Pramāṇa · Search · About · API

Mandaramarda 7

Mandāramarda 7

Language
Sanskrit

7.1

jalajanijanijāyāpremapākena gopījanamanasijakelīlampaṭe lampaṭena
guhapuranilayena proddhṛto vṛttabinduḥ surakusumamarande cārucampūprabandhe
sārabinduḥ
athātra sāravindau tu netāraṃ varṇayāmahe
kartuḥ kāvyasya caujjvalyapratiṣṭhāmūlakāraṇam

7.2

atha sakalabhuvanamahitamahitaruṇi(ṇī)niṭilataṭatuhinakaṇakulatilakitasitamaṇigaṇaracitavarahimakiraṇaśataruciravaraṇam, amalasaralaniculapiculavidulakuvalavakulakulakatakakarakarucikapiñcukakarajakuṭajavaraṇasaraṇamadanamathanakhapurasupuracaladaladadhiphalaguḍaphalamadhurakamarubakakurabakamukhavividhaviṭapikulaparipihitasavidhabhuvam, amitanamadamalamahimamahitakamalabhavabhavaravividhuśatamakhamukhanikhilasuravaramukuṭataṭaghaṭitamaṇigaṇaghaṭanaguṇitarucinicayaparicitacaraṇanakharapaśupataruṇijanamadanakadanarasikasuranilayam, 'asau
tridivaḥ, idaṃ nandanavanam, imā devavaravārakāntāḥ, tatra yathākāmamānandamanubhavantu bhavantaḥ' iti devadarśanāgatajanānāmahimakaramaṇḍalasaṅginā śṛṅgāgreṇa sūcayantamiva rājantaṃ devālayamavalokya nijaramaṇamapṛcchadasau sārasārasākṣī—
'kimidaṃ purataḥ paśya diśo dhavalayatyalam
devagāramivābhāti devāgārasamadyuti

7.3

ko devaḥ kena vā pūrvaṃ pratiṣṭhāṃ prāpya pūjitaḥ
narīnṛtīti taccitte śrotuṃ kānta kutūhalam'

7.4

evamanayā nayābhirāmāyā pṛṣṭaḥ kalagītastatraiva prasthāpya vimānavaramamitāmodabharitaḥ samūlaṃkaṣamudantaṃ pūrvaṃ vaktumupacakrāma—
'atraiva pūrvaṃ sarasīruhākṣi śāntaḥ kṛtajñaḥ priyavāgdvijendraḥ
mukhyādananteśvarasaṃprasādāllebhe sutaṃ madhyagṛhābhidhānaḥ

7.5

tretāyāṃ rāmakāntāvirahadavahatasvāntasaṃtāpabhāro
yenāśamyāśu laṅkāsthitajanakasutāsārasaṃdeśavākyaiḥ
yena prāmardi dṛptaḥ subalasuduhiturdvāpare putravargastenāpi prārthitena tridaśapariṣadā madhyagehātmajatvam

7.6

prārodi bālasaraṇīmanusṛtya tena prāhārsi tanmukhamaloki pituḥ samīpe
prācāli tatra karajānuniveśanena prābhāṣi viskhalitavarṇakarmabhakelau

7.7

vāsudevābhidhānasya bālasya madhyagehabhaṭṭaścakāra yadopanayanam
tadaiva śāradā vijahāra rasanāgre tasya yathā brahmasabhāyāṃ sarvadevaiḥ saṃstutā

7.8

athātmaje tātaruciṃ vivitsurdṛṣṭuṃ gataḥ sarpamayaḥ surāriḥ
tadaṅgulīpiṭatanustatāma sudurlabho'sminpitṛmārgagāmī

7.9

'namaskriyā na kartavyā bhavacyāṃ sevakāya me
kṛtā natirhi saivādya mamānujñāśramāptaye'

7.10

iti tena niruttarīkṛtau bahukhinnau svagṛhaṃ samīpatuḥ
punareva pitā sutānanaṃ hṛdi saṃsmṛtya yayau sutāntikam

7.11

kadācidrūpyapīṭheśo namate'cyutabuddhaye
tapaḥphalaṃ gṛhāṇeti kaṃcanāviśya taṃ dadau

7.12

atha sa tadadhipājñayā gatāyāṃ surasaritau(1) sarasīṃ samastalokaiḥ
samamamitamatirvigāhate sma sphuṭamiha tasya viḍambanaṃ vicitram

