Manavedacampu 11
Mānavedacampū 11
- Language
- Sanskrit
11.1
navamaḥ stavakaḥ
tāte yātatrati pratītamahimā so'yaṃ pratīpātmajo
nītīnāṃ nilayaḥ prajāḥ pramadayan saṃbhāvayan sainikān
viśvānaśramato vijitya samare viśvambharādhīśvarān
saṃprāso laghu sārvabhaumapadavīṃ gotrāṃ samatrāyata
11.2
dadhatsarojāsanaśāsanaṃ tat saṃprāpya janmāntarasaṃsthito'pi
tatyāja so'yaṃ na mahābhiṣaktvaṃ viśvopatāpopaśamaṃ vitanvan
11.3
mitrāṇāmapyamitrāṇāṃ nilayān nikhilānapi
kṛpāyuto'yamatanod bhūribhūtivibhūṣitān
11.4
viśvāgryairaśvamedhairvidhivihitavitānairahīnaiḥ
rājāsau rājasūyaiḥ kratuśatamahitairbhūrisatraiśca satraiḥ
iṣṭairanyaiśca śiṣṭairvidhivadiha yajan deśakālānurūpaiḥstaistairdānaiśca śaśvad akhalatanubhṛtāṃ śantanuḥ śaṃ tatāna
11.5
iti janitajanatāmodamudadhimekhalāmacalāmakhilāmapi paripālayan hastinākhyaṃ pattanāgyamadhivasannatiśayaśaityaduḥsparśataravāridhārāhatavimatavīravegāliṅgitakucakalaśadevāṅganājanābhinandyamānamahitānubhāvaḥ sa
vasudhātalavalayaśāsanaḥ kadācana ākheṭakhelanāya aṭavītalamāṭekyamānaḥ
prakaṭataravegaṃ bhayāditastataḥ paripaṭantīṃ pariraṭantīṃ vividhamṛgaghaṭāṃ
vipāṭhajhāṭena vipāṭayanneva paryaṭavi paryaṭan pariśramābhyasyā sampakṣanamarataṭinītaṭīmāṭīkya mṛdulatarataraṅgaraṅgadatiśiśiramandamārutaparikarśitapariśramatayā sañcitarasamiha sañcacāra
tadā mandamandaṃ nijopāntasāyāntīṃ vātapotavidhūtavividhaviṭapiviṭapāgravikīryamāṇakusumotkarapariskhalane'pi paśāṃ mlānimābibhratā
rudrapuṣpadarpacchedanacchekatararucirapeśalena bālapallavapelavena padatalajayayugena prativinyāsaṃ pratīre'pyaruṇapaṅkajodayaśaṅkāmaṅkarayantīṃ pratinavasudhāsārasubhagasuṣamāpravāhadūranirbharanirmalāñcavallīṃ nikhilāñjanājanāñjasañjinīṃ lāvaṇyaveṇīmiva ekatra saṃbhūya saṃbhṛtātimahitamahilārūpām
analpāmātmanaśśilpacāturīṃ viśvaloke prakāśayitumiva viśvaśilpinā
parikalpitāmapāṅgabhūtaṃ madanaṃ punarapyapāṅgabhūtamāpādayantīmakhilalanākulamaulimālāyamānāṃ kāmapi mahelāṃ mahanīyahelābharavilobhitanikhilalokām avalokayāmāsa | tatastadaiva,
payodharabharodvignā yāntī mantharamantharam
tataḥ sā rājahaṃsīyamāviveśāśu mānasam
11.6
tatastatkṣaṇonmiṣitaviṣameṣuvikṣobhitamatiḥ kṣoṇīpatiḥ 'aho ! kā nāmeyam atikramanarūpakāntiḥ anurahasamālokapathamavatīrṇā varavarṇinī | yā punaranākalitakulanāmāpyanākulameva tvayā bhajanīyeti tātena gaditāsīd apināma mama sucaritairiyameva sā syāt | apināmeyaṃ mama janma saphalayet | apināma punaḥ kālo'yaṃ mamānukūlaḥ syāt | bhavatu, niyatamasyā vacanādeva nikhilamavadhāritaṃ syāditi manasikṛtya mandāratarumarandadhoraṇīsodarīṃ vaikharīmudīrayāmāsa
vāmāṅgīmaulimāle ! bhuvi paramahamevāgraṇīḥ puṇyabhājāṃ
yat tvaṃ rūpābhibhūtatidaśapuravadhūrakṣilakṣīkṛtāsi
kā tvaṃ mugdhākṣi ! tātaḥ purusukṛtanidhiḥ ko nu vā tāvakīno
vaṃśo vā śobhate'dya jijagati katamo janmanā tāvakena
11.7
kṣoṇīpālānayante jagati katipaye svāpateyābhilāṣādakṣāmakṣepakāmāt katicidiha janāḥ kecidaiśvaryalobhāt
divyākalpātivelojjvalatanulatike ! viśvaramyākṛte ! tvaṃ
kasmādasmatsamīpaṃ tilakayasi dhṛtānandamābhyāṃ padābhyām
11.8
bāle ! lokātiśāyiprasūnaruṣamājūṣaniṣyandasūte !
diṣṭyā dṛṣṭirmadīyā puruṣukṛtanidhistūrṇamāpūrṇakāmā
anyānyanyūnamanyūnyaye sumukhi ! hṛṣīkāṇyaho me kadā vā
jāyeran pūrṇakāmānyakhilajanamanomodanodāraśīle !
11.9
nanu mama bhajanīyā bhājanaṃ tvaṃ guṇānāṃ
vadati ca tanulakṣmīrābhijātyaṃ tavaiṣā
varatanu ! tava mugdhasnigdhahāsāvalokaprasabhahṛtadhiyo me pūryakāṅkṣitaṃ tat
11.10
mānojñakāyatanagātri ! manojñaśīle !
mānādidaṃ mama mano madano dunoti
māmā vataidhi vimukhīha sukhākuruṣva
māṃ bhṛṅgapālirucibhaṅgakarairapāṅgaiḥ
11.11
itthaṃ pṛthvīvalāreratimadhuragabhīrākṛterānanendorānandādvaitasārāṃ mṛdumṛdu galitāmuktipīyūṣadhārām
āmodādāpibantī samuditamadanā saṃvidaṃ bhaimaseneḥ
smṛtvā sandākinī sā madhuramabhidadhe viśvasammānanīyā
11.12
ayi! kalya na dīnāṃ kāśvidabhyāgatāṃ māṃ
naravara! vasuhetoḥ śāsati tvayyanāpat
ka iva na dhanikaḥ syādīśitā kā vadhūnāmahamiha guṇapāśaiḥ kevalaṃ te vikṛṣṭā
11.13
ayi subhaga! jagatyāṃ kā na divyānubhāve
tvayi bhuvanamanojñe ramyaśīle rameta
aviratamanuvartinyeva tat syāṃ tava syāducitamanucitaṃ vā tuṣṭaye ceṣṭitaṃ me
11.14
kimiha paruṣavāṇīmantareṇāviṣahaṃ
priyamukhagalitā sā kiṃ punarvecchabhānām
śravaṇakaṭu yadā vāṅ nissṛtā syāccavāsād
drutataramapagāsye tvadgatāśāpayānāt
11.15
uditasamayena sarvajñāṅgajitānaṅga maṅgalāvāsa
aṅgīkuru māṃ gaṅgāṃ śambhurivāśeṣabhūtamodakara
11.16
anantaramasphuṭitakulanāmadheyāyāstathā vadananalinodaravigalitāmatilalitāṃ vacomadhujharīmanāsvāditacarīmāsvādyāntaradhyavasitamanorathasiddhiḥ atiśayitamodavivaśatarāśayo'yam 'ayi! sakalalokalobhanīyaśīle! tava khalu ceṣṭitāni na kasya tuṣṭidāni| tad
'bhṛśamahitaśīlāṃ na tvāpriyamabhidhāsye' iti sarasamabhidhāya modamānamānasāsenāmavalambitakarāmbujamavilambitameva rathavaramadhiropya purīṃ
nirupamaramāvilāsaraṅgabhūtāṃ rañjati sma
ānīya kamanīyāṅgīṃ kamanīmavanīpatiḥ
abhirāme pure reme ramayā samayānayā
11.17
anaṅgalīlāyitaraṅgabhūtayā
taraṅgitātmā vata gaṅgayā tayā
ananyasāmānyaguṇābhirāmayā
gatānyajānīta na vāsarāṇyasau
11.18
pratyabdaṃ tatra putrānajanayadatha sā sapta samāśvadeśyāṃste mātrā jātamātrā nijapayasi nipātyātyayaṃ yāpitāśca
dṛṣṭvā ceṣṭāṃ tadīyāmayamakhilajaganninditāṃ nandanīyanaṣṭāśābhaṅgabhīruḥ paramacalamatiścakṣame ca kṣameśaḥ
11.19
anantaramaṣṭamamapi nandanaṃ viṣṭapatrayāddṛṣṭakāntikandalaṃ sahasā
galopapīḍaṃ hantukāmāmimāṃ vāmākulamaulimālāmavalokya kopaśokaviśranthitadhairyabandho vasundharāśāsanadhurandharaḥ sa śantanuḥ aruntudāṃ
giramudīrayāmāsa
mā mā vadhīrayanamenamaye| guṇānāṃ
mā māvadhīraya varaṃ varavarṇini| tvam
āśāsu tāntakaraṇe| daśasu prasūnāmāśā sutāntakaraṇe prasarennu kāsām
