Manavedacampu 5
Mānavedacampū 5
- Language
- Sanskrit
Contents
- 5.15 — 5 parts
5.1
iti śrīmānavedaviracite campubhārate
tṛtīyaḥ stavakaḥ
ātmanyādhāya rājyaṃ pitari gatavati prājyapuṇyārjitaṃ tat
svārājyaṃ bhūritejāssakalavasumatīṃ pālayāmāsa pūruḥ
dānaiḥ sarvānameyaiḥ suratarusadṛśastoṣayanneṣa pauṣīṃ
yoṣābhūṣāyamāṇāmatha vidhividupāyaṃsta śaste muhūrte
5.2
anantaram anayā saha kulocitān dharmānudinamanutiṣṭhan
pratiṣṭhānapuramadhitiṣṭhan proddaṇḍadordaṇḍamaṇḍanāyitacaṇḍamaṇḍalāgracākhaṇḍyamānākhaṇḍasapatnamaṇḍalaḥ mādhava iva sumanogaṇavikāsakṛd, īśāna
iva namyamānasenānīśirovisaravataṃsāyamānapādapaṅkajaḥ, virocana iva
sarvadāspṛṣṭadoṣaḥ, vārānidhiriva vāhinīśataparigataḥ, trimūrtidayitālayīva kamalopaśobhitāsyātiruciḥ, indrāṇīva sarvadākhaṇḍalasitakāntiḥ, doṣajño'pi duṣkṛtakṛd, ugrabhūtirapyugraḥ, catussindhuraśanāvandhuravasundharāvanadhurandharaḥ, madhyamalokamadhyuṣitamakhilamapi janamayaṃ
rājavṛndārako'lamanannandat
kalpāntotkaṭakaṅkaṭīkaniṭilajvālāgnikīlāvalīkalpānalapratarapratāpatapanavyāluptadurhṛttamāḥ
pūruḥ pūritaviśva eṣa yaśasā niḥśeṣaviśvambharābhāraṃ bhūritaraṃ kare dadhadaraṃ ramye pure'raṃramīt
5.3
saṃyyuṣṭāsu samāsu kāsucidasau pauṣyāṃ mahiṣyāṃ tato
vikhyātān janayāñcakāra tanayān vīrān pravīrādikān
eteṣāṃ prathamāt kṛtāhitadamādāsīdasīmadyutirnityoditvaradorbaloddhṛtadharādarayurnamasyurnṛpaḥ
5.4
agreṣabhrejamānādajaniṣata tatastvabharkāāḥ subhrumukhyāstatsādā sunvadādyā ata iha gurusampadvarīyān yavīyān
rudrāśvāprayāśca jātāstata urumahaso'trasancepuḥ pradhānāstāntāmitro'ntināro'pyajani tata ito'trasravatrasnupūrvāḥ
5.5
trasorasya mahīṃ kṛtsnāmañjasā bhuñjatastataḥ
kālindīnāmikā kanyā prapede mahiṣīpadam
5.6
atha taraṇisutā sā viśvavijñānakīrtiṃ
balinamililasaṃjñaṃ medinīpālamaulim
sutamalabhata tasādyāminīyāmabhāgācaramata iha loke cetaneva prasādam
5.7
gotrādānātilolāt parabalavinihantussadānandanolkādvātrīnāgādamuṣmādbhavadatha yathā vṛttahanturjayantaḥ
duṣpantākhyo nitāntaṃ vibudhajanamanomodano medinīśo
viśvaṃ viśvambharāyā valayamidamayaṃ rakṣarakṣetyarakṣat
5.8
mārgamārgamaśeṣamārgaṇagaṇānaśrāntamaśrāntadhīryo viśrāṇanamātanoti karuṇāpūreṇa pūrṇāśayaḥ
jāyeranniha jātarūparucirā svasthānasaṃsthāyinaḥ
sāmodāḥ satataṃ same punarime kalpadrukalpā yathā
5.9
saṃgrāmāṅgaṇavedikāsu mahito yasya pratāpābhidho
vaitānāgniratipravṛddharudhiraughājyairajājvalyata
