<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.lit.campu.katha.mandaramaranda.8 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Epic, Poetry, Drama & Narrative](https://indike.org/pramana/in.lit) › [Mixed prose-and-verse narratives](https://indike.org/pramana/in.lit.campu) › [Romantic, fictional and courtly campūs](https://indike.org/pramana/in.lit.campu.katha) › [Mandaramaranda](https://indike.org/pramana/in.lit.campu.katha.mandaramaranda) › 8

# Mandaramaranda 8

Mandāramaranda 8

- **Language:** Sanskrit

### [8.1](https://indike.org/pramana/in.lit.campu.katha.mandaramaranda.8.1)

evamasau kalagītastayā saha sakaladharaṇīmaṇḍalamālokya taṃ gopikākāmukaṃ praṇamya tadāgativṛttāntaṃ kāntāyai nivedya tenānugṛhītaḥ svanagaramupagamya līlāgṛhamadhyesta sma  
jalajanijanijāyāpremapākena gopījanamanasijakelīlampaṭe lampaṭena  
guhapuranilayena proddhṛtaḥ sārabinduḥ surakusumamarande cārucampū prabandhe  
śliṣṭabinduḥ  
athādhunā śliṣṭabindau śleṣabhedānpradarśaye  
anekārthasphūrtiyogaḥ śleṣaḥ sa dvividho mataḥ  
sabhaṅgābhaṅgabhedena tau dvau ca trividhau punaḥ  
nāmago dhātugāvetaddvayagāviti bhedataḥ  
śabdabhedādarthavodhe sabhaṅgaśleṣa iṣyate  
śabdābhede'pyanekārthabodhe cābhaṅga iṣyate  
nāmagatasabhaṅgaśleṣo yathā—  
tataḥ kila kalagītapreyasī kalājyāyasī gītaśreyasīnāmnī prasādasīmni  
priyākhyānaprastāvanāyāṃ narmasakhīridamavādīt—  
‘varatālasadṛkṣeṇa dyolokasuhṛdāvṛtam  
śiraḥphalasamūhena mayāloki mahītalam’

### [8.1-2](https://indike.org/pramana/in.lit.campu.katha.mandaramaranda.8.1-2)

yatra ca kṛtaviṭapānamanā udyānataravo na sundarījanaḥ | vipadākrāntaḥ  
kulāyo na dhanikalokaḥ | vartate navandhanaṃ viduṣāṃ na corāṇām | yatra  
ca vainateya iva nāgamādhikṣepakārī sumanaḥsamūhaḥ | kiṃ cārāma iva vilasadrucayo vimatsarāḥ | vākpracāra ivāparuṣo viprāḥ  
dhātugatasabhaṅgaśleṣo yathākvacana kauciddampatī 'madīyeṣṭaprāptiścenmurāre, tava pādāravindaṃ sadā pūjayeva' ityavadatām | sādhuvṛndamapi vadati sma | kvacidāpannaputro janaḥ  
'śatena seveya vipannivṛttiśceddharim' ityuktvā 'ahaṃ tvamapi putra, tameva  
mādhavaṃ śaraṇam' iti bodhayati sma  
nāmadhātūmayagatasabhaṅgaśleṣo yathāyatra ca suvarṇayati kāmilokaḥ kāminījanam, chandaḥśāstramapi | stananati bhaṭānāṃ śvelitam, vṛddhavārāṅganāvṛndaṃ ca | vihitadaśanati kundakadambam, munikadambaṃ ca | api vāsavanti dhanavanto dhānyāni ca  
nāmagatābhaṅgaśleṣo yathākiṃ ca nakṣatrapadavya iva ramaṇīyahastaśravaṇāḥ, satkavikāvyaracanā iva  
sālaṃkārāḥ kāminyaḥ, parvata iva madanādhiṣṭhite, samudra iva saṃjātalāvaṇye,  
yauvane vasantaṃ kāntamupāsate  
dhātugatābhaṅgaśleṣo yathāyatra ca dīvyati kāntābhiryuvajano maṇimayabhittibhiḥ prāsādo vāramṛgākṣījano'pyakṣairmunijano'pi vedavacobhirharim | api ca jñapayati śatruvargaṃ mitravargaṃ ca rājakam  
nāmadhātūmayagatābhaṅgaśleṣo yathāvāñchitārthānbhaktajanebhyo yasminyajati sati punaḥ punastameva mādhavaṃ  
bhaktajano'pi | kiṃ bahunā | hāsā api śāradākāśataṭānīva bhavanti  
evaṃ sundarataravacovilāsasamasyā gītaśreyasyāḥ samyagākarṇya sānandaṃ narmasakhījanāḥ sarve tāṃ saṃmānayāṃcakruḥ  
itthaṃ mayā śleṣabhedā diṅmātramiha kīrtitāḥ  
granthagauravaśaṅkāta unneyā vibudhairatha  
jalajanijanijāyāpremapākena gopījanamanasijakelīlampaṭe lampaṭena  
guhapuranilayena prodbhūtaḥ śliṣṭavinduḥ surakusumamarande cārucampūprabandhe  
citrabinduḥ  
atrādhunā citrabindau kramādyamakacitrayoḥ  
vakṣyate lakṣaṇaṃ bhūyaḥ sodāharaṇagumphanam  
svaravyañjanasaṃbaddhavarṇādyāvartane sati  
yamakaṃ tacca pādādyādisthityā bahudhā matam  
pādau yathā—  
kamalāpatipadayugalaṃ kamalābhedopapādakaṃ rucibhiḥ  
kamalākarakelau sā kamalākṣī rādhikā jagṛhe

