prauḍhānāṃ pṛthivībhujāṃ parivṛḍhasyodārakīrteraham
ṛkṣasya pratipakṣatakṣaṇakalādakṣasya pṛthvīpateḥ
putraḥ saṃvaraṇo'smayado vanamṛgāmākheṭakhelotsukaḥ
10.18
jāto'haṃ pūrṇakāmo vanabhuvi mṛgayāmācarannambujākṣi!
drāgadrākṣaṃ yatastvāmayi! nikhilajagallocanānandanāñcīm
apyevaṃ dhanyaśīle sa khalu punarahaṃ kiṃśvidabhyarthaye tvāṃ
kuryā māṃ janmabhājāṃ prathamamiha tu kaḥ śreyasā trāsiseti
10.19
calatyalaṃ cāruvilocane! tvāṃ niśāmya śamyākasavarṇavarṇām
mano mamedaṃ madanīyarūpe! candrodayādambu yathāmburāśeḥ
10.20
bālike! tvamasi bhānunandanā śītabhānukulasambhavo'syaham
tadbhaja tvayi nirūḍhasauhṛdaṃ māmananyajanalolamānasam
10.21
prītyā pratyavadacca sā pitṛparādhīnāsi ramyākṛte
jāne no hṛdayaṃ ca tasya gahanaṃ sākṣājjagatsākṣiṇaḥ
eṣā dharmaparāyaṇā kulavadhūrvṛndeṣu nindāspadaṃ
svātantryaṃ kathamaṅga| vāsaramaṇeraṅgīkarosyātmajā
10.22
rūpaṃ locanacandrikā trijagatāṃ karṇe sudhādhoraṇī
vāṇī cittavimohanauṣadhiridaṃ śīlaṃ ca rūpocitam
dharmāṇāmapi hanta mūlabhavanaṃ vaṃśo'pi te bhūpate
sarvaṃ caitadayi| praviśya hṛdayaṃ dhairyaṃ dhunīte mama
10.23
naiveha tātaparitoṣaṇakarmato'nyā
dhanyākṛte| gatirabhīpsitasiddhye nau
tat tvaṃ samāhitamanāḥ karuṇāpayodhiḥ
ārādhayāmbumakhilādhiharaṃ tapobhiḥ
10.24
evaṃvidhamadhuravāgamṛtadhārāsampātāntaritasantāpānalaṃ vikacavadana-kamalamenam "ayi mahābhāga! sāmpratamahaṃ pitṛparisarameva prayāmi| parādhīneyamiti parāṅmukho mā bhūḥ" ityādikamudīyamānabhāvabhedamudīrayantī pade pade tameva valitakandharamacalokayantī vrajantī savitsamīpameva samīyate sma
prāpya ca sotkaṇṭhaṃ sā piturupakaṇṭhaṃ praṇamya padayugale
vinamitavadanasarojā tasthau niṣyandamānakāntijharī
10.25
udyattāruṇyavidyotitatanusuṣamāmugdhasadbhūvilāsāmugdholāpāṅgalīlāṃ dinakṛdatha nijāmātmajāmīkṣamāṇaḥ
saundaryaudāryaśīlaśrutajananavayomādhurīcāturībhistasyāstulyaṃ pumāṃsaṃ kamapi ca bhuvane kāpyapaśyannatāpasīt
10.26
itthamutthitavyatha eva gaganasañcare sañcaracayamakhilalokādhivāsibhirapyalaṃcitrīyamāṇacittaiḥ tatratatrodgīyamānādaraṃ jegīyamānaṃ viśvaviśvambhareśvaravikaṭakirīṭakoṭighaṭitaviśadamaṇisarīcivīcivilasitavimalapadapallavasya sakalasurāsuradurāsadaparākramadurākramasya
akṣīṇadākṣiṇyānurañjitanikhilajīvalokasya apratirūparūpadūrīkṛtakandarpadarpasya sampāditamantrasaṃvaraṇasya saṃvaraṇasya rasāpaterasādhāraṇaṃ
guṇagaṇamākarṇyanāmodavaśaṃvadāśayo nūnamasau paramadhārmikāya bharatakulottamāyaiva mama putrī śubhasavitrī viśrāṇanīyeti viniścitya
tadupāyameva cintayannanavaratamavatiṣṭhate sa
saṃvaraṇastu tasyāṃ gatāyāṃ tadīyabhāvadarśanasamāśvastacitto'pi
tadātvoditvaravirahavyathayābhibhūyamāno vivaśamanāstādṛśe śreyasi
vicchaśataviśaṅkī vividhamiti cintayan vilalāpa
akāṇḍe me sadyassamupanatametat pariṇamet
kathaṃ vā nissattvaṃ luṭhati vivaśaṃ hanta! hṛdayam
dhruvaṃ yāvajjīvaṃ pracuraparitāpāya hi bhavet
tathābhūtaṃ śreyo jagati purupuṇyo hi labhate
10.27
samīro'yaṃ mando madabharakalāḥ kokilaravāḥ
sarojinyo mādhvanmadhupakulajhaṅkāramukharāḥ
amī bālā: sālā api ca vilasadbālalatikāsamāśliṣṭāḥ kaṣṭaṃ davathumiha puṣṇanti kimidam
10.28
karatrātairetaiḥ kṣaradurutuṣārairayamaho !
mamāṅgeṣvaṅgārānamṛtakiraṇo varṣati muhuḥ
adhīyāno nūnaṃ nikhilabhuvanasropaṣaḍutāṃ
tṛtīyasmāccennādabhajadatibālye harajaṭām
10.29
smaro randhrānveṣī kṣipati viśikhāneṣa viṣamān
vraṇagranthisphoṭaṃ sphuṭati hṛdayaṃ māmakamidam
viśatyantarmoho bata vivaśitāśeṣakaraṇaḥ
parītāpastīvraḥ prasarati ca hālāhala iva
10.30
pralayadahanajvālāmālākarālamivākhilaṃ
kakacaghaṭayā kiṃ vā ceto mamādya vidīryate
tapanatanaye ! yāvat bhasmībhavāmi na vachabhe !