11.20
rājñā sāvajñamecaṃ tadanu nigaditā sā nyagādīddīnāṃ
vācaṃ rājan| na cāhaṃ tava tanayamimaṃ hanmi tanmā viṣīda
eṣā sākṣāt payojekṣaṇacaraṇabhavā nanvahaṃ jahnukanyā
kalmāṣonmāthaśīlā naravara| śṛṇu me ceṣṭitasyāsya hetum
11.19-2
purā kadācana dharācalāśayā dhārādayo'ṣṭāvapi vasavaḥ iṣṭābhiratihṛṣṭābhiḥ svapatnībhiḥ saha viharaṇaparāsteṣu teṣu vanasaścareṣu saścaranto
nanyataradivyatarusacchāyaṃ suvarṇagirirābhyarṇopaśobhamānam ātatatapodhanamāpavatapovanamavāpuḥ
tatastatra phalānayanāya vanāvanīgatasya tasya nikhilajananayanahāriṇīṃ jarāmaraṇahāripayodhāriṇīṃ svasaśvārasaṃpāvitavipinapadavīṃ
mā metyādi| mā mā vadhīḥ nigṛhṇīpva guṇānāmayanam| varaṃ bhartāraṃ
mā mā mām avadhīraya ninda| tāntakaraṇe nirdaye| daśasu āśāsu kāsāṃ
prasūnāṃ mātṛṇām| sutasya antakaraṇe nigrahe āśā prasarennu
11.20-2
rājñetyādi| na hanmi na haniṣyāmi| sākṣāt pratyakṣam, avyavadhānena
unmāthaḥ unmathanam
11.21
puretyādi| dharācalāśayāḥ dharavad acalavad āśayo yeṣāṃ te| anena
teṣāṃ vasiṣṭhadhenuharaṇacāpalyaṃ bhavitavyatāvalājjātamiti sūcyate| (divyatarusacchāyaṃ) divyatarubhiḥ sacchāyaṃ śobhayā anātapena ca sahitam| (ātatatapodhanaṃ)
ātatāttapodhanā yatra| āpavasya vasiṣṭhasya| "āpavastu vasiṣṭhaḥ syād" iti
nighaṇṭuḥ
tata ityādi| saṃpāvitā pavilīkṛtā| saurabheyīṃ gām| āśramagṛhyāyāḥ āśramabāhyāyāḥ
homagavīṃ niśāmyauśīnarasya śibeḥ sutāyā nijavayasyāyā hitāpādanotsavasamutsukayā preyasyā codyamāno dyauriti vyapadiṣṭo'yamaṣṭamo
vasurdiṣṭavalāddaṣiryatapovīryasaprasahyamagaṇayan prasahya bhrātṛbhissaha saurameyīmimāmapaharannasyāḥ punarapratimaprabhāvāt kṛtaśramo'pyāśramagṛhyā
śuco'panetumapārayannatraiva paribhrāma
tatkṣaṇameva kakṣāntarādupāgatena tena vasiṣṭhena nediṣṭhabhuvi homadhenumanīkṣamāṇena divyena cakṣuṣā viditasakalavṛttāntena saroṣaṃ 'mānuṣīṃ
yoniṃ yāte'ti śaptā dattāśayāste sadya eva tattāśayā vasavastamāsādya
prasādayāmāsuḥ
anantaramanena paramakāruṇikena bhagavatā bhailāvaruṇinā 'he dharādyāssapta yūyaṃ dharāyāmutpadya sadya evāpetaśāpā dyāmāpadyadhvam | ayaṃ dyauḥ
punaḥ urutarāparādhād gurutarānehasaṃ manujatāmupagato bhavatāṃ pārśvameva
bhavatād' ityanugṛhītā nivṛttamānāstato nivartamānāste'ṣṭāvapi naṣṭaśobhā
māhāpanayamahāpanayāpatitaṃ śāpamapahātumanaso yaddacchayā mama samīpaṃ
vicchāyitāḥ | mūrcchitānuśayam 'ayi sakalanaralokapāvani! vasiṣṭhaśāpena nikṛṣṭarūpāṃ manuṣyayonimanupatiṣyato nastvameva mānuṣībhāvamāseduṣī janayitvā nikhilaśramalavinejane nije jale kṣiprameva prakṣipantī śāpāgritāpaṃ nirvāpaye'ti nāthitāhaṃ tathaiveti tān sadyaḥ prasādyāvasarapratīkṣā sthitavatī
tatastvayā bhūpa! pavitrakīrtinā vidherniyogādahamaṅga! saṅgatā
akārṣameṣāṃ nanu śāpamokṣaṇaṃ jugupsitenāpi ca karmaṇāmunā
11.22
mayā tu samayātikramādadhunaivāpakramaṇīyam | ardhakāṇāmihālpakālamapi svapraṇayaviyogaḥ punaranalpatāpāya kalpate | tato'yaṃ mayā sahāgatyātivāhitaśaiśavastava samīpamevopayāsyati
ayi nṛvara! yadā māṃ saṃsmarestāvadetya
priyamanagha! purā te śantano! santanomi
iti giramabhidhāya svaṃ samādāya bālaṃ
sapadi vidhutavedhaḥśāparodhā tirodhāt
11.23
ahnāya putreṇa tirohitāyāṃ jahnoḥ sutāyāṃ sutarāṃ hitāyām
bhūpaḥ kṣaṇārdhaṃ sa vitāyamānatāpaḥ purāste puri dīnadīnaḥ
11.24
tasyāstasyāpi hranoraha ha! virahato vyākulātmāpi dharmaḥ
svīyo nocchannīyaḥ kvaciditi vasudhāmaṅgasaivaiṣa muñjan
kṣāmāṅgaḥ kṣamāvinetā viṣayavimukhadhīreva ṣaṭtriṃśadabdān
gaṅgādattāgamāśābharata iha nijaprāṇabhāraṃ babhāra
11.25
tadanu kadācana śvāpadatrāsitatāpasatrāṇābhāvabhavatāṃ pāparddhiṃ parihartukāmo'pi pāparddhimeva kartukāmaḥ sa dhātrīpatistattamo hastatarasaccagaṇacittamadatrardhinīmadūravartinīṃ vanavartinīṃ vegādagāhata
vanāviṣṭo duṣṭāṃ sapadi parimathnan mṛgaghaṭāṃ
caran bhāgīrathyā nṛpatirayamāṭīkata taṭīm
tadā gaṅgādatto viharaṇaparo gāṅgamudakaṃ
śarastambhaiśśūraḥ punarayamatastambhadapi ca
11.26
anantaramayaṃ śantanuranantajalāmamandarayāmapi mandākinīmatikṣāmatoyāmadhyakṣayan aho kimidamitītyakṣiṇī dikṣu vikṣipannakṣo(ṇānubhāvamakṣāmāvadhānaṃ lakṣottaraiḥ pṛṣatkotkaraiḥ puṣkalaughaṃ puṣkaraughaṃ nirantaramārundhānamavihastaṃ kamami kṛtahastaṃ kṛtasamastaśokasaṃhananaṃ siṃhasaṃhananaṃ
yuvānamālokya vismayamānamānasaḥ 'ko'yaṃ divyānubhāvo navyataratāruṇyalakṣmīsamāśleṣasubhagambhāvukaḥ, kasya vā śasyatarasucaritasya
tanayaḥ syāt, kasmāt punaraurasa ivāsinnasadīyaṃ cittamabhiramate'
iti cintayannadasīyāsyenduniṣyandinīṃ suṣamāsudhāmāsvādamāsvādameṣa
nimeṣarahita evāvatiṣṭhate sa
prekṣya tatra pitaraṃ puraḥsthitaṃ premabhārabharitāśayo'pi saḥ
sarvasāmayikakṛtyamedavit sadya eva salile tirodadhe
11.27
tirohite'sminnamarāpagāyāṃ narādhipo bhūritarāṅśruto'yam
kiṃ me suto'sāviti śaṅkamānaḥ samasmāra gaṅgāṃ kṛtasaṃvidaṃ tām
11.28
tadanu nihatanikhilāśritalokaśokabhārā mahābhāgā bhagavatī
bhāgīrathī martyalokāddaṣṭacaraviśiṣṭataraveṣabhūṣāmbaratayā paritaḥ prasarīsṛpyamāṇanirupamānarociṣkatayā ca puṣkaladivyānubhāvā parārdhyatarākalpaparikalpitānalparāmaṇīyakaṃ samastadivyāstradevatāsannidhānadedīpyamānaṃ vajrasaṃhananamudbhinnayauvanaṃ tanujamapi nijaṃ dakṣiṇe pāṇau gṛhṇatī
tanayāvalokanakutukitamaterasya medinīpaternayanapathamavatarantī mandamandaṃ
savidhamupāgamya, "he mahābhāga! mahīpate! purā jātamātra eva mayā
lokottarānubhāvāpādanāya nīto matibalavardhanakarairanujalokadurlabhatarairāhāraiḥ paripoṣito vasiṣṭhopadiṣṭasakalavidyākalāpo gurubhṛgubhyāmevābhyāsitanijanijanīviśāstrasiddhāntasāro jāmadagnyāvagamitāgneyamukhanikhilāstravidyāsaṃpradāyaḥ sakalasurāsuradurādharṣavīryamahimā bahupurandaro'yaṃ
tava nandanaḥ parigṛhyatā"miti muhurmuhuḥ parirabhya tadviyogāvicintananirantaranirīyamāṇavāṣpajharīpariplutavaktrāravindā kathamapyamumaparpayitvā
