Manavedacampu 8

Mānavedacampū 8

Language: Sanskrit

8.1

atha bhūpatiradbhutāpadānaṃ guṇasaṃrakṣitasarvajīvalokam
yuvarājapade yuvānasenaṃ bharataṃ modabharāśrito'bhyaṣiñcat

8.2

rājyabhāraṃ sa bharate modabhāraṃ prajāsu ca
ādhāya vasudhānātho mumude śaradāṃ śatam

itthamasmin pṛthvīpatau bahutithamanehasaṃ bhūribhūlokasukhamanubhūya
bhūyo bhūyastaraṃ bhogamanubhoktukāma iva prakṛṣṭāddṛṣṭalabhyaṃ triviṣṭapaṃ praviṣṭe
kaṣṭataraśokāviṣṭadhīrapi harivaryo dhairyasārasavaṣṭambhayannayaṃ bharataḥ puṣṭādaraṃ
nikhilāni nirvāpakṛtyāni niravartayat
bhadrāsthā bharataṃ pramodabharato bhadrāsanādhyāsitaṃ
bherībhūrirave jaganmadakare rodo'ntaraṃ rundhati
gāṅgerdāvikasāravairapi tato gāṅgeyakumbhoddhṛtairambhobhissacivāhatākṣubhadine taṃ cābhyaṣiñcan dvijāḥ

8.4

bhūbhāraṃ bibharāmbabhūva bharato bhūriśriyā pūritaṃ
sadratnairapi bhūṣitaṃ svakulayaṃ yadvad bhujātaḷaje
prājāyanta tadā prajā gatarujā vyājatyajo vāṇijā
gotrā sasyakasūralaṃ purupayajñasyātibhadrānvitā

8.5

upalīyan maṇigaṇānulapīyaṃśca kāñcanam
vipulībhūtakāruṇyādupalīnamanā dadau

8.6

tatsthayorvṛddhiguṇayorvyavasthāpanakarmaṇi
dākṣī dākṣīsutasyāpi naiva jāyeta jātucit

8.7

sa sapakṣān vipakṣāṃśca prathamaṃ svaśritānapi
bhūyo'pi svaśritān dānairatānīt kimidaṃ bata

8.8

yaddostambhapraśumbhatpṛthutaraparighakrūraghātaprabhinnapratyarthībhendrakumbhasthalavilagalitā mauktikālī vireje
janyakṣoṇīṣu rāgodayavivaśajayaśrīnirūḍhopagūḍhaprodyatsammardasadyaḥsruṭitaparipatattārahārāvalīva