śiśirayatarāmajñānyaṅgaiḥ sudhārasaśītalaiḥ
10.31
hāhā ! preyasi dussahāṃ mama daśāmenāṃ na jānāsi kiṃ
hāhā ! saṃvaraṇo galāntaraluṭhatprāṇo'dhunā nirdaye !
hāhā ! me matimācchaṇoti jagatīṃ kṛtsnāṃ ca ghoraṃ tamo
hāhā ! kinnu karomyahaṃ viśaraṇo hāhā ! patāmi priye !
10.32
vividhaṃ vilapannevamavanāvanīpatiḥ
śithilībhūtasarvāṅgo mūrcchito nipapāta saḥ
10.33
mṛgayūthaśaraṇye tamaraṇye'tha mṛgaṃmṛgam
sānuyātro mahāmātrastatrāvaukata satvaraḥ
10.34
anantaramayamakhilamaheṣvāsāpratassaramātmanaḥ khāminamadharahitamanyamevāvanyāṃ nipatitaṃ visaṃjñamapi vilokya tatkṣaṇāpatitākṣāmaśokavikṣobhitātmā "hanta ! nikhilajagadālambabhūtasyāsya kimetadāpatitaṃ"-miti sasaṃbhramaṃ samabhyetya śanaiḥ susutthāpya alpetarakavāṭakalpe nijabhujāntare vidhurajanaparicaraṇadhurīṇamatimuṃ premadhārādhārayo dhārayan "deva! mahānubhāva! bhuvanakalyāṇa! bharatakulārṇavapūrṇacandra! bhavato bhadrameva bhobhavītu | hanta kaṣṭatarā tava daśā nikhilajanamano mohanāṅga
mitranandanāsau tapatīti bhāṣite, kāsāviti sahasaiva sakaladikṣu vikṣiptākṣamapi sapadyevāpadyamānamoham īhāvihīnamenaṃ vilokya vidodūyamānamanā
"hanta! mahābhāga! samāśvasihi" ti muhurmuhurudājahāra
aśrukaṇamiśramukhamaśrutagiraṃ taṃ
vīkṣya laghu viślathitaviśvadhṛtibandham
antaracicintaditi mantrivṛṣabho'sāvantarahitāntaraśrucāndhataracetāḥ
10.35
āśvasto'pyayamāśvastabodhaḥ svāmī mamājani
jātametadvacojātamaraṇyaruditaṃ bata!
10.36
vidyānāṃ pāradraṣṭvā pratibhaṭapaṭalīkakṣakalpāntavahniḥ
nirdhūtāmbhodhigambhīrimamatimahimā sarvadharmaikadhāma
sarvāsāṃ ca prajānāṃ pitṛvadavanakṛnmedinīpārvaṇenduḥ
so'yaṃ vīrāgrayāyī kathamagamadimāṃ hanta! duḥsthāmavasthām
10.37
hantā'yaṃ klāntavāho'pyatitaramṛgayālobhataḥ kānanā nteṣvādhāvan kṣutpipāsāśramata iha daśāṃ nūnamenāmayāsīt
evaṃ nirṇīya nūrṇaṃ śiśiratarajharīśīkaraiḥ śīrṣadeśe
siñcatyasminnudañcatsmṛtiratha tarasā protthitaḥ pārthivo'sau
10.38
atha mahitalotthāyaṃ mahitavinayaṃ vihitacaraṇābhivandanamanandānandavikacavadanāravindamasuṃ nijasacivamalokayannavilambameva dhairyamavalambayannayaṃ pṛthivīpatirāttāvahitthamitthamakathayat
rājyaṃ prati visṛjyaitadvasumitrānuyātrakam
ananyaḥ sanidhehyatra gotre tvaṃ pramadāspade
10.39
bījyamenaṃ niyujyaiva prājyabhāvaṃ sa bhūpatiḥ
svayaṃ vicārayāmāsa virahāturamānasaḥ
10.40
pāṭīrapaṅkaśiśirairatipelavairyā
gātraiḥ sudhārasajharīmasicad daśorme
sā hanta! santapati samprati māmapatye
tvāṃ tāpaśaktimatanot kimu tigmabhānuḥ
10.41
āyātu yātu bhavatī tapatīha cāstāmitthaṃ sadā nigaditājani sā pitṛbhyām
satyaṃ vidhātumadhunā vacanaṃ tadeṣā
mayyevamācarati nūnamanūnarāge
10.42
kiṃ vā vidadhyāṃ kamihābhidadhyāṃ kaṃ vā bhajeyaṃ kva nu vā vrajeyam
vinānayā pallavapelavāṅgyā kṣaṇaṃ punaḥ saṃvaraṇo na jīvet
10.43
keyaṃ vicintā tarasā taduktā trayītanoḥ prītikarīṃ tapasyām
ayaṃ vidhāsye nijahastasaṃsthaṃ gaveṣayet ko maṇimāpaṇeṣu
10.44
iti vipaścitāmapaścimo viniścitya vihitanijanideśaṃ sadeśamāpātyamapramātyam "ahamapatyārthe bhagavato bhānumato varivasyāṃ
vidhāsye | tvamapi yāvadavasānaṃ pratigiramiha kacit pratipālaya" ityadhikādaramādiśya dhātrīpatiratra dharitrīdhare kacana pavitratare dharitrītale'yamubhayabāhu śirasi vihitāñjaliravatiṣṭhamānaḥ saṃśritajanābhīṣṭadāyinamakhilamunivariṣṭhaṃ vasiṣṭhamātmapurodhasaṃ manasā saṃsmaran kṛpāmṛtasarasvantaṃ vivasvantaṃ tarasā prasiṣādayiṣurāhitendriyavinītiḥ kevalatoyapītistātapīti sma
evaṃ tātpyamāne kṣitibhṛti hṛdayaṃ viśvavedī tadīyaṃ
vijñāyollaṅghya mārgaṃ sapadi munivariṣṭho vasiṣṭho daviṣṭham
prātaḥ samāśvapārśvaṃ vyanamadurutapodhāma so'nūnadhāmā
dhāvantaṃ yojanānāṃ triśatamapi catuṣṣaṣṭimetannimeṣāt
10.45
astodagragadastomamastokaruṇāspadam
hastau sa mastake kurvannastaudamumapistataḥ
10.46
ādyāyācintyadhāmne nigamanivahagamyāya namyāya lokaiśśaśvabhiraśeṣaviśvodayavilayaparitrāṇadattādarāya
kāruṇyārdrāya vidrāvitaśamalaśatāyārdanāyāmayānāmaśrāntaṃ saṃśritānāmabhayada! bhagavan! bhānumālin! namaste
10.47
mahattamatamastomanikartana! vikartana!
