Bhaktimanjari (Svati Tirunal Ramavarma Maharaja) 2

Bhaktimañjarī (Svāti Tirunāḷ Rāmavarma Mahārāja) 2

Language: Sanskrit

2.100 — 1 part

2.1

śrāvaṃ śrāvaṃ paramakaruṇāvaibhavaṃ tāvakīnaṃ
bhakteṣvaddhā prakaṭitamaye hanta saṅkhyātigeṣu
uddāntātipracurapulakaṃ padmanābhādhunā me
ceto majjalyatulitatame sāndramodāmburāśau

2.2

sarveṣvasminnajita ! bhuvane vastuṣu stokabhāvaṃ
prāpteṣvaṃhodalana ! karuṇāpekṣayā te murāre !
vakṣye sāmyaṃ sudṛḍhamavanau kena vā mādhavāsyā
niśśeṣāttiprasaravanadāvacchaṭākālikāyāḥ

2.3

dhyātuṃ vā tvannirupamakṛpāpūrapīyūṣasindhuprauḍhasroto gatimahaha yannaiva śaktaṃ mano me
lakṣmījāne ! tava gurukṛpābhāramīśādya voḍhuṃ
sāmarthyaṃ syādayi kathamaṇorasya me mānasasya

2.4

vācāpyetāṃ kathamapi hare ! śaṃsituṃ cedyatiṣye
vāco divyā api na paṭavo varṇane hanta tasyāḥ
evambhāve giridhara ! paraṃ maunamevātra kāryaṃ
yadyapyetaṃ niśamaya tathāpyāśayaṃ me murāre !

2.5

jātaṃ puṣṭaṃ varada ! rahitaṃ cātha rogairasahyairetadvarṣma tribhuvanajanārādhya ! śaktyaiva yasyāḥ
śaure ! tasyā nutimiha yathāśaktyaho tvatkṛpāyā
no kurve ced bhavati hi kathaṃ śāradā me tvanindyā

2.6

nityaṃ lakṣmīmurasi sarasaṃ bibhratāpi tvayātiprītyā muṣṭiḥ pṛthukakalitā svīkṛtā yat kucelāt
tasmādajñasya ca mama vacaḥ prītaye no kathaṃ te
devarṣīṇāmapi nutipadātītabhūmno'pyajasram

2.7

indradyumnāhvayanarapatiścandanādrau rameśa !
tvatsevāyāṃ niratahṛdayaḥ prāgapaśyan munīndram
prāptopāntaṃ mahitatapasaṃ tvaurvaśeyaṃ praśastastena śrīmannatulitaruṣā haistibhūyaṃ prapede

2.8

bhūyastāvat subahu viharan śailavarye trikūṭe
dugdhāmbhodherayi sahacarairmadhyabhāji svakīyaiḥ
prāpte grīṣme mihirakiraṇairvyākulātmā nikāmaṃ
svecchaṃ svacche sarasi kuhacid yūthapo'vātarat saḥ

2.9

hūhūnāmā murahara ! tadā ko'pi gandharvavaryo
nakrātmatvaṃ sapadi gamito devalasyātha śāpāt
tiṣṭhaṃstasmin sarasi sahasā taṃ gajendraṃ padāgre
jagrāhāsau hahaha daśanairlohasūcīśitāgraiḥ

2.10

bhūyo yudhyan sa tu gajapatistena sārdhaṃ sahasraṃ
varṣāṇyārtto hṛdi samuditātītajanmotthabhaktiḥ
tvāmabhyarcaṃstanutaratanuḥ puṣkaraiḥ puṣkarāttairapyastāvīt praṇatasukhadaṃ nirguṇena stavena

2.11

śrutvā stotraṃ pramuditamanā vainateyādhirūḍhaḥ
prāpyopāntaṃ nihatatamasā hanta cakreṇa nakram
hatvā sadyo jagadabhayamandāyinā pāṇinā taṃ
spṛṣṭvā dantīśvaramagamayaḥ svīyasārūpyamāśu