hutvā yatra viśiṣṭajīvitapuroḍāśaṃ vipakṣāḥ kṣaṇādārohantyakhilāmarīgaṇamukhodgītāpadānāṃ divam
5.10
kāpi vairibhayaṃ nābhūt tasmin bhuñjati bhūtalam
vihitā navanalīlātmā tena yadvairisaṃhatiḥ
5.11
anantaramayaṃ tu kadācit pāmarajantunikaramuparaman nirgalanirgatanikhilapauravargavimardadurgamapuromārgaḥ samutpatanajavaparisphuṭitavārivāhanivahayā śatakoṭikadutaraśaphakoṭipāṭitadharaṇitalayā niratiśayarayebhyaḥ pādebhyo gurubhyo javādhikyamabhyetumabhyāgatairjanamanobhirivāṇuparimāṇai reṇubhirniṣevyamāṇanikaṭayā ghoṭakaghaṭayā kavalitaharidantarālo rājanyavaryo janyadhuryaṃ rathamadhirūḍhavānūḍhakutukaṃ nagaryā
niryayau
gahanagamini tasmin mārgayairāstṛtāśe
mṛganinivahanipīḍānāśanāśe nareśe
dharaṇitalasamutthaṃ vyānaśe vyomadeśe
raja iha śalabhotthaprakhyamudbhāvakāśe
5.12
dhūlīpālī tadā sā hahaha vidadhatī viśvamandhambhaviṣṇuṃ
sandhyevojjṛmbhamāṇā gaganabhuvi dṛgadhyakṣamāśu vyaghukṣat
paśyannetasya śaśvadriputimirabharadhvaṃsanignaṃ pratāpaṃ
prauḍhavrīlastirobhūd dyumaṇiriti matiryena jātā janānām
5.13
tadanu sa mahīpatiḥ atimahitamahīruhanivahaśākhāśatāntaritāantarikṣāntarālaṃ, surasindhuramiva bahukuñjavandhuraṃ, sindhumiva lalitapravālarāgamilitaṃ, kailāsamiva bahuvilāsinīlakaṇṭhaṃ, vaikuṇṭhalokamiva akuṇṭhataravikramaharisamākrāntaṃ, śarabharkṣatarakṣumātaṅgasāraṅgapravaṅgapramukhamṛganivahaninādamukharitanikhiladiśāmukhaṃ gahanatamaṃ gahanapadam avagāhya mārgaṃ
mārgaṃ sakutukaṃ mārgamārgam aśviṃtarasaṃ sañcaran, iṣutatituṣāradhārānirvāpitanikhilakamalakulo roṣapoṣapātrabhūtaṃ grāmaṃ potriṇāṃ gaṇaṃ patriṇāṃ
nikareṇa yūthaśaḥ poputhat, satvaram āgatvaram āttarabhasavyāttataravaktrakoṭaram udbhaṭataranetrayugalaparibhramaṇaparitrāsitaprapaścaṃ paścāśyamapi
vipāṭhaghāṭyā pāṭayannaṣṭāstatāṃ prāpayan, aparāṇyapi duṣṭasattvāni
methamāno vānamāthikastṛṣā viṣīdan, apayātamṛgayātṛṣo'pi vanamanveṣamanveṣameṣamāṇa eṣa parimālinītīramattatātara
tataśca—
vikacasarasijodyatsaurabhīlobhanīyā
vicalamadhukarālīcārujhaṅkāraramyā
śramabharamapaninye mālinī tasya sadyaḥ
śiśiraviśadapāthovāhinī vāhinī sā
5.14
tadanu tadīyatīrabhuvi virājamānāmāśramāvanīm atipāvanīm
ārācchirāmya dvāropaśalyaniveśitapṛthuvarūthinīko'sau purohitapurassaraḥ
puruvinayabhāsvaro'bhyantarabhuvam abhyagāhata
tatastasyāṃ candanasapandanakundamandāramākandatindukasinduvāratālahintālatamālakṛtamālakapitthāśvatthakarṇikāratvacisārakerakaṅkelikuravakamaruvakapanasapalāśanāgapunnāgavakulasaralapriyālaprāyaiḥ phalegrahibhiḥ
