Nalacampu 1

Nalacampū 1

Language: Sanskrit

1.1

jayati girisutāyāḥ kāmasaṁtāpavāhinyurasi rasaniṣē kaścāndanaścandra mauliḥ
tadanu ca vijayantē kīrtibhājāṁ kavīnāmasadamr̥tabindusyandinō vāgvilāsāḥ

1.2

jayati madhusahāyaḥ sarvasaṁsāravallījananajaraṭhakandaḥ kō ’pi kandarpadēvaḥ
tadanu punar apāṅgōtsaṅgasaṁcāritānāṁ jayati taruṇayōṣillōcanānāṁ vilāsaḥ

1.3

agādhāntaḥ parispandaṁ vibudhānandamandiram
vandē rasāntaraprauḍhaṁ srōtaḥ sārasvataṁ vahat

1.4

prasannāḥ kāntihāriṇyō nānāślēṣavicakṣaṇāḥ
bhavanti kasyacit puṇyair mukhē vācō gr̥hē striyaḥ

1.5

kiṁ kavēs tēna kāvyēna kiṁ kāṇḍēna dhanuṣmataḥ
parasya hr̥dayē lagnaṁ na ghūrṇayati yacchiraḥ

1.6

apragalbhāḥ padanyāsē jananīrāgahētavaḥ
santyēkē bahulālāpāḥ kavayō vālakā iva

1.7

akṣamālāpavr̥ttijñā kuśāsanaparigrahā
brāhmīva daurjanī saṁsadvandanīyā samēkhalā

1.8

rōhaṇaṁ sūktaratnānāṁ vr̥ndaṁ vandē vipaścitām
yanmadhyapatitō nīcaḥ kācō ’py uccair maṇīyatē

1.9

atrijātasya yā mūrtiḥ śaśinaḥ sajanasya ca
kva sā vai rātrijātasya tamasō durjanasya ca

1.10

niścitaṁ sasuraḥ kō ’pi na kulīnaḥ samē ’matiḥ
sarvathāsurasaṁvaddhaṁ kāvyaṁ yō nābhinandati

1.11

sadūṣaṇāpi nirdōpā sakharāpi sukōmalā
namastasmai kr̥tā yēna ramyā rāmāyaṇī kathā

1.12

vyāsaḥ kṣamābhr̥tāṁ śrēṣṭhō vandyaḥ sa himavāniva
sr̥ṣṭā gaurīdr̥śī yēna bhavē vistāribhāratā

1.13

karṇāntavibhramabhrāntakr̥ṣṇārjuna vilōcanā
karōti kasya nāhādaṁ kathā kāntēva bhāratī

1.14

śaśvadvāṇadvitīyēna namadākāradhāriṇā
dhanuṣēva guṇāḍhyēna niḥśēṣō rañjitō janaḥ

itthaṁ kāvyakathākathānakara sairēṣāṁ kavīnāmamī
vidvāṁsaḥ paripūrṇakarṇahr̥dayāḥ kumbhāḥ payōbhiryathā
vācō vācyavivēka viklavadhiyāmīdagvidhā mādr̥śāṁ
lapsyantē kva kilāvakāśam athavā sarvasahāḥ sūrayaḥ

1.16

vācaḥ kāṭhinya māyānti bhaṅgaślēṣaviśēṣataḥ
nōdvēgas tatra kartavyō yasmān naikō ēsaḥ kavēḥ

1.17

kāvyasyāmraphalasyēva kōmalasyētarasya ca
bandhacchāyāviśēṣēṇa rasō ’py anyādr̥śō bhavēt

1.18

asti samastamunimanujavr̥ndavr̥ndārakavandanīyapādāravindasva bhagavatō vidhēr viśvavyāpivyāpārapāravaśyāvatīrṇasya saṁsāracakrē r̥tukriyākāṇḍaśauṇḍasya śāṇḍilyanāmnō maharṣēvaṁśaḥ.

1.19

śrūyantē ca yatra śravaṇōcitāścandanapallacā iva kēcidanūcānāḥ śucayaḥ satyavācō virañcivarcasō ’rcanīyācārā brahmavidō brāhmaṇāḥ.puṇyajanāśca na ca yē laṅkāpuruṣāḥ, sasūtrāś ca na ca yē lampaṭāḥ, prasiddhāś ca na ca yē lampākāḥ, kāmavarṣāś ca na ca yē laṅghanāḥ sanmārgasya, navavayasō ’pi na ca yē lambālakāḥ,mahābhāratikāś ca na ca yē raṅgōpajīvinaḥ, sēvitāpsarasō ’pi na ca yē rambhayānvitā.

1.20

kiṁ bahunā—

1.21

jānanti hi guṇāncaktuṁ tadvidhā ēva tādr̥śām
vētti viśvaṁbharā bhāraṁ girīṇāṁ garimāśrayam

1.22

tēṣāṁ vaṁśē viśadayaśasāṁ śrīdharasyātmajō ’bhūd
ēvādityaḥ svamativikasa dvēdavidyā vivēkaḥ
utkallōlāṁ diśi diśi janāḥ kīrtipīyūṣasindhuṁ
yasyādyāpi śravaṇapuṭakaiḥ kr̥ṇitākṣāḥ pivanti

1.23

taistairātmaguṇairyēna trilōkyāstilakāyitam
tasmādasmi sutō jātō jāḍyapātraṁ trivikramaḥ

1.24

sō ’haṁ haṁsāyituṁ mōhācakaḥ paṅguryathēcchati
mandadhīstadvadicchāmi kavivr̥ndārakāyitum

1.25

bhaṅgaślēṣakathāvandhaṁ duṣkaraṁ kurvatā mayā
durgastarītumārabdhō bāhubhyāmambhasāṁ patiḥ

1.26

utphullagallairālāpāḥ kriyantē durmukhaiḥ sukham
jānāti hi punaḥ samyak kavir ēva kavēḥ śramam

1.27

saṁgatā surasārthēna ramyā mērucirāśrayā
nandanōdyānamālēva svasthairālōkyatāṁ kathā

1.28

udāttanāyakōpētā guṇavadvr̥ttamuktakā
campūś ca hārayaṭiś ca kēna na kriyatē hr̥di

1.29

asti samastaviśvaṁbharābhōgabhāsvallalāmalīlāyamānaḥ, samānaḥ sēvyatathā nākalōkasya, grāmyakavikathāvandha iva nōrasa sya manōharaḥ, bhīma iva bhāratālaṁkārabhūtaḥ, kāntākucamaṇḍalasparśa ivāgraṇīḥ sarvaviṣayā gām, anadhīta vyākaraṇa ivāgaṣṭaprakr̥tinipātōpasargalōpavarṇavikāraḥ, paśupatijaṭāvandha iva vikasita kanakakamalakuvalayōcchalitarajaḥ pukhapiñjaritahaṁsāvataṁsayā pracuracalaccakōracakravākakāraṇḍava maṇḍalīmaṇḍitatīrayā bhagīsthabhūpāla kīrtipatākayā svargagamanasōpānavīthīyamāna riṅgattaraṅgayā gaṅgayā puṇyasalilaiḥ plāvitaścandrabhāgālaṁkr̥taikadēśaśca, sāraḥ sakalasaṁsāracakrasya, śaharāyaḥ purāvakāriṇāma, ārāmō rāmaṇāyakakadalīvanasya, dhāma dharmasya, spadaṁ saṁpadām, āśrayaḥ śrēyasām, ākaraḥ sādhuvyavahāraratnānām, ācāryabhavanamāryamaryādōpadēśānāmāryāvartō nāma dēśaḥ.