7.13

tataḥ so'yamiṣṭasiddyākhyagranthaṃ sasaṃpradāyaṃ vyākhyāya prakārāntareṇa
bhāgavatavācakāndvijān ‘neyaṃ vyāsakṛtiḥ’ ityabhidhāya, tataḥ ‘tvameva brūhi’
iti tenācyutaprekṣeṇa sākṣepamuktastatsarvamākhyāyātmānaṃ jetuṃ pravṛttānāmacyutaprekṣasapakṣaśiṣyāṇāmanumānānāṃ pratyanumānairutsāhanādanumānatīrthābhidhāmāsādya vidyābdhivādisiṃhau vādigrāmasiṃhau vijitya pūrvabhāṣyamapanudya
prārthayate saṃtīrthyāya sūtrārthamabhidhāyātha dakṣiṇāṃ diśaṃ gatvā viṣṇumaṅgalakṣetre bhikṣānte parīkṣāyai bhakṣaṇārthaṃ dattaṃ kadalīphalacayaṃ kanyākumāryākhyatīrthe
rāmasetau raṅganāthaṃ viṣṇusahasranāmnāmapi śatārthaṃ punaśca rūpyapīṭhaṃ bhuktvā
gatvā snātvā dṛṣṭvoktvā samāgatya gītābhāṣyaṃ kṛtvā gurave dattvā badarikāśramagamanāyānujñāmādāya kauberīṃ diśamavatasthe
tīrtvā jahnusutāṃ tato'ṇubadarīmāsādya nārāyaṇaṃ
natvā bhāṣyamadādupāyanatayā śrīgītikāyā ayam
tatrādau khalu śaktitaḥ paramasau protsādyayaṃkleśataḥ
śabdaṃ tatra nidhāya pāṭhaya janānnityabravīttaṃ hariḥ

7.14

taṃ kāṣṭhamaunavratamācarantaṃ vyāso niśi svaprabhayā digantān
prabhāsayanprāpya mamāśramāntamehītyudīryāntaradhānmahātmā

7.15

tadanantaramasau śiṣyebhyaḥ svagamanaṃ lekhanena nivedya marakatamaṇimayasahodhramahitamataṅgajakarataṭapāṭanapaṭutaranakharakaṇṭhīravamukharamukharitakandarāntarnilīnahariṇagaṇe'dbhutataraśabdayamānaśārdūlapotāvalokanaparitrāsadhāvallulāyagavayakule pratyantaparvatavatparidṛśyamānāvaśyāyasamudāyadūrīkṛtadinakarakṛtye
prāvṛṭsamayakṛtajanapadasaṃcaraṇajanitāyāsaśamāya viśrāntamiva vāridavṛndaṃ
vahati himavati gacchan svavirahāsahiṣṇutyā pṛṣṭhata eva prāptaṃ satyatīrthaṃ
svahastavāyunaiva nijasthānaṃ prāpayya purato gatvā sakalamunigaṇamadhyamadhyāsīnamiva vṛndārakavṛndaparivṛtaṃ .parameṣṭhinamasamonaṃ vyāsaṃ natvā tena sakalapurāṇabhāratasūtrārthaṃ vijñāya tatraiva tapasā sthitamiva dharmaputraṃ praṇamya tena
sūtrabhāṣyakaraṇāyānujñātaḥ kṛṣṇānumatyāṇubadarīmāsādya viracya kubhāṣyadūṣakaṃ hariguṇaprakāśapoṣakaṃ bhāṣyaṃ punarapi rajatapīṭhamāgatya sakhye'cyutaprekṣāya ca tadbhāṣyamācakhyau
tato'mitamatiryajñavighnakartṛnnivārayan
yājayāmāsa medhāvī svīyamadhyāpakātmajam