namo namasthitapade kanmaṣonmathanāya te
10.48
iti panāyitena tena prasādamāseduṣā jyotiṣāmīśvareṇa dayāviṣhṛdayena hṛdayāviṣṭamabhīṣṭaṃ varaṃ vṛṇīṣvetyādiṣṭo vasiṣṭhastapatīnāmadheyāmatirucirarūpadheyāṃ tadīyāṃ tanayāmātmaikaśaraṇasya saṃvaraṇasyārthe prārthayāñcake
ityarthanāmasya sadārthyamānāṃ svenaiva śṛṇvannaruṇo babhāṣe
vimṛgyamāṇā paramauṣadhirme padāgralamneti parītamodaḥ
10.49
rājā saṃvaraṇaḥ sudhākarakulottaṃso vivoḍhā mune!
tvaṃ tāvadyamināṃ varo varayitā sākṣātsuto vedhasaḥ
dātavyā navayauvanā punariyaṃ kanyā ca kinnāma bho
dhanyātmannavaśiṣyate tadadhunā vālyeyamārdīyatām
10.50
iti sa nijatanūjāṃ bhānumānānatāṅgīmadita muditacetāstāpasottaṃsahaste
sa ca nṛpatisadeśaṃ dvādaśāhātivāhavratacaraṇasamāptyā tvānāptakāmaḥ
10.51
rahitaṃ madena suhitaṃ svadharmataḥ
svahitaṃ hṛdekanihitaṃ vidhitsukam
sahitaṃ sudālamahitaṃ vṛṣadviṣāṃ
sa hi taṃ dadarśa mahitaṃ mahīpatiḥ
10.52
paścādasya ca viśvamohanatanuṃ vidyullatoddyotinīmāyāntīṃ muditorusammadabharāmandākṣānanām
lolāpāṅganirīkṣitairnijagale nīlābjamālāmiva
nyasyantīṃ nibhṛtaṃ dineśatanayālokayāmāsa tām
10.53
prāpya taṃ tapasāṃ rāśiṃ tarasā sa rasādhipaḥ
natveha sthitavān bhaktibhārāvanatakandharaḥ
10.54
evaṃ santiṣṭhamānaṃ purata iha guroḥ pūruvaṃśāvataṃsaṃ
tanvī svāvāsihetuvratacaraṇaparikṣīṇamakṣīṇakāntim
gūḍhodyanmandahāsāṅkuramadhuramukhāmbhojamudvelarāgādātmānaṃ sā daśaiva pratimuhurupagūhantamālokatainam
10.55
āpādacūḍaṃ pramadā tadāsīdāpūryamāṇā pulakaprapañcaiḥ
labdhāntarānaṅganirantarālanikhātanārācaśatāciteva
10.56
tadānanenduniṣyandimṛdulasmitacandrikām
cakorīva cakorākṣī pāyaṃpāyamiyaṃ sthitā
10.57
vācaṃ vācyamo'sāvatha tamacakathadvatsa! siddhavrato'yaṃ
kālaḥ kṣemaṅkaraste niyatamupayame tadvān pāvitātmā
śaile'sindheva gaurīpitari varaguṇāḍhyaṅkaraṇyāṃ dharaṇyāṃ
gṛhṇītāṃ pāṇimasyāḥ śrutigaditasaraṇyā taraṇyātmajāyāḥ
10.58
anantaraṃ sa vasundharāpatirarundhatījānerabhidhāmavadhārya paramādaraṃ
caraṇāravindayorabhivandya nikhilajagadātmānaṃ dvādaśātmānamapi viśadabhaktisārdrayā dhiyā saṃsmaranniva girivariṣṭhe viśiṣṭe diṣṭottame
tadupadiṣṭena vidhinā vidhivadeva tāṃ citrabhānoḥ putrīṃ citrabhānoḥ
purastādupāyaṃsta
tataśca;
bhaktābhipretadānapravaṇataramanasyādarādevametad
dussādhaṃ sādhayitvā purumahasi vasiṣṭhe pratiṣṭhāsamāne
hantāyaṃ gantukāmaḥ kimu nikhilajagadbandhurityākulo drāgabhyetyābhyāśramasya pracurataraśramasyābhyabhāṇīt sa vāṇīm
10.59
śaśvatsaṃśritalokaśokaśamanaprodyuktacittādhunā
ko vā te vyavasāya eṣa bhagavan! kāruṇyavārāṃnidhe!
kaścitkālamalaṃkuruṣva vipinakṣoṇīmimāṃ me manaḥ
pātuṃ kautuki vāñchayīṃ navasudhāmāsyenduniṣyandinīm
10.60
nissīmodyatvirūpamatapodīptisaṃvītamūrte!