1.30

yasminn anavaratadharmakarmōpadēśaśāntasamastavyādhivyatikarāḥ puruṣāyuṣajīvinyaḥ sakalasaṁsārasukhabhājaḥ prajāḥ.tathā hi—kuṣṭhayōgō gāndhikāpaṇēṣu, sphōṭapravādō caiyākaraṇēṣu, saṁnipātastālēṣu grahasaṁkrāntirjōtiḥśāstrēṣu, bhūtavikāravādaḥ sāṁkhyēṣu, kṣayastithiṣu, gulmabr̥ddhirvanabhūmiṣu, galagrahō matsyēṣu, gaṇḍakōtthānaṁ parvatavanabhūmiṣu, śuḷajhambandhañcaṇḍikāyatanēṣu, dr̥śyatē na prajālu.

1.31

yatra caturagōpaśōbhitāḥ saṅgrāmā iva grāmāḥ, tujhasakalabhavanāḥ sarvatranagā iva nagarapradēśāḥ, sadācaraṇamaṇḍanāni nūpurāṇīva purāṇi, sadānabhōgāḥ prabhañjanā iva janāḥ, priyālapanasārāṇi yauvanānīva vanāni, viṭapihitāścēṭikā iva vāṭikāḥ, nirvr̥tisthānāni sukalatrāṇīvēkṣukṣētrasattrāṇi, jalāvilakṣaṇāḥ paśupuruṣā ivāpramāṇāstaḍāgabhāgāḥ, kupitakapikulākulitā lar̤akēśvarakiṁkarā iva bhannakumbhakarṇaṁghanasvāpāḥ kūpāḥ, pīvarōdhasaḥ sarita iva gāvaḥ, saṁtīvratāpadōṣāḥ sūryadvayutaya iva kulastriyaḥ.

1.32

yatra ca manōhārisārasadvandvāstatpuruṣēṇa dvigunā cādhiṣṭhitāḥ kādambarīgadyavandhā iva dr̥śyamānabahuvrīhayaḥ kēdārāḥ.

1.33

kiṁ bahunā—

1.34

nāsti sā nagarī yatra na vāpī na payōdharā
dr̥śyatē na ca yatra strī navāpīnapayōdharā

1.35

api ca—

1.36

bhavanti phālgunē vr̥kṣaśākhā vipalavāḥ
jāyantē na tu lōkasya kadāpi ca vipallavāḥ

1.37

yatra saurājyarañjitamanasaḥ sakalasamr̥ddhivardhitamahōtsavaparamparārambhanirbharāḥ, satatamakulīnaṁ kulīnāḥ, prāptavimānamaprāpta vimānabhaṅgāḥ, katipayavasuvirājitamanēkavasavaḥ, samupahasanti svargavāsinaṁ janaṁ janāḥ.

1.38

kathaṁ cāsau svargā nna viśiṣyatē.

1.39

yatra gr̥hē gr̥hē gauryaḥ striyaḥ, mahēśvarō lōkaḥ, sakṣīkā harayaḥ, padē padēdhanadāḥ santi lōkapālāḥ.kēvalaṁ naṁ surādhipō rājā.na ca vināyakaḥ kaścit.

1.40

yatra calatāsaṁvandhaḥ kalikōpakramaś ca pādapēṣu dr̥śyatē na puruṣēṣu.

1.41

yatra camarakavārtā paramahimōpaghātaś ca tuhinācalasthalīṣu śrūyatē na prajāsu.

1.42

yaś ca nītimatpuruṣādhiṣṭhitō ’py anītiḥ, saṭō ’py avaṭasaṁkulaḥ, kārūpayutō ’py agatarūpaśōbhaḥ.

1.43

yatra ca guruvyatikramaṁ nakṣatrarāśayaḥ, mātrākalahaṁ lēkhaśālikāḥ, mitrōdayadvēṣamulukāḥ, apatyatyāgaṁ kōkilāḥ, bandhujōvavighātaṁ grīṣmadivasāḥ, kurvanti na janāḥ.

1.44

kiṁ bahunā—

1.45

dēśaḥ puṇyatamōddēśaḥ kasyālau na priyō bhavēt
yuktō ’nukrōśasaṁpannairyō janair iva yōjanaiḥ

1.46

tasya viṣayamadhyē niṣadhōṁ nāmāsti janapadaḥ prathitaḥ
tatra purī puruṣōttamanivāsayōgyāsti niṣadhēti

1.47

jananītimuditamanasā satataṁ susvāminā kr̥tānandā
sā nagarī nagatanayā gaurīva manōharā bhāti

1.48

yasyāmabhraṁlihēndranīlaśālaśikhara sahasranibhr̥tāṁśujālavālaśādvalāṅkurāgragrāsalālasāḥ skhalantaḥ khē khēdayanti madhyēdinaṁ sādinaṁ ravirathaturaṅgamāḥ.

1.49

yasyāṁ ca sphaṭikamāṇaśilānivaddhabhavanaprāṅgaṇagatāsu saṁcaradgr̥hiṇīcaraṇālaktakapadapaṅkiṣu patanti nirmalasalilābhyantaratarattaruṇāruṇa kamalakāṅkhyā mugdhamadhupapaṭalāni.

1.50

yasyāṁ ca vividhamaṇinirmitavāsabhavanabhavyabhittiṣu svacchāsu sva chāyāmavalōkayantyaḥ kr̥tāparastrīśaṅkāḥ katham api pratyānīyantē priyaiḥ priyatamāḥ. yasyāṁ ca divyadēvakulālaṁkr̥tāḥ svargāḥ iva mārgāḥ, satatamapāṁsuvasanāḥ sāgarā iva nāgarāḥ samantavāraṇāni vanānīva bhavanāti, sura sēnānvitāḥ svargabhūpā iva kūpāḥ, adhikaṁdharōddēśamudbhāsayantō hārā iva vihārāḥ.