praṇayabhāravivaśatarāśayā padepade tameva prekṣamāṇā pravāhābhimukhī
pratiṣṭhate sma
ādāya sa tadā modāt tanayaṃ vinayānvitam
udītamodapauraughaparītāṃ nagarīmagāt
11.29
putreṇa guṇapātreṇa satrā sa vāsitāriṇā
dhātrīvṛttāriritrāsta sukhamastāsta ca prajāḥ
11.30
kāle tasmin kadācidbudhaparicaro nāma vikhyātavīryo
rājā rājñā samāno mahitanijakarabhrājitāśeṣaviśvaḥ
pādādhūtāmbujābhaḥ parikalitakalāśrayaḥ sādhuvṛttaḥ
sadbhiḥ sevyastapasyan vipinapadamagāhiṣṭa vāccayameṣvas
11.31
tadanu vijane vimalajalāśayopaśobhitasadeśe pradeśe upaviśan viśāṃpatirvanasthitātmāpyavanasthitātmā, balāsakto'pyavalāsaktaḥ cañcalataramātmapañcakamindriyapañcakaṃ viṣayaprapañcāt pratyāharannacañcalamanā viriñcyādīnapi vismāpayan vāstoṣpatiprasādāya parantapaḥ sa paraṃ tapastapyate sma
anantaramudīrṇamodamabhyarṇaṃ tūrṇamavatīrṇena suragaṇāpūrṇaparisareṇa
purandareṇa vitīrṇaṃ vijayadhanadhānyādivitaraṇanipuṇaṃ vaiṇavaṃ daṇḍaṃ śātravajanaśastrasārthanirarthatotthāpakam indramālābhidhaṃ mālātalpajaṃ ākāśasphāṭikābhidhānamākūtagāminaṃ vimānamapi samodaṃ samādāya 'cetaso'tiramyaṃ cedirājyamevādhivasya, adhirājyabhāgapi samedhīti samedhitādaramanenānuśiṣṭo'dhitadamavatiṣṭhamāna upateṣṭhīyamānaṃhiṣṭhāhujatrasthiranirantarādhiṣṭhitanediṣṭhabhūmiḥ, karkaśatarakarkaśatavikṣatavimatakṣoṇipṛgaṇaśoṇitadhoraṇīśoṇīkṛtanikhilakṣoṇīmaṇḍalaḥ, garuḍadhvaja iva arisamuddharaṇasamṛddhakāntiḥ, mahādeva iva sahāsenopaśobhitopakaṇṭhaḥ, dāśarathiriva
dūṣaṇopahantā, śatrughna iva sadālokaśrutakīrtiḥ, kumbhakarṇa iva udgravigrahavijitaparadharābhṛdgaṇaḥ, vibhīṣaṇa iva rāmānusaraṇanipuṇamatiḥ anitarasādhāraṇaguṇagaṇānurañjitavividhavibudhajano janatāṃ janaka ivāyamavanipālaḥ pālayāmāsa
dṛṣṭvā śuktimatīṃ purīparisare yāntīṃ sravantīvarāṃ
rundhānaṃ madanāndhameṣa kupitaḥ kolāhalākhyaṃ girim
kṣodīkṛtya padāgha tadvivarato yāntyā tayā tuṣṭayā
tatsaṃyogajamarpitaṃ nṛmithunaṃ jagrāha jātagrahaḥ
11.32
kṛtvā senādhipatye puruṣamiha punaḥ puṇyapūraikalabhyāṃ
pāṇauktya striyaṃ tāṃ tribhuvanahṛdayānandinīṃ medinīśaḥ
ātanvannādareṇa svakulasamucitānyetayā rāmayāmā
reme cetobhirāme pura iha girikābhikhyayā khyātakīrtiḥ
11.33
bhūpālo bhūribhūtirvasurativilasaccandrabhūpottamāṅgo
vyāmuktāhīnakāścīlasitakaṭitaṭaścedirājye vireje
śaśvadviśeṣabhūtapraṇatacaraṇapaṅkeruhaḥ kāmadātā
kailāsākhye girīndre svayamiva girijāprāṇanātho girīśaḥ
11.34
evameva vṛṣaṇvasurau cediṣvadhi vasuradhivasannadharīkṛtasurapurīcāturīṃ purīṃ punarapatyānatrāpriparitaptasacito madhyamalokapālo mahīmadhyasadhyāsīnān dhārmikān kārmikān vinayabhāsurān akhilabhūsurān
tattatpadārthajātaprārthanāya prārthitān aparānapyarthinaḥ śraddho'lamuttamārdhyairbahuprakārairhantakārairatiprīṇanairapiprīṇat
susnātā sudatī turīyadivase kāntā kadācinnṛpaṃ
mandaṃ mandamupetya mañjugamanā mandasmitārdrānanā
sākūtairlalitairapāṅgalasitaiḥ prāgraṃ jagādārtavaṃ
medhyānāhara bho mṛgāniti tadaivoce pitṝṇāṃ gaṇaḥ
11.25-2
atha vasudhāpatirasau vasuḥ asusamāvirahamasahamāno'pi pitṛgaṇājñākaraṇameva me varamiti manasikṛtya mahanīyamanā mahānīkinīko
mṛganivahanihananāya nijagṛhāccirjihāno vāhinīmadhyamadhyāsīno'pi
bhṛśamūṣmaṇena virahaśuṣmaṇā dahyamāno rucirakamalābhirāmaṃ manasi
girikānanameva kalayan girikānanameva gurutarāyāsamayāsīt
tadanu bhasitāvrato vibhāvasuriva viṣādabhareṇa vibhāvasurasau
atimātravivraśadhīrānuyātramakhilamapi paitṛkaupayikamṛganikāya nikāraṇāya nithujyāmūlarūḍhavitataviṭapanirantaroditanibiḍatarapalāśamayapalāśavitānavaravinivāritavibhākarakaraprakaraprasarasya sarvataḥ samāśliṣṭaviśiṣṭavanavallarīkadambalambamānanavamañjarīnikaranirīyamāṇamarandapānamandamānamadhupamithunamadhurajhaṅkāramukharitadiśāmukhasya kasyacana śākhatarābhogabhājo vaṭaviṭapino mṛdulanātapotāpātapatitatrividhamaṇīcinilayaramaṇīyamativimalaṃ mūladeśamāśiśriye
mañjūdaścitamohanābjavadanāṃ mandāragauraskhitāṃ
bālāṃ nirmalabandhurāṅgalatikāṃ bandhūkadantacchadām
ramyāpāṅganiveditāñjarujāṃ tāmeva tanvīṃ vane
smāraṃsmāramamuṣya caśvaladhṛteścaskanda retastadā
11.36
retastāvadamoghametaduditaṃ matsyāṅgavedārtavaṃ
tasyāścāpi vṛthā na deyamidamaghyāsyai tadityāmṛśan
jagrāhātha javād vaṭacchadapuṭīpātre paṭīyānayaṃ
paśyan patriṇamatra kaścidabhito daivādavādīca tam
11.37
bhoḥ patrin! nabhasaṅgamena satataṃ matsaṅgamenotsukā
kāntā me giriketi kāpi vadate cetoramā pattane
sā sampratyuditārtavā kulavadhūḥ putrārthinī vartate
tasyai dātumamoghametadanaghaṃ reto gṛhāṇāśu me
11.38
pakṣapāto vibheyo'dya pakṣirāja! mayi tvayā
kāle diṣṭena dṛṣṭena nirālambe yathāmbare
11.39
tataḥ patatrikulapuṅgavo'pi vasumatīpatisattamasya vasoruttamāṅguktimuttamāṅgena bharitamodaṃ parigṛhya kharataranakharāṅkureṇa tadidaṃ caṭadalapuṭaṃ
sahasā samādāya 'nirdhanasya nidhilābha iva niyativalāntarapariddaniyoganirūḍhipātratā mama patriṇo'pi sampanne'ti paramadhanyamātmānaṃ manyamāno
rabhasena nabhasābhipatannantarā pareṇa patriṇā patrapuṭamidamidaṃsīyanakharanaddhaṃ
nidhyāya tarasā tarasakhaṇḍadhiyopahiṇḍya caṇḍataratuṇḍadaṇḍābhighātasamārabdhasamareṇa samarodhi
tuṇḍātuṇḍi pracaṇḍe prakaṭitaparamakrodhayoḥ śyenayūnoraddhā yuddhe pravṛddhe caṭacaṭaraṭitairbhīṣitārśeṣabhūte
etadretaḥ papāta dyumaṇiduhitari svarvadhūrāpapau tad
daivād drāgadrikākhyā sarasijavasaterbhartsitāṃ yāpa śāpāt
11.40
dāśāstadeśabhājastadanu ca daśame māsi matsyāṅganāṃ tāmānīyānāyajālairvibhidurutanuṃ mainikāḥ pīnakāyāḥ
dṛṣṭvā tunde tadīye nṛbhidhunamatha te modanaṃ modabhārādāśāyedaṃ tu vegāduparicaravasorvāsabhūmiṃ samīyuḥ
11.41
taskai vismeracittā daduratha mahitaṃ yugmametanmanojñaṃ
prāsiṃ procuśca tasya pravihitanatayaḥ sādaraṃ te padānte