8.9

sa khalu nikhilapratyarthipṛthvīpatipurumadastambhipṛthubhujāstambhasaṃbhṛtasassāmbhodhisasakībhumbhikumbhibhanīmaṇḍalaḥ maṇḍalāgraparikhaṇḍyamānapararājamaṇḍalaḥ pararājamaṇḍalaparamaśobhāpakhaṇḍakavadanapuṇḍarīkaḥ puṇḍarīkavaravīryāpahārimahitavāhāvalaḥ mahitavāhāvalasadāsannaḥ sadāsannāśanasamāhitamānasaḥ samāhitamānasadanaḥ māhitamānasadanabhūtaḥ nabhūtaśokavividhamitropalasamānaḥ mitropalasamānamānasavismitavividhadarśanasandohaḥ darśanasandohalopagatasundarījanadhairyoṃcayapāṭacaraḥ, pāṭacaraśakalācchādakayācakajanecchādhikaviśrāṇitakaccaretarasacelamukhavividhapadārthasārthaḥ, dinakara iva samagradiśādīyamānodagrakaraḥ, kaviriva sakalasumanogaṇānanditaślokaḥ, smara iva sakalajanasamādhihāhitādhikāryapi ahitādhikārī, dhanada iva puṇyajanavardhano'pi pāpajanavardhanaḥ, vāsaśca iva
balāśrayo'pyavalāśrayaḥ, raktamitramaṇḍalatayā pūrvagotrocchasito'pyapūrvagotrocchasitaḥ, prathamodāharaṇaṃ prathamānamānabhājāṃ, āpaṇo guṇamaṇigaṇānāṃ, caramasīmā vyavasāyitāyāḥ, dhoradāvo vairijanadāvānāṃ,
līlārāmo ramāyāḥ, prabhātasamayaḥ pāmarajanatārajanyāḥ, mahāpravāhaḥ
karuṇātaraṅgiṇyāḥ, mūlanilayo nikhiladharmasūkṣmāṇāṃ, saṅketabhūḥ sakalanītisārāṇām, amṛtaśalākikā sakalalokalocanānāṃ, pratyāpattiranaṅgadevasya, ambhonidhānaṃ sampadāpagānāṃ, sukhāsikāsthānaṃ
saubhāgyalakṣmyāḥ, cintāmaṇiguṇanikā vividhadurvidhajanānāṃ, viśramaśālā viśvamaṅgalānāṃ, ākaraḥ sūktiratnanikarāṇāṃ, mūlakandaḥ kīrtivallīmatallīnāṃ, nikaṣopalo nikhilakavivacanakanakasūtrāṇāṃ, prabhavabhūmirakhilamaryādānāṃ, marandasandohaḥ sakalāñjanānayanabhṛṅgagaṇānāṃ, prābruḍāgamaḥ pratīpabhūpakīrtihaṃsīnāṃ, saṃvananamandaradevatā samastabhuvanavāstavyānāṃ,
ananuvarṇanīyādbhutāpadānagaṇotpadyamānaniravadyamahimā bhujageśvaraśobhāpaśyatohareṇa yaśobhareṇa viśvagarbhamadabhram avabhrājat
kathyante kathamasya vikramaguṇā viśve'pi viśvottarā
rakṣāvyāptivilopaśaṅkitadhiyevānena yanmāninā
svarṇādriḥ parabhūpakīrticapalairdurvarṇito nirmalastrailokyaprathitapratāpaśikhinā tūrṇaṃ svacarṇīkṛtaḥ

8.10

tadanu manujasattamaḥ samastasamudramudritadharitrītalaparitraukitadhātrīparitrāyakān anāyāsamājau vijitya saścitena tatpratāpasañcayeneva
nitarāmuparyupari niścitena kanakabhāranicayena bharato bhārataṃ samāvṛtasumerudharamilāvṛtamitra vitatāna
akṣīṇadraviṇaṃ ghṛṇāparigatātmānaṃ pramodākulaiḥ
sarvaiḥ puṇyajanaiśca vītavinayaiḥ sambhāvyamānaṃ sadā
aśrāntaṃ ca narādhirohaṇaparaṃ svānte śivaṃ santataṃ
tanvānaṃ ca purā samastajanatā paulastyayatyeva tam

8.11

athaikadā yajñabhujaḥ sa yajñairārādhayiṣyan vasudhāsudhāṃśuḥ
mātāmahaṃ mantravidāṃ variṣṭhaṃ nimantrayāmāsa durantadhāmā

8.12

sa trāyamāṇamaghanīvalayaṃ nirastasatrāyamāṇamatha śiṣyagaṇairanekaiḥ
satrāyatākhilanṛpotkramutkacetāḥ
satrāya māninidhimāpa taponidhistam

8.13

iṣṭāpādana evāsuṃ dīkṣitaṃ kāśyapo nṛpam
punarapyatanot kṣipramiṣṭāpādanadīkṣitam