1.51

yasyāṁ ca bahulakṣaṇā sudhāvantō dr̥śyantē ’ntaḥ pracurāḥ prasādā bahiś ca vārōndrāḥ.suśōbhitaraṅgāḥ samālōkyantē ’ntaḥ saṁgītaśālā vahiścakrōḍākamaladīrghikāḥ.bahudhānyaniruddhāḥ kathamapyabhigamyantē ’ntaḥ parayastriyā va hiś ca kṣētrabhūmayaḥ.nānāśukavibhūṣaṇāḥ śāṁbhantē ’ntaḥ labhā vahiś ca sahakāravanarājayaḥ.sasaugandhikaprasārā virājantē ’ntarvipaṇayō vahiścasalilāśayāḥ.

1.52

kiṁ bahunā

1.53

bhūmayō vahirantaś ca nānārāmāpaśōbhitāḥ
kurvanti sarvadā yatra vicitravayasāṁ mudam

1.54

yasyāṁ ca bhaktabhājō dēvatāyatanēṣu dēvatāḥ saṁvidhānā dr̥śyantē haṭṭēṣu vaṇigjanāḥ.akṣarasāvadhānāḥ kavigōṣṭhīṣu kavayō vilōkyantē dyūtasthānēṣu dyūtakārāḥ.kāntārāgapriyāḥ kariṇō rājadvāraṁṣu saṁcarrānta vēśyāṅgaṇēṣu bhujaṅgāḥ.

1.55

yasyāṁ ca caturudadhivēlāvirājitasakaladharācakracūḍāmaṇau maṇikarmanimitaramyaharmyatayā surapatipurīparābhava kārigyām.avyayabhāvō vyākaragōpasargēṣu na dhanināṁ dhanēṣu.dānavicchitir unmādyatkarikapōlamaṇḍalēṣu na tyāgigr̥hēṣu.bhōgabhaṅgō bhujaṅgēṣu na vilāsilōkēṣu.snēhakṣayō rajanivirāma viramatpradīpapātrēṣu na pratipannajanahr̥dayēṣu.kūṭaprayōgō gītatānaviśēṣēṣu na vyavahārēṣu.vr̥ttikalahō vaiyākaraṇacchātraṣu na svāmi bhr̥tyēṣu. sthānakabhēdaścitrakēṣu na satpuruṣēṣu.

1.56

kiṁ bahunā—

1.57

tridivapura samr̥ddhispardhayā bhānti yasyāṁ
surasadanaśikhāgrēṣvāgrahagranthinaddhāḥ
nabhasi pavanavēlla pallavairula sadbhiḥ
paramam iha vahantyō vaibhavaṁ vaijayantyaḥ

1.58

api ca—

1.59

cārvī sadā sadācārasajja majjanasēvitā
nagarī na garīyasyā saṁpadā sā vivarjitā

1.60

tasyāmāsīnnijabhujagugalavalavidalitasakalavairivr̥ndasundarīnētranīlōtpalagaladvahalavāṣpapūraplavamānapratāparājahaṁsaḥ, sakalajalanidhivēlāvananikhātakīrtistambhabhūṣitabhuvanacalayaḥ, viśvaṁbharābhōga iva bahudhāraṇakṣamaḥ, prāsāda iva navasudhāhārī, ravirivānēkadhāmāśrayaḥ.danujalōka iva sadānavaḥ strōjanasya, vasiṣṭha iva viśvāmistratrāsajananaḥ, janamējaya iva parīkṣitanayaḥ, paraśurāma iva paraśubhāsitaḥ, rāghava ivālaghukōdarā ḍabhaṅgarañjitajanakaḥ,sumērur iva jātarūpasaṁpattiḥ, tuhinā cala iva puṇyabhāgīrathīsahitaḥ, cintāmaṇiḥ praṇayinām, agraṇīḥ sāṁgrāmikāṇām, upādhyāyō ’dhyayanavidām, ādarśō darśanānām ācāraḥ śauryaśālinām upadēśakaḥ śastraśāstrasya, parivr̥ḍhō gaḍhaṁprahāriṇām, agragaṇyaḥ puṇyakāriṇām, apaścimō vipaścitām, apāścātyastyāgavatām, acaramaścāturyācāryāṇām, aparyantabhūbhārādhārastambhabhūtabhujakāṇḍakīlitaśālabhañjikāyamānavijayaśrīḥ, śrīvīrasaṁ nasūnuḥ, sa mastajagatprāsādaśiraḥśaṁkharībhūtakāntakīrtidhvajō, rājā, rājyalakṣmīkarēṇukācāpalasaṁyamanaśr̥ṅkhalaḥ, khalavr̥ndakandaladāvānalō nalō nāma.

1.61

yasyēndukundakumudakāntayaḥ sakalalōka karṇapriyātithayō guṇāḥ satatamēkabrahmāṇḍasaṁpuṭasaṁkīrṇa nivāsavyasanaviṣādinaḥ punaranēkabrahmāṇḍakōṭighaṭanāmabhyarthayamānā iva bhagavatō viśvasr̥jaḥ kamalasaṁbhavasya karṇalagnāḥ svargalōkamadhivasanti sma.

1.62

yasmiṁś ca rājani janitajanānandē nandayati mēdinīm, gītēṣu jātisaṁkarāḥ, tālēṣu nānālayabhaṅgāḥ, nr̥tyēṣu viṣamakaraṇaprayōgāḥ, vādyēṣu daṇḍakaraprahārāḥ puṇyakarmārambhēṣu pravandhāḥ, sāridyūtēṣu pāśaprayōgāḥ, puṣpitakētakīṣu hastacchēdāḥ, nyagrōdhēṣu pādakalpanāḥ, kañcukamaṇḍanēṣu nētravikartanāni, āsan, na prajāsu.

1.63

yaś ca kō ’py anyādr̥śa ēva lōkapālaḥ.tathā hi—apūrvō vivudhapatiḥ, adaṇḍa karō dharmarājaḥ, ajaghanyaḥ pracētāḥ anuttarō dhanadaḥ.

1.64

yēna pracaṇḍadōrdaṇḍamaṇḍalī viśrāntavijayaśriyā śravaṇōtpaladalāyamānasāninīmānaluṇṭākalōcanēna pr̥thvī priyā ca kāmarūpadhāriṇī sā tēna bhuktā.

1.65

yasyāḥ sakalajanamanōhāriviśēṣakam, pr̥thulalāṭamaṇḍalam, abhilaṣagīyakāntayaḥ kuntalāḥ, ślāghanīyō nāsikyabhāgaḥ, bahulavalōkaḥ sarōmālikālaṁkāraś ca madhyadēśaḥ, prakaṭitakāmakōṭivilāsaḥ kāñcōpradēśaḥ.

