Jainatarangini 2
Jainataraṅgiṇī 2
- Language
- Sanskrit
Contents
- 2.36 — 1 part
2.1
dvitīyaḥ sargaḥ
bhūbhṛto nirgatā premasaritprośvānujacchalāt
pratyāvṛttā kiyatkālaṃ śuddhāgrajamaśiśriyat
2.2
yatsnehabhāgī sudṛśābhirāmo
bhāti pradīpaḥ samupāsya pātram
āśāprakāśaikanidhestadārādasaṃnidhānena virocanasya
2.3
dadāvādamakhānāya nāyakaḥ sa kṣitestadā
prameyānkramarājyasthānujīyānivarāgataḥ
2.4
jagṛhe sa ca vittaughaṃ gṛhagrāmādidevagam
hājīhaidharakhānīyaṃ pānīyamiva vāḍavaḥ
2.5
tataḥprabhṛti jyeṣṭhaḥ sa kaśmīrāntarnṛpāgragaḥ
yauvarājye sukhaṃ tadvadbubhuje pañcaśaḥ samāḥ
2.6
yeṣāṃ sukhaṃ vitanute vidhirannavṛddhyā
durbhikṣaduḥkhamapi saṃtanute sa teṣām
vṛṣṭyā vivardhayati yāni tṛṇāni meghastānyeva śoṣayati bhāvituṣārabhārāt
2.7
sarvasasyasamṛddhesmindeśe ṣaṭtriṃśavatsare
akasmādbhavaccaitre gaganātpāṃśuvarṣa ṇam
2.8
babhūva varṣaḥ ṣaṭtriṃśaḥ sarvevṛṣṇikulakṣayāt
bhayakṛtsarvajantūnāṃ bhāratāditi viśrutam
2.9
abhavanyatra puṣpaughā dhūlidhūsaratānanāḥ
bhāvidurbhikṣapīḍārtajanacintāvaśādiva
2.10
bhavitā vatsare'muṣmindurbhikṣaṃ pāṃsuvarṣaṇāt
ityākhyannuttaraṃ pṛṣṭā bhūpujā daivavittamāḥ
2.11
ṣaṭtriṃśo vatsarotīto durbhikṣārttipradobhavat
aiṣamastādṛśaḥ prāpto bhītirityudbabhūddhṛdi
2.12
papāta mārgaśīrṣetha māsryupadravadarśanam
deśetra vilasacchāṃlimāle prāleyavarṣaṇam
2.13
durbhikṣaduḥsthitaṃ lokaṃ kathaṃ paśyāmi sāṃpratam
itīva bhūrabhūcchannamukhī himasitāṃśukaiḥ
2.14
chāditāḥ śālayaḥ pakkā himairjanamanoharāḥ
khalamūrkhasabhāmadhye paṇḍitaiḥ svaguṇā iva
2.15
kukṣyāvegāhrubhukṣārtaḥ kṣapitākṣaḥ kṣaṇe kṣaṇe
āśu durbhikṣayakṣotra vyadhātprakṣīṇalakṣaṇam
2.16
praviśya rātrau gehāntaḥ kṣudrakṣayadrohyapīḍitaḥ
hiraṇyādi dhanaṃ tyaktā bhāṇḍebhyonnamapāharat
2.17
sarvasmindivase rātrāvapi bhikṣuparaṃparāḥ
śarā ivāviśandehe gehe dhānyavahe tadā
2.18
dhānyavṛddhahasaṃdiṣṭakṛṣṭakambukadambakāḥ
nīraśāpūpabhogaināpyarakṣankepi jīvitam
2.19
pālīpālīvatāsaktaśaṅkaṭāṅkitabhojanaḥ
cirācirāsvādarataḥ kopi kopi hatobhavat
2.20
kṣīṇā grāmeṣu vāstavyāḥ kecidannāmṛtāptaye
śākamūlaphalāhārā vrataniṣṭhā ivābhavan
2.21
cirādaṅkāntare kṣitvā śākaṃ kimapi taṇḍulam
pakvānye kepi tandrogādakurvanprāṇadhāraṇam
2.22
sarpirlavaṇatailānāṃ taṇḍulena mahārghatā
hṛtā nīcena sādhūnāmiva sarvopayoginām
2.23
bahudhānyakathāniṣṭo yobhūtapūrvai purāntare
bahudhānyakathāniṣṭhastatkālaṃ sa vyalokata
2.24
bandhujīvastadā kando bandhujīva ivābhavat
mandānsaṃdhārayāmāsa kṣudhāndhānyondhasā vinā
2.25
dhānyakhāreḥ krayaḥ pūrve dīnārāṇāṃ śatatrayam
durbhikṣatastadā sārdhasahasreṇāpi nāpi sā
2.26
kimanyatkutracidrāṣṭre dhātrā niṣkiṃcano janaḥ
abhavanmaṇḍakuṇḍasya kāñcikenāpi vañcitaḥ
2.27
yatpūrvamakaroddhelāṃ rasavadrīhiśāliṣu
manye tenaiva śāpena bhayamāpannajedṛśam
2.28
karuṇākulito rājā svadhānyaiḥ putravatprajāḥ
poṣayāmāsa māseṣu keṣucidyāvadākulāḥ
2.29
tāvadasyaiva māhātmyātsasyasaṃpadyajṛmbhata
satyavratānāṃ bhūpānāṃ kāvakāśaściraṃ śucām
2.30
manyethavā vidhirbhūyakāruṇyaprathanecchayā
daurbhikṣyadauḥsthyādbhūlokamaśokamakarottadā
2.31
pārthivopaplave caurā andhakārebhisārikāḥ
durbhikṣe caiva tuṣyanti dhānyavikrayiṇo janāḥ
2.32
ataḥ kṣudhā mahārghā ye padārthā dhānyavikrayāt
gṛhītāstenyadā pūrvamūlyenādāpayannṛpaḥ
2.33
durbhikṣabhakṣitākṣoṭalokadakṣaḥ kṣitīśvaraḥ
dhiyā saralavṛkṣebhyastailākarṣaṇamādiśat
2.34
tasminsaṃvatsare rājā kāruṇyāddūrjagāminī
uttamarṇādhamarṇānāṃ vyavasthā vinicāritā
2.35
catuḥṣaṣṭikalāḥ śilpaṃ vidyā saubhāgyameva ca
durbhikṣopaplave sarvaṃ tadābhūnniṣprayojanam
2.36
padavākyatarkanavakāvyakathābahugītavādyarasanṛtyakalāḥ
surataprapañcacaturā vanitāḥ
kṣudhitasya naiva janayanti sukham
2.36.p1
iti jainarājataraṅgiṇyāṃ śrīvarapaṇḍitaviracitāyāṃ ṣaṭtriṃśadvarṣe durbhikṣavarṇanaṃ nāma dvitīyaḥ sargaḥ
Linked texts (2)
- Jainarājataraṅgiṇī (Tṛtīyā Rājataraṅgiṇī) — Śrīvara, Sanskrit
- Rājataraṅgiṇī (ed. Durgaprasada) — Sanskrit