strīpuṃsau vīkṣya cāsau sakutukamanayoḥ pūruṣaṃ matsyabhūpaṃ
tene dāśāya kanyāmadiśadapi tadā bandhurāṃ mīnagandhām
11.42
bālāṃ paṅkajapelavāṅgalatikāṃ bālenduphālābhimāṃ
lolendīvaracārulocanayugāṃ lokābhirāmānanām
sadyaḥ satyavatīti lokaviditābhādya dāśāgraṇīrānīyāyatanaṃ samastatranitābhūṣāmathāpūjayat
11.43
tadanu tadanulālanasatatodyato dhanyāgragaṇyaḥ sa dhīvaravareṇyaḥ
kāḷīti kṛtanāmadheyāṃ kelīṣu kalitakautukārambhayauvanāmapi
yauvanātirartinīmenāṃ taruṇīmaṇīṃ taraṇitanayāyāṃ taraṇitāraṇakarmaṇi
nijadharmabhūte niyuyuje
tadanu kadācana,
bhāsvaddvisannipuṇḍraḥ kapiśatarajaṭābhāratuṅgottamāṅgaḥ
sākṣāttīkṣṇāṃśukalpo sahitajapapaṭīdhārayaśrīradhārī
bharge bhaktaḥ prabhāte pracurataratapāśaktiranuttitīrṣuḥ
kālindīṃ tīrabhūmiṃ pathikaparivṛtaḥ prāpatat pārikāṅkṣī
11.44
tadanu ca niviḍatarucinikararucirataracikurabharaparicalitanikhilajanadhairyā, taruṇataraśiśirakaramukhaśalasadalikaghṛtatilakavaralalitataralakṣmīḥ, śaraduditasarasiruhasadṛśataranayanayugapariśamitaśapharavaraśobhā,
atilasitatilakusumarucivisaraparihasanabharitamadamahitataranāsā, adhararuciparimilitabhṛśalalitaradanagaṇaparilitataśikharavaragarvā, śrutiyugalaparikalitamahitataramaṇikhacitakamanatarakanakamayabhūṣā, parihasitaśiśirakaramukhakamalaparilasitaśiśirataraviśadamṛduhāsā, atisuṣamagalavihitaviṣamaśarasuṣamataradaradvaṣabhaparamadabhārā, akuśatarakanakamayakalaśanibhakamanatarakucakalaśanamitakuśamadhyā, pulinamadakadanaparamadanapadaparamaghanajaghanabharajanitajanarāgā, subhagatarakalabhavarakarabhamadapariharaṇabhṛśanipuṇaparivilasaduruḥ, niratiśayamanasiśayaśaradhivaraduradhigamarucinivahamahitatarajaṅghā, atimṛdulalalitatarapadayugalaparividhutavimalatarakamalavarakāntiḥ, vimalatararucinikaraviśadataramahitamaṇimukuravaravilasadakhilāṅgā
paramadhanyā sā dāśakanyā taraṇiṃ sanāthayantī sakalajanamanāṃsi
taralayantī tarasaiva tadadhiṣṭhitāṃ pratīraśuvaṃ prati prātiṣṭhata
tataśca;
evamakhilajanamanoharairavayavairadhikamābhāntīṃ savidhamāyāntīm
ākampranayanasaroruhām ānamravadanapayoruhām ākamravilasaduroruhām
ākaṇṭhagalitaśiroruhāṃ mṛdulamṛṇālanālakomalena lalitakarayugena mandamandaṃ nauvāhakarma narmaṇā niryāntīṃ nibiḍasuṣamāpravāheṇa gaganasarovaramabhipūrayantīṃ divaścyutāmitra divyakanyakāṃ karakauśalasīmāmiva kamalāsanasya, sarvajanamanassaṃvananamantradevatāmiva manasijasya, saundaryasāgarasamudbhūtāmiva aparāmindirām, āsāditamānuṣajātimapyāsāditānimiṣajātiṃ, naugāminīmapi haṃsagāminīṃ, niratiśayarūpavivaśīkṛtasakalabhūtāṃ nikhilalalalanālālabhūtāṃ satyavatīmavalokya sadya
etra parihṛtaviṣayaparibhogo'pi parāśaraḥ prasavaśarāturāśayatāmayāsīt
ambhodhigambhīramanāstadānīmucholakallolamanā munīndraḥ
ālokamālokamimāṃ sa vāmāṃ
kāmāturo hanta! tatāna cintām
11.45
tārābhruṅgābhirāmaṃ mṛdunayanadalaṃ nāsikākarṇikāḍhyaṃ
vibhrāṇaṃ bhānukanyāmbujamacayavaladvātanītaṃ parāgam
asyāḥ svedāmbumādhīyutamadharapuṭīvidrumāntaḥpalāśaṃ
vaktraṃ nālīkamevetyakhilajanatraco hanta! nālīkametat
11.46
calati hṛdayamevaṃ dhīradhīraṃ kuto me
sa khalu hariramuṣyāṃ nūnamāvirbabhūvaḥ
jagati janakayanmāṃ tanmataṃ tat parāmi
drutamiti sa viniścityaivamūce mahātmā
11.47
vāle bālamṛgākṣi yātumanaso deśaṃ dvīyastaraṃ
pānthān prāpaya pārabhūmimukān pūrvaṃ punaḥ sundari
māṃ caikaṃ subhage'rataṃ kacidapi tvāso mahān naugatau
tenokteti tathā vidhāya tamṛṣiṃ caiṣā javādeyuṣī
11.48
anantaras aruṇakiraṇanikurumbanikumbitadiśākadambe vihitabandhūkakusumavimbokaviḍambe kokamithunāvalambe tapanavimbe vilambamamburāśerambaratalamavalambamāne tarasā riraṃsārasābhibhūtamatirasau tāpasavaraḥ
taruṇīratnopanītataraṇīmadhyamadhiruhya taraṇivāhataralabandhagalitalulitadhammillamatallikākulena sphuritāyatalalitalocanayugalobhanīyena vimalavadanatallajaprativimbena bhaṅgurakalindakanyakātaraṅganikurumbamuparilasitaśaivalaśakalacikhādiṣāpatitaśībharaśpharadvayīvirājitavikacakamalakadambabhāsuramiva bhāvayantīs idaṃprathamanijāvalokanavistṛtatrapālāsādhvasavihastāṃ rahastāmanusaraṇanipuṇaḥ sarasatarāṃ śāradāmudājahāra
bhuvanamadanagātri! trīlayā sādhvasenāpyalamalamayi bāle! lolanīlāmbujākṣi!
vadananalinametat kiñcidunnāmya ramyaṃ
sakṛdapi janametaṃ snigdhamālokaya tvam
11.49
madanadahanataptaṃ sāmprataṃ cittametat
sakṛddadharasudhāṃ te pātumatyutsukaṃ me
tadayi! nikhilayoṣāmaulibhūṣāyamāṇe!
varatanu! bhaja mā, mā vāmatāṃ kātarākṣi!
11.50
taruṇi! taraṇivāhyākulālolavāhe!
taralataralagātre! trastasāraṅganetre!
nibiḍataranitambācīvibandhaṃ galantaṃ
draḍhayitumayi bāle! bāhurudyacchate me
11.51
sthūlambhaviṣṇustanabhāranamre! priyambhaviṣṇo! janalocanānām
dūrīkṛtoḍḍāmaramārapīḍaṃ kucopapīḍaṃ racayopagūḍham
11.52
niryārjaramyāṅgi! bhatirmadīyā nirvāsitodāradhṛtiḥ smareṇa
nirveśanāśāvivaśā bateyaṃ nirvedaśāṇopalatejitāpi
11.53
niṣkāmo'pyayi ramyāṅgi| tvatkāmyāmi smarāturaḥ
tatparāpi tarīvāhe tat parāśu manoratham
11.54
śrutvā tattādṛśapurutapobhājanenābhunoktāṃ
nācaṃ vātādhutakadalikevākulā bālikā sā
natvā cainaṃ vinatavadanā lajjayā mañjulāṅgī
mandārodyanmṛdulahasitā mandamandaṃ nyagādīt
11.55
niśśeṣavācaṃyamamaulibhūta| prasīda me tvaṃ racito'ñjaliste
kṛpāpayodhe| kṛpaṇābhimāṃ māṃ brūṣe kimevaṃ bhagavan| kiśorīm
11.56
munipuṃjava| muktivadhūsakkamate| paśya pāragān pathikān
kanyā kaivartapateranimiṣagandhā ca hanta| kiṃ karavai
11.57
satyodyaṃ satyavatyāḥ sarasamadhujharīpūrṇamākarṇya so'yaṃ
toye dvīpaṃ himānīmapi gurumahimā drāgatānīttadānīm
dṛṣṭvā hṛṣṭā tadetadvikasitavadanāmbhoruhaiṣā babhāṣe
kanyātve hīyamāne kathamiva gatabhīrhanta| gantā'si geham
11.58
tadanu muktāvuttiṣṭhamāno'pi śaktinandano jañjanyamānamadanānaladandahyamānamānaso'dasīyamuditamādarādyākalayya muditamanāḥ, 'kamani!