1.66

kiṁ bahunā

1.67

yasyāḥ kr̥ṣṇāgurucandanāmōdavahulakucābhōga bhūṣaṇā nr̥tyatīvāṅgara ramagīyatayā nirupamā navā yauvanaśrīḥ.

1.68

kiṁ cānyat—

1.69

anya ēva navāvatāraḥ sa kō ’pi puruṣōttamō yō na mīnarūpadūṣitaḥ,nāṅgīkr̥ta viśvaviśvaṁbharābhārō ’pi kūrmīkr̥tātmā, na varāhavapuṣā klēśēna pr̥thvīṁ vabhāra, na ca narasiṁhaḥ samutsannahiraṇyakaśipuḥ, na balirājabandhanavidhau vāmanō dainyam akarōt, nāpi rāmrō laḍūkēśvara śriyamapāharatū, nāpi buddhaḥ kalkikulāvatārī.

1.70

kiṁ bahunā—

1.71

dhanyāstē divasāḥ sa yēṣu samabhūd bhūpālacūḍāmaṇi
rlōkālōkagirīndramudritamahī viśrāntakī tirnalaḥ
lōkāstē ’pi ciraṁtanāḥ sukr̥tinastadvatkrapakē ruhē
yairvisphāritanētrapattrapuṭakairlāvaṇyamāsvāditam

1.72

api ca—

1.73

yē kundadyutayaḥ samastabhuvanaiḥ karṇāvataṁsīkr̥tā
yaiḥ sarvatra śalākayēva likhitairdigbhittayaścitritāḥ
yairvaktu hr̥di kalpitair api vayaṁ harṣēṇa rōmāñcitā-
spēṣāṁ pārthivapuṁgavaḥ sa mahatāmēkō guṇānāṁ nidhiḥ

1.74

yasya ca yudhiṣṭhirasyēva na kacidapārthō vacanakramaḥ marumaṇḍalamivāpāpaṁmānasam, mahānasam iva sūpakāra sāraṁ karma, kārmukam iva satkōṭiguṇaṁ dānam, dānavakulam iva dr̥ṣṭavr̥ṣaparvōtsavaṁ rājyam, rājīvam iva bhramarahitaṁ sarvadā hr̥dayam.

1.75

yaś ca paramahēlābhiratō ’py apāradārikaḥ.śāntanutanayō ’pi na kurūpayuktaḥ.

1.76

kiṁ bahunā—

1.77

sadāhaṁsākulaṁ vibhranmānasaṁ pracalajalam
bhūbhr̥nnāthō ’pi nō yāti yasya sāmyaṁ himācalaḥ

1.78

api ca—

1.79

nakṣattra bhūḥ kṣattrakulaprasutēryuktō nabhōgaiḥ khalu bhōgabhājaḥ
sujātarūpō ’pi na yāti yasya samānatāṁ kāṁcana kāñcanādriḥ

1.80

tasya ca mahāmahīpatērasti sma praśastistambhaḥ sakalaśrutiśāstraśāsanākṣaramālikānām, nyagrōdhapādapaḥ puṇyakarmaprarōhāṇām, ākaraḥ sādhuvyavahāraratnānām, induḥ pārthivanītijyōtsnāyāḥ, kandaḥ sakalakalāṅkurakalāpasya, sāgaraḥ samastapuruṣaguṇa maṇīnām, cālānastambhaścapalarājyaladamīkarēṇukāyāḥ, sakalabhuvanavyāpārapārāvāranaukarṇadhāraḥ, sudhāmbhōnidhiḍiēḍīrapiṇḍapāṇḍurayaśaḥ kuśēśayakhaṇḍamaṇḍitasakala saṁsārasarāḥ, sarāgīkr̥tasamastapārthivānujīvī, jīvitasamaḥ, prāṇasamaḥ, hr̥dayasamaḥ, śarīramātra bhinnō dvitīya ivātmā, kulakramāgataḥ, saṁkrāntidarpaṇaḥ sukhaduḥkhayōḥ, svabhāvānuraktaḥ, śuciḥ, satyapūtavākū, kr̥tajñaḥ, brāhmaṇaḥ sālaṅkāyanasya sūnuḥ śrutaśīlōnāma mahāmantrī.

1.81

mittraṁ ca mantrī ca suhr̥tpriyaś ca vidyāvayaḥśīlaguṇaiḥ samānaḥ
vabhūva bhūpasya sa tasya viprō viśvaṁbharābhārasahaḥ sahāyaḥ

1.82

api ca—

1.83

brahmaṇyō ’pi brahavittāpahārī strīyuktō ’pi prāyaśō viprayuktaḥ
sadvēṣō ’pi dvēṣanirmuktacētāḥ kō vā tāddvagdr̥śyatē śrūyatē vā

1.84

atha sa pārthivas tasminn amātyē parijanaparivr̥ḍhē prauḍhapramaṇi niguḍhamantrē mantriṇi tr̥ṇīkr̥tastraiṇaviṣayarasē saurājyarāgajananē jananīyamānē janasya, sarvōpadhā śuddhabuddhau nidhāya rājyaprājyacintābhāramabhinavayauvanārambharamaṇīyē ramyaramaṇījananayanahr̥dayapriyē priyaṅgabhāsi jita madanamahasyapahasitasurāsurasaubhāgyayaśasi vismāpitasamastajana manasi lasallāvaṇya puñja parāji ta sakalasamudrāmbhasi kāntikaṭākṣitacandramasi vayasi vartamānō mā nitamāmā ninījanayauvana sarvasvaḥ svayamanavarataṁ sakalasaṁsārasukhasaṁdōham anvabhūt

1.85

tathā hi—

1.86

kadācidanutpannaviṣamaraṇō garuḍa ivāhitāpakārī harivāhanavilāsamakarōt.

1.87

kadāciñcandramaulir iva madanavāṇāsanātimuktaśarasaṁchāditāyāṁ parvatabhu-vi vijahāra.

1.88

kadācidacyuta iva śiśirakamalākarāvagāhanōtpannapulakakōra kitatanuranantabhōgabhāvasukhamanvitiṣṭhat.

1.89

kadācannilinayōnir iva rājasabhāvasthitaḥ prajāvyāpāramacintayat.

1.90

kadācinmayūra iva kāntōnnamatpayōdharamaṇḍalivilāsēna harṣamabhajat.

1.91

kadācinnakṣatrarāśirivāśvinyā sēnayā samanvitō mr̥gānusārī bahuśaṣvapavanamārga babhrāma.

1.92

kadācidāñjanēya ivākṣavinōdamanvatiṣṭhat.

1.93

kadāciddvānarēśvara iva sugrīvō vaidēhīti bruvāṇasthālaghukākusthasyārthi naḥ prārthanā kriyatāṁ saphalēti vānarapuṁgavānādidēśa.

1.94

kadācinmakarakētana iva sumanasō mārgaṇānvidhāya svaguṇaṁ karṇapūrīcakāra.