8.14

tataḥ sa khalu kāśyapīsutaḥ kāśyapīpatiḥ kāśyapopadiṣṭaviśiṣṭavidhānakrameṇa govitatābhidhānena sahasrapadmaparimitavareṇyahiraṇyadakṣiṇena vājimedhaviśeṣeṇa punaranuyamunamanusarasvatyanusurasvanti ca
viracitāsu viśālāsu bhūriśālāsu śālāsu śatena triṃśatā caturaśatena
ca viśvottarairaśvamedhārdharaiścākṣāmāptadānamakṣīṇadakṣiṇamapi puṣṭāśramayaṣṭa
eteṣvavyāhateṣu kratuṣu bata ! śatavyāmanāhāssahasravyāmāyāmā hi yūpāḥ kṛtakutukabharā jātarūpaikarūpāḥ
sāndrāmodena sāndrairapi sakalasurairucchritāḥ kṛcchrato yat
tattādakṣānubhāvaḥ kathamiva sa nṛpo varṇyate puṇyaśaktiḥ

8.15

sa punaranudinamakhilabhūtaprītividhitsayā jighatsayā ghṛtasyayā
payassyayā dadhyasyayā madhvasyayā rajatīyayā rannīyayā kanakakāmyayā
vasanakāmyayā ca nikhilanīvṛdbhyo'bhyāgatebhyo vasudhāsudhāśanebhyo'nyebhyo'pi yasmaikasmaicana spṛhayālubhya āpatayālubhya utpanīpadyamānadaridratordrekebhyo'vanīpakebhyo viśvambharādhīśvaro viśvakāmānaviśrameṇa
vyaśiśrāṇat
dārāstasyātyudārāḥ pṛthagatha janayāñcakrire dārakaughān
dūrāpetānubhāvān malinatanudhiyo rūpayan nānurūpān
etānetadvitānapracurakhalaviniryāpitān stānivāsau
pāpaughān mokṣakāmo laghu nikhilajaganmānabhīyo vyamānīt

8.16

tataśca,
marutstomena maruto bharato bharitādaram
sadātmajānāṃ jananamiṣṭavānayamiṣṭavān

8.17

asminnehasi mahaujaso divaukasāṃ gurorguroragrajanmanaḥ sakalāgrajanmanāmagresarasya munerakhilabhuvanakathyamānakīrterucathyasya mamatā nāma dayitā mahitarūpeṇa garbhiṇī gurviṇībhāvamabhāvayata
antarvatnīṃ guroḥ patnīṃ khapatnīmiva tāṃ guruḥ
acīkamata ceto hi bhidyate mahatāmapi

8.18

mamatārahitāśayo'pi jīvo mamatāvyākulitāśayo hi daivāt
mama tāvadiyaṃ nudennu pīḍāmamatāsāvi ta jātatīvratāpaḥ

8.19

evamanudinamanucintayannabhayaṃ bṛhatāṃpatiḥ kadācana vedavedājñānāṃ vedayo'pi strīkṛtyāveśavivaśaḥ kṛtyākṛtyavicāravimūḍhamanā vṛṣasyannimāmayannidamasahamānena sahamānenārbhakeṇa garbhagatena nirbharāmarṣaṃ nivārito'pi madanadahanadavathunyathāmasahiṣṇuḥ sahasāndhaṃbhaviṣṇurbhaveti taṃ praśapya prajāvatyāmapyasyāṃ prajāvatyāmavāryavīryaṃ vīryamavākirat
dṛśyate jagati viśvagarhitaṃ sāhasaṃ hi mahatāmapi kvacit
bhūridhāmasu na lipyate ca tat pāvake sakaladāhake yathā

8.20

jīve na yuktamidamityurulokavācāṃ
śaktyeva tatkṣaṇamidaṃ munivaryavīryam
jīvena yuktamajani sphuṭitākhilāṅgaṃ
mugdhaṃ cacāla ca manāgudare tadīye