mama samāgamena tava kanyakābhāvo na vihīyate'ti tāmanugṛhya anukampādrarcico yojanamātragātrasaurabhyamapyabhyavapadya sadyo nadyāssamudgate sikatile bhūtale viśiṣṭatāmīṣṭavarāvisamutpanīpadyamānānalpasammadavicanīkyamānavimalāsyāravindayā idaṃprathamasambhūtaparīrambhajarījṛmbhyamāṇena
madanena mandākṣeṇa ca punaḥpunaḥ preryamāṇabhāryamāṇamanasijollāsayānayā ruciratamahelayā mahelayā saha viharamāṇaḥ paraṃ pramadamāsedivān
parāparavit parāśaro'pi nijameva nilayamayāsīt
bālā sā bibharambabhūva jagatāṃ modāvahaṃ dauhadaṃ
dvīpe'smin suṣuve sutaṃ ca sapadi vyāsaṃ munīnāṃ varam
kāruṇyārṇavapārvaṇendumasalaṃ ciṣṇoḥ kalāṃ puṣkalāṃ
vedasya vyasitāramabjudaghaṭāsacchāyamacchāśayam
11.59
anantaraṃ parivṛṃhitamahimabaṃhimā jātamātra eva gotrātalādutthāya
atimālinītagātraḥ savitryāḥ padāravindayoḥ praṇipatan, indindirasandoha iva padmāpatyuttaralacittaḥ sadāparāgayuktātmā ca, rājahaṃsa ivāmalāśayamānasāvāsī sadācaraṇaraktaśca, buddha iva khaṇḍitavedaprapañco vītarāgābhikhyātaśca, hara ivāhīnadhāmagātro vidhukalāsambhūtaśca, makaranda
iva viśvabhramarahitaḥ sumanaḥpramattaśca, dāśarathiriva parāśaraprasādakṛt,
mahībhṛdiva mahitamekhalaḥ, gopālā iva śabalābhājinaḥ, varyavaiḍūryamaṇiriva brahmasūtraparitraukitābhaḥ, 'smṛtamātra evāyāsyāmī'ti mātue khasyai
klinnāñjabandhanaḥ || pūyudvāraparītaśca tatpāyudvāragocaraḥ | tadā prakṣubhitaiḥ svīyavāyubhirdaśadhā gataiḥ || sa piṇḍitaśarīrastu mokṣameva kilecchati ||" iti
sapraṇayaṃ pratiśrutya karambitamodayānayāsvayā sādaramanumodito bhāsvadbhāsaṃ bābhāsyamāno niravadyagonikaranodyamānanikhilalokatamastomaḥ
viṣṇupadāveśacaturāśaścaturāśā api cakāsayannasau cakāsa
mahānubhāvātmajasaṃbhavena kumārikātvāvigamācca hṛṣṭā
puraiva sā sādaramāvahantī nauvāhakarmānvahamanna tasthau
11.60
śantanustu santatamapi nijanandanaguṇavṛndasandarśanānandyamānamānasa evaṃ puramadhivasan varṣeṣu keṣucidbhateṣu vijihīrṣuḥ kadācana syandanavaramadhirūḍho nandanavanopamānāṃ kalindajātīravirājamānāṃ vipināvanīmavagāhya lelihyamānamadhurasamāmyamānamadabharamomuhyamānamadhukarabābhāsyamānasumanojālasumanohāribahuvidhalatāvalīsamāliṅgitāni sañjataśākhāśatāni tāni tāni tarujātāni paccelimaphalāvalīsamāsvādajanitānandāni galodarajāgaryamāṇamadhukararutamadhusyandāni tata itaḥ
kṛtaparispandāni vividhavikirandāni ca sakutukamālokamānaḥ sañcaranścitaraṃ kaścidanāghrātacaramāmodabharamāghāya kṣiprameva tatprabhavamanvicchancitastato vicchāyan kacchabhuvi svacchataratanucchāyāṃ kāmapi kanyakāsālokayan lokavaidhuryakararūpamādhuryasukhaguṇagaṇavidhutadhairyaḥ samīpamupagacchannimāmabhijanābhidhāne paryapṛcchat
kaivartanāthatanayā'pi tadīyavācā
vaikartanītaraṇitāraṇamāvahantī
varte'ṅga bhartyavara satyavatī ca nāmnā
sevaṃ tathātha jagade jagadekanāthaḥ
11.61
tadanu manohāriṇīṃ pikadhvadhūvākahevākahāriṇīṃ vāṇīmimāṃ karṇāvataṃsayan varṇābhirakṣitā sa puṇyoccayāspadamuccaiḥśravasaṃ nāma tatpitaramupasarpannalpetarādaramidamabhyabhāṣiṣṭa
kanyāṃ tavābhijātāṃ dhanyātman dāśavarya varaye'ham
glānyāvahanauvāhe mānyeyaṃ nārhatīti bata manye
11.62
śāradāṃ sa niśamyaivaṃ dāśarājo viśāṃpatim
bahuśo vimṛśannākhyadāśāvivaśitāśayaḥ
11.63
naravara varayitre kanyakā hi svapitrā
sapadi vitaraṇīyā kiṃ punastvādaśāya
śaśadharakulaketo kintvamuṣyāḥ sutāya
pravitarasi purā cedrājyamenāṃ dadāmi
11.64
aśakyārambhaṃ taṃ nṛpatiratha dāśeyagaditaṃ
samākarṇyaudīrṇaṃ adanamapi saṃstambhya dhṛtimān
pathi kṣāraṃkṣāraṃ kalitarucitāmetya kamanīṃ
purīmāgatyodvatvarapuruparītāpamavasat
11.65
vividhaṃ vicicintāsau vidhuro vasudhādhipaḥ
vidhutorudhatistasyā madhurāvayavaiḥ smṛtaiḥ
11.66
tadvaktraśītakiraṇe sitamandahāsajyotsnāvadātagagane vimale vibhāti
kṣobhaṃ na yāti yadi sindhuridaṃ tu yuktaṃ
kinno bhuvi prathama eṣa jalāśayeṣu
11.67
vaktre nityaprasanne kamalamidamiti spardhayā jātamāgassapyassaṃbhārtumaṃśairayamalikamiṣāt pañcabhiśśīrṣadeśam
anyairanyūnakāntirnakharamaṇimiṣādūḍhagāḍhānutāpo
manye tasyāḥ padāntaṃ daśabhirapi kṛtī śiśriye śītabhānuḥ
11.68
kālāgarūjjvalaruciḥ parito virājaddhārāvaliḥ pṛthulapuṣkarabhāsamānaḥ
atyunnato mṛgadṛśassa payodharodya
santāpameva tanute bata| me kimetat
11.69
ko vā loke jihāsediha yuvatikṣate putramūḍhānubhāvaṃ
cetaḥ kaśyapayāyā(d)dyutasuravadhūvibhramāyāḥ kamanyāḥ
śokāvarte'tra vartemahi mahitatare nūnamājīvanāntaṃ
no vidmaḥ potametadvyasanajalanidhestārakarmapravīṇam
11.70
autsukyabhāreṇa mamendriyeṣu sarveṣvahaṃpūrvikayā gateṣu
manastu jagrāha paraṃ nijaṃ sā manoharatvaṃ nu yathārthayantī
11.71
ekaṃ tayaivāpahṛtaṃ gṛhītamutkaṇṭhayaikaṃ bata| dagdhamekam
manobhuvā me hṛdayānyahaṃ tu hāhā| kiyantīti na hanta| jāne
11.72
evameva paricintayan muhustāpabhāramapi durvahaṃ vahan
dhairyasāramapi cāvalambayan vāsarāṇi sa nināya kānicit
11.73
tadanu devavratena tadīyatīvratarahṛdayarujāṃ vijānatā tannidānamanuyuktaḥ sa śantanurativiṣaṇṇadhīḥ atha vyaktīkaraṇamavatasenakulasthitam,
asatyavadyaṃ punaravadyapadamevetyavadhārayan 'vatsa! tvameka evāsākaṃ gotre
mahattare'patyam | aputratvamekaputratvamapyabhinnamevetyāmananti hi manvādayaḥ | tasmādadyāpayyi! dhīvarātmajāvāptisamutsukaṃ mama mānasaṃ santataṃ
santapyata eve'tyamumabhyabhāṇīt
anantaramanantāgatāsu vanitāsu kasyāmanantarāgabhāgayamanantādhipatiranantādhipatirityanavadhārayannayaṃ vibudhāpagāsūnuḥ adasīyadbhutavacanāvagatakaivartakanyāvṛttāntaḥ prodvejitanikhilalokanijajanakaśokakākolakavalanakāladamanāyamāno manāgiva vicārya manīṣiṇāmapaścimo
niścitanikhilanigamaśāstraiḥ dhātrīsurairdhātrīcarairapi satrā sadya eva vaikartanītīravāsinaṃ kaivartavarmucaistarāśayamuccaiḥ śravasabhāsādyānavadyākhilāṅgīṃ
tattanayāṃ satyavatīṃ piturarthe prārthayāmāsa
evamabhyarthito'yamenamabhyarcayan, 'ayi guruparāyaṇa! gurutarāśaya!