udyagrapalāśapeśalaiḥ anekairanokahairasūryampaśyāyāṃ, kacid akṣapādopajñagahanatarnyāyavijñānavaijñānikaiḥ, kvatrāpi kaṇādapraṇītatarkapravīṇaiḥ,
kutracid amalakāpilanirīśvarasāṅkhyasaṅkhyānirataiḥ, kvāpi phaṇīśvaraphaṇitaseśvarasāṅkhyapāradyabhiḥ, kuhacana jaiminīyasūtravivaraṇapārīṇahṛdayaiḥ, kutracana vyāsavyāsapratitottaramīmāṃsottaralacittaiḥ, kuhacit śaunakīyaśaiśirīyādiśīkṣāśikṣaṇavicakṣaṇaiḥ, kacana pāṇinibhāṣitavyākaraṇavivaraṇadhurīṇadhiṣaṇaiḥ, kacid alpetarakalpapaṭhanatatparaiḥ, kutracana
niruktādhyayanādattacittaiḥ, kutracit chandośicitivihitacetanaiḥ, kacit
jyotiṣikābhyasanābhyadhikamānasaiḥ, kuhacana mahitadharmaśāstrapārāyaṇapaṭhanaparāyaṇaiḥ, aitihāsikaiḥ, paurāṇikaiḥ, cāturvaidyaiḥ, traividyaiḥ, dvivedaiḥ,
ekavedaiḥ, padakaiḥ, kramakaiḥ, sāyaṃprātikāgnihotropāstiparāstasamastaduṣkṛtastomaiḥ āstikaiḥ, astaśauvastikavibhavagrahaiśca brahmarṣikulaiḥ, brahmavarcasaparicumbitadīrghibhiḥ dedyutyamānāḥ, ullolataramālinīkallolahallohalāmreḍitādhyayanaghoṣavadhiritanikhilajanakarṇarandhrāḥ, viślathitaśāśvatikavirodhaiḥ śvāpadagaṇaiḥ śeśrīyamāṇavallivalayāḥ lalitamutpucchayamānaiḥ,
vātamajapotasantānaiḥ santanyamānakāmanīyakāḥ, viṭapiviṭapotkarā
valkavalkakalājinajālaiḥ jājvalyamānāḥ viḍambyamānavitānavividhavidhānaviśamānasena māṇavyena dedīpyamānāṅgaṇāḥ parṇaśālā bhṛśamavarṇahāriṇīravarṇanīyaguṇamanohāriṇīrayam atikutukam avalokayanbhigamya, lokamahitānubhāvān akhilavaikhānasānadhigatavinayam
atranāmabhavanāmaṃ taduditāśiṣo lābhaṃlābhaṃ ca sañcaran, sañcitānandatayā
viriñciviṣṭapāviṣṭamivātmānaṃ manyamānaḥ, vilokana eva vitūlatayato
muniprakāṇḍasya kanyasya kulapateḥ antharacalatkandharaṃ romanthāyamānaiḥ
eṇagaṇairākīrṇavāhyāṅgaṇāṃ pūrṇakāntiśālāṃ parṇaśālām anatidūre
nirvarṇayāmāsa
sa vidhāya bahiḥ purodhasaṃ taṃ drutamabhyantarameyivān vinītaḥ
anavekṣya kramapyavocaducairiha ko vā bhavatīti bhūmipālaḥ
5.15.1
anantaram uṭajābhyantarāśayāntīṃ meduramudirodarādiva saudāminīṃ,
samantanaḥ samudbhavatā kāñcanakāntivañcanacuñcunā suṣamāsudhāpravāheṇa prapañcābhyantaram abhiṣiñcantīṃ, pañcabāṇavijayavaijayantīmiva,
pañcajanahṛdayasañcalanāyācalātale sañcarantīṃ, kāñcana kāñcanapāñcālikāmiva prāṇapañcakāñcitāṃ, pañcaśaraparabrahmavidyāmiva netrasañcaravidyotamānām, iyantaṃ kālam anantasīmantinīnirmāṇaparicayapariṇatāṃ
