Pramāṇa · Search · About · API

Mandaramarda 23.p1

Mandāramarda 23.p1

Language
Sanskrit

23.p1.1

athātra varṇyāvarṇyāni prabandheṣu bruve sphuṭam
varṇyo mukhyatayā netā lokottaraguṇottaraḥ
tena kartuḥ prabandhasya pratiṣṭhā mahatī bhavet
kulācārayaśaḥśauryatyāgaśīlādivarṇanam
kriyate nāyakasyaiva yattadevātisaṃmatam
atha vā tadviruddhasya varṇayitvā bahūnguṇān
tajjayānnāyakotkarṣavarṇanaṃ ca mataṃ kvacit
ghaṭate netari dvedhā svataḥsiddhena kalpite
nṛpe kīrtiprajārāgapratāpājñānayakṣamāḥ
vivekāripurīdāhadharmasaṃgrāmapūrvakāḥ
kumāre khuralīśastrabalaśāstrakalādayaḥ
mahiṣyāṃ rūpalāvaṇyatrapāśṛṅgāramanmathāḥ
cāturyapremadākṣiṇyaśīlamānamukhādayaḥ
mantrī bhaktaḥ svadeśīyo'nuddhato buddhimānkṣamī
senādhipaḥ svāmibhakto dhairyavānvijayī raṇe
puryāṃ prasādaparikhātoraṇādhvaprapādhvajāḥ
vaprāṭṭārāmakulaṭāveśyāvāpīsatīmukhāḥ
deśe dravyajanādhikyanadīmātṛkatādayaḥ
grāme dhānyasaraḥkṣetrāraghaṭṭāḥ pādapādayaḥ
abdhau yādogajadvīpatnaurmyadrīnduvṛddhayaḥ
vidyutpotaurvagāmbhīryadhvaninadyāgamādayaḥ
udyāne phalapuṣpadrulatākrīḍāsaro'drayaḥ
pikālikekihariṇahaṃsacakradhvajādayaḥ
kāsāre laharīkañjacakrahaṃsamadhuvratāḥ
tīrārāmavadhūkelībhramipānthajhaṣādayaḥ
parvate'bhrauṣadhīśṛṅgavanakiṃnaranirjharāḥ
dhātuvaṃśaguhāratnādhityako'patyakādayaḥ
vane sarpavarāhebholūkabhilladavādayaḥ
mantre sthairyopāyasiddhiṣāḍguṇyodayacintanam
pañcāṅgaśaktisaunnatyanirjanasthānapūrvakāḥ
dūte dākṣiṇyabhīrutvaṃ śatrukṣobhakarī kriyā
svasvāmivikraunnatyavākyadhārṣṭyādayo matāḥ
raṇe khaṅgarajastūryaśaravṛṣṭipalādrayaḥ
chinnacchatradhvajā raktanadīkolāhalādayaḥ
aśve vegitvasajjātikhurotkhātarajomukhāḥ

23.p1.2

mṛgayāyāṃ nīlaveṣo vāgurāmṛgasādhvasam
śvapaktvaryasaṃcāro bhaṭṭahikkātvarādayaḥ
virahe jāgaraśvāsaniṣādairghyakṛśāṅgatāḥ
saṃtāpacintāmālinyamaunaraktākṣatādayaḥ
surate svedakaṇikā sītkāro bhūṣaṇacyutiḥ
mañjīrakaṅkaṇārāvanakhadantakṣatādayaḥ
yātrāyāṃ dundubhidhvānakarabhadhvajavesarāḥ
śakaṭokṣacchatradhūlipṛthvīkampabalādayaḥ
gaje tu karṇacāpalyamuccatvaṃ vyūhabheditā
sindūracitrayodhitvakumbhamuktāphalādayaḥ
surāpāne gativacaḥskhalanaṃ nayanabhramaḥ
lajjāmānacyutiścittabhramaraktākṣatādayaḥ
sūryodaye'mbhojacakranetrapānthavikāsanam
rāgo bhendutamodhūkakuvacoraviṣādanam
candrodaye tu virahicakrābjakulatārtayaḥ
abdhidampaticandrāśmacakoraprītipūrvakāḥ
vasante pikagānāmramañjarīmandamārutāḥ
puṣpāṇi drudalodbhedapalāśabhramarādayaḥ
grīṣme pāṭalamallītāpasaraḥpathikaśoṣāgraphalapākāḥ
mṛgatṛṣṇālapasamīraḥ kāntā pānīyaśālikā mukhyāḥ
varṣāsu meghahaliketakanimnagānāṃ
jhañjhānilasya śikhijātikadambakānām
prītiśca haṃsagamanaṃ nalinīlatānāṃ
patrodbhavo'rkalatikādalapātanādyāḥ
śaradi sūryasudhākarapāṭavaṃ vimalatāmbhasi haṃsavṛṣassayāḥ
kamalaśāradasaikatavistṛtiḥ suśikhipakṣmadāpagamādayaḥ
hemante rajanīdairghyaṃ nalinīkusumakṣatiḥ
dinālpatvaṃ himaprauḍhibakānandyavodbhavāḥ
śiśire veṇukundābjadāhaḥ śikhiratotsavāḥ
svayaṃvare satīpūjāvādyaghoṣanṛpāgamāḥ
rājaputryā nṛpākārānvayaceṣṭāprakāśanam
vivāhe maṅgalasnānaṃ bhūṣaṇaṃ kāminīravaḥ
vedī saṃgītatārekṣālājāhomadvijādayaḥ
vanakelau ca kusumāvacayaḥ kusumarpaṇam
dayite gotravibhrāntisapakṣeṣyoktipūrvakāḥ