rājyaṃ prājyaṃ vasu vasumatīdurlabhaṃ vallabhāśca
bandhuvrāto varamapi puraṃ kṛtsnameva tvadīyaṃ
satsaṃvaddhaṃ tadabhirucite yojayāsān svakīyān
10.61
evamanalpabhaktibhāroparuddhagalatayā kathaṃkathamapi vadantaṃ padānte
namantamenaṃ vihitavidhurajanamaitrācaraṇaḥ sa maitrāvaruṇiḥ karuṇātiśayamasṛṇāśayaḥ praṇatāśayavedayo bhūritarādaramidamanuśaśāsa
svasthāne sthāpitānāṃ vidhivadanudinaṃ bhūmidevādikānāṃ
varṇānāṃ yaccaturṇāmavanamavanipānāṃ sa dharmo viśuddhaḥ
sa tvaṃ santiṣṭhamāno dhruvara! sumanasāṃ viṣṭape vā yatheṣṭaṃ
rāṣṭre vā kānane vā satatamavahitātmā tamevānutiṣṭha
10.62
kalpāntātyugratigmadyutiparibhavadaḥ śaśvadūṣmāyamāṇo
yauṣmākīṇaḥ suvisrāpitasakalasureśaḥ pratāpāśrayāśaḥ
āsmākīnena śeṣvīyitaparamatapovāyunā preryamāṇo
nityaṃ pratyarthipṛthvīpativitatatanīṃ sarvato varddhadhītu
10.63
putraḥ pūrukulottaṃso bhūyān bhūyād guṇotkaraiḥ
sādhayāmyadhunā sādho sedhatāt satataṃ śubham
10.64
itthaṃ manorathamahodadhipārabhūmiṃ
prāpayya bhūmipamuditvarabhūrimodaḥ
āśīrbhirenamabhiyojya muhurmanantamāmantrya ca svanilayaṃ prati sa pratasthe
10.65
anantaramanupādhikapraṇayabhārādadhikādaramanuyāntaṃ nijaṃ tamante
vasantaṃ niśāmya punarapi vātsalyātiśayasārdratarāśayo'lamāśāsya
sāntvavacasā kathamapi nivartya munipuṅgavo'yamayāmbabhūva
atha pṛthivīpatirasau nijamanorathānukūlādasīyavacanāmṛtasevanāmoditahṛdayāravindo'pi tadīyatriyogena manāgiva vimanāḥ kṣaṇamātramannāvatiṣṭhate sma
tadanu manujanāthaḥ śailanāthaṃ prahṛṣyatturamithunasanāthaṃ saiṣa menāsunātham
kusumitanavacchīśliṣṭasālaṃ ca dṛṣṭvā
sacivamabhyupāhūyaivamūce riraṃsuḥ
10.66
kāntāmimāṃ vanagatāṃ śriyamārya! bhoktuṃ
kāṅkṣatyalaṃ kamapi kālamidaṃ mano me
sa tvaṃ sametya nagarīmavadhānapūrvaṃmurvīmimāmanudinaṃ paripāhi sarvām
10.67
tadanu niśamitanijasvāminideśaḥ sarvadhurīṇaḥ so'yamamātyaścamo "deva! yathānuśiṣṭamakhilamapyanutiṣṭhāmi | mayyadhiṣṭhāpitā yuṣmadājñaiveyaṃ viṣṭapatrayamapi paritrātumīṣṭe, tadanuparodhamanubhūdharamiyaṃ vanaśrīranubhūyatām" ityudīyamānavinayamudīrya tadīyapadāravindayorabhivandya durvahasarvarājyabhārasamudvahanasamudyojito'pi acalamatireva tataḥ purīmaraṃhīt
iti gaditavati gatavati sacivasattame dharitrīpatiḥ kṛtakṛtyatayā
viviktatayā ca dviguṇonmiṣitamanmathavilāsaḥ śanairasyā raṇaraṇikāgṛhītahṛdayāyā rahasi nijāvalokanādadhikākulāyā vinamitavadanakamalāyā dhanyetarajanadurlabhāyā vallabhāyāḥ parisaraṃ sarasamabhisaran
"ayi preyasi! kimevaṃ vyākulāsi bhṛśaṃ vismayapradeśasin pradeśe
bhṛśaṃ prasārye"ti kusumavisaraprasaradāmodabharasubhagataravātapotāpātasurabhilaṃ
vimalatalaṃ kaścana kandarodarodeśaṃ mandasandamupānīya, tatra ca dvāropāntanirantaranipatadarīṇajharīnirītaśīkaravyatikaraśītale lalitatame
mṛdulamaṇitalime "sutanu! sādaramākalayāsya sukumāratā"miti karāsbujamavalambyopaveśya svayamapi sa deśe śanairupaviveśa
āloki nālokitayā tayāyamābhāṣi nābhāṣitayā priyo'pi
tathāpi sā tasya mano jahāra
ramyaṃ hi ramyaṃ khalu sarvathāpi
10.68
punarayamaśanairānukūlyāpādanāśālīnatayā vivaśamanāḥ śālīnatayākulākulamimāṃ sarasamidamudīrayāmāsa
ayi tapati! sujāte! tvatkṛte keśajātaṃ
yadiha subahu jātaṃ sāmprataṃ tat samastam
mama sukhamayamāsīdyattavedaṃ mukhābjaṃ
dhṛtataruci paripaśyan mohanaṃ momudīmi
10.69
valabhidupalajālairedhamānāndhakāre
varatanu! yadihaivaṃ vyākulā nirjane'pi
vivaśayati tadetanme manastat kaṭākṣairmṛduhasitasudhārdraiḥ siñca māṃ cañcalākṣi!
10.70
keyaṃ te bhīru! śaṅkā rahasi parijane tāvakīne'pyamuṣminhariṇīśāvākṣi! vāṇīmapi mama vacanairyojayeḥ kīravāṇi
māmā vāmāṅgi! vāmā bhava kucayugalīmābhurbhūrṣatyuro me
bāhānālīṃ mṛṇālīvalayamṛdutarāṃ kaṇṭhakāṇḍo'pi kānte!
