Pramāṇa · Search · About · API

Nalacampu Damayantikatha 6.17

Nalacampū Damayantikathā 6.17

Language
Sanskrit

6.17.1

asti ca tasya narapatisūnoḥ samānaśīlavayovidyālaṃkārakāntikalāpaparipūrṇadehaḥ śarīramātradvitīyo'pyadvitīyahṛdayamekaṃ jīvitamapara
ucchvāsaḥ sālaṅkāyanasūnuḥ śrutaśīlo nāma mantrī mitraṃ ca
ekadā tu pūrvadigvadhūkuṅkumapaṅkapallavitavadanāyamāne niruddhāndhatamase saugandhikabandhuni bandhūkakusumāruṇe viyati taratīva taruṇatare
taraṇimaṇḍale, maṇḍayati kusumbhakusumakesaraprakarāyamāṇe gaganāṅgaṇamambhojamukulanidrāmuṣi rociṣāṃ caye, calite ca vicaritumupavanatarurājikarṇotpale nidrāvirāmavidhutapakṣe pakṣikule, kṛtaprābhātikakarmaṇaḥ
sabhāgaṇamaṇḍapamadhyavartino dattasevāvasarasya rājñaḥ praviṣṭe mantriṇi
sālaṅkāyane praṇāmaparyastakaṇotpaladhavalitasabhāṅgaṇe yathāsatamupaviṣṭe
prastutasevāvāparañjitarājani rājanyacakre, prakrānte śāstrīyavinode,
śrutiśīlena samamanyaiśca krīḍāsahāyairanucarairanugamyamāno nalaḥ sevāsukhamanubhavitumāgatavān
āgatya ca kṣititalamilanmaulimaṇḍalaḥ praṇamya pituḥ pādāravindadvayamadūradattamāsanaṃ bheje
upaviṣṭe ca tasminnanabhivādanādutpannamanyurīṣatkopa kampitakaraparāmṛṣṭakūrcāgrimagranthiragraṇīrmantrimaṇḍalasya bhrūbhaṅgabhīṣaṇayā śoṇakoṇāntaratarattaralatārayā dṛśā'bhimukhamasya sālaṅkāyanaḥ praṇayaparuṣākṣaramabhāṣata
kumāra, rājahaṃso'pi 'ahaṃsarūpaḥ' iti mā sma mohavānbhūḥ
anubhavati camūḍhaḥ śastrasaṃghāta iva kośaśūnyatām
avibhavaḥ puruṣo meṣa iva kambalasyopayogaṃ gacchati
pradyumnajāto'pi bāṇayuddhavyatikarakāriṇyā sadoṣayā yauvanāvasthayā niruddho'niruddha iva ko nāma na kleśamanubhavati

6.17.2

tattāt, suviṣameghavattini vidyudvilāsa ivāsthire sthitastāruṇye
mā sma vismara smayena vinayam
avinīto'gniriva dahati
ajātarnayaicchāga iva nābhinandyate janena
kiṃ ca brūmaḥ—
susahāyaśūnyasya bhavato yasyāmīmāṃsābhiyogā rākṣasā iva,
anyāyāḥ pāradārikā iva, ayogakriyā lohakārā iva, aśrutāgamāḥ
śokavegā iva sahāyāḥ
na ca te duḥśikṣitanṛpakalabha vyākaraṇamārgeṣu nipuṇā nartakīva
mitramaṇḍalī
tadāyuṣmannahitayā prakṛtyā bhujaṅga iva bhayāya lokasya
ugrasenaḥ kaṃsānurāgaṃ janayet
ucitaparivāro hi janānurāgāya | parivāro hi lokasyopadravaṃ rakṣaṇaṃ vā kurute
ugraseno daityaḥ sa kaṃsāsurasyānurāgaṃ janayatītyāgamoktolliṅganam
amṛtamathanodyataharibāhupañjara iva mandarasānugataḥ ko na ghṛṣyate
śunīmivāsthiratāṃ parihara
kuśīlatāgrāhī mā sma tailika iva kevalaṃ khalopabhogāya bhūḥ
āvarjaya guṇān
nirguṇe dhanuṣīva sūvaṃśaye'pikasyāgraho bhavati
abhyasya kalāḥ
niṣkalo vīṇādhvaniriva praśasyate na puruṣaḥ
tyaja jāḍyam
jāḍyayogena himānī dūṣyatāṃ yāti
mā sma mukharo bhūḥ
karṇāṭaceṭīmiva mukharatāṃ na śaṃsanti sādhavaḥ
bhaja mādhuryam
dhavalabalīvardapaṅktiriva samādhuryā vāṇī mano harati
varjaya vaiparītyam
viparītaṃ śavamiva ko na pariharati
kamaladīrghākṣa, śikṣākrame'sminnaparamapyabhidhīyase
mā gāḥ striyāḥ śriyo vā viśvāsam
adhikamalavasatiranāryasaṃgatā strī śrīśca kaṃ na pratārayati
yā kālakūṭadvitīyā nīroṣitāpi nārdrahṛdayā bhavati | svīkṛtāpi
vivāhena kaṃsānalaṅghanacāpalenodvejayati

