<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.lit.campu.mandaramaranda.19.56 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Epic, Poetry, Drama & Narrative](https://indike.org/pramana/in.lit) › [Mixed prose-and-verse narratives](https://indike.org/pramana/in.lit.campu) › [Mandaramaranda](https://indike.org/pramana/in.lit.campu.mandaramaranda) › 19.56

# Mandaramaranda 19.56

Mandāramaranda 19.56

- **Language:** Sanskrit

### [19.56](https://indike.org/pramana/in.lit.campu.mandaramaranda.19.56)

viprayogastu saṃyogābhāva eva nigadyate  
aśaṅkhacakraḥ sa harirapināko bhavo bhavān  
sāhacaryaṃ svavācyaikavastunaḥ sahacāritā  
vandārujanamandārau rāmakṛṣṇau namāmyaham

### [19.56.p1](https://indike.org/pramana/in.lit.campu.mandaramaranda.19.56.p1)

sahānavasthitirvadhyahantṛtvaṃ ca virodhitā  
dinaṃ niśāṃ ca saṃyudhya rāmo'jaiṣīddaśānanam  
arthaḥ prayojanaṃ sthāṇuṃ saṃsāracchittaye bhaje  
viduḥ prakaraṇaṃ vaktṛśrotṛbuddhisthitaṃ budhāḥ  
jānāti sakalaṃ devaḥ praśno'yaṃ vitatho'dhunā  
liṅgaṃ svavācyāntarebhyo vyāvṛtto dharma iṣyate  
jayyo jagati kenaiṣa kupito makaradhvajaḥ  
sāmānādhikaraṇyaṃ yanniyatārthapade hi tat  
śabdāntarasya sāṃnidhyaṃ devo'vyāttripurāhitaḥ  
sāmarthyaṃ syātkāraṇatvaṃ matto'yaṃ madhunā pikaḥ  
aucityanvayayogyatvaṃ gacchatyāruhya saindhavam  
deśaḥ purādī rājātra nagare rājate muhuḥ  
kālo niśādistāmasyāṃ citrabhānurvirājate  
puṃliṅgādirbhavedvyaktirmitro bhātyudayaṃ gataḥ  
udāttādiḥ svarādiḥ syādindraśatro iti śrutau  
yato'rthadhiyamutpādya śābdo'rthāntarabuddhikṛt  
tato'rtho vyañjakaḥ śabdasahakāritayā mataḥ  
vācyalakṣyavyaṅgyabhedādarthā ye trividhā matāḥ  
teṣāmapi vyañjakatvamadhunā pratipādyate  
vaktṛboddhavyakākūnāṃ vākyavācyānyasaṃnidheḥ  
prastāvadeśakālādervaiśiṣṭyātpratibhājuṣām  
yo'rthasyānyārthadhīheturvyāpāro vyañjanaiva sā  
astaṃgato'dya savitā pathika kva prayāsyasi  
ityādau vaktṛvaiśiṣṭyajñānādratyabhilāṣadhīḥ  
prātaścennātha ko doṣaḥ śrānto'si svapihi kṣaṇam  
atra boddhavyavaiśiṣṭyādvaktṛkopaḥ pratīyate  
sakhi śrutvāpi māmevaṃ nānutāpamupaiti saḥ  
ityādau kākuvaiśiṣṭyajñānādvyaṅgyārthaniścayaḥ  
svapne'pi nāsmaraḥ prāṅ māṃ bhāgyainādyāgato'si me  
ityādau vākyavaiśiṣṭyajñānādvyaṅgyārthaniścayaḥ  
śūnyā prapeyamekākinyasmi pānthāsyatāṃ kṣaṇam  
ityādau vācyavaiśiṣṭyajñānādvyaṅgyārthaniścayaḥ  
ekākinyeva yāsyāmi jalārthaṃ kathamapagām  
ityādiṣu vyaṅgyabuddhirvaiśiṣṭyādanyasaṃnidheḥ  
vayasye prativeśinyāḥ patiradya samāgataḥ  
atra prastāvavaiśiṣṭyajñānādvyaṅgyārthaniścayaḥ  
sakhyo dūraṃ gatā gantumakṣamāhamiha sthitā  
ityādau deśavaiśiṣṭyajñānādvyaṅgyārthadhīrmatā  
gṛhakṛtyavyāpṛtāyā viśrāmo'dyaiva me sakhi  
ityādau kālavaiśiṣṭyajñānādvyaṅgyārthaniścayaḥ  
phalāni diśa bhavyāni niveśya maṇivandhane  
vimbasya cumbanenaiva sakhi lālaya mā śukam |'  
ityādiṣu ca lakṣyasya vyañjakatvaṃ prakīrtitam  
gaccha gacchasi cetkānta varastatraiva me bhava  
ityādau vyañjakatvaṃ ca vyaṅgyārthasya bhaveddhruvam  
śabdapramāṇavedyo'rtho vyanaktyarthāntaraṃ yataḥ  
arthasya vyañjakatve tacchabdasya sahakāritā

### [19.56.p2](https://indike.org/pramana/in.lit.campu.mandaramaranda.19.56.p2)

iti śabdārthaprakaraṇam

## Linked texts (3)

- [Mandāramarandacampū](https://indike.org/pramana/in.art.alamkara.sahitya.mandaramarandacampu.10.255_153) — Kṛṣṇanātha 1600, Sanskrit
- [Mandāramarda](https://indike.org/pramana/in.lit.campu.mandaramarda.19.56) — Kṛṣṇamiśra, Sanskrit
- [Mandāramaganda](https://indike.org/pramana/in.art.alamkara.sahitya.mandaramaganda.18.56) — Kṛṣṇamiśra, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.lit.campu.mandaramaranda.19.56](https://indike.org/pramana/in.lit.campu.mandaramaranda.19.56) · Pramāṇa