7.16

punarapi badarikāśramamāsādya vyāsamānamya rūpyapīṭhamājagāma | kadācidasau madhyemārga sāgasamīśvaradevaṃ paravaśakhananamakarot | kadācidasau
svakaṭibhāgāvalambinaḥ śiṣyānabhighātisamāgatiśaṅkayāpagatoḍupāmagādhāpāmamarāpagāmatārayatsvayamapyatarat | atha bhaṭavṛndayavanarājayordaṇḍarājyayogyadhīviṣayo babhūva | kvāpi corāṇāṃ nijakarakṛtapaṭapiṇḍe rikthadhiyamyutpādya parasparamaghātayat | punaḥ kvāpyayamupendratīrthābhidhamaskariṇā taskaraśataṃ tiraskārayāṃcakāra | punaḥ kvāpi moṣakapurataḥ saśiṣyaiḥ samamaupalat
śārdūlākāraṃ dānavaśārdūlaṃ karatalena jaghāna | pratimāḥ sitaśilāmayīrāpa
nārāyaṇāt | mahābhāratatātparyanirṇayakṛtau vyāsānujñāmadade | hastinapuragatamaṭhasthaḥ saṃkalpārthamanalpākalpayā taruṇīrūpiṇyā dharaṇīṃ bhittvāgatayā
gīrvāṇataraṅgiṇyā praṇuto'bhūt | kurukṣetre svīyāni kuntīkumārāvasthāyāṃ
dhṛtānyāyudhāni kuntādīnyantevāsijanebhyo darśayāmāsa | tatra gaṅgottamāṅgenāṅgīkṛtaviprarūpeṇāṅgīcakāra kṣaṇena dattāṃ bhikṣām | kvaciccatuḥsahasragurumbhāphalāni triṃśatkumbhapūrṇapayasā saha parīkṣakeṇa dattāni bubhuje
gānena śuṣkataruṃ saphalapuṣpamakarot | kiṃ bahunā | sakalaṛṣisametaḥ śeṣo'pi trivikramapaṇḍitapuṇḍarīkaśārdūlādisakalavādijanajetuḥ samastavedārthanirṇayakarturasyānandatīrthasyānandatīrthaṃ śrutvā nijalokamāsādya tatphalaṃ
pṛcchadbhyaḥ sanakādibhyastridoṣavarjitamavikuṇṭhitānandābhivṛddhikaraṃ vaikuṇṭhamevaitadvyākhyāśravaṇādiphalamabhidadhe
kalaṃ gātraṃ netraṃ kamalarucipātraṃ danujajidguṇaśreṇīvāṇī khalamatakṛpāṇīsahacarī
satāṃ hṛdyā vidyā saraṇiranavadyābdhiduhituḥ
patiryasyopāsyo himakarasamāsyo jayatu saḥ

7.17

muhurmadhvaṃ vidhvaṃsitakhaladuradhvaṃ sumanasāṃ
manovṛnde saṃdehaharamiha vande guṇanidhim
ramānāthe nāthe niratamapi nāthe mama harau
dṛḍhā bhaktirbhuktistviha bhavatu muktistata iti

7.18

madhvenādvaitarāddhāntadhvāntavidhvaṃsanāvinā
tena pratiṣṭhitāmetāṃ mūrtiṃ jānīhi mānini

7.19

purā pūrdvarikātrāsīddāśārhānandakārikā
madhyevāridhi gopastrīlālasenābhipāritā

7.20

kadācittatra devakyā bālakelīḥ pradarśaya
ityukto rukmiṇīkāntaḥ śuddhānte bālako'bhavat

7.21

tadaṅkamāruhya hasaṃstadāsyaṃ paśyanstanaṃ tatra papau mukundaḥ
tadānabhijñā vivaśāntarā sā sukhāmburāśau vijahāra devī

7.22

dadhyamatraṃ vibhajyātha navanītaṃ prabhakṣayan
biḍālebhyo dadadbhūyo vaiśākhaṃ netramāharat

7.23

kālamalpaṃ vihṛtyaivamatyajadvālakākṛtim
hṛṣṭāṅgī devakī dṛṣṭvā vismayaṃ prayayau muhuḥ

7.24

vilokya bhaiṣmī bata bālarūpiṇaṃ sadā tadabhyarcanakāṅkṣayā satī
kṛṣṇājñayā nirjaraśilpinā mudā nirmāyayāmāsa tadā tadākṛtim

7.25

rukmiṇyarcitakṛṣṇārcāmarjuno dvārakāsthitām
kṛṣṇāvatāre'vasite'sthāpayadrukmiṇīvane

7.26

gopīcandanaliptāṃ tāṃ gopīcandanabuddhayaḥ
sāṃyātrikāḥ samādāya samīpe'sya samāyayuḥ

7.27

nimajjadvāridhāvatra madhvāhvasya mahātmanaḥ
munerdaśāntavātena tīraṃ prāpoḍupaṃ tadā

7.28

pragṛhyānandatīrthastāṃ pratiṣṭhāpya mudānvitaḥ
nāgāsanasya nikaṭe'pūjayatpratiyātanām

7.29

pūjayatyadhunāpyenāṃ tasya śiṣyakulodbhavāḥ
aṣṭau maskariṇaḥ śuddhā jānīhi ramaṇīmaṇe

Linked texts (2)