10.71
śrutiyugamiti hyairuktipīyūṣayūṣairahasi śiśirayitvā kañcuke spṛśyamāne
vivaśitamati māmetyālapantīmapīmāmuditapulakajālāṃ vīkṣya modaṃ prapede
10.72
aṅke paṅkeruhākṣīmavanatavadanāmullasadgūḍhahāsāmenāmāveśya paśyan kalitaruci mukhaṃ mandamunnāmya ramyam
ācumban nītamaṃse kathamapi nibhṛtaṃ mañjulāṃ vepamānāmāliṅgannaṅgavallīṃ nijamiha saphalaṃ janma mene sujanmā
10.73
sakutukamatigūḍhaṃ kāntamālokayantī
kathamapi kalayantī mandamandopagūḍham
aramaramata bālā rāgavegena tuccā
prakṛtisubhagalajjābhītibhārākulāpi
10.74
evamanukūlatāmupagatayānayā saha mṛdulamṛdulairanalpaissvairajalpitaiḥ parasparaparimelitavadanakamaloruyugaloraḥsthalairaviślathanātiyatamānabāhulatikārāśleṣaśatai rāgavegādahamahamikayā vitanyamānairvadananayanādyālambanairācumbanaiḥ, kiṃ bahunā, tadātadā viśiṣṭamadanadeśikopadiṣṭaiḥ
śaśāplutamayūrapadamaṇimālāvindupravālamaṇiprabhṛtibhiradhikasubhagambhāvukairaibhapuruṣāyitādibhirānandaikanilīyamānanikhilakaraṇairakhilakaraṇairapyatikrutukamanavaratamabhireme
tataśca;
sakalakālavilasamānakusumajālavalamānamṛdulagāmipavamānadīyamānamadaneṣu nikhilajanamanomadaneṣu vijaneṣu vipineṣu vipulopalanirbharāsphālanajharjharataranirjharaśatanikaṭasthalanirūḍhavividhaviṭapirājivirājiteṣu vibudhayuvativihitalilitalīlāyiteṣu virahitanakharāyudheṣu śikharāyuteṣu kamalakuvalayādisakalakusumajātajātakāmanīyakāsu nikhilajanasantāpahārikāsu vimalodakāsu vāpikāsu ullasitaphullakulanirgalitavalgumadhusaṃsvadanalabdhamadasiddhamṛduvibhramalasadbhramaramugdhataranidhvanitamañjutarakuñjagṛhatallajasamullasiteṣu mukharatarahaṃsasārasakuraramukhavikiranikarasukhāsiteṣu sujāteṣu teṣu teṣu taṭinītaṭajāteṣu ca niravadhi vijṛmbhamāṇamadano niratiśayaratikāriṇyā kariṇyā karivara iva tayā saha vibhrambhulaṃ viharamāṇo rājakuñjaro'yamaviditasamayasaṅkramaṃ cirāya caṅkramīti sa
viyogamanalaṃ mene pūrvaṃ bhūpo'dhunā punaḥ
saṅgamaṃ cānalaṃ mene durbodhā kāmināṃ gatiḥ
10.75
itthaṃ hi satraiva dineśaputryā tatraiva gotre rucirorusatre
saṃkrīḍamānasya samā vyatīyuḥ patyurviśāṃ dvādaśa vāsarābhāḥ
10.76
yadāyaṃ mṛgayālolo nilayānnirayānnṛpaḥ
tadā prabhṛti tadrājyaṃ jajñe parjanyavarjitam
10.77
tadanu guruṇā karuṇābhareṇaiva ca nikhilajagatāmapi tāpaṃ nirundhānaḥ
sa bhagavānarundhatījānirugratareṇāvagraheṇa parikṣīṇavigrahamudagrataraśokamadasīyajanapadāsīnamakhilamapi lokamavalokya popuṣyamāṇanijaśiṣyavātsalyavegavaśaṃvadāśayaḥ sahasā mahimavato himavattaṭīmaṭīkata
patiratha sa viśāṃ taṃ dehināṃ durdaśāntaṃ
nikhilaguṇaniśāntaṃ vīkṣya vijñānaśāntam
sapadi samupayāntaṃ premabhārādupāntaṃ
vyanamadadhipadāntaṃ bhaktinamro nitāntam
10.78
tadanu dayitāsaṅgasaṅgatāpratimarasāpratī(yaḥ ja)mānātīyamānānehasamanayā saha rahasi viharantamenaṃ vanānte vasantamantevasantaṃ saṃvaraṇaṃ
prati varīyasīṃ vaikharīmayamudīrayāmāsa
kāmo nāma na jātu śāmyati nṛṇāṃ bhujyamāno'nvahaṃ
vatsa! pratyuta nityameṣa havipevāgnirjarījṛmbhyate
kiṃśvānena vihīyate hi vihito dharmo'pi tatsāccayā
sadyo'snāduparamya samyagavaniryakṣeṇa bho! rakṣyatām
10.79
niravagrahatājyagraṃ yuṣmadviṣayā sthitaiva samprati tu
sācagrahatāpi vibho! yuṣmadviṣayāsthiteti kimidamaho!
10.80
prasthānataḥ prabhṛti te viṣayeṣu varṣaṃ
vṛtrārdinena na kṛtaṃ kṛtubhāgabhājā
tenākhilāpi janatā paritāpadūnā
dīnāṃ daśāmupagatā bata! durnirūpām
10.81
vyabhrasvacchābhradīpradyumaṇikharakaraistaptalāyitālapaprastītāmbhastaṭākaprahinivahamaho naṣṭaniḥśeṣabhogyam
gṛdhrācārabdhagātrārdanavivaśajanaṃ prāyaśo vartate te
pretādhīśādhivāsapratibhayamadhunā bhūrirāṣṭraṃ hi rāṣṭram
10.82
itthaṃ svakṣemasampādananiratamatestāpasodghasya vākyaṃ
pathyaṃ pṛthvīvinetā pṛthuvinayamayaṃ dharmyametanniśamya
trīlānirvedakhedairativiśamatistatkṣaṇodīyamānaiḥ
satvā sammāśvapucyā yaminamapi puraskṛtya sadyaḥ pratasthe
10.83
yadā pādāmbhojapracitataparāgāḥ paramaho!
