<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.lit.historical.jaina.prabandhakosa.12.2 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Epic, Poetry, Drama & Narrative](https://indike.org/pramana/in.lit) › [Historical poems, biographies and chronicles](https://indike.org/pramana/in.lit.historical) › [Jain historical poems and prabandhas of western India](https://indike.org/pramana/in.lit.historical.jaina) › [Treasury of Narratives (Caturviṃśatiprabandha)](https://indike.org/pramana/in.lit.historical.jaina.prabandhakosa) › 12.2

# Treasury of Narratives (Caturviṃśatiprabandha) 12.2

Prabandhakośa 12.2

- **Language:** Sanskrit

### [12.2.1](https://indike.org/pramana/in.lit.historical.jaina.prabandhakosa.12.2.1)

ityādivāgbhirniṣiddhaḥ kruddho mahyaṃ māyāsuro'syāṃ vaṭaśākhāyāṃ ṭaṅkitvā māmitthaṃ vyaḍambayat | ahaṃ ca prasāritavadanaḥ samudrāntaḥ sañcarato jalacarādīnbhakṣyaharan prāṇayātrāṃ karomi | iti  
śrutvā śūdrako'pyabhāṣīt-ahaṃ tasyaiva mahībhṛto bhṛtyaḥ śūdrakanāmā tāmeva devīmanveṣṭumāgato'smi | tenoktam-evaṃ cettarhi māṃ mocaya, yathā'haṃ saha bhūtvā taṃ darśayāmi, tāṃ ca devīm  
tena svasthānaṃ parito jātuṣaṃ durgaṃ kāritamasti | tacca nirantaraṃ prajvaladevāsti tato 'durlaṅghyam  
tanmadhye praviśya taṃ nipātya devī pratyāharttavyā | ityākarṇya śūdrakastena kṛpāṇena tatkāṣṭhabandhanāni  
chicttvā taṃ purodhāya, daivatagaṇaparivṛtaḥ prasthāya, prākāramullaṅghya tatsthānāntaḥ prāviśat | daivatagaṇāṃścālokya māyāsuraḥ svasainyaṃ yuddhāya prajighāya | tasminpañcatāmañcite svayaṃ yoddhumupatasthe  
tataḥ krameṇa śūdrakastenāsinā tamavadhīt | tato ghaṇṭāvalambivimānamāropya devīṃ daivatagaṇaiḥ  
saha prasthitaḥ pratiṣṭhānaṃ prati  
itaśca, daśamaṃ dinamavadhīkṛtamāgatamavagatya jagatpatirdhyātāvān-aho ! mama na mahādevī, na  
5 ca śūdrakavīro, na cāpi tau rasanālihau; sarvaṃ mayaiva kubuddhinā vināśitam | iti śocanātsaparicchada eva prāṇatyāgacikīḥ¹ purādbahirścitāmaracayaccandanādidārubhiḥ | yāvatkṣaṇādāśuśukṣaṇau

### [12.2.2](https://indike.org/pramana/in.lit.historical.jaina.prabandhakosa.12.2.2)

kṣepsyati parijanaścitāyām², tāvaddhūrṣāpaka eko devagaṇamadhyātsamāyāsīt | vyajijñapacca sapraśrayam-deva ! diṣṭyā varddhase mahādevyāgamanena | tanniśamya śravaṇaramyaṃ nareśvaraḥ sphuradānandakandalitahṛdaya ūrdhvamavalokayannāluloke nabhasi daivatagaṇaṃ śūdrakaṃ ca | ayamapi vimānādavatīrya rājñaḥ  
10 pādorapatat mahādevī ca | abhinananda sānandaṃ medinīnduḥ śūdrakam | rājyārddhaṃ tasmai prādiśat  
sotsavamantarnagaraṃ praviśya śrutaśūdrakacārucaritaḥ saha mahiṣyā rājyaśriyamupabubhuje mahābhujaḥ  
§89) tasya ca sātavāhanasya candralekhādyāḥ pañcaśatāni paṭṭyaḥ | sarvā api ṣaḍbhāṣākavitvavidaḥ | rājā punaranadhītavyākaraṇaḥ | āgata uṣṇakālaḥ | ārabdhā jalakeliḥ | candralekhā śītāluḥ  
śītaṃ na sahate | nṛpastu premṇā śṛṅgakajalaistāmanavarataṃ siñcate | tataḥ sā saṃskṛtena prāha-deva ! māṃ  
15 modakaiḥ pūraya | hālastu tatsaṃskṛtatattvamanavagacchan modakanāma śrutvā dāsyāḥ pārśvānmodakapaṭalikāmānīnayat | candralekhā tāṃ dṛṣṭvā patimatibhramadarśanādahasīt-aho ! mahārājasya śāstrottejitamativyāpaḥ | rājñā'pyupahāso jñātaḥ | pṛṣṭā rājñī-kimarthaṃ vayamupahasyāmahe ? | rājñī jagādaanyārthasthāne'nyārthāvabodhādutptāsito'si priya ! | lajjito rājā | sadyo vidyārthaṃ³ bhāratīṃ