23.p1.3

jalakelau jalakṣobhaścakrahaṃsāpasarpaṇam
padmagnānipayobindudṛgrāgābhūṣaṇacyutiḥ
śvetāstvairāvataḥ śaṃbhuḥ kīrtiścandraḥ śaraddhanaḥ
prāsādasaudhanagaramandāradruhimādrayaḥ
sūryendukāntakarpūrasudhāṃśukarakā himam
piṇḍīroccaiḥśravo jyotsnāśurambhābhasmacandanam
nirmokahārorṇāmattattvasattvāsthiśarkarāḥ
śeṣābhrakasudhāgaṅgāgajadantāmbucāmaram
rambhāgarbhaḥ puṇḍarīkamṛṇālasikatātrakāḥ
haṃsasiṃhadhvajacchatraketakīgarbhanirjharāḥ
lodhramuktāpuṣpatāracūrṇaśuktikadarpikāḥ
kailāsakāśakārpāsahāsahāsyośanaḥkṛtam
nāradaḥ pāradaḥ puṇyavasanasphaṭikādayaḥ
śyāmāstvadvidrukālīyavanabhairavarākṣasāḥ
śivakaṇṭhaḥ śaniḥ śīrī kalicandrakarāhavaḥ
bādarāyaṇavastrābhradraupadīkajjalārjunāḥ
kālīkolyamāḥ keśakastūrīyamunāgajāḥ
vipākāśakuhūpāparasaviṣṇutamoniśāḥ
maṣīpaṅkamadāmbhodhitalatāpicchakokilāḥ
golāṅgulāsyaguñjāsyadhūmaśṛṅgāravallayaḥ
kekitejanabarhālikhalacittakanīnikāḥ
tilendīvaraduṣkīrtimustānīlībhayānakāḥ
bhillacchāyā mṛgīnetraṃ śastraṃ kāntādṛgādayaḥ
nīlāḥ syuḥ śādvaśaivāladūrvāvaṃśāṅkurāḥ śukaḥ
bībhatsasūryaturagāḥ parṇaṃ marakatādayaḥ
raktāḥ syuḥ sūryagokarṇagundrakhadyotayāvakāḥ
tāmrakuṅkumasindūradṛgvimbādharadhātavaḥ
vidyutpadmakajihvāsṛktaptapāpalakiṃśukāḥ
ambhojakukkuṭaśikhāhiṅgulāśokapāṭalāḥ
kusumbho haṃsacañcvaṅgī nimbārkipākapallavau
tretā nakhakṣataṃ raudraḥ śukamarkaṭayormukham
prapātaśca cakorāhibukapotadṛgādayaḥ
pītāḥ syurdvāparabrahmajīvaśakramanaḥśilāḥ
gaurīgomūtragaruḍaṃmaṇḍūkeśvaradṛgjaṭāḥ
madhu vīrādbhutau koko markaṭaḥ śārikāmukham