8.21

anantaramutthitānalpakopamucathyatanayena dīrghatamonāmadheyena
māmateyena mūrdhni pārṣṇiprahārād dūrādutsāritaṃ pitṛbhyāmapi parityaktaṃ
'bhara dvājamima'miti nijanigaditāpatitabharadvājābhidhānamenaṃ tṛṣā pātukāmaṃ potakaṃ pātukāmā trividhihitavitānatritāyamānamodāstadaiva
devāḥ samādāya 'sakalaguṇabhājanaṃ bālakamamuṃ putrīkuruṣve'tyādarādādiṣṭavantaḥ diṣṭacedamanaghā vṛṣṭiriti hṛṣṭahṛdayāya putrīyate dhātrībhūte
bharatāya viditābhiprāyāḥ prāyacchan
bharato'tha bharadvājamejamānamamuṃ guṇaiḥ
tatāna tanujanmānaṃ vitānavidhisādhitam

8.22

bhūpo bhumanyurudabhūdatha māmateyāt taṃ yauvarājyamanayadvrato nayajñam
asmāt suhotrasukhaputravaśā babhūvuriṣṭirayaṣṭa kila tatra suhotranāmā

8.23

hastī tatastvajani kutsnasapatnasaṅghasāndrāndhakāramihirāyitavāhuvīryaḥ
prastītanistuṣataraprathamānakīrtistomaprakāmaviśadīkṛtaviśvacakraḥ

8.24

āvibhranmahitaṃ vapuḥ puruṣalo vaṃśaṃ viśālaṃ vahan
vikrāntyā calitāvaniḥ pravisaradnāmburājatkaraḥ
aśrāntāśritacindujālavilasatpaurastyabhāgastadā
bhadrātmā nitarāṃ cakāsti sa purā hastī dharitrītale

8.25

saharit saharīhaḥ jayan sunayaḥ suhitaṃ ca nirahitaṃ cāpi
satataṃ sa tatāna satāmavane ratadhīravanībhṛdatha

8.26

anekadhātrīpatibhirmadoddhairanekadhākrujya vaśīkṛtā haṭhāt
dharāturā sā hi pativratābhavadvarāturāsāhi sudhārmike'muke

8.27

tuṅge gaṅgāpratīre prathitamiha tataḥ pattanaṃ hastinākhyaṃ
vyātatene tena vītaṃ navakanakamayairuccakaiḥ sālajālaiḥ
prāsādā yatra sātapravitaraṇacaṇāḥ hṛdayanti sma sādaṃ
nityaṃ vaikartanānāṃ gaganagatirujāṃ vājināṃ vājināṃ hi

8.28

atidūramavasthitāṃ dyulakṣmīṃ prasaratpuṣpavatīṃ payodharāhvām
anubhūya ca yatra saudhasaṅgaḥ suranadyāṃ pratimācchalena sakhyau

8.29

ramyāsraktuṅgaharmyāvaliṣu vilasatāmunmukhaṃ yauvanānāṃ
līlāmālokamānā vata gaganacarā vismayante sma yasmin
yasmin vā prājyavajrapramukhamaṇigaṇairbhāsuro gopuraugho
lokālokāparārdhapracitamapi tamassañcayaṃ luñcati sma

8.30

āsāśvakkeṃ saśakkaṃ sakalaripumadastambhido'stambhaśumbhatsastāmbhorāśibhajñaprakaraparilasaddiśvaviśvambharo'sau
hastī cāsteyamādaprasaravirahito viśrute haṃstinākhye
sutrāmāmāṃsamitre sukhamatha nagare tatra satrā kalatraiḥ

8.31

vikuñjano'tha saṃjajñe tasmādrivibhañjanaḥ
udaḍhaukanta caitasmādajamīḍhādayastrayaḥ

8.32

prauḍhadhīrajamīḍho'yamūḍhamodamudūḍhavān
dhūminīṃ mānanīyāṅgīṃ māninīṃ medinīpatiḥ

8.33

anukūlāmanurūpāmabhirūpāṃ dhūminīṃ kamanirūpāṃ tām
ramayannaścitarāgaṃ kañcana kālaṃ sa vīryamadadhādyathām