2.12

līlālolāṃ jaladhitanayāmapyanādṛtya tāvad
muñcan devīmayi sarabhasaṃ hanta nīlāmilāṃ ca
mañcaṃ cārāt phaṇipatimayaṃ te'tyajad yo hi vegaiḥ
santrāṇe'sya dvipakulapateḥ kaṃ na sammodayet saiḥ

ārttatrāṇe tava hi bhagavan ! baddhadīkṣatvamuccairlokeśātaḥ paramayi hare ! kiṃ tvayā dyotanīyam
yad goptuṃ taṃ gajaparivṛḍhaṃ vegatā'gāḥ priyāśca
tyaktvā mañcāt kṣudhitatṛṣitaṃ vatsakaṃ gaurivārttam

2.14

tasmānnūnaṃ tava caraṇayoryaḥ samāsaktacetā
eṣo'nātho'pyahaha na bhajedvācyatāṃ taitpadasya
yannāthenācyuta ! sa bhavatā viṣṭapānāṃ trayāṇāṃ
syānnandūrādhipa ! dṛḍhataraṃ nāthavattāmupaiti

2.15

madhyebhūpaṃ vidhūm̐tavasanā yājñasenī sudīnā
kauravyeṇācyuta ! kumatinā hanta duśśāsanena
hā kṛṣṇeti vyasanabharitā deva ! cukrośa yāvat
tāvat prādāḥ sadyamamitāṃ mālikāṃ vāsaso'syāḥ

2.16

prāpte tasyāḥ sadayitataterhanta ghore'vamāne
kṣoṇīśānāṃ sadasi mahatāmīśa ! dauṣṭyād ripūṇām
vemaivyāpāramapi ca tum̐rīsparśaleśaṃ vinā yā
śrīman ! vāsāṃsyatanuta jayet sā kṛpācāturī te

2.17

yaḥ śokebhyo bata janamamuṃ mocayed dāruṇebhyo
novāñchan pratyupakṛtilavaṃ so'yamevātra bandhuḥ
anye tāvad dhanahṛtiparā bandhavo nāmamātrāt
tvanniṣṭhaito bhavati viśadā bandhutā padmanābha !

2.18

kiñcāmuṣmin sthiracaramaye tvadvaśe sarvaloke
ye nāthatvena ca bhuvi narā bandhubuddhyā ca martyān
tulyāvasthān janimṛtijuṣastulyabāhvaṅghriśīrṣān
bho manyante na kimiyamaho mandataiveha teṣām

2.19

kiṃ vā snigdhaiḥ phalamasusamaiḥ kiṃ phalaṃ jñātibhirvā
kiṃ vittenāpi ca bata bahukleśalabdhena jantoḥ
kāle vāme tadidamakhilaṃ vyarthatāmeva yāyāt
tatrāpyenaṃ puruṣamavituṃ tvatkṛpaiveha dakṣā

2.20

tasmāt sarvairiha hi manujaiḥ sarvathā sarvakāle
kāryo yatno jagati sumahāṃstvatkṛpāptyai nikāmam
tasyāṃ bhūyastarasucaritairmādhavāsāditāyāṃ
labhyaṃ śarmerayitumahiṟāḍapyatīvāpragalbhaḥ

2.21

syāndūreśvara ! nanu purā pannagādhīśamañce
śrībhūmībhyāmanupama़rasaṃ prollasantaṃ bhavantam
draṣṭuṃ prāptāḥ sanakamukhayogīśvarāḥ pārṣadābhyāṃ
ruddhā jātā jayavijayasaṃjñāyutābhyāṃ tavaiva

2.22

teṣāṃ tāvadviṣayapaṭalīnispṛhāṇāmapi drāk
kopaścakre nanu hṛdi padaṃ preraṇāt bhostavaiva
1taistau sadyo haricaraṇasaṃsevanāyuktaceṣṭau
śaptau yoniṃ bhajatamacirādāsurimityupendra !