23.p1.4

karṇikāraḥ śālidīparocanāṃśukādayaḥ (?)
dhūsarāḥ karuṇo dhūlilūtākākakharādayaḥ
saṃpūrṇavṛttāstilakacakrapadmendudarpaṇāḥ
mṛdaṅgapuṭaśāṇāsyāraghaṭṭaghuṭikādayaḥ
alpavṛttāstāralūtā gṛhapūpakakacchapāḥ
ālavāsamahīkaṃsanakhacarmādayo matāḥ
trikoṇā vajraśṛṅgāṭakaśakaṭā vahnimaṇḍalam
vakrāḥ kiṃśukabhālabhrūvidyutkuddālacandrakāḥ
nakhāṅkuśukabālenduśukāsyendradhanuḥphaṇāḥ
kaṭākṣadātrebhadantapurohitakarādayaḥ
tīkṣṇāni durvacovahnikaṭākṣanakharādayaḥ
guravaḥ sanmanaḥśroṇikapāṭastanabuddhayaḥ
sukhadāḥ suspṛhā labdhirviyuktapriyasaṃgamaḥ
dātṛsvātantryaputrāptividyāmitrendubuddhayaḥ
duḥkhadāḥ pāratantryādhivyādhimānacyutidviṣaḥ
kubhāryāśleṣakugrāmavāsakusvāmisevanam
kanyābahutvaṃ vārdhi(rdha)kyaṃ nivāsaḥ paraveśmani
sthirāḥ syurvāridhīrājau dharmādharmau satāṃ manaḥ
asthirāḥ kāminīrājaprasādasvapnadurjanam
mandagāśca śanijñānikāntāmātaṅgamāhiṣāḥ
krūrasvarāḥ kākavṛkavarāhoṣṭrāśca gardabhāḥ
baliṣṭhā viṣṇugaruḍasatyatijñā yamādayaḥ
surūpāḥ kṛṣṇanakulanalakūbaramanmathāḥ
duḥsahāḥ kāmatāpādipratāpā durbacastapaḥ
madhurāḥ syurvidagdhoktikāntādharaśaśitviṣaḥ
itthamete varṇanīyāḥ prabandheṣu yathocitam
atha vakṣyāmi sarveṣāṃ kavīnāṃ samayaṃ sphuṭam
sato'pi cānibandhaḥ syādasato'pi nibandhanam
niyamena nibandhaśca vikalpena nibandhanam
evaṃ kavīnāṃ samayaścaturdhā parikīrtitaḥ
vastunaḥ sato'pyanibandhanaṃ yathā—
ayane candrikāsaṃpatpakṣayoḥ śuklakṛṣṇayoḥ
vasante mālatīpuṣpaṃ kāmidanteṣu raktatā
phalapuṣpe candane ca phalaṃ cāśokapādape
divā vikāsaḥ kumude varṣākāle ca mallikā

23.p1.5

na varṇayetsato'pyetānprabandheṣu kadācana
athāsato vastuno nibandhanaṃ nirūpyate—
haṃse kīrtau ca śubhratvaṃ dārḍhyaṃ duṣkīrtipāpayoḥ
añjaligrāhyatā kumbhapūryatvaṃ śaśidīdhiteḥ
ratnāni yatra tatrādrau kamalāni nadīṣvapi
mandākinyāṃ jalebhādihiṃsāḥ sarvajalāśaye
jyotsnāpānaṃ cakorāṇāṃ pratāpe raktatoṣṇate
dhvāntasya puṣṭimrgrāhyatvaṃ lepanaṃ sūcibhedyatā
viśleṣaḥ kokayo rātryāṃ raktatvaṃ krodharāgayoḥ
kāntāmadhye'pyadṛśyatvaṃ samudrāṇāṃ caturthatā
niyamena nibandhanaṃ yathā—
bahukālasthitasyāpi śivacandrasya bālatā
manuṣyā maulito varṇyā devāścaraṇatastathā
bhūrjatvaghimavatyeva malayeṣveva candanam
raktatvaṃ ratnabandhūkabimbāmbhojavivasvatām
kṛṣṇatvaṃ keśakāmālipikakākapayomucām
sāmānyaśauklyaṃ chantrāmbhaḥ patākāpuṣpavāsasām
vasanta eva varṇyaṃ syātparapuṣṭasya kūjitam
varṣāsveva mayūrāṇāṃ rutaṃ nṛtyaṃ ca varṇayet
lajjākopāyaśonāśaroṣākrandāsyakṛṣṇatāḥ
rāgapāṇḍuratādainyaviṣapānatapojapāḥ
duḥkhadveṣāmicārerṣyāsihanoddhrīvikādayaḥ
varṇanīyā jitasyaite parābhavasamudbhavāḥ
kṛṣṇatvaṃ haritatvaṃ vā kamalāsaṃpadormatam
pītatvaṃ raktatā vāgnau parāge svarṇavidyutoḥ
dānavāsuradaityānāmaikyamevātisaṃmatam
kaṭākṣe śauklyakṛṣṇatve lobhre lohitapāṭalau
candre śaśamṛgau kāmadhvaje makararohitau
evaṃ kavīnāṃ samayo diṅmātraṃ parikīrtitaḥ

Linked texts (3)