1.95

kadācid ambhōnidhirivōccaiḥ stananābhiramyāḥ kr̥tānimēṣanayanavibhramāḥ,sakaṁdarpāḥ, siṣēvē vēlāvilāsinīḥ.

1.96

kadāciddaśaratha ivāyōdhyāyāṁ puri sthitaḥ sumitrōpētō ramamāṇarāmabharataprēkṣaṇēna kṣaṇamāhādam anvabhūt.

1.97

ēvam asya sakalajīvalōkasukhasaṁtānamanubhavatō yānti dināni.

1.98

atha kadācidunnamatpayōdharāntarapataddhārāvalīvirājitāḥ, kamaladala kāntanayanāḥ, suracāpacakravakrabhuvaḥ, vidyunmaṇimēkhalālaṁkāradhāriṇyaḥ, śikhānāmuktakalahaṁsakāḥ, prauḍhakarēṇusaṁcārahā|raṇyaḥ, kamrakaṁdharāḥ, tiraskr̥taśaśāṅkakāntikalāpāṁcamukhamaṇḍalāḥ sakala jagajjēgīyamānaguṇam imam anupamarūpalāvaṇyarāśirājitaṁ rājānamavalōkayitumivāvataranti sma varṣāḥ.

1.99

yatra ca—

1.100

ākarārya smarathauvarājyapaṭahaṁ jīmūtanūladhvaniṁ
nr̥tyatkē kikuṭumbakasya dadhataṁ mandrāṁ mr̥daṅgakriyām
unmīlanna va nīla kandaladalavyājēna rōmāñcitā
harṣēṇēva samucchritā vasumatī dadhē śilīndhradhvajān

1.101

api ca—

1.102

parṇaiḥ karṇapuṭāyitairnavarasaprāgbhāravisphāritaiḥ
śr̥ṇvantō madhuraṁ dyumaṇḍalamilanmēghāvalīgarjitam
śākhāgragra thamānasaurabhabharabhrāntālipālidhvajā-
stōṣēṇēva vahanti puṣpapulaka dhārākadasvadrumaḥ

1.103

atha kramēṇa—

1.104

nīraṁ nīraja nirmuktaṁ nīrajaskaṁ bhuvastalam
jātaṁ jātilatāpuṣpagandhāntramadhupaṁ vanam

1.105

api ca—

1.106

dhutakadamba kadamba kaniṣpatannavaparāgaparāgamamantharāḥ
hr̥tatuṣāratuṣā ratirāgiṇāṁ priyatamā marutō marutō vavruḥ

1.107

tataś ca tiraskr̥tataraṇitviṣi, vigala dvārivipruṣi, śāntacāta katr̥ṣi,nirvāṇavāraṇavapuṣi, māninōmānagrahagranthimuṣi, janitajavāsakaśuṣi, vidhavavadhūvidviṣi, vardhitamaṇḍūkahr̥ṣi, mudritacandramasi, vidrāṇapaṅkajasarasi, svādhīnapriyaprēyasi, prōṣitakalahaṁsavayasi, naṣṭanakṣatramaṇḍalamahasi, mēcakitanabhasi, niṣpatannīparajasi, sphuṭaphuṭajarajaḥpusa piñjaritāṣṭadigbhāsi, bhā(1 ) surasuracāpacakrabhr̥ti, mayūramadakr̥ti, mahiṣaśōṣahr̥ti, vistaratsariti, vidyōtamānavidyuti, vahanmanda mēghaṁkaramaruti, hr̥pyatkr̥ṣāṇayōṣiti, puṣpyatkēta kīgandhapānamattamadhukr̥ti, prō dubhūtabhūruhi, daridranidrā duhi, sagarvagōduhi, kadamcastamvālambimadhulihi, mudi tamadanāṭṭahāsāyamānaghananādamuci, pacyamānajambūphalaśyāmalitavanāntararuci, racitapānthasārthaśuci, śrūyamāṇamadamadhuramayūravāci, vini drakōśātakīśālini, yūthi kājālini, navamālikāmālini, kandalabhāji, pacya mānajambūtaruvanarājibhrāji, bhikṣākṣaṇakṣapita parivāji, śāntasāraṅgaruji, nīḍa nirmāṇākulabālabhuji, sāndrēndragōpayuji, ścyōtatta māladhārāgr̥hasadgaśi, śyāmāyamānadaśadiśi, divāpi śrayamāṇarajaniśaṅkākulacakravāka cakrakruśi, śa kaṭasaṁcārarudhi, palacitavīruci, viśrāntajiṣṇudamāpālayudhi, kṣīṇōkṣakṣudhi, kṣīrasamudranidrāṇabāṇavāhucchidi, sindhurōghōbhidi, davadahananudi, virahimanastudi, janitajanamudi, tāpicchacchāyānucchēdini, channakuṭīmadhyabadhyamānavājini, vikasitaba kulavana virājini, sīrasīmantitagrāmasīmani, vijayamāna manōjanmani, jātē jagajjīvini, jīmūtasamayē kadācid ambhasi divasēmr̥gayāvanapālakaḥ praviśya rājānaṁ vijñāpayāmāsa.

1.108

‘dēva,

1.109

kiṁ syā dakhanaparvataḥ sphaṭikayōrdvandvaṁ dadhadīrghayō-
rambhōmēduramēgha ēṣa kimuta śliṣyaduvalākādvayaḥ
śunyaḥ kiṁ nu karēṇa kuñjara iti bhrānti samutpādaya-
daṁṣṭrādvandvakarālakālavadanaḥ kōlaḥ kutō ’py āgataḥ

1.110

tataś cāsau—

1.111

bhindankanda kasērukandalabhr̥taḥ snigdhapradēśān bhuvō
bhañjannañja naśailaśr̥ṅgasadr̥śaḥ phullallatāmaṇḍapān
mandaṁ mandaralīlayābdhisadr̥śaṁ mathnaṁś ca līlāsaraḥ
krōḍaḥ krīḍati bhāyayann iva bhavatkrōḍāvanē rakṣakānū’

1.112

rājā tu tadākarṇya cintitavān—

1.113

‘acchācchēḥ śukapicchagucchraharitaiśchannā vanāntāstr̥ṇaiḥ
sēvyāḥ saṁprati sāndracandrakikulairuttāṇḍavairmaḍitāḥ
yēṣu kṣīravipāṇḍu palavalapayaḥ kallōlayantō manā
gvātā vānti vinidrakēta kavanaskandhē luṭhantaḥ śanaiḥ

1.114

mādyanti ca tēṣu saṁprati prōthinaḥ.tadyujyatē vihartum’ ity avadhārayannāhūya bāhukanāmānaṁ sēnāpatimādidēśa.