2.23

śokodrekāṃkulitahṛdayau pārṣadau tāvadetau
natvānatvā muhurapi vibho ! pādayorhanta teṣām
prāpte ghore suraripujanuṣyapyajasraṃ bhavennau
viṣṇoḥ pādasmṛtiriti bhṛśaṃ prārthayāmāsatustān

2.24

prāptastāvad bahirayi bhavān patrirājādhirūḍho
lakṣmyā yukto munivaratatiṃ vīkṣya hṛṣṭaḥ stuvānām
dṛṣṭvā dīnau niraivadhi nijau pārṣadau mārmupetaṃ
kaṣṭaṃ janmātritayaviratāvityavocad dayārdram

2.25

jātau bhūyo ditisutatayā kāśyapāt pārṣadau tau
tatraiko'bhūdgaṇitabalāndho hiraṇyākṣanāmā
anyo nāmnā kaśipurasuro'bhūddhiraṇyādiśabdastāvatyantaṃ bhuvanamakhilaṃ pīḍayāmāsaturdvāk

2.26

dhātrīṃ toye murahara ! tayordānavaḥ pūrvamukto
magnāṃ cakre hahaha kumatiryāvadatyantakhinnām
tāvad dhātrā dharaṇidharaṇāyārthitastvaṃ tadīyānnāsārandhrādayi samabhavaḥ sūkṣmavārāharūpaḥ

2.27

sadyo jāto girisamavapuḥ svīyadaṃṣṭrāgrabhāge
bibhrat kṣoṇīṃ bahirupagato vīkṣya yuddhārthinaṃ tam
daityaṃ hatvā bhujadhṛtagadaṃ roṣavegāruṇākṣaṃ
śrīmannetat trijagadagadaṃ cākarostvaṃ salīlam

2.28

śaure ! tāvat pramuditatamā nirjareśāḥ saśakrā
mandāradrumaprasavapaṭalīṃ mūrdhni te'vākirantaḥ
divyaiḥ stotrairnigamavacasāṃ sārabhūtairbhavantaṃ
lakṣmījāne ! nunuvuradhikaṃ yajñarūpaṃ pareśam

2.29

evaṃ bhūmerapi sumahitāt saṅkaṭādrakṣiturve
tvatto nānyā gatiratidṛḍhaṃ prāṇināṃ mādṛśāṃ yat
bhāgaṃ tasyāḥ kamapi jagadārādhanīyauśritānāṃ
• tasmānnityaṃ tava tu karuṇāpūramevāśraye'ham

2.30

kalpekalpe khalavihataye satparitrāṇaheto
rūpāṇyevaṃ sarasamurīkṛtya cetoharāṇi
tattatkāleṣvajita ! karuṇāmacyutāviṣkṛtāṃ te
ko vā dākṣyaṃ jagati bibhṛyād vaktumambhojanābha !

2.31

jñātvā kṛttaṃ jhaṭiti bhavatā bhrātaraṃ dānavendraḥ
sadyo jātaḥ kanakakaśipuḥ krodhaśokākulātmā
tiṣṭhaṃścakre sadasi kumatirdānavānāṃ pratijñāṃ
jeṣyāmyārādam̐jita ! sahasā tvāmitīśāndhabuddhiḥ

2.32

taptā ghoraṃ tadanu sa tapaḥ prīṇayitvā viriñciṃ
• tuṣṭāt tasmāt suranaramṛgādyairavadhyatvamāptaḥ
dṛptaḥ śakrādaharata divaṃ tvāmanādṛtya tāvad
viśvaṃ caitat sakalamacirāt pīḍayāmāsa gāḍham

2.33

prahlādākhyaḥ samajani sutastasya garbhasthitāvevāptatvatpādakamalaratirnāradāt tāpasendrāt
so'yaṃ jātyāsuraśiśurapi tvanniviṣṭāśayatvādāsīd bhaktiprasarasumahānāṭake sūtradhāraḥ

2.34

bhūman ! bālye'pyasurapaṭalīmadhyagasyāsya cāsyānno niryātaṃ kila tava guṇālāpato'nyat kadāpi
yat tad yuktaṃ tṛṇakaluṣajambālamṛtkaṇṭakānāṃ
madhyastho'pi tyajati