### [12.2.3](https://indike.org/pramana/in.lit.historical.jaina.prabandhakosa.12.2.3)

trirātropavāsenārādhya pratyakṣīkṛtya tadvarānmahākavirbhūtvā sārasvatavyākaraṇādiśāstraśatānya20 cīkṛpat⁴ | tasyeśvarasya guṇakṛttvo⁵ bhāratī devatā'vasare'vatīryāha | ekadā bhāratīmabhyarthayata⁶sakalamapi puraṃ ādyayāmārddhamahaḥ kavirūpaṃ bhavatu | tathaiva kṛtaṃ devyā | ekasmin dine daśakoṭayo gāthāḥ sampannāḥ | 'sātavāhanakaśāstraṃ' tatkṛtam  
§90) tasya corvīpateḥ kharamukho nāma daṇḍanāthaḥ śūro bhaktaḥ prājñaḥ puṇyāḍhyaḥ ārambhasiddhaḥ  
ekadā hālenādiṣṭaṃ kharamukhāya-mathurāṃ lāhi | ādeśaḥ⁷ pramāṇamityuktvā bahirvyāpāriṇāṃ pārśvametya  
25 rājādeśamacakathat | vyāpāribhiḥ proktam-kharamukha ! dve mathure staḥ | ekā dakṣiṇamathurā pāṇḍacakṛtā | aparā pūrvamathurā yannoṣṭhe kṛṣṇaḥ samutpannaḥ | yatra vṛndāvanadīni vanāni | dvayormadhyātkā  
mathurā grāhyeti pṛccha | kharamukhenoktam-pratāpamārttaṇḍaṃ taṃ kaḥ praṣṭumīṣṭe | vakṣyati hi-re ! mama ceto  
na jānītha ? | tasya ca prakopaḥ sadyaḥ prāṇaharaḥ | dve api mathure grahīṣyāmaḥ | sainyaṃ dvikhaṇḍaṃ kṛtvā  
dve mathure ekasminneva madhyāhne kharamukhena jagṛhāte | tatpurīdvayagrahaṇavarddhāpanikāmukhau dvau narau  
30 āgamatām¹⁰ | yāvatpramodāttau nṛpatirālapati tāvattṛtīya eka āgāt | sa uvāca-deva ! bhavatkāryāpyamāṇajainaprāsādabhūmitale'kṣayo nidhiḥ prādurvabhūva diṣṭyā | yāvattadabhimukhamīkṣate,  
tāvadeva dāsī premamañjūṣā śuddhāntādāyāsīt |-svāmin ! devyā candralekhayā sarvāṅgalakṣaṇaḥ suto  
jātaḥ | catasro'pi varddhāpanikā dattāḥ kṣmāpālena | tena pramodenāsya mahonmāda utpannaḥ | tato

### [12.2.4](https://indike.org/pramana/in.lit.historical.jaina.prabandhakosa.12.2.4)

melayitvā lokaṃ hyārūḍho godāvarītīramupetya, tāṃ jagāda tāratarasvaram198. sañcaṃ bhaṇa godāvari ! puvvasamuddeṇa sāhiyā saṃtī | sālāhaṇakulasarisaṃ jai te kūle kulaṃ atthi

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.lit.historical.jaina.prabandhakosa.12.2](https://indike.org/pramana/in.lit.historical.jaina.prabandhakosa.12.2) · Pramāṇa