parāpetuḥ pṛthvītalabalariporasya viṣaye
tadā dhārā vārāmapi ca śiśirā vyomavirādatisthūlākārā nikhilajananirvāpaṇaparāḥ
10.84
abhrairadbhissākaṃ pītā tāpodrekāddrāgudgāntā
aurvajvālevāśācakke kāsāśvake vidyunmālā
10.85
āsārāgrāvapātiprasūmarakarakairmedinī medurābhā
kāsārāvāpavāpīprahinadasaritasnūrṇamevābhipūrṇāḥ
kedārā vāridhārāgiraṇajarihṣajjhillikāghoṣaghuṣṭāḥ
kantārā bhūrivārāptutilasitalatāgulmakuñjadrupuñjāḥ
10.86
kṣipraṃ kūpapramevaṃ sakalajaladharairvoṃsavapreryabhāṇaiḥ
puṣṭe toye'bhivṛṣṭe laghu nikhilajanā vidrutodriktatāpāḥ
mṛṣṭābhīṣṭāmbupānādatisuhitadhiyaḥ prājyatadrājyasaṃsthāḥ
saṃsthātītapramodāḥ kimidamiti tadā vyatyajalpannalpam
10.87
samaśrṛṇvannapi tadā samāyāntaṃ mahīkṣitam
ayāmbabhūvurapi te rayādālokanotsukāḥ
10.88
tadanu nijāgamaniśamanodīyamānamodaiḥ niśāmanamahotsavotsukatayā saṃsabhramamāptaparisarairvipravisaraiḥ caturatarasenānīvinīyamānānekānīkinīśatānubaddhena sacivagaṇānuṣaktena sakalajanamitreṇa vasumitreṇa
atimānyabhaktipālairmahāmātrairupanīyamānamahitopāyanarājiḥ ājivāhukaiḥ
ativikacavadanavārijaiḥ akhilavāṇijaiḥ padakamalaparāgaparāmarśanamātranirvartitāvagrahanigrahodbhūtabhūritarādbhutaikabhājanaiḥ anekakairjānapadajanaiḥ svaprasādasāditādhipatyairāśāmukhāpātyairmūrdhābhiṣiktakarapuṭaiḥ akhilamūrdhābhiṣiktaparivṛḍhairapi paritaḥ parivīyamāṇaḥ, vandivṛndārakavṛndapaṇāyitaguṇāluḥ, vasumitropanītairavitarkyamūlyamakuṭamāṇikyamālyakaṭakakeyūrasuvairakhilairalaṅkārairalamalaṅkṛtāṅgaḥ, mahitamaṇigaṇāñcitāṃ kāñcana
kāñcanaśivikāṃ dyutivijitadivasanāthaḥ sanāthayan ubhayabhāgadodhūyamānacamaravālyajanavodhūyamānapavamānavālāhanyamānagamanakhedaḥ,
channātapatrapatākādivitatativitānitaviyadantarālaḥ, kamanīyataratapanīyākalpaparikalpitatālpetarakāntisañjanatāñjalatayā parilasitavimalasitamṛduladukūlavaryaparyācchataṃ sauvarṇaṃ karṇīrathamāropitayā pauranārīvisaraparibhāsitaparisarabhāgayā uccamitoddaṇḍadordaṇḍahiṇḍamānakanakavetravilokanamālavilasatsamastalokam utsarotsareti cāvadūkaiḥ kañcukisaścayairaścitapurassaśvarayā tapanatanayayā śanaiśśanairanugamyamānaḥ, suṣiraghanatataghanataraninādameduraiḥ kalpakālahiṇḍamānacaṇḍamarudullolakallolahalhohalatulyodayaiḥ| nirdhūtapuṣkalāvartanidhvanitaiḥ paṭutaramāhanyamānapaṭahapaṇavamukhānaddhanidhvānaiḥ akhiladigantarāgatanikhilajananirantarasśravaṇasammardasamudīyamānavividhakolāhalaiḥ golāpatiyātrāsamayasamucitaiḥ nijanijāyudhavidhīyamānamṛṣāmṛdhavibhāvyamānasigrahacāturīvisāpitasamattajanasaṃstūyamānaḥnaiiṃśikadhānuṣkayāṣṭīkaśāktīkapāraśvadhikapāridhikaprāsikapracurapṛtanāprakarapurunaravirāvairapi badhiritaridantarālaḥ, vārānnidhiriva
akhilācalāntavegāpatitavāhinīsaṅkasaṅkatābhogaḥ, vasudevamanuriva
adhikaṃsamāviṣkṛtaniratiśayanijānubhāvaḥ, śrīkaṇṭha iva sadā nandimukhanikhilabhūtopaśobhitopakaṇṭhaḥ, haririvāviratavandivṛndārakavṛndābhinandyamānavṛtravidhvaṃsanavidhādivividhāpadānaḥ| sakalarājakulāvataṃsaḥ sa
khalu rājakulāvataṃsaḥ hastinābhidhānaṃ puravariṣṭhamupatiṣṭhamānaṃ tatra tatra
tattyajanavinyastavividhamaṅgalapadārthasārthasamindhānaṃ panthānaṃ śanaiḥśanaiḥ
sambhāvayan nijanijāgārabahirdvāravediṣu catuṣpathādiṣu ca gariṣṭhakutukamavatiṣṭhamānān varṣiṣṭhānarbhakānapi nirbharānukampārdramandahasitāvalokanādibhiradhikamānandayan, vividhavilulokayiṣulokopaśobhitobhayabhāgaṃ gaganacumbiketukadambalambamānavaijayantīrājiviśajamānaṃ rājamārgamalaṃkurvāṇaḥ| didakṣāveśavihastadhiṣaṇābhiryatstabhūṣaṇābhirūḍhasaṃbhramamadhirūḍhaharmyamadhyābhiḥ kuśamadhyābhiravakīryamāṇaṃ lājajālaṃ prītipūrvamurarīkurvan, ādarādāpuradvāramāgatābhiḥ samastamaṅgalavastuparistatakamanasphārakanakasthālamaṇidīpikāścitakarāśvalābhī rūpavijitasurasundarībhiḥ
purasundarībhiḥ abhyadhikakutukamabhyudgamyamānaḥ, mahitamālādukūlādivilasitacārucāmīkaratoraṇakhacitavividhamaṇinicayamarīcicīciviracitaśatamanyuśarāsanāṃ hemakumbharambhāstambhādipariśobhitadvāradeśāṃ saṃmṛṣṭasaṃsiktavitatatatvarasatvarāvakīrṇakusumavisarāpāditabhaktiviśeṣāṃ vitatavitānalambamānamuktākalāpāṃ yathocitaniveśitaviśaddīpaśatadedīpyamānāṃ nikhilamaṅgalāvāsabhūtāṃ nijapurīmāviśan, devyāḥ śuddhāntapraveśanāya kañcana kañcukinaṃ bhūsaṃjñayaivājñāpya āsthānadvāradeśamāsādya