bharatasattama! eṣā cediviṣayabhūṣāyitasya vasoruparicarasya duhitā bhavatāmucitaiva| prāgeva mayā rājyaguṇeyaṃ rājyaśulketi pitā tava nigaditaḥ
viditavedyena bhavatā punaradya pituḥ kṛte rājyaparityāgaḥ sukara eva
tathāpi ye tava tanujā jāyeran kulajāteṣu teṣu viśaṅkaṭāśaṅkā manmanasi
bhṛśamunmiṣati| tathā mama manorathaḥ kuto'pi na vihanyeta tathaivāsin
sadasi pratijñāya pratigṛhyatāmiyaṃ varavarṇinī'tyudīrṇalobhamabhāṇīt
aṅgīkṛtyaivamasyoktiṃ gāṅgadatto'pi dhīradhīḥ
pratijajñe samajyāyāṃ sa jyāyānūrjitairguṇaiḥ
11.74
vāṇīṃ nāṇīyasīṃ me śṛṇuta nanu janāḥ| yāvadevedamaṅgaṃ
gāṅgo'haṃ karmajātaṃ svakṛtamanubhavan dhīradhīrdhārayeyam
tāvat pūjyaṃ hi rājyaṃ tṛṇamiva kalayannācariṣyāmi tuṣyannaṣṭāṅgaṃ brahmacaryaṃ pitṛhitakaraṇādeva siddhā hi lokāḥ
11.75
evaṃ devavrate'sminniha sadasi mudā saṃvidaṃ vyādadhāne
nāsānyastāṅgulīkā divi gaganacarāstatkṣaṇaṃ śakramukhyāḥ
bhīṣmo'yaṃ dhairyaśuṣmāñcitamatiriti te saṃstuvantassamantāt
svarlokānokahānāṃ muhuriha vavṛṣuḥ puṣpakalāṃ puṣpapālīm
11.76
tyaktāṅganāratirapi pramadopasajñī
mugdhasmitairmadhuvirājibhirātmabhūtaiḥ
āmodito'jani bata prasavaiḥ sa bhīṣmo
dhīretarasya jagati vyavasāya eṣaḥ
11.77
tadanu santatasantāyamānapitṛsantāpāndhatamasāntakaraṇoṣṇakiraṇāyamāno bhīṣmaḥ svapratiśravasaṃśravaṇasaṃvṛddhasammadena kaivartasattamena samarpitāṃ
sabhutpannānalpamodāṃ satyavatīṃ sadya etya rathavaramāpyānamodamāropya
parijagdanācaritacaranijācaraṇānusaraṇasamudīyamānavismayarasavikasvaravadanabhāskaraiḥ sāṃślāghinaparairakhilanaravaraissādhu sādhviti baddhādaraṃ vāvadūkairyāyajūkairbhūsurairapi bhāsuraparisarabhāgaḥ paribhūṣitāntarāṃ paribhrāntaparijanāṃ nijapurīṃ parītakutukamavāpya duṣprāpakāryaniṣpādanānalpalālasāya
tātapyamānamānasāya tatāya cedikulavataṃsāyamānā vāsavīyaṃ samānīteti tāṃ samarpyāyamanalpādaraṃ tatpādapāthojayoḥ praṇipapāta
tadanu śantanurimāṃ nijahṛdayāpavarakopaviṣṭāṃ sapadi purato dṛṣṭvā
diṣṭyā mahīyamāno mama manorathamahīruho'yamaśanairanavakeśīti sammodasāgarataraṅgataralitāntaraṅgo'yamubhābhyāṃ praṇayabharacalitābhyāṃ bhujalatābhyāṃ gāḍhyeyamumāliṅgannuttamāṅge santānasumanogandhasamākrānte
samāghāya 'vatsa! madīpsitāpādanaparotsuka! dhṛtimatāṃ purassara!
trailokyaduṣkare'pi karmaṇi prabhavatā bhavatā vayamadya satputriṇāmagresarā
bhavāma' ityudīrya svacchandamṛtyutāmapi vitīrya tāmrupayacchamāno'nayā
saha yathecchamiha bahūnyahāni vijahāra
evaṃ sā samaye gate bahutithe modādamitrāṅdaṃ
pitraiva pramitaṃ prakṛṣṭasamaye prāsoṣṭa citrāṅdam
bhūyo'pyāśu vicitravīryamanujaṃ varyaṃ guṇairvāsavī
bhūyobhiḥ kramato dineśaśaśinau dig vāsavīyā yathā
11.78
etābhyāmarbhakābhyāṃ sahajaguṇagaṇairbhāsurābhyāmubhābhyāṃ
bhīṣmeṇāmitrapakṣakṣapaṇaviracane grīṣmakāloṣmabhāsā
aśrāntaṃ śīlavatyā jagati mahitayā satyavatyāpi sākaṃ
surūpan vikhyātakīrtiḥ pura iha vasudhāvāsavo'sāvavātsīt
11.79
nirviṣṭaviṣayasso'yaṃ varṣiṣṭho vasudhāpatiḥ
adṛṣṭavijitaṃ kāle praviṣṭo'tha triviṣṭapam
11.80
anantaramayaṃ śantanutanūjaḥ santāyamānaṃ santāpabhāraṃ mandetareṇa
dhairyasāreṇa mandayannijanigaditopaśamitaśokābhyāṃ sahajābhyāṃ saha
nikhilaṃ nistāpavidhiṃ vidhivadeva vitatāna
tatrāyaṃ rūḍhakīrteḥ pratidivasamārūḍhamūrteḥ purastādālokyāpyagrahastaṃ janayiturakhilaṃ vīkṣitā dharmasūkṣmam
piṇḍaṃ bhāṇḍaṃ svadhāyāṃ prayatataramanā darbhe evārpayitvā
pūtātmānaṃ tamantassapadi samatanot prītimantaṃ nitāntam
11.81
tataśca,
svamayaṃ samayaṃ rakṣan pitrye citrāṅgadaṃ pade
rājñāṃ mataṃ nijājñāyāmadhiṣṭhitamatiṣṭhipat
11.82
pṛthvīpatīnāṃ prathamo mitrāmodavivardhanaḥ
vibudhaireṣa vibabhau manuvanmanujādhipaḥ
11.83
prabhañjanāśān vihitaprapañcanāśānaśeṣān sa khalābhidhānān
rasāśritānaśramato narendraḥ saṃdrāvayāmāsa nigūḍhamantraḥ
11.84
sphāyatsattvasamābṛtāściramahāryakhyātimāsāditā
nityoditvaravāhinīśatayutā māhātmyasaṃbhāyitā
viśve'pi kṣapitasvapakṣavibhavāḥ pratyarthipṛthvībhṛtaḥ
pṛthvīndrasya parākramākhyamidureṇātenire'śa kṣaṇāt
11.85
sa rājitakṣamāvalayo hi madguṇairarājitakṣamāvalayo mahīpatiḥ
sadāpyarīṇāmiha bhūmimāhan sadāpyarīṇāmabhavadvināśanaḥ
11.86
sa bhūpālo bhūyaścaturudadhibhūṣāṃ bhuvamababhavātsīdutsarpatpṛthubhujabaloṣmā puratvare
anindīdindrādīnapi madabharād yauvanamaho!
viśuddhe citte'pi bhruvamiha vidhatte kaluṣatām
11.87
kurvāṇaṃ sarvaṃdevaṃ vata! nikhilajagaccindanaṃ mandiraṃ tat
protsekenāvasantaṃ kurukulakudaṃ prāpya garbheśvaraṃ tam
ājñātaṃ svena nāśā dhṛtarabhasabharaḥ ko'pi citrāṅgadākhyo
gandharvaḥ spardhamānaḥ śrutikaṭu vacanaṃ baddhamāno babhāṣe
11.88
re re kauravya! navyodayajanitamadādhmāta! sannāmadheyaṃ
sandigdhārthaṃ yadaya trijagati tanuṣe mānuṣaitanna mṛṣye
bhūḍhedaṃ nāma rūḍhaṃ yadi na tu viditaṃ matkameveti tad drāganyad gṛhṇīṣva no cedayamahamiha nāmaiva te śeṣayiṣye
11.89
evaṃ garvāndhagandharvarājadurvādasandhukṣitadurvāraroṣabhārabhāg anāttagandhacaro vasundharāpatisattamaḥ sa bharatasattamo yuddhāya baddhakakṣyo jhaṭiti
puṭabhedanāccirgataḥ śravaṇapuṭabhedanena jyāninādena mukharitaharinmukhastadbhyāśamabhyetya nirmitanikhilajanahṛdayakampāṃ nirjitaparjanyagarjitāṃ
giramutsasarja
bho bho! durvāragarvoddhatasamuditadurmāninirmathyamānasvāntāpāyadvivekodaya! dṛḍhamiyamicchā tava chāta! vandhyā
duḥsādhye mā yatethā naviditaśaśivaṃśānubhāvodayo'sau
khadyoteneha vidyotitajagadabhibhūyeta kiṃ bhānumālī
11.90
re re khecarakheṭa! kecana janāstāvat pratispardhināmaudbhutyopahitāni bhīṣaṇatarāṇyabhāṣitānyāhave
attvaivādhikasaṃbhramākulataraskhāntāḥ pradhāvantyaho!
mā māṃ kadrada! tadvadya gaṇayan jalpaivamalpāśaya!
11.91
re re kuśīlavanihīna! vivekahīna!
gandharvagandhalavabandhamadānvitasya
matpatrikṛttagalanirgalitāsrapūraṃ
drāgāpibantu tava hanta! śakuntasaṅghāḥ
11.92
vācāla! vītavinayodaya! vīramānin!