karacāturīmiva caturānanasya, ākalpāṅganāsargakalpitasaundaryasārotkarairivotpāditāṃ, pratipratīkasamākṛṣṭaviṣṭapalayādhivāsijanadṛṣṭisantānāṃ,
kuśeśayakuleṣu akṛtrimamaitrīrasāt pṛthagavasthānākṣamatayā sahāvasthitataruṇataraṇikiraṇavyatirekeṇeva ātmano'nuharamāṇeṣu marālanikareṣu
karālarabhaseneva rāgabharabharitataruṇajanahṛdayākramaṇeneva ca śoṇatareṇa
caraṇanalinayugalena dharaṇitalaṃ nirmalamāṇikyamaṇinirmitamiva nirmāya
nirmāya nirmāyanarma sañcarantīṃ, svābhāvikagātrasaurabhalobhādupari paripatantī madhurarasalābhavidhuramānasā kalaninadahaṃsakāsitalalitacaraṇāravindasandarśanena marandarasapipāsayā tarasāvatarantī bhramaraparampareti
bhramāvahena timiramaratra prakāśamānena jaṅghāntalambinā keśapāśena
dine'pi darśitaniśāsamāveśāṃ, vadanahariṇāṅkakiraṇabāṇākramaṇaśaṅkyā
dūrādeva nivāraṇāya niścitamānasairnāsīrasīmani saṃsthitaiḥ kaiścana
kacabharatimiravarūthinīnāthairiva karālairalakanikaraiḥ garhitavarhātapatrāṃ,
bālendumapi kalaṅkitamivātanvatā phālāntalasitena mṛgamadatilakena
5.15.2
śithilitayuvalokadhairyasārāṃ, taralatarakalindakanyakātaraṅgabhaṅginirāsacaturayoḥ vijitamadanacāpalatayoḥ vihitamadanacāpalatayoḥ bhrūlatayorvilāsaiḥ svārasikairāyāsitasakalarasikalokāṃ, rucirataracakoragarvasarvakhanirvāsanavyasaninoḥ ātmasuhṛdas atrataṃsotpalamupagūhitum utpannatarṣayoriva śrotraparisaraṃ prāsayoḥ adhannapāpābīkṛtaśatapatrapatrayoḥ śapharamitrayoḥ netrayoḥ prasṛtisamitayoḥ sitāsitaiḥ kāntikandalaiḥ indīvarāravindadalasandānitasundarākāradābhajālālaṅkṛtamiva vyomatalaṃ vyātanvatīṃ, vimalatarasuvarṇārṇojakarṇikāsavarṇena sukumāratarakhanamayaśarāvadhīraṇadhīratarataruṇajanavedhāya ekatra niścitena ratinālīkanālīkayoḥ
nalikayugaleneva vadanakāntisarasi viharamāṇayoḥ jighatsayānyonyam
abhipatatoḥ nayanaśapharayornivāraṇanipuṇasetucāturīm ūrīkurvatā radanacchadavimbarasarasanecchayā bhūlatālmbamānakīrapotatuṇḍānukāriṇā vajrapuṣpadarpāpahāriṇā hāriṇā nāsānālena āsāditābhāṃ, darpakamaṇidarpaṇadarpabharāpasāraṇatatpareṇa vimalatarakapolapālīyugalena parisitabhrūśamahitataraṇimaṇirāmaṇīyakāṃ, santatanijānucintayā sārūpyalambhanādiva
5.15.3
raktīkṛtasamastalokacittena darollasitapallavodaratulyakulyena vidrāvitavidrumeṇa adharīkṛtasudhārasenādhareṇa vidhurīkṛtabimbīrucikadambāṃ, ruciratararadanacchadarucicchuritayā mahitamallikāvallikalikātulyayā radanamatallikāvalyā śikharanikaramullāpayamānāṃ, kaṭākṣabāṇottejanamaṇivartakāyamānena hāṭakatāṭaṅkayugalaprakāṇḍena parimaṇḍitaruciragaṇḍamaṇḍalāṃ, karayugalānavaratajitasakalakamalakulām enāmāśritya śramarahita eva nikhilanīrajanmakadambāni nirmūlayiṣyāmīti niścityādasīyāścatāmāseduṣā