8.34

anantarabhiyamakhilajanaśodajanane vaijanane māsi samupāgate nijābhimatadaivatabhāvanābhiratamanā dhūminī manojavamadopopaśobhitaṃ nijatejonissaraṇaniśśobhīkṛtarājahaṃsaṃ viracitagotrāsparśanakṣatrābhikhyātamadbhutātmakamṛkṣamātmabhavamabībhavat
tataśca,
etasminvedhamāne sa hi kavacahare devadeśye tanūje
rājā svaṃ rājyabhāraṃ prakṛtipariṣadāṃ dattamode nyadhatta
mātrā pitrā ca satrā sukhamiha nivasan pattane tatra tatre
gotrāmekātapatrāṃ sa ca viśradayaśaḥśvetitāśeṣaviśvaḥ

8.35

dharitryā vidhivat trāṇaṃ putre tatra vitanvati
jaraṭhastvajamīḍho'yamāḍhaukiṣṭa triviṣṭapam

8.36

tataḥ kṛtalakṣaṇo'yamṛkṣo vipakṣakakṣadahanadakṣabhīṣmapratāpapāvakoṣmāyamāṇo nyakṣeṇa nirīkṣitārkṣīṇadharmaśāstraḥ samastāsu nītiṣu nitarāmavadhāritī darpakadarpāpasarpakramadhurakāntibharanirastasamastamāninījanamānasāraḥ tanayānanāvalokanamanorathāntaratarīṃ rādhantarīṃ taraṇītalatilakāyamānāṃ taruṇīmaṇīṃ pariṇīya ramaṇīyarūpayānayā saha ramamāṇaḥ pārāvāraparighamakhaṇḍaṃ bhūmaṇḍalaṃ bhunakti sa
abhipātino dvijātīnabhiyātīnapi purā prasādayate
yamayannayaṃ niyamayan niyamena kṛpāyuto mahīpālaḥ

8.37

ṛkṣaṃ taṃ nṛpamṛkṣakalpamaniśaṃ sūryātsurobhodayaṃ
rājatpuṣkarabhāsurāsyamamalaṃ sthityekasattkaṃ sadā
nityopasthitarājamaṇḍalasatpārśvapradeśaṃ bhṛśaṃ
nandanti sa sadā samīkṣya vasatau kālapratīkṣā janāḥ

8.38

acalāmacalātmaivamakhilāmapi pālayan
babhūva bhūmipālo'yaṃ putravānapyaputravān

8.39

anantaramanudinamamalagāṅgeyasannibhairaṅgaṃ rajatakhacitakhurapuṭairviṃśadtarakauśeyavarāstṛtasamastāvayavaiḥ savatsakaiḥ saudhenukairayāthākathācairācopacairakupyaiḥ kupyairavikupyañcivārthasārthāya nijadharmanivartanaikābhiprāyān
viprānavibhrāntahṛdayamabhiprāyamabhiprāyamaparānapi janānabhipretavitaraṇairabhiprāyamabhiprāyaṃ, kiñca, sādaroddaścitayā khādatamodatayāścītapibatayā cāṛnuvānena modavegena vivaśamānasānaśanāyato'khilānapi janānaharniśaṃ yathāruci ruciratareṇa caturagaṇabhāvite na guṇabhāvite na caturvidhena bhojanena bhojaṃbhojamapi mahīyāṃsamanehasaṃ mahīpatirayamativāhayāmāsa
kṣetravrātān vitene diśi diśi mahitānacyutaśrīsametān
bhaktyā cābhyarṇatoyāḥ purutaravibhavā muktiśālā viśālāḥ
kūpānatyujjvalāpānurutarasarasīrviśvacetobhirāmānārāmāṃścaiṣa dhanyaḥ pratisaraṇi dharaṇyāṃ nicakhāna sa

8.40

tṛṣṇājaśca janānmuṣṇaduṣṇāṃśukiraṇoṣṇatām
puṣkaraṃ puṣkalarasaṃ prapāsvāpīpyadapyasau