vācālamīṣadiha darśaya bāhuvīryam
antarvapāśavidhaye nitarāṃ tvarante
gandharvapāśa! viśikhāḥ kṣudhitā samete
11.93
iti nijanirbhatsanadviguṇīkṛtarabhasamareṇa tena saha hiraṇvatītīradharaṇyāṃ vimardanakṣamaṃ vṛṣakṣetraṃ kurukṣetramāgatya parasparajayotsukau tāvubhāvapi rabhasodvitvarasamaratvarāyattacittavṛttikau bhṛśaprakaṭamānau jhaṭiti ghaṭamānau hariharāviva sadāvivarānveṣiṇau, rāghavapāvakāviva rakṣopanayatatparau, jiṣṇuviṣṇurathāvivāhitāpanayanāhitātmānau pratibhaṭamadasaṃhārisiṃhāravamukharitadiśāmukhaṃ nirantaravikīryamāṇaśaranikaranīrandhritagaganāntarālaṃ
mithaḥ prayujyamānāgneyapārjanyavāyavyapārvatanāgagāruḍapāśupatanārāyaṇabrāhmaprabhṛtiparamāstrajātasaṃjñātaciratarasthāyukāciraprabhājālajājvalyamānajagadantarālam anirṇītajayāpajayamuddhatataraṃ dvandvayuddhamiddhāvadhānamādaścatām
itthaṃ saṃvatsarāṇāṃ tritayamuditanānāstraśastraprahāre
durvāre saṃprahāre bhuvanabhayakare nirviśeṣaṃ pravṛtte
rājanyo nānyathāyaṃ kathamapi trinipātyo bhametyāttacinto
gandharvo māyayā suṃ sapadi sa vinihatyābhyayādvākalokam
11.94
sa ca pauravendraḥ parato'pi parābhavamasusahamāna iva sarabhasaṃ divasavāpya vigrahavijitagandharvarājaḥ paramiha rārāja
atha bhrāturaurdhvadaihikavidhāne tridhidavasite devavratenābhiṣikto
viśiṣṭarūpaśīlo viṣṭapatrayavicitravīryaḥ sa vicitravīryo dharitrīṃ caturudadhiparikhaukitāṃ paritrāyate sa
yasmin drāgabhyamitye turagakhurasaraddhūlijālena vārdhisvaddhā jambāliteṣu svarumuruktukādāde gotrabhedī
svenaivebhājinena tvaritamapidadhattuṅkoṭīrabhāraṃ
gaṅgājāro'pi loke kimidamiti purā saṃbhramī vabhramīti
11.95
yo bālo balabhāgariṣṭadamano govardhanoddhārako
gopālālisamāvṛto'dhikamudādhīnograsenānvitaḥ
sadvṛndāvananityabaddhahṛdayastoṣyamānaḥ sadā
bhodāvidhidhiyā purā sumanasāṃ cakreṇa cakreṇati
11.96
apanītānyabhūpodyadapanītibhavacyathā
avinīyena nitarāmavanī yena pālitā
11.97
rakṣāvyāptiparidhvaṃsaśaṅka eva sadaiva yaḥ
dviṣajjanapadaṃ cāpi rakṣānvitamihātanot
11.98
atha bhāgīrathīsūnurvīkṣya taṃ navayauvanam
udvāhayitumudyuktaḥ sadyo'yaṃ samapadyata
11.99
tasminnavasare viśrutamarayaśorāśirājitāḥ kāśirājaḥ kadācidgambetyambiketyambāliketi ca viśvajagati viśrutāstisro'pi nijakanyakāḥ proḍhinnayauvanā nidhyāya samāripsitasvayaṃvarotsavaḥ sakalamedinīśanivahāninīṣayā pratidiśaṃ sandeśaharasaṅghān jaṅghākarikān
prajighāya
svasvāmipreṣaṇākhyaśvasanaparicaladūtajīmūtamuktaiḥ
sandeśāsārapūrairlaghubharitarasāḥ saṃśrutodvelavelāḥ
sadyaḥ kṛtsnācalāntādudayaduratnā bhūpavāhinya etaṃ
kāśīśābāsisindhuṃ bhuvanasumahitaṃ prāvahan prāvṛtāśāḥ
11.100
vṛttānta eṣa laghu tasya vivāhayogaṃ
bhrāturvicintayata eva nadīsutasya
karṇātithitvamagamanmahatāṃ hi kāṅkṣā
drāk pārijātaphalavat paripākameti
11.101
gaṅgāsuto'tha mudito mahitaṃ śatāṅgaṃ
sāgrāmikaṃ samadhiruhya sa ghoradhanvā
āyāsitāmarapurīṃ nagarīmayāsīdvārāsīṃ janaravairghadhirīkṛtāśām
11.102
tataḥ pratisaranṛpasarasijākṣīvadanasarasīruhavisaraśiśirāvatāraḥ sa
khalu kāśirājaḥ sakaladiśāsamāgatān sābjamukhānakhilānnipālān
ahitakulabhīṣaṇaṃ bharatakulabhūṣaṇaṃ bhīṣmamapi svāgatānuyogādibhirabhipūjya
nikhilaparikarāściteṣu nitarāmudañciteṣu mañceṣu rucirasanniveśeṣu sanniveśayāmāsa
bhṛśamahitastambhakṛtā prahādāsaktamānasena tadā
vṛddhatareṇa trireje nṛsiṃhavad vāhineyena
11.103
tadanu nijapitṛniyogādupayamaupayikaveṣadhārikāḥ kumārikāḥ
prauḍhakiṅkaranikarasamupoḍhaṃ caturaparivārajanavirājamānamekameva caturantayānamalaṃkurvāṇāḥ vikurvāṇāḥ karakamalaparikalitavaraṇamālyāḥ patiṃvarāḥ
svayaṃvarabhuvamabhiviṣata
etā darpeṇa lokatrayamapi yugapajjetukāmena nūnaṃ
kāmenaivātra sṛṣṭā iti nikhilajanaiḥ sādaraṃ nandyamānāḥ
tāstisraḥ kheratāraiḥ sarasamanimiṣairīkṣaṇairvīkṣyamāṇā
eva prāpurmahīpāḥ sapadi kusumabāṇāndhatāṃ te nitāntam
11.104
tadanu sakhībhiḥ prasannamukhībhiḥ udīrṇādaramanuvarṇyamānān varṇapālakānanalaṃbhāvukābhīpsitaguṇānavalokayantya eva saśvarantyaḥ sakalasammataḥ paramadhārmikaḥ parākramoṣmaṇo bhīṣmo'yamityabhibhāṣyamāṇāstisro'pi tāstisrotasvinīsutamambuṃ vṛddho'yamiti satvaroditajugupsātirekāvanatamukhā vimukhāstatkṣaṇamevāticakramuḥ
tadānīmavanīpālā avinītāśayā mithaḥ
prāhuste subhagammanyāḥ parihāsapurassaram
11.105
ḍiṇḍīrāpāṇḍuromā kuta iha gatavān jīrṇavarṣaiṣa bhīṣmaḥ
kanyārthī nordhvaretā niyatamabhigamādetra vispaṣṭametat
bhūpaṃ saṃbhāvayiṣyannimimidamadhunā paśya vaktraṃ vilakṣaṃ
dhīrammanyasya kāmaḥ kathamapi vidito vārdhake vardhate hi
11.106
sākṣīkṛtya trilokīṃ śivaśiva ! vihitā dāśakanyānimittaṃ
sādhvī sā hi pratijñā vihitahatikarī dhīratā sā ca sādhvī
sādhvī sā hi prasiddhā trijagati mahitā brahmacaryaikaniṣṭhā
dhūrtenānena kṛtvā ciramiyamavanī hā ! vanīvacyate sa
11.107
evamapahasatsu miṣatsu nipīdatsu nikhilamahībhṛtsu saritvanurasau
varīvṛdhyamānarabhasabharoddhataḥ śikhariśikharāt paścāsya iva bhasvādavapatya
prasahya tāḥ kanyakāḥ pragṛhya rathamadhirūḍhaḥ prarūḍhagarvaṃ pratasthe
paśyan kāśīśvarastat prasumararabhasodrekasaṃraktanetraprānto'yaṃ phālapaṭṭaprakaṭitacaṭulabhrūkuṭīdurnirīkṣaḥ
sāṭopaṃ kaṅkaṭācchāditavikaṭataroraḥsthalaḥ syandanasthaḥ
kāsāvityāttadhanvā drutamasumanududrāva vidrāvitārarim
11.108
vegādabhyetya bhīṣmaṃ śravaṇakaṭu nadan ghoraghoraiḥ śaraughairākarṇākṛṣṭamuktairjvaladanalaśikhairaurṇaviṣṭaiṣa dhṛṣṭaḥ
paśyanto viśvalokāstāditi nijagadurhanta| paścācyameṣa
nyaṅkuḥ śaṅkāvihīnaṃ sapadi paribhūṣatyaho| bhīmarūpam
11.109
anantaramakhilavasundharāpatayo'pi durmadanikārajanitāmarṣapoṣakaluṣīkṛtaśemuṣīkāḥ sadyaḥ sampadyamānasaṃbhramavihastāḥ sammardyamānāgrahastā
dandaśyamānadantacchadāḥ padupahatāhivadbhīkṣṇamucchvasantaḥ 'samastānapyastriṇo naḥ striyaḥ kṛtvā straiṇatayaiva drutataramakāmā imā nayantamavinayaṃ
tamimamavicakṣaṇāḥ kimupekṣyadhve ṣaṇḍāḥ! kimidānīṃ kuṇṭhāśayā bata
santiṣṭhadhve| gṛhīta, nigṛhīta, badhnīta, mathnīta, daṇḍayata, khaḍgayata, mudgarayata, paraśayata, parighayata, muṇḍayata, piṇḍayate'ti darpādanalpaṃ jalpantaḥ
gardhitayuddhakarmāṇaḥ sapadi baddhavarmāṇaḥ kārmukāni nakhamucāni samudvarantaḥ
kāmbalān vākkān vaiyāghrānāskandanasamucitān syandanavarānakhilaparikaravandhavandhuratarān sindhuravarān sindhujavarānapyudṛḍhajayābhilāṣamadhirūḍhāḥ satvaramanudrutya 're vṛddha! vanitālubdha! rākṣasadeśya!
kanyakānāṃ paśyatohara! ka prayāsi mānasavadkūṭa! mānavadurdurūṭa!