praseduṣā kumudabandhuneva bandhuravadanabimbena valgūyantīṃ, śambaravairivijayakambubimbokabiḍambinā pāñcajanyeneva bhadraśrībhartubhujasamāśleṣasamucitena
devadatteneva karṇānandadānanirataninadena kaṇṭhakāṇḍena kuṇṭhetarakāntikandalāṃ, pṛthutarapayodharapṛthivīdharopatyakotpannakalpalatikāyamānamākalpakalpitānalpakāntibharitam atiruciracāmpeyamālāvālamitraṃ lalitabāhāyugalaṃ taruṇalokamanasā sākamālolayantīṃ, hāritaratārahāramṛṇālanālakavalanakalitakutukopanatakokamithunaśaṅkāmaṅkurayatā kokanadakorakaśokadāyinā śaśāṅkeneva nakṣatramālālaṅkṛtena adhyāpakeneva madhyemāṇavakopasaṅgatena valgunā vakṣojayugmena kuḍmalitaśātakumbhakumbhaśobhāṃ,
payodharadharādharādhityakāpatacchāvaṇyataraṅgiṇīcaṇḍavegotkhātapicaṇḍasthalasaṃśleṣādiva pīnapīnena pulinadeśadeśīyena sṛṣṭisamaye sraṣṭurātmabhuvo'pi dattacittajanmanā manmatharathanarmanirmathanakarmaṭhena sukṛtijanamulabhena ghanatareṇa jaghanabhareṇa jagadantarāsīnajanatāntaraṅgaṃ taraṅgyantīṃ,
5.15.4
mṛduhasitanavasudhārasasamākhādanotsavasamutsukatayā sahasābhijātanābhikuharādarohatā kacakalāpāvalokāṅkuritakalāpiśaṅkayāntarāvasthitena
kālavyālapoteneva makaraketumahotsavavidhitsunā tāruṇyatāntrikeṇa
madanamandirapurobhāgasamutthāpitena indranīlaketudaṇḍeneva ca virocamānayā ruciratarayā romarājilatayā virājamānāṃ, gativiṣayavilāsaviśeṣamumuṣiṣayā jaghanapulinasamutthitahaṃsasandohasandehāvahena nitarāṃ
vareṇa gaurāmbareṇa parihitāṃ, pratitaruṇicaraṇaratataruṇajanahṛdayapariṇahanatitaniṣukusumeṣunihitamahitahemadāmāyamānena mañju śabdāyamānena
ratiramaṇamaṇinagaralasitakanakavaraṇacāturīdhurīṇena pratikalaṃ parivarīvṛdhyamānadurvahatarajaghanabharaṃ niyamayitumiva nibaddhena maṇigaṇāścitena
kāñcīguṇena saścitābhāṃ, mañjulaketakīmañjarīmañjurītimāvahadbhyāṃ
nīlakaṇṭhakaṇṭhakāntilaṅghanajaṅghālābhyāṃ jaṅghābhyāṃ karikarakarabharambhāstambhabhambhastaṃbhanojjhamibhatorutaroruyugabhūribhārabharaṇāya uttamāṅganihitena
uttambheneva jānuyugalena jātabahalaśobhāṃ, nijamandirājiramandagamane'pyamandāṃ mlānimudvahatā pratyagrapatrāgrapratyusaramaṇīyamuktāphalakṛsarāmaṇīyakena kaladhautakamaleneva mañjulatarāṅgulinikarāścalodaścitanakharamaṇipeśalena pachavapelavena padatachajenocchasantīṃ, vanasthalīmiva