yānādūḍhamodamavarūḍhaḥ, sakalajanānāmapi darśanāvasaramanugṛhṇānaḥ, nṛpanijahopahṛtāñjalimukulamālāmapi parigṛhṇānastadeva bhūtalaṃ kaścitkālamalaṃcakāra
itthaṃ santiṣṭhamānaṃ khapatimaticirācchocanānandadhārāṃ
tanvānaṃ bhūrivāridyutaparipatanaspaṣṭadṛhyānubhāvam
kāruṇyārṇodhimudyanmṛduhasitasudhāsārasārdrāvalokaṃ
paśyanto viśvalokā vigatapuruparītāpamāpuḥ pramodam
10.89
sphūrjanniṣpamaduṣpamātiviśān viśvambharādhīśvaro
triśvāneṣa janānananyaśaraṇānātmāvalokotsukān
vittenāpi yathocitaṃ madhumucā vācā ca jātādaraṃ
santarpya pramanāḥ purohitamukhānāmantrya cāntaryayau
10.90
athāsau preyasyā prattaramahiṣīsthānagatayā
tayā sākaṃ sarvān tridadhadiha dharmānantramān
yathāśāstraṃ putrāniva sadyayatrāyata nijāḥ
prajāstā dūrāstavyasanavisarā hṛṣṭahṛdayāḥ
10.91
atha kadācana yathāvidhiviracitanikhilapragetanavidhiḥ atiraktamaṇḍalo vicchāyitasakalarājako viśvalokadṛśyākṛtiḥ ārātkṛtasakalasattvasamūho mahīpatiḥ mayūkhamālīva pūrvadharaṇīdharaṃ vividharatnacayācitagariṣṭhapādaṃ vasiṣṭhaṃ bhadrāsanamadhitiṣṭhan vasumitrapurassarāmātyavarapuraskṛtaḥ
purohitaṃ puronihitamahitaṃ viṣṭaropaviṣṭaṃ vasiṣṭhaṃ prati viśiṣṭāṃ giramabhāṣiṣṭa
prasādādettāṃ guruvaraḥ samastaṃ tava mayā
prayāsāccānaiva drutamanugṛhṇodamapi tat
ṛtukṣāṇāṃ sākṣādayamahamimā dvādaśa samā
yiyakṣe yaḥ kṣāmaṃ janapadamatīvāpuṣadamum
10.92
tadanu tadanumodanodīyamānamodo medinīpatirasau vasumitramukhamahāmātrasattamasadyassambhṛtasamastamukhyasaṃbhāro, niyatamasadupahṛtasvāpateyenaiva naḥ svāmī nikhilāmapīṣṭiṃ vidhātumīṣṭāmiti puṣṭādaram ahamahamakayopayātairvividhopadāpadarthasārthakitamūrdhabhṛtyasārthasamiddhapārśvairatnīśvarairapanītamānamupanītena vasupūreṇa paripūritapurāntaraḥ,
sarvavedārthavivaraṇaikacetobhiḥ sarvavedobhirhitakarmajāgarūkaiḥ yāyajūkaiḥ
akhilabhūdevalokaiḥ yathāvidhi vṛtaiḥ svasvakarmakarmasaṃṭhairāstikyavadbhiṛtvigbhiḥ mahitaśarastambanirvartitayoktraparilaukitajaghanayā mitratanayayāpyupaśobhitopaśalyaḥ ahatavasanoṣṇīṣaparcarmakṛṣṇādhipāṇadaṇḍamaṇḍitāṅgaḥ
dvādaśavatsarānakhilajananetrotsavakarān vasiṣṭhānuṣṭhāpyamānasakalpakriyākalāpān anupakṣīṇadakṣiṇān vividhademanātimahitavimalajemanātisuhitanikhilamānavābhihitabahuvidhāśīrvacanamukharitadiśāmukhān viśadatarayaśovitānāhūtadigantarān vitānavarān vidhiyadeva vitatāḥ
evaṃ kṛtaiḥ ṛtuvaraiḥ pramadābhibhūtaniḥśeṣabhūtanivahairidamīdṛśaistaiḥ
sarvābharaughasahitaḥ sa hi meghavāhaḥstuṣṭo'janiṣṭa jagatāṃ purupuṣṭihetuḥ
10.93
atha yathocitaṃ vividhavinayacayairācopacairapaciteṣu teṣu maitrāvaruṇimukheṣu gotrāsutavareṣu, "bhanu gotrāparitrāṇaparīṇa! dhātrīvalayasutrāman! patrivisarāsārakūlaṅkaṣīkṛtaśuyutinetrasalilakūlaṅkapopavardhitaratnākarastava mitrānandanaḥ putro bhūyād" iti mandetarādaramanumāśiṣābhinandya yathāgataṃ gateṣu, santīṃrṇamanorathārṇodhirapi samuddīrṇasammadārṇodhipatitaḥ pṛthivīpatiścamaḥ saptatantuvidhisantuṣṭavṛtrahantṛvihitayatheṣṭavṛṣṭiparihṛṣṭaṃ saptasindhubalayitavasundharāntarādhivāsinamakhilamapi lokaṃ paripālayannarbhakānanālokamapi pratipālayannayamanayā taṃpanatanayayā saha paripuravariṣṭhamavatiṣṭhate sa
ityalpe gatavatyanehasi sadā rakṣāpareṇāmunā
tasyāṃ rājakaśekhareṇa vilasadbhūṣājuṣā śambhunā
kanyāyāṃ mihikāgireḥ paradharābhṛddāraṇodyadyaśāḥ
senānīriva nandano'tha janayāñcakre janānandanaḥ
10.94
kururiti bhuvane yo gīyate'meyadhāmā
yata iha samavāpuḥ pauravāḥ kauravākhyām
abhajata śanakaistaṃ vardhamānānubhāvaṃ
saktutukamanurajyadyauvanā yauvanaśrīḥ
10.95
atha pṛthivīpatistu tūrṇaṃ vidīrṇadṛḍhatarādhamarṇyanigalo niratiśayasammadaissakalasammatairvasubhitramukhairmantribhiranumanyamānin trijayanīyaguṇagaṇānurañjitasakalajīvaloke bhuvanakramanayauvanātāraviśadīkṛtasakalalakṣaṇasaṃścitritalokottarānubhāve vividhavidyānilaye'ticinaye'dhigatanaye tanaye prājyaṃ rājyabhāraṃ vidhātusutavihitavidhānato nidhāya
kṛtārthatāmupagato nagare nayanotsavakare yathāsukhamavātsīt
atha tātasya tāmājñāṃ prājño mūrdhnā vahannasau
ajñasā rañjayāmāsa paurajānapadān janān
10.96
