Nalacampu 3.64
Damayantikathāṭīkā 3.64
- Language
- Sanskrit
3.64
tamaso yatra vināśaḥ pathikocchvāsaḥ padārthāirbhāsaḥ | udayaṃ pratipadyāsau bhuvanamude jayati caṇḍaruciḥ || iti viṣamapadaprakāśametaṃ damayantyāstanute sma . caṇḍapālaḥ | śiśumatilatikāvikāsacaitraṃ caturamatisphuṭabhitticārucitram || iti caṇḍapālaviracite damayantīkathāvivaraṇe prathama ucchvāsaḥ samāptaḥ ||
atheti || anantaramitīti sati sa rājā nikaṭakānane vicaratkiṃnaramithunena gīyamānaṃ rāgaviśeṣeṇoccāryamāṇamidamiti vakṣyamāṇamanaślīlamagrāmyaṃ ślokatritayamākarṇitavān | kiṃvaśiṣṭaḥ | kalahaṃsā eva hāsastena ramyāyāṃ taruṇyāmabhinavapravṛttāyām | atha ca śaradeva taruṇī yuvatiḥ | tasyāmāgatāyāṃ rāgātsvayaṃ prāptāyām | utsuka utka ityuktyantaram | tadā madena kṣībatayā taruṇimodrekeṇa vā kalakalo yasyāḥ | tayā śubhratvādūṃsopamau hāsahārau sto'syāmiti karmadhārayānmatvarthīyaḥ | na karmadhārayāditi tu prāyikam | kiṃ vidadhānaḥ kurvāṇaḥ | kām | ratiṃ cittāsaktim | kāsu | varṣāsu | kiṃbhūtāsu | gataprāyāsu svalpaśeṣāsu | tathā kusumānyeva karṇapūrā uttaṃśāstraiḥ śūnyāni kānanāni vanāni yāsu | tayā madena mukharāṇāṃ mayūrāṇāṃ yā rasanāvalī jihvāśreṇistasyāḥ kalakvaṇitam | tadviśrāmyaddiramadyāsu | varṣodaye hi kekāyante na prānte | madābhāvāt | tathā stokavidyudyotāsu | vyapetahaṃsapakṣipatiṣu aśrathastanāsu | kṣīṇaśukrāsvavyagrahāsu | kāsviva | vṛddhāstriva | tadā | ratiḥ saṃbhogaḥ | gataṃ prakṛṣṭamayamiṣṭaphalaṃ daivaṃ yāsām | tathā kusumaiḥ puṣpadāmabhiḥ karṇapūraiśca śūnyaṃ kaṃ śira ānanaṃ ca yāsām | tathā rasanāyāḥ kāñcyāḥ kvaśitasya mukharamayūro lulitasya madhurāṅgavinyāsasya lāvaṇyasya ca locanalehyakamanīyaguṇasya viralataḍidupayānam | tathā vyapetahaṃsaśuradantarājiṣu patatkucāsu | tathā kṣīṇaṃ garbhasaṃbhavābhāvādvinaṣṭaṃ śukraṃ puṃvīryaṃ yāsu | na punarnivṛttavāryāsviti vyākhyeyam | puṃsāṃ vīryaṃ strīṇāṃ raja iti prasiddheḥ | ataeva na vidyataṃ balaṃ vīryaṃ yāsāmityabalāḥ | rasanāśabdaḥ kāñcīpatte na paraṃ tālavyaḥ | dantyo'pyasti | tathā ca viśvaprakāśaḥ- 'rasanā kāñcijihvayoḥ' iti | dviradamadagandhasya sambandho dviradamadagandho'yamiti pratyabhijñā tayānudhāvite | sandhānapāṭhe tu sandhānaṃ sandhimaitrī sādṛśyamiti yāvat | śaradi saptacchadāḥ puṣyanti | te ca-madagandhayastato gajabhrāntyā saroṣaṃ visphūrjati siṃhavṛnde | mṛṇālikākāṇḍasya khaṇḍanāya yo'sau virāmo'rthācchādasyaiva | tena ramyaṃ yathā bhavati sthitvā sthitvā mṛṇālaṃ carvanti tatkaṣāyasaṃśuddhakaṇṭhāśca nādaṃ kurvantītyarthaḥ | haṃsamaṇḍalāni śaratpraveśamaṅgalamṛdaṅgāḥ | bandhūkakusumasyātilauhityādvirahijanarudhiratvam | śukāvalistoraṇam | kalamasya śvetaśāleḥ gandhaśāleśca rattikā-gītayaḥ kaṃdarparājajayaghoṣaṇaśaḥ | vikasaccālotpalāni śarallakṣmīkaṭākṣāḥ | bhṛṅgagaṇaśca yāntyā varṣāvadhvāḥ prayāṇapaṇavaḥ | ghano megho ghanaṃ ca sāndram | śayanasthānam | nidrādroho vinidrasāndrasarojarājitasarastvaṃ ca śaratprabhātayoḥ samānam |
Linked texts (2)
- Nalacampū — Trivikramabhaṭṭa, Sanskrit
- Nalacampū Damayantikathā — Trivikramabhaṭṭa, Sanskrit