ruciratamālakānanāṃ, sarasīmiva bhuvanamanoharāṃ, madhuvairiṇamiva rucirapayodhararuciṃ, giriśamūrtimiva puṣkaranetrapuṣkalābhām, ananyasāmānyalāvaṇyaveṇītirohitāmapyatirohitām, atirohitāmapi śyāmāṃ,
śyāmāmapi jyāyasīṃ, varṇanāpathamanavatīrṇām atithisabhājanāya
5.15.5
karakalitārghyabhājanābhyāṃ sakhībhyāṃ samuddhāsitapārśvabhāgāṃ, kāmapi
kumārīṃ parilokamaparilokitacarucirūpāṃ rūpayāmāsa
cicinta caivaṃ cilīyamāṇacittaḥ kiñcidaṅkuritacittajanmā sa
dhātrīpatiḥ
kaiśyaṃ viśvaikavaśyaṃ śiva śiva vadanaṃ śāradenduprakāśaṃ
yūnāṃ mānāpanodi śramajalajaṭilaṃ citrakaṃ cittahāri
vakṣojāvakṣatābhau maṇimayakalaśīgarbhanirvāpaṇotkau
bāhū ramyau ca kā vā prisumarasuṣamākandalīyaṃ natāṅgī
5.16
lāvaṇyaṃ kimu varṇyate varatanorasyā jaganmohanaṃ
yasyā vīkṣaṇa eva hanta calitasvāntāḥ suparvāṅganāḥ
tattāṭkuparamābhirūpyatrisaradpaudbhutāścāpi tā
yoṣitāmanimeṣatāmapi nijāṃ nindanti nandanti ca
5.17
hṛdayamidamapaṅkaṃ paṅkajākṣyāmamuṣyāṃ
vata kutukasametaṃ jāyate me kimetat
niyatamiyamudaiṣīdanyaye kṣatrayogye
prasajati nahi cetaḥ pauravāṇāmakārye
5.18
nūnaṃ vadhūratnamidaṃ vimohanaṃ
viśvaikavismāpakarūpamātmabhūḥ
kānte suvarṇe bhuvanaikabhūṣaṇe
saṃyojya kasmin kṛtakṛtyatāmiyāt
5.19
iti sañcintayannantaranantādhipatistadā
tasthau rūpāmṛtaṃ tasyāḥ pāyaṃpāyamayaṃ mudā
5.20
śakuntalāpi mahitānubhāvaṃ manasijopamānamenam ālokya kimapi kandalitakandarpavikārā iti vicārayāmāsa —
sākṣāllakṣmīsahāyaḥ kimayamayamaho kaustubhodbhāsikaṇṭhaḥ
śrīkaṇṭho vā sa vāme vapuṣi girisutāṃ nityamādatta eva
kiṃ vā nālīkabāṇaḥ sa khalu purabhidā vīryaśeṣo vitene
ko vā dhanyo yuvā me parilasati puro locanānandakandaḥ
5.21
āsyaṃ tvetasya dāsyaṃ diśati ca śaśine viśvavikṣobhadīkṣādakṣaścāyaṃ kaṭākṣaḥ sphuṭamayamadharo vallabhaḥ pallavānām
phālaṃ bālenduramyaṃ hasitamidamaho sāndracandrāṃśubaṃśyaṃ
vācā kiṃ rūpametad dṛśi bhavati sudhāsārapūrānusāri
5.22
evaṃ vicintayantī sakalanayanaśītārciṣaṃ tamarciciṣantī mandamandamupagamya trīḷāsādhvasavihasteyam ālīhastād arhaṇopakaraṇānyādāya arhate'sai dūretyāyātyādaraṃ kathamapi varivasyāṃ vidhāya asya kulanāmādikākalane balavadabhimanāyamānā manāgapi paryanuyoktumapārayantī
nibhṛtanibhṛtamenam avalokayantī bhruvamullikhantī paramavanatavadanāravindam avatiṣṭhate sa
tadā priyaṃvadābhidhānā tatsakhī sakhyā savyājamālokyamānamenaṃ vilokya tadīyānubhāvamasau viditavatī gūḍhamuditavatī