8.41

acirādeva paśyeyaṃ ruciraṃ tanayānanam
sadaivamarthanāṃ kurvan sa daivaṃ samupāsta ca

8.42

anantaramacireṇaiva kālena rāthantarīyamevaṃvidhatrividhapuṇyapūradūrīkṛtaduritanikareṇa tena nijadayitenāhitaṃ garbhaṃ bibharāmbabhūva
upaceskrīyamāṇaḥ sa saṃskāraiḥ samayocitaiḥ
kramato vavṛdhe garbhaḥ pramado jagatāmapi

8.43

vīryodagrāryamādigrahagaṇamahanīye'tha diṣṭe viśiṣṭe
prāsoṣṭāvipramodā nikhilajanamanonandanaṃ nandanaṃ sā
paśyannāsyendumasya pramadajalanidhau sādhu majjannapi drāgāmajya dyumnajātaṃ niravadhi sa diśan jātakarma vyatānīt

8.44

potenānena bhuvane mahitena mahīpatiḥ
sa manorathapāthodhiṃ tatāra tarasā tataḥ

8.45

dhāmnā sametametaṃ sa nāmnā saṃvaraṇaṃ nṛpaḥ
ājñātavān purodhobhirāmnāyanirataiḥ samam

8.46

avarīvṛdhīdarivanitāmukhasarasijakāntiharaṇacaṇaḥ
ṛkṣakulādhyakṣo'yaṃ bālo bālenduvad gṛhītakalaḥ

8.47

anena hi bhujenaiva cakriṇo mahimā hṛtaḥ
kathamasyopamānatvaṃ labherannapare surāḥ

8.48

pitrātha prahitaḥ prajāvinayane vitrāsayan vidviṣastantrāvāpapaṭurvaśī laghu vaśīcakre sa cakraṃ bhuvaḥ
arthibhyo'rthacayaṃ vyaśiśraṇadapi śraddhālurāśāntarādāyadvayaḥ sadayaṃ yathā bahutṛṣopaghnāḥ kaṇe'ṅganime

8.49

sadārthivedaṃ bahurikthajātaṃ dedīyamāne khalu mānavendre
muktāṃ svāvācyena tadarthiśabdo nirarthatāmātmani sannyadhatta

8.50

śiraspade vasanceva divaspatirvanaspatiḥ
adhaspadāspado'syāsīdaparasparadānataḥ

8.51

acchādacchayaśā dviṣo dhṛtaruṣaḥ snāgacchavicchāyataḥ
pāścālān sa purohitīkṛtavasiṣṭheddhapratāpānalaḥ
nītijñaḥ punarītibhītirahitāṃ sampūrṇasampadvatīṃ
saptadvīpavatīmapīpaladapi kṣāmaṇḍalīṃ kṣamāpatiḥ