paṇḍitamānin! udapānamaṇḍūka! āsu lolatāṃ vihāya asulolatāmāvahe'ti parivādaśaraiḥ praharamāṇā nirbhayamabhyadhāvanta
spardhānivaddhamanasāmavanīśvarāṇāmitthaṃ duruktinivahān sa niśamya bhīṣmaḥ
akṣāmavīryavibhavo na cacāla kiñcid
bukkāravaiḥ kimu śunāṃ vicalenmṛgendraḥ
11.110
samaṃ tatastena ca kāśipena samantataḥ prekṣya nirundhatastān
savāhinīkānavanīśasaṅghān sa vāhinīmanuruvāca vācam
11.111
yūyaṃ śāstraviśāradāḥ| śṛṇuta me vāṇīmimāṃ kṣoṇipāḥ
pronmathyāharaṇaṃ svayaṃvaramahe ślāghyaṃ hi pṛthvībhujām
mānādhmātamanobhiretadadhunā juṣyaṃ hi mṛṣyaṃ na cedyuṣmābhiḥ samare śarāḥ śitatarā me marṣayeyuḥ kṣaṇāt
11.112
tatastadānīmeva;
bhūpāḥ sarve'pi bhūripratighaparaṣadīkṣeṇāstatkṣaṇāt taṃ
dhārābhirvārivāhā girimiva yugapadvyālakalpairanalpaiḥ
prāvarṣaṃste pṛṣatkairavicalamanasāmenamekaṃ pravekaṃ
vīreṇānena vāṇaiḥ sapadi punarime vardhitāścādhvamadhye
11.113
bhūyo bhūrimahadvigarhaṇaratiṃ durvāragarvāndhatāṃ
bhūpānāṃ sa tu kanyakāparijighṛkṣāṃ cāpaneṣyan samam
eteṣāṃ hṛdaye tribhistribhirapi prāvidhyadaddhā śarairekaikena hayadhvajaṃ ca dalitaṃ cakraṃ ca cakre ruṣā
11.114
dhātrīśāstena mattadviradavṛṣabhadṛptena devavratena
pratyagrottejitārajvaladanalabalajjvālamālājaṭālaiḥ
ākarṇākṛṣṭamuktaiḥ sapadi śaravarairiddharoṣeṇa viddhā
nūnaṃ vyāmohavārdhau śarapatananirodhāya maḍkṣu nyamāṅkṣuḥ
11.115
thore'smin saṃprahāre katicidavanipā bhinnadhanvāsicarmaprāsāsiprāyaśastrāḥ katicana dalitaprojjvalāgrahastāḥ
pracchātorucchadāḥ kecana katicana nirbhinnakṛttapratīkāstrastāḥ ke'pyujjhitāśtrā drutamakhiladiśā dudruvurvidrutāśāḥ
11.116
anena madhyamānājñāḥ sarve pṛthvībhujastadā
nispṛhāḥ saspṛhāścāsan vigrahe te tadadabhutam
11.117
urvīpatīniti vijitya nirūḍhagarvān
sarvānapi drutamayaṃ svayamakṣatātmā
trisro'pi tā: sa parigṛhya tataḥ pratasthe
traisrotasāmbusamitāmitakīrtipūraḥ
11.118
itthaṃ pṛthvīpatīnāṃ pṛthulabalayutaṃ sārthamunmathya sārdhaṃ
kanyābhistābhirasmin bharatakulavariṣṭe pratiṣṭhāsamāne
sadyaḥ sālvo'yamudyatpratighakapilitodvṛttanetrāntarālabhrāmyaccārākarālaḥ svayamanupadametyābhyabhāṇīcca vāṇīm
11.119
re re gāṅgeya| rājñāṃ gaṇamiha tṛṇavat kalpayaneva darpādanyāyenaiva kanyātritayamapaharan bhokṣyase kinnu manye
khantā naiṣā tavāśā ripumadajaladhiploṣaṇāpūrvarāmaḥ
kanyārthī pārthivendraḥ svayamiha yadasābhyayāt sālvarājaḥ
11.120
kanyālaulyena sākvaṃ sakalabahumataṃ garhayaneva mohādanyāyaṃ ceṣṭase cejjaraṭha| śaṭhamate| dhṛṣṭa| tiṣṭha kṣaṇārdham
bāṇā vegoddhuṇā me niśitataraphalā nākaloke bhavantaṃ
navyāṅganātibhāntaṃ saha nanu rabhayiṣyanti divyāṅganābhiḥ
11.121
puruṣamiti vadantaṃ roṣatāmrekṣaṇaṃ taṃ
tvaritamanusarantaṃ vīkṣya sālvaṃ śvasantam
sarabhasamatha bhīṣmaḥ khaṃ rathaṃ saccivartya
sthiramatiravatasthe prekṣakāścānyabhūpāḥ
11.122
durmarṣāmarṣavisphūrjethuvivaśamatiḥ so'tha visphārya cāpaṃ
sālvo'bhyetyāśu bhīṣmaṃ śaravaramunirmocanaṃ nirmumoca
mukto'sau sattvasīmāṃ vividipuriva tasyānyabāṇākṣatasya
prāvikṣat kṣipramantaḥ śarajaśara iva krauñcanāmno'calasya
11.123
gāṅgaṃ śoṇitaśoṇāṅgaṃ vīkṣya taṃ bhinnavakṣasam
tatkṣaṇaṃ prekṣakāḥ sālvaṃ praśaśaṃsuḥ praharṣitāḥ
11.124
evamavanībhṛtāṃ gaṇairahitābhinandanaikadhurīṇairarīṇamatsarairavarīṇo'yamamarataraṅgiṇīnandanaḥ tatkṣaṇadodhukṣyamāṇarabhasabharasamākrāntatayā vidhūmo
dhūmaketana iva jājvalyamānaḥ saṃvartasamayasaṃkṣubdhabhīṣaṇatarāro'dhivadadhikataramādhūrṇamāno raktakaṇaraktatareṇodbhrāntatāreṇa rūkṣatareṇekṣaṇena didhakṣuriva vīkṣamāṇaḥ sphāratarasāraṃ śarāsanaṃ muhurmuhurvisphārayan śravaṇapuṭapaṭṭapaṭaghanāghanavaṭāraṭitakaṭutareṇa vihitaripujanahāraveṇa siṃhāraveṇa
haridantarāṇi vidārayan nṛsiṃho danujarājamiva rājasiṃhamenamabhipatya
're mūḍha| vīrajanaprauḍhamānin| urvīśāpaśada| bhṛśataraṃ mā garvīḥ| tvamadhunā
patranāśana iti vainateyapakṣapavanāya spṛhayasi| tat kṣaṇādeva vṛddhasya
mama jihvāgasannibhairajihmagaiḥ śakalīkṛtasakalāvayavo māṃsagṛdhnubhirgṛdhrakākasaṅghaiḥ saṅkaṭāyāṃ samarabhuvi sakalanṛpasamakṣaṃ śayiṣyase' iti vadan
aviditasandhānamokṣairmayūrapakṣaiḥ nirantaranirgatairmārgagaṇagaṇaiḥ antarikṣāantarālamandhakāritamātanvānaḥ pratiprayuktapatricayacarīkṛtyamānanijakalambavarakadambaṃ sālvaṃ prati sammutthitenāmarṣavegena yugapat prayuktaiścaturbhirapi ropaiścaturo'pi turaṅgānatimūrcchitarayān mūrcchayāmāsa
tataḥ sutasamāśvāsitāśvasaṃyojitena saḥ
rathenātiratho yoddhuṃ pratyagāt svardhunīsutam
11.125
atitvaramatho rathoddhatagatiḥ prasṛtvararuṣā kaṣāyitamatiḥ
upetya sa nadīsutaṃ śaravarairuditvararayairavākiradaram
11.126
āgneyādīnyathāstrāṇi prāhaiṣīdeṣa roṣavān
bhīṣmaḥ pratyakarodāśu pratyastrairvāruṇādibhiḥ
11.127
mitho jigīṣatorevaṃ saṅghe sañjatayostayoḥ
kṛtapratikṛtairbhūpā vismayante sa vismayāḥ
11.128
sālvo'tha bhallaṃ vijayaikakalyaṃ jighāṃsayātha prajighāya mūḍhaḥ
bhīṣmo'pi lakṣīkṛtakaṇṭhadeśaṃ lakṣīcakārāśu tamāśugaughaiḥ
11.129
śūyo'sau sūritejāścatura iha hayān sārathiṃ cātha nītvā
paścaitān paścatāṃ drāgiṣubhiratiśitaiḥ paścabhiḥ picchapatraiḥ
ghoraṃ nārācamāsthat pratihṛdayamabhuṣyābhunā kṣipra epa
kṣipraṃ śāmyādya janyāditi hitamupadekṣyannivāvikṣadantaḥ
11.130
ābhagyavakṣasamatha kṣatajokṣitāṅgaḥ
sāvitracetasamasuṃ vigatābhimānam
dṛṣṭvā karād galitacāpamasāvahāsīloke riporiha vadhaḥ kimataḥ paro'sti
11.131
yadihākalitaprāṇanāśo vītamado'pyabhūt
raṇodyoge raṇodvege'pyepa sālvastadadbhutas
11.132
athāyayānapramukhaprapābharāt vyayāparīto'pasasāra saṅgarāt
pare pareṣā api tatparājayāt paretakalpā nilayānayāsiṣuḥ
11.133
itthaṃ samiddhamadabhārasambhṛtaṃ taṃ
nirjitya nirjaravarapratimaprabhāvaḥ
vīraśriyaṃ samanubhūya batordhvaretā
vīraḥ purīṃ prati yayau vanitābhirāmaḥ
11.134
tadanu vāhinīsanurahitanicahamodadhikabalanakalākalaśajāyamāno
javādāśvikīstā rājaputrīrāśthyā snuṣā ivābhinandan nijavijayaniśamanamodamānapaurajanarājamānarājamārge gaganatalapatāpatapatākāvalivitānavitata vihāyasaṃ vividhavibhavavṛndavijitavṛndārakanigamaṃ nigamavṛndārakamupagasya sādaraṃ mātaraṃ mandetarānandamabhinandamānastatsadeśe
sanniveśayāmāsa
tato'yamupayāmāya vineyasya kanīyasaḥ
samārabdha samagreṣu graheṣu śubhaśaṃsiṣu
Commentaries (1)
- Mānavedacampūṭīkā — Kṛṣṇamiśra, Sanskrit
Linked texts (1)
- Pūrvabhāratacampū — Mānaveda 1618, Sanskrit