### [8.2](https://indike.org/pramana/in.lit.campu.katha.mandaramaranda.8.2)

madhye yathā—  
vidhumukhī davadhūdadhiviplutāvadadamandavadhūjanakāṅkṣitam  
ssarabha yādava dhūtaguṇetara ssaraśarādava dhūtahṛdaṃ janam

### [8.3](https://indike.org/pramana/in.lit.campu.katha.mandaramaranda.8.3)

ante yathā—  
mādhavamasaddāmadhuraṃdhara mavanitalasthadaityadāmadhuram  
bhaja hṛdi mudā madhurañjitabhaṇitaṃ harantamambudāmadhuram

### [8.4](https://indike.org/pramana/in.lit.campu.katha.mandaramaranda.8.4)

antādyoryathā—  
na hariṃ kamalākalitaṃ kamalākalitaṃ vanaṃ ca paśyantyāḥ  
nayanaṃ kamalākalitaṃ kamalākalitaṃ babhūva ca saro'pi

### [8.5](https://indike.org/pramana/in.lit.campu.katha.mandaramaranda.8.5)

evamādīrītyā dvitryekapādyamakeṣu bhedā ūhyāḥ  
pādadvaye yathā—  
śaravṛnde prapatāmi ca śaravṛnde patati tāpamasya na sahe'ham  
śambararipuvidvāyāḥ śaṃbarasamāśrayaṇamiha tava yuktam

### [8.6](https://indike.org/pramana/in.lit.campu.katha.mandaramaranda.8.6)

idamādau | ante yathā—  
saṃrakṣito'smi virahānalato bhavatyā  
sadratnahāravilasatkucakumbhavatyā  
tvāmeva mitramahamamburuhākṣi manye  
kiṃ tairbharanti suhṛdaḥ khalu kukṣimanye

### [8.7](https://indike.org/pramana/in.lit.campu.katha.mandaramaranda.8.7)

pādatraye yathā—  
nasyaṃ nayanavināśaṃ tanute bhuktyātmanāpi na vinā śam  
kiṃsvajñānavināśaṃ tasmādetadbudho'pi gṛhṇāti

### [8.8](https://indike.org/pramana/in.lit.campu.katha.mandaramaranda.8.8)

ekapāde yathā—  
prathamasaṃgamagehaniviṣṭayā sudṛḍhanīvinibaddhakarāmbujam  
suśayitaṃ dhuri bharturavāṅmukhaṃ madanakādanakātarayā rayāt

### [8.9](https://indike.org/pramana/in.lit.campu.katha.mandaramaranda.8.9)

sāmastyena yathā—  
vidalitakīcakavapuṣaṃ kīcakavapuṣaḥ sutaṃ ca vallabhaveṣam  
vallavaveṣāpriyakaraveṣāpriyakaramadya kalayāmi

### [8.10](https://indike.org/pramana/in.lit.campu.katha.mandaramaranda.8.10)

trirāvartanaṃ yathā—  
kamalayāmalayā malayānalapracalayācalayācalayā tayā  
kalitakuñjagṛhe'mṛtavīrudhā samudapādi manojamahotsavaḥ

### [8.11](https://indike.org/pramana/in.lit.campu.katha.mandaramaranda.8.11)

evameva catuḥpañcāvartanādaya unneyā iti dik  
citraṃ syādyadi varṇānāṃ padmādyākārahetutā  
taccitraṃ bahudhātrāsya diṅmātraṃ darśayāmahe  
vinā vargeṣvādyavarṇadvitayaṃ śaṣasā nacaḥ  
halādīnāṃ kṛdantānāṃ padānāṃ pṛṣṭhato yadi  
ādantottaravāntānāṃ padānāṃ viniyojane  
tatra citraṃ bhavedasya svaujasantapadānvayāt  
dhātorloṭo madhyamasya parasmaipadinaḥ sakṛt  
uktasyaiva padocchedātsvaujasanteṣu cānvayāt  
yathā—  
viśadamahitakīrtiśrībhāvānimagnaṃ  
kalitagahanapāpe dīrghasaṃsārakūpe  
kurutamuditamenaṃ mārute candrasūryau  
vidhihariśitakaṇṭhāstvaṃ yuvā yūyamadya

### [8.12](https://indike.org/pramana/in.lit.campu.katha.mandaramaranda.8.12)

pṛṣṭhato nyupasargādeḥ rājyādyantasuyojane  
citraṃ bhavedbhinnaliṅgasvāvādyantasamanvayāt  
yathā—  
dhvastāghālīnivaddhoruguṇālīnihate bhave  
gātāṃ harestanuḥ pādau caritrāṇi sadā hṛdi