8.52

tataśca,
śatrunikaraśauryaśikhariśātanaśatadhāradhurandharoddaṇḍadordaṇḍamuṣṭikuṇḍasandhukṣitakaukṣeyakāśuśukṣaṇivaṣaṭkṛtabahuhutajaghṛtokṣitavipakṣamāhīkṣitamuṇḍataṇḍābhidhapuruṣapuroḍāśapratipadoktasamarādhvarākṣīṇadīkṣaḥ, mṛtyuñjayadhanañjayāviva prakaṭitāhīnabhūtirājī, nārāyaṇarācaṇāviva paramahitadānavārī, vṛddhaśravā iva vardhitāvipakṣo'pi vardhitavipakṣaḥ, ākāśa iva
rājahaṃsāśritaḥ, rājahaṃsa iva mānasaṃ gataḥ, mānasamiva gurutaratarobhṛt,
gururiva sumanogaṇopāsitaḥ, sumanogaṇa iva sāraṅgalocanānandasandāyī,
sāraṅga iva kamalātilasitāsyaḥ, kamaleva pramadāveśakṛt, pramadeva dhanadānāratamanāḥ, dhanada iva puṇyajanaparipūritapurobhāgaḥ, puṇyajana iva hariparākramaḥ,
rājayaḥ,
haririva dānavārātirājitābhyāśaḥ, dānavā iva kavisamārādhanādhikamudaḥ,
dharādhirājamāno'pyadharādhirājamānaḥ, sumitrānandano'pi na lakṣmaṇaḥ,
lakṣmaṇo'pi na sumitrānandanaḥ, sudarśanadharo'pi na viṣvaksenaḥ,
viṣvakseno'pi na sudarśanadharaḥ, pradyumno'pi nācyutabhūḥ, acyutabhūrapi
na pradyumnaḥ, nṛttaśālā suktinartakīnāṃ, dugdhamakarākaraḥ saddharmasudhākarasya,
ekāntavinodanasthānaṃ sāmrājyalakṣmyāḥ, nandanārāmo guṇasantānasantānaśākhināṃ, krīḍācalaḥ sakalakalāvilāsinīnāṃ, prabhākarodayaḥ sajjanāvalipadminīnāṃ, mahitamaṇimandurā indirāpāṅgaturaṅgamāṇāṃ, vidhuntudo
vairijanavirocanasya, malayamahīdharo mahitanayopayogamandamārutasya,
marubhūmirayaśovāripūrasya, mahāseturadharmaratinimnagāpravāhasya, kālaripuraudvatyakālakūṭasya, pūrṇimābhogo daurmukhyatimirasya, pratyūṣasamayaḥ sakaladoṣadoṣāvalīnām, aparanṛpadurāpatarāpāraguṇapūravistāyitaviśvalokaḥ
sa viśvambharādhīśvaraḥ kāśāvalinikāśairāśāvalayakūlaṃkaṣairuruyaśorāśibhirakhilamacalātalamalamacacakāsat
vārdhīnaddhā karābhyāṃ titariṣatitarāṃ mitsati kṣoṇireṇūstāraughāṃstārahārāya ca diśi vitatān sañcicīṣatyasaṃkhyān
tūrṇaṃ sauvarṇamadriṃ sa ca bibhariṣate mastakenāstaśaṅkaṃ
prājñammanyo'sya rājño guṇagaṇagaṇane svecchayāyacchate yaḥ

8.53

nūnaṃ māṃ yācakānāmayamiha vibhajed bhūridāteti matvā
nirṇiktairambaraughairnijatanumapidhāyaiṣa kiṃ gūḍhamāste
ityāśaṅkāmatānīdakhilatanubhṛtāmanvahaṃ hemaśailo
dedīyādīyamānāmukanibiḍayaśomaṇḍalīpāṇḍurātmā

8.54

evamavanīvinetari tasmin vardhamānamahimani vartamāne sakaladvīpamaṇidīpāyitasya bhagavato bhānumataḥ saṃjñāyāmuditā samastanigamanivahasavitryāḥ sāvitryā yavīyasī carīyasī tapatī nāma kamanīyakāntivijitatapanīyavarṇā paramadhanyā kanyā pitṛsakāśādeva viditasakalavidyākalāpā vikacamānayauvanamaṇīcakadviguṇīkṛtarāmaṇīyakāñcavallikā
pratidinaṃ pratinavalatāvalayavilasitavimalamaṇiśilātalarucirasanniveśān
vipinapradeśān praveśaṃpraveśaṃ viharamāṇā kadācana himācalasya vividhatarulatānikaranirantarocchasitapallavatallajocchocanivāryamāṇataraṇikiraṇaprasaraṇām anekanākanārījanādhiṣṭhitāmatyunnatāmadhityakāmuvamavāpa
tataśca,
teṣu teṣu sujāteṣu śṛṅgajāteṣu sā mudā
vicarantī viśālākṣī vijahārāsahāyinī

Commentaries (1)

Mānavedacampūṭīkā — Kṛṣṇamiśra, Sanskrit

Linked texts (1)

Pūrvabhāratacampū — Mānaveda 1618, Sanskrit