1.115

‘bhadra drutamanuṣṭhīyatām, samādiśyantāṁ kr̥tavairivi pattayaḥ pattayaḥ, paryārayantāṁ manasturagāsturagāḥ, sajjīkriyanta.ni javēganirjitamātariśvānaḥ śvānaḥ, samārōpyantāmapanītāhitāyūṁṣi dhanūṁṣi, gr̥hyantāṁ nirmathitaprōthiyūthapāśāḥ pāśāḥ’ iti.

1.116

atha maulimilanmukulitakarakamalayugalēna sēnāpōtanā ‘yadājñāpayati’ dēvaḥ ity abhidhāya tvarayā tathā kr̥tē sati.

1.117

svayam api—

1.118

nirmāsaṁ mukhamaṇḍalē parimitaṁ madhyē laghu karṇayōḥ
skandhē bandhuramapramāṇamurasi snigdhaṁ ca rōmōdgamē
pīnaṁ paścimapārśvayōḥ pr̥thutaraṁ pr̥ṣṭhē pradhānaṁ javē
rājā vājinamārurōha sakalairyuktaṁ praśastaiguṇaiḥ

1.119

āruhya ca kramēṇa kārdamikakarpaṭāvanaddhamūrdhajairdaṇḍakhaṇḍapāṇibhiḥ krūrakarmōcitākārairvāgurāvāhibhiranantaiḥ kr̥tāntadūtair iva pāśahastaiḥ pāparddhikairanugamyamānaḥ, dūrādunnamitakandharaistathōrdhva karṇa saṁpuṭairakāṇḍōḍḍīnaprāṇair iva vanaprāṇibhirākarṇyamānaharṣitahaya hēṣāravaḥ, pavanakampitataruśākhāgrapallavavyājēna dūrādēvōtkṣiptahastābhiruḍḍīyamānaśakunikulakōlāhalacchalēna bhayānnivāryamāṇa iva vanadēvatābhiḥ, abhimukhāgatairunmiṣattarupuṣpaprakarama karanda vinduvarṣavāhibhirva navināśaśaṅkitairardhyamivōpapādayadbhiruparudhyamāna iva vanamārutaiḥ” unnidrasāndrakusumakēsarāṅkurajālajaṭilābhirbhayādudgatarōmāñcaprapañcābhirivōddhāntabhr̥ṅgaravagadgadaruditēna niṣidhyamāna iva vanavīrudbhiḥ, udbhinnabhāsvadamandakandalāvalōkanēnānandyamānaḥ bhvānugatō ’py aśvānugataḥ sagajamadhyagajaṁ tadvanamāsasāda.

1.120

tataś ca kēcidudyatparaśvadhā gaṇapatayaḥ, kē ’pi dr̥ṣṭasiṁhikāsutavikramāḥ śaśadharāḥ, kē ’pi pāśapāṇayō jambukadikpālāḥ, kē ’pi harimargānusāriṇō valabhadrāḥ, kē ’pi cakrapāṇayō madhusūdanāḥ, kē ’pi śivāgamāvartinō raudrāḥ,kē ’py āhitāgnayō vipralōkāḥ, kē ’pi khaṇḍitāñjanāgharapravālāḥ prabhakhanāḥ, kē ’py utkhātadantidantamuṣṭayō nistriṁśāḥ, tasya pr̥thvīpatērākulitaśvāpadāḥ padātayō vanaṁ rurudhuḥ.

1.121

tataś ca taiḥ kriyantē vikalabhā vananikuñjāḥ kuñjarāśca, priyantē ’nēkadhārayātipātinaḥ khaḍgāḥ khaḍginaśca, kr̥pyantē krūjantaḥ kōdaṇḍadaṇḍā gaṇḍakāśca, vikṣipyantē paritaḥ śarāḥ śarabhāśca, bhajyantē taravastaṁrakṣavaś ca.

1.122

kṣaṇēna ca patanti pīvarā varāhāḥ, sīdanti dantinaḥ, virasaṁ rasanti sātaṅkā raṅkavaḥ, prakāśailaṁ śailaṁ bhayādārōhanti rōhitāḥ, śarasaṁghātaghūrṇitā yānti mahīṁ mahiṣāḥ, durgasaṁśrayaṁ śrayantē taralita nētrāścitrakāḥ, tvaritataraṁ tara ntīvōtpatantō nabhasi nijajavanirjitaturaṁgāḥ kuraṅgāḥ.

1.123

tatra ca vyatikarē—

1.124

jātākasmikavismayaiḥ kim idam ity ākarṇyamānaḥ suraiḥ
saṁtrāsōjjhita karṇatālacalanāndigdantinaḥ kampayana
jantūnāṁ janitajvaraḥ sa mr̥gayākōlāhalaḥ kō ’py abhū
dyēnēdaṁ sphuṭatīva nirbharabhr̥taṁ brahmāṇḍabhāṇḍōdaram

1.125

rājāpyēkaśaraprahārapātitamattamātaṅgaḥ sarvatō vihāriharihariṇaśaśakaśambaravarāhahanana hēlathā vicarannitastatastaruṇataratamālamañjarījālanīlōdughu· ṣita skandha kēsaramūrdhvastabdhakarṇasaṁpuṭa maśvacakāya krudhyantamāghūrṇitaghōṇamanavaratakr̥taghanaghōragharghararavamutkṣiptapucchaguccha mabhimukhamē kasminn atisāndrabhadramustā stambabhāji paṅkilapalabalapradēśē taṁ śūraśūkaramaparam iva davadahanadagdhādrimadrākṣītū.

1.126

dr̥ṣṭvā ca racitaśarasandhānalāghavō rāghava iva rākṣasēśvarasya tasyōpari pariṇaddhavividhapattraiḥ patattribhirabhyavarṣat.

1.127

tatra ca vyatikarē—

1.128

kima śvaḥ pārśvēṣu plavanacaturaḥ kiṁ nu nr̥patiḥ
śarānmuñcannuccaiścalatarakarākr̥ṣṭadhanuṣā
kimālōlaḥ kōlaḥ parihr̥taśaraḥ śauryarasikō
na jānīmastēṣāṁ ka iha paramō varyaṁta iti

1.129

api ca—

1.130

aja ni janita pr̥thvīmaṇḍalōtpādakampaṁ
kimapi calitaśailaṁ dvandvayuddhaṁ tayōstat
skhalitaturagavēgō vismayēnaiṣa yasmi-
ndinapatir api śauryāścaryākṣī vabhūva

1.131

a tha kathamapi nāthaṁ prōthiyūthasya jitvā
jvarita iva viśālaṁ sālasaḥ sālamūlē
sukhamabhajata rājā rājamānaḥ śramāmbhaḥ-
kaṇakalitakapōlālōlalīlālakēna

1.132

tatra ca sthitaṁ śramamukulitanayanāravindam āndōlayantaḥ kusumitata rūn, taralayantaḥ śikhiśikhaṇḍamaṇḍalāni, tāṇḍavayanta stanulatāpallavanivahān, vahantō vahannirbharajalaśiśiraśī kara nikarān, karālayantaḥ kuṭaja kuḍūmalāti, makarandavindumucōṁ mandamānandayāmāsuḥ kampitanīpavanāḥ pavanāḥ.