### [8.13](https://indike.org/pramana/in.lit.campu.katha.mandaramaranda.8.13)

yathā vā—  
yaśorājī nitāntorusaṃpatpālīniyogataḥ  
apatyāni hareḥ pādau lakṣmīśca kurutāṃ mama

### [8.14](https://indike.org/pramana/in.lit.campu.katha.mandaramaranda.8.14)

inīdantapadairyoge rephādipadapṛṣṭhataḥ  
bhaveccitraṃ bhinnaliṅgasvauśasantasamanvayāt  
yathā—  
sudānaśālinī rājatsujanapreyasī ramā  
keśavasya ca pādābje saṃpadastanutāṃ mayi

### [8.15](https://indike.org/pramana/in.lit.campu.katha.mandaramaranda.8.15)

ādantottarato'jvādeḥ saṃdh‍yā śabdasya gumphane  
bhaveccitraṃ liṅgabhedādekadvivacanānvayāt  
vibhāsitāvibhaughena candralekhā vibhāsitā  
kurupāṇḍavayoḥ senāsaṃniveśāmivāsakṛt

### [8.16](https://indike.org/pramana/in.lit.campu.katha.mandaramaranda.8.16)

kaśyapārkāviva mudā seviṇāvaruṇena yā  
tāṃ pratīcīṃ cucumbāsau gobhiḥ saṃmānya candramāḥ

### [8.17](https://indike.org/pramana/in.lit.campu.katha.mandaramaranda.8.17)

rāmāvalivilāsena hariṇā ramate ramā  
karaṭāviva gopyo vā punaḥ padmacchadāviva

### [8.18](https://indike.org/pramana/in.lit.campu.katha.mandaramaranda.8.18)

ajantānāṃ halantānāṃ yathāyogaṃ niyojane  
vibhaktibhedāccitraṃ syātsvāvamṛṭādipadānvayāt  
prakīrṇakacamarīcayaḥ surataśrāntāṅganā ivābhāti  
api bahukarkārucayo ghoṭakaśālā ivācalādhipatiḥ

### [8.19](https://indike.org/pramana/in.lit.campu.katha.mandaramaranda.8.19)

lohakāraniṣadyāśca rājante puri sarvataḥ  
anekakṛṣṇasūcyaśca nandasūnuriva vraje

### [8.20](https://indike.org/pramana/in.lit.campu.katha.mandaramaranda.8.20)

tamovidhvaṃsinī rājatkamalānandadāyinī  
harinetre tulayati bhānoḥ kiraṇasaṃtatiḥ

### [8.21](https://indike.org/pramana/in.lit.campu.katha.mandaramaranda.8.21)

sadyaḥ karavālānāṃ vṛndamanvakaronnṛpaḥ  
viśālakīrti grīṣmīyasaro'pi viduṣāṃ kulam

### [8.22](https://indike.org/pramana/in.lit.campu.katha.mandaramaranda.8.22)

utphullamallikājālamālikābaddhakeśavān  
kelīkupitagopastrījanānanukarotyayam

### [8.23](https://indike.org/pramana/in.lit.campu.katha.mandaramaranda.8.23)

pallavalāḷitasuvayo veśyāvṛndaṃ bhajanti cārrāmāḥ  
ullasitaśrīkavayastulayantyudyānamāḥ sabhādeśāḥ

### [8.24](https://indike.org/pramana/in.lit.campu.katha.mandaramaranda.8.24)

prathamātṛtīyayoryathāsatatālambitahariṇā bhaktajanenābhavadvanī sadṛśī  
vimalataravāribhṛtyā śaradi sarasyā ca vāhinī sadṛśī

### [8.25](https://indike.org/pramana/in.lit.campu.katha.mandaramaranda.8.25)

pracaladdundubhinārgalokadeśaiḥ samīkṛtaḥ  
vāhinīsaṃniveśo'yaṃ bhāti kṛṣṇamahībhujaḥ

### [8.26](https://indike.org/pramana/in.lit.campu.katha.mandaramaranda.8.26)

prathamācaturthyoryathāatimañjulaśayanābhirgopavadhūbhiḥ samīkṛtaḥ kṛṣṇaḥ  
nijasārūpyaṃ pradadau bhaktajanebhyaḥ prasannarāmebhyaḥ

### [8.27](https://indike.org/pramana/in.lit.campu.katha.mandaramaranda.8.27)

prathamāpañcamyoryathā—  
lasadvipādaḥ pañcāsyādaviśeṣavidhāyakaḥ  
namadvijāya pāhīti namaścakre sa bhātvate

## Linked texts (2)

- [Mandāramarandacampū](https://indike.org/pramana/in.art.alamkara.sahitya.samgraha.daksinatya.mandaramarandacampu.2.p1) — Kṛṣṇanātha 1600, Sanskrit
- [Mandāramaganda](https://indike.org/pramana/in.art.alamkara.sahitya.samgraha.other.mandaramaganda.6.1) — Kṛṣṇamiśra, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.lit.campu.katha.mandaramaranda.8](https://indike.org/pramana/in.lit.campu.katha.mandaramaranda.8) · Pramāṇa