ākāreṇa sukhāvahena saphalāṃ sampādayan no janiṃ
dhanyātmā khalu kāśyapīpatirayaṃ syādityahaṃ lakṣye
śṛtvaivaṃ hṛdayaṅgamaṃ nigaditaṃ sā bhaṅgurabhrūlataṃ
bālā nāṭitaroṣarūṣitadṛśā santarjayāmrāsa tām
5.23
anantaram itarā punaranasūyābhidhānā tasya mahāsattvasya satattvamavajigamiṣuḥ enamevam avocata
ayi vividiṣā kāpi praṣṭuṃ pracodayatīha māṃ
tilakitamalaṃ kiṃ vā gotraṃ tvayā madhurākṛte
api virahitaḥ ko vā deśo bhṛśaṃ paritapyate
vada padamidaṃ kasmādasmin kṣaṇe samalaṅkṛtam
5.24
udita iti tayoce so'tha rambhoru ! pūroḥ
puruyaśasi kule māṃ viddhi jātaṃ sujāte
vanabhuvi punarāgameṣa duṣyantanāmnā
nṛpa iha bhagavantaṃ kaṇvamānantukāmaḥ
5.25
tadanu muditahṛdayayā priyaṃvadayā "saphalāvalokanaḥ sa bhagavān imām atithijanasabhājanāya niyujya kimapi kāryāntaramantareṇa davīyastaraṃ vipināntaraṃ itaḥ prayātaḥ | tadasyāṃ kalindakanyakākāntikandalabhaṅgadāyām alindaśruvi mandetaramarandapānatundilamañjuguñjadindindirasundarīvṛndānugamyamānena vikasitakusumapālīvigaladaviralamadhūlīsalilakelimajjanaśītalena mandavāhavandhureṇa gandhavāhastanandhayena subhagambhāvukāyāṃ sakalalokalocanapriyambhāvuko bhavān upaviśya viśramasukhamanubhavatu tāvadi"ti nivedito medinīpatistopaviṣṭaḥ sarasamimām abhāṣiṣṭa
eṣā śirīṣadalakomalagātralekhā
vakṣojabhāraparimugnakṛśāvalagnā
ābhyāṃ viśālajaghanā na padāmbujābhyāṃ
srātuṃ bata kṣaṇamapi kṣamate sakhī te
5.26
tadanu tadīyavadanāravindaniṣyandinīṃ vacanamakarandadhoraṇīṃ
śravaṇāñjalināñjasāpīya udīyamānamodāsu tāsu tatra niṣeduṣīṣu modamānamanā medinīpatirayaṃ priyaṃvadām idamavādīt
ayi sumukhi sakhīṃ te kāṃ vijānāni loke
sukṛtinamiha kaṃ vā tātamasyā vadāni
kimiti munivadhūnāṃ veṣameṣā vihāya
prakṛtirucirūpaṃ dhanyamanyaṃ dadhāti
5.27
ityenamatyādaramuktavantaṃ pratyabravīt sā nṛpa! naḥ sakhīyam
kaṇvasya putrī praṇayaikapātrī veṣaḥ prakṛtyaiva na kṛtrimo'yam
5.28
tadanu tena medinīdayitena "sa khalu bhagavān vaikhānasaśikhāmaṇiḥ
nityaṃ muktāvuttiṣṭhamānaḥ praṇayinīvihīnaḥ praṇāyyaśceti viśvaviditameva
iyaṃ ca tasya tanayeti kathametaditi sā kathayāmāse
ityuktvā menakākauśikamunivarasambhogarūpāmavasthāṃ
kasmaicit tāpasāya svagurunigaditāṃ vaktumudyacchamānā
bālā sā vāryamāṇāpyamitamuditā trīlayā gauraveṇa
kṣmābhartuḥ preryamāṇā tamacakathadatho tadvyathāntāṃ kathāṃ tām
Commentaries (1)
- Mānavedacampūṭīkā — Kṛṣṇamiśra, Sanskrit
Linked texts (1)
- Pūrvabhāratacampū — Mānaveda 1618, Sanskrit