6.17.3

asyāḥ kāraṇe'bhrāntaḥ samastomandarāgaḥ sadālokaḥ, lolanetrīkṛtā dhṛṣṭā bhujaṅgamaṇḍalī, prāpto jaladhau rājakumāraparābhavam
anayāvaṣṭabdhaḥ ko na guruvāraṇayogyo bhavati, ko na vājipṛṣṭhamārohati kaṃkaṇakvakvanāt prakaṭayati, kaḥ kaṇṭhe hārāvamocanaṃ na kurute,
ko na kāñcanaśṛṅkhalāmanubhavati| kuraṅga ivāndhībhūtaḥ ko vāgurāvañcanaṃ
karoti, kaḥ kārmukanirmuuktaśilīmukha iva na vailakṣyamāgacchati
kasya na parābhūtirbhavati| kasya nāpūrvaṃ yaśaḥ samucchalati
kimatodhpyasyāḥ paramucyate
yādvapriyaṃ śārdūlamiva śūraṃ mahattaraṃ bhayānropasarpati| sunayanādevaraṃ siṃhamiva balabhadraṃ dṛṣṭvā prapalāyate| na vasudeve'pi cakṣuḥ
pātayati
kevalamanavarataśikṣitavaidagdhyakalāparādhātmikātrāpāparā parihṛtya
guṇino gurūnparapuruṣe māyāvini kṛtakeśivadhe dhṛtamandarāge rāgaṃ
badhnāti
tadāyuṣmannatigambhīraguhā girīndrabhūriva hṛdayaharāśreyo'rthināṃ
śaraṇaṃ na strī śrīrvā
śṛṅgārapradhānāstāta, gāva iva vicāritāḥ sarasā bhavanti na
striyaḥ
tadetāḥ kandarpakaṇḍūṛṣaṇavinodamātropakāriṇyo nātyantaviśvāsayogyāḥ sarvathā viśvastaṃ viśvāsamiva naraṃ kurvanti striyaḥ
śriyo'pi dānopabhogābhyāmupayogaṃ nayet | na lobhaṃ kuryāt | bahulobhānugataḥ kiraṇakalāpo'pi saṃtāpayati janam
ataḥ putraḥ prāpsyasi nacirātnijakulakamalarājahaṃsīṃ rājyaśriyam || anavarataṃ kṛtayaśodānandehi nārāyaṇa iva tvayi ciraṃ raṃsyate
khalviyaṃ lakṣmīḥ
pāhi prajāḥ|| prajāpo brāhmaṇa iva kṣatriyo'pi na lipyate pātakaiḥ
mā ca vṛddhiṃ prāpya guṇeṣu dveṣaṃ kārṣīḥ| vyākaraṇe hi vṛddhirguṇaṃ
bādhate, na satpuruṣeṣu

6.17.4

vatsa, mā caivaṃ cetasi kṛthāśchāndaso'yam| chāndasaśca gururvakrasvabhāva eva bhavati tatkimayaneneti| yasmāccaturānandipadaḥ puṇyaśloko bhavān| ato'ṅgabhāvaṃ yānti te vakroktayo'pi guravaḥ
saralatayā laghavo'pyantaraṅgā bhavanti | kintu te hyavasāne kuṭilatāmapi
darśayanti
titkiṃ bahunā—
tathā bhava yathā tāta trailokyodaradarpaṇe
viśeṣairbhūṣitastaistairnityamātmānamīkṣase

Commentaries (1)

Linked texts (2)