1.133

anantaramanavaratakarālakā kakaulēyakakulakavalanākulita kōlakarikuraṅgakaṇṭhīravakiśōradvaṣatpr̥ṣṭadhāvitē paritaḥ parijanē, janita vividhamr̥gavadhūvadhavyādhīnvyādhānnivārayitumivāntarāntarā prasārita karē madhyasthatāṁ gatavati -gabhastimālini, sahasaṁvardhita mr̥gavināśaśōkabharād iva vanavīrudhāṁ patatsu puṣpalōcanēbhyō vāṣpēṣviva madhyāhnōṣṇavilīnamakarandavinduṣu, śrayamāṇēṣu vanadēvatānāṁ vanavimardōpālambhēṣviva tarukhaṇḍōḍḍīna vividhavihaṅgavirutēṣu, vighaṭṭitāka kuraṅgakuṭumbinīka ruṇakūjitavyājēnānyāyam iva pūtkurvatīṣu vanarājiṣu, itastataḥ saṁcarac ca ṭulataraturaṅga khuraśikhara śikhōtkhātadharaṇimaṇḍalāina vināśavārtā gaganacarēbhyaḥ kathayitumivōtpatitē ’mbaratalamakr̥taparitrāṇē ca mūrchita iva punaḥ punaḥ patati bhuvi bhavanapārāvatapatatripatradhūsarē dhūlipaṭalē, sakampakapikalāpōllalanalulita tarutaruṇamakharīpuñjanikusādudvē jitē mañju guñjati canāntaramaparamuñcalitē cañcalacañcarīkacakravālē, cakamaṇakramēṇa ca saṁpannē sainyasya śramāvasarē tasyaiva sarasasaralaśāladrumasyāghastānniṣarāṇē śramabhāji rājani.

1.134

akasmātkutō ’pi—

1.135

callīvalkapinaddhadhūsaraśirāḥ skandhē dadhaddaṇḍakaṁ
grīvālamvitasr̥nmaṇiḥ parikuthatkaupīnavāsāḥ kr̥śaḥ
ēkaḥ kō ’pi paṭañcaraṁ caraṇayōrvadhvādhvagaḥ śrāntavā-
nāyātaḥ kramukatvacā viracitāṁ bhikṣāpuṭīmuddahan

1.136

āgatya ca rājānamavalōkya savismayamēṣa cintayāṁcakāra.

1.137

‘avajaśrīsubhagaṁ yugaṁ nayanayōmaulir mahōṣṇīṣavā-
nūrṇārōmasakhaṁ mukhaṁ ca śaśinaḥ pūrṇasya dhatta śriyam
padmaṁ pāṇitalē galē ca sadr̥śaṁ śaṅkhasya rēkhātrayaṁ
tējō ’py asya yathā tathā sajaladhēḥ kō ’py ēṣa bhartā bhuvaḥ

1.138

tadēvaṁvidhāḥ khalu mahanīyā mahānubhāvā bhavanti’ ity ēvam avadhārya samupa sr̥tya ‘svasti svakāntinirjitamakaradhvajāya tubhyam’ ity avādīt.

1.139

rājāpi savismayamanā manāgunnamitamastakaḥ svāgatapraśnēnābhinandya ‘tīrthayātrika, kutaḥ praṣṭavyō ’si.kva ca kiyañcādyāpi gantavyam.upaviśa. viśramya kathaya kāścid apūrvā kiṁvadantīm.anēkadēśadgaśvānaḥ kilāścaryadaśinō bhavantīti.na cākasmikaṁ darśanamapūrvaḥ paricayaḥ svalpā prītirityēkamapyāśaṅkanīyam.apūrvadarśanē ’pi na jātyā maṇayaḥ svacchatāmapahuvatē. tadēhi.muhūrtamēkatra gōṣṭīsukhamanubhavāvaḥ’ ity ēnam avādīt.

1.140

asāv api ‘apūrvakautukakathākarṇanarasika, śrūyatāṁ yady ēvam’ ity abhidhāya sukhōpaviṣṭasyāsya samīpē svayamupaviśya kathayitumārabhata.

1.141

‘asti svargasamaḥ samastajagatāṁ sēvyatvasaṁkhyāgraṇī-
dēśō dakṣiṇadiṅmukhasya tilakaḥ strīpuṁsaratnākaraḥ
yasmiṁstyāgamahōtsavyasanibhirdhanyairaśunyā janai-
ruddēśāḥ spr̥haṇīyabhāvabharitāḥ kaṁ nōtsukaṁ kurvatē

1.142

kathaṁ cāsau na praśasyatē.

1.143

yatra tripurapurandhrirōdhatilakahāriṇā harivirañcincūḍāmaṇimarīcicakracakōra cumbita caraṇanakhacandrarucinicayēnaṁ bhagavatā sēvyatē sēvyatayāpahasitakailāsaśrīḥ śrīśailaḥ śūlapāṇinā.

1.144

yatra ca vikacavividhavanavihārasurabhisamīraṇāndōlitakadalīdalavyajanavījyamānanidhuvana vinōda khēdavidrāṇa nidrā ludraviḍa mithuna sanāthaparisarāḥ sarasaghananiculatala calañcakōracakravāka kulakapiñjalamayūrahāriṇyō nākalōkakamanīyatāṁ kalayanti kalamakēdārasārāḥ sarasasahakārakāraskarāḥ kāvēḥ rītīrabhūmayaḥ.

1.145

kiṁ bahunā—

1.146

astu svasti samastaratnanidhayē śrīdakṣiṇasyai diśē
svargaspardhisamr̥ddhayē hr̥dayahr̥drōdāvarīrōdhasē
yatra trastakuraṅgakārbhakadvaśaḥ saṁbhōgalīlābhuvaḥ
saukhyasyāyatanaṁ bhavanti rasikāḥ kaṁdarpaśastraṁ striyaḥ

1.147

tatra praṇatasurāsuraśiraḥśōṇamarīcicayavahalakuṅkumānulēpapallavi tapādāravindadvayasya krauñcabhidō bhagavataḥ sugandhigandhamādanādhivāsinaḥ skanda dēvasya darśanārthamitō gatavānasmi.

1.148

tasmāc ca nivartamānēna kvacid ēkasminn adhvarōdhini nyagrōdhapādapatalē dīrghādhvaśrāntēna viśrāmyatā mayā śrūyatāṁ yadāścaryamālōkitam.

1.149

pratilalitapadavinyāsasārasādhusindhuravadhūskandhamadhirūḍhā, prauḍhasakhīsahāyaprāyā, prāntapataccārucāmaramarunnartitāla kavallarī, karṇakuvalayālaṁkāradhāriṇī, rucirarucimaccaraṇanupūrā, puraḥ sarasarāgagāndharvika kaṇṭhakandaraviniḥsaratsarasagītaprēṅkhōlanaprayōgēṣu dattāvadhānā, nētrē manāṅgōlayantī, śriyamārāmāyūrātapatramaṇḍalā, maṇḍalitamadanacāpacakravakrabhrūḥ, bhūpālaputrikā kāpi kvāpi kutō ’py uccalitā tad ēva nyagrōdhapādapacchāyāmaṇḍapamaśiśriyat.

1.150

tāṁ cālōkya cintitavānasmi vismitamanāḥ.

1.151

kiṁ lasmīḥ svayamamāgatā muraripōrdēvasya vakṣasthalā-
tkō pātpatyurutāvatāramakārōdēvī bhavānī bhuvi
śyāmāmbhōjasadkṣapadamalacalannētrāmimāṁ paśyatō
dhātastāta karōṣi kiṁ na vadanē cakṣuḥ sahasraṁ mama

1.152

api ca—

1.153

indōḥ saundaryamāsyaṁ kalayati kamalaspardhinī nētrapatrē
kālindyāḥ kuntalālī tulayati vibhavaṁ bhavyabhaṅgaistaraṅgaiḥ
tasyāḥ kiṁ ślāghyatē ’nyatsubhagaguṇanidhēḥ kāvyapūrvaiva yasyāḥ
puṣpēṣōrvaijayantī jayati yuvajanōnmādinī yauvanaśrīḥ

1.154

api ca—

1.155

ākāraḥ sa manōharaḥ sa mahimā tadbhavaṁ tadvayaḥ
sā kāntiḥ sa ca viśvavismayakaraḥ saubhāgyabhāgyōdayaḥ
ēkaikasya viśēṣa varṇana vidhau tasyāḥ sa ēva kṣamō
yasyāsminn uragaprabhōr iva bhavējihvāsahasradvayam

1.156

sāpi yathā tvam idānīṁ mām iha pr̥cchasi tathārdhapathamilitaṁ kaṁcid udīcīnamadhvagaṁ dakṣiṇasyāṁ diśi prasthitamādarēṇa pr̥cchantī muhūrtam iva tatraiva viśramitum ārabhata.

1.157

śrutaścāyaṁ mayāpi tēna tasyāḥ puraḥ kasyacidudīcyanarapatēḥ lādhyamānakathāvaśēṣālāpaḥ.

1.158

tasminsmitamukhē yūni yūpadīrghabhujahayē
tē dhanyā nyapatanyēṣāṁ kaṁdarpasadvaśē dvaśaḥ

1.159

kiṁ bahunā—

1.160

sā tvaṁ manmathamañjarī sa ca yuvā bhr̥ṅgastavaivōcitaḥ
ślāghyaṁ tadbhavatōḥ kim anyadaparaṁ kiṁ tvētadāśāsmahē
bhāgyairyōōgyasamāgamēna yuvayōrmānuṣyamāṇikyayōḥ
śrēyān astu vidhērvicitra racanāsaṁkalpaśilpaśramaḥ

1.161

tanna jānē sa kaḥ sukr̥tī tēna tasyāḥ śravaṇādēvōllasadbahulapulakāṅkurōtambhitāṁśukāyāḥ purō vistarēṇaivaṁ varṇitaḥ.

1.162

na ca mayāpi vismayavismr̥tavivēkēna kēyaṁ kasyēyaṁ kutra kutō vā prasthitēti praśnāgrahaḥ kr̥taḥ.kēvalamadr̥ṣṭapūrvarūpōtpannākasmika kautukātirēkāstamitasamastānyavyāpārēṇaikāgratayā grahaniruddhanēvāndhēnēva mūkēnēva mūrchitēnēva viṣavighūrṇitēnēva stōbhastambhitēnēva gatāyām api tasyāṁ tēnādhvanīnēna saha tatraiva nyagrōdhatarutalē suciramāsitamāsīt.

1.163

tadāyuṣyannēṣa kathitaḥ svavr̥ttāntaḥ.

1.164

tasyāṁ diśi tayā sakalajagajjyōtsnayā, asminn api dēśē niḥśēṣajananayanakumudēndunā tvayā dvaṣṭēna, dr̥ṣṭa yaddūṣṭavyam.abhūc ca mē ślāghyaṁ janma. jātē kr̥tārthē cakṣuṣī.saṁpannaḥ saphalaḥ paribhramaṇaprayāsaḥ.

1.165

tad idānīṁ kim anyat.

1.166

anumanyasva svaviṣayagamanāya mām’ ity abhidhāya vyaraṁsīt.

1.167

rājāpyētadākarṇya cintitavān.

1.168

strīmāṇikyamahākaraḥ sa viṣayaḥ pānthō ’vyayaṁ tathyavā-
vyāpārō ’pi vidhēvicitraracanastatki na saṁbhāvyatē
ki tvāścaryamaddaṣṭarūpavibhavāvyākarṇyamānā satī
kāntētyunnatacētasō ’pi kurutē nāmnaiva nimnaṁ manaḥ

1.169

tathā hi—

1.170

nō nētrāñjalinā nipītamasakr̥ttasyāḥ svarūpāmr̥taṁ
nō nāmānvayapallavō ’pi ca mayā karṇāvataṁsīkr̥taḥ
citraṁ cumbati cumbakāśmakamayō yadvadvalāddūrata-
stadvattarjita dhairyam ētad api mē tasyāṁ manō dhāvati

1.171

sō ’yaṁ durlabhēṣvanurāgaḥ puṁsām, ajvara masvāsthyam, adaurgatyaṁ dauḥsthyam, aviṣāsvādanamāghūrṇanam, asādhvasaṁ kampanam, anātmavikraya pā ravasyam, ajaraṁ jāḍyam, anindhanaṁ jvalanam, alagnagrahamunmādanam, avātyāghātamudbhapaṇam, amaunaṁ maukyam, ahīnaśruti bādhiryam, anaṣṭadr̥ṣṭikamandhatvam, askhalitamanōrathaṁ manaḥstambhanam, amantra āvēśaḥ.

Linked texts (4)

Mahāsubhāṣitasaṃgraha — Sanskrit
Śārṅgadharapaddhati — Śārṅgadhara, Sanskrit
Jyotirnibandha (ed. Raṅganātha Śāstrī Vaidya) — Sanskrit
Jyotirnibandha — Śivarāja, Sanskrit