bhūpālo'yamabosujīd bhuvamimāṃ saptārṇavīmasakīṃ
bhūpālāliravābhajīdapi yato rekātirekaṃ hṛdi
yaḥ sphāyattapasā cakāra ca kurukṣetraṃ pavitraṃ paraṃ
yannāmnā kurujāṅgalaṃ khalu jagatyāḍhaukate rūḍhatām
10.97
vibudhān prīṇayan puṣṇan sakalaṃ rājamaṇḍalam
unnāvaliṃ sa vibhujannasahasrakarāyata
10.98
mitrasajñena vilasan śukalaḥ pravaraḥ satām
īkṣaṇāpāstapadmābho reje rājā ca rājavat
10.99
balena gotrāmavitā satyabhāmāsamanvitaḥ
sadāmodaramapyāsīt sadākrūraprasādakṛt
10.100
udārahāravalayo jāgarūkaḥ sadā vane
babhūva sa ca bhūpālastadvairinirho'pyaho
10.101
iha śāsati sadivaspati jagatīṃ mahatīṃ nirītibhūtimatīm
itikuru jagati yat sphuṭamudajṛmbhata jṛmbhitārikampabharam
10.102
iṣṭaughairvibudhānayaṣṭa vidhidhaistaireva puṣṭādaraṃ
tuṣṭātmā sa daridrato'pyalamapiprīṇat kṛpāvāridhiḥ
saṃrambheṇa ririndhunapi ripūn jaṅghanti saṅghe purā
nārvācīnamacīravanat pratipathaṃ vā kūpatrāpīśvatam
10.103
karatalavilasitakharataravijayadbhutataraviśasitasaśakhalacisaraḥ
surapuramadaharasumahitanagare
samahiṣi ciramayamatisukhamavasat
10.104
tataśca;
so'jījanadviśrutamaśvavantaṃ parīkṣitaṃ so'pi mahīkṣidādyam
tasmādameyo janasejayo'smādgīmoruseno'jani bhīmasenaḥ
10.105
athodayāsīdudayācalāgrādsvānivāsādanurañjitāśvaḥ
dhātrībhṛtāṃ mūrdhasu kalpapādaḥ pratītadhāmā nṛpatiḥ pratīpaḥ
10.106
sa pratīpo'pi jagatāmapratīpo nṛpo'bhavat
paramodaharo'pyeṣa paramodakaraḥ sadā
10.107
viśvodanvadurupratīraviharadbhugyena jigyetarāṃ
viśvodriktabhujābalena nikhilā dig yena digye'pi ca
bhuñjānena hi sārvabhaumapadavīyogyāni bhogyānyaho!
vācāmeṣa padaṃ kathaṃ pṛthuyaśobhāgyātibhāgyāsbudhiḥ
10.108
upayamya sa ramyāṅgīṃ sunandāṃ śivinandanām
vinayannavanīṃ reme vināyanatayānayā
10.109
tadā kadācidikṣvākuprabhavo nṛpatirakṣāmaprabhāvo mahābhiṣagiha
mahābhijanocitairupacitaiḥ kratuśataiḥ puṣṭādaramiśvā kṣaṇādevabhūyamanubhūya
anubhūyamānasarvasauvasukho viharamāṇo druhiṇacaraṇaparicaraṇaparāyaṇadhiṣaṇairamaragaṇairamā sadyaḥ satyalokamāsādya sakalatapakhilokasabhājitaṃ samāmadhyamadhyāsīnaṃ parameṣṭhinamupatiṣṭhamānastatra devādāgatāṃ nibhṛtamātmānamīkṣamāṇāṃ tatkṣaṇāpatitamārutāpanītavasanatayā vivṛtakaṭitaṭāṃ vibudhataṭinīṃ vigatāśaṅkaṃ vilokayan 'ayi mahābhiṣag! adhunā khalu paradāradarśanamahābhiṣagbhavān anujayonijo bhavedi'ti śatadhṛtinā rabhasena śaptaḥ
prataptamanā manāgiva vicārya paramadhārmikaṃ bharatakulapradīpaṃ pratīpameva pitrīkṛtya pṛthvītale samutpatsya iti vyavasitaḥ svaramanupālayannevāyamavatasthe
mānuṣyameṣyasītyuktā vidhinā vidhurāśayā
gaṅgāpyudhannṛpāsaṅgā yayāñca yathāgatam
10.110
tadanu kadācana nikhilabhuvanapratītakīrtistritati: pratīpo nijanigamādirgatya nikhilanigamapāraga: svadhīyāna: svādhīnadhī: suradhunītīravadhivasabhimāṃ vibudhāpagāṃ mahābhiṣagabhiṣaṅgamaṅgataṃ petāmahaṃ śāpamapahātukāmāmaṅgīkṛtamañjulāṅgīṃ sapadi nayanapathamavatarantīṃ snuṣājananivāsocitaṃ vāmetaraṃ nijorutaladhivasantīṃ vihitasamaya: prasādayan
prasthāpya pratihatapratīpabhūpo'yaṃ sutīyan punastatpratīra eva sahadharmacāriṇyā parikṣīyamāṇatāruṇyayā sunandanīyayā tayā sunandayā saha
tapasyāsamutsuko nyavātsīt
evaṃ bahutithe kāle yāte sā patidevatā
sunandā dauhṛdaṃ dedhe sunanditajanāśayam
10.111
mahābhiṣak tasya mahānubhāvastato mahiṣyāṃ nṛpateramuṣyām
jajñe sa vijñātaguṇaikadhāmā śāntāśayaḥ śantanunāmadheyaḥ
10.112
tataḥ prasūtaṃ prasamīkṣya putraṃ prabhūtamodākuladhīḥ pratīpaḥ
vidhiṃ vitene vidhinā dvijānāṃ samyaṃ samājaiḥ samayānurūpam
10.113
evamavāsamanorathaḥ prathamānapṛthumodaḥ sa pṛthivīpatiḥ kamapi kālamadhigatādhikarasaṃ puramadhivasan punaḥ prodbhinnayauvane viśadatarayaśonilayane nijanandane rājyatarājubhāvasadane nidhāya rājyabhāraṃ vaijayikībhirāśīrbhirabhiyojya 'nanu vatsa! kācidabalā tvatsakāśamāyāsyati,
sā tvayā nirvicāramurarīkaraṇīye'ti nibhṛtamupadiśya viśvaviṣayagrāmavimukhaḥ svagṛhiṇīsakhaḥ suyamitendriyavājī vipinamuvamavājīt
praśasyayā tayā sākaṃ preyasyā prayatāśayaḥ
tapasyāṃ sa carannasthāt tapasvigahane vane
Commentaries (1)
- Mānavedacampūṭīkā — Kṛṣṇamiśra, Sanskrit
Linked texts (1)
- Pūrvabhāratacampū — Mānaveda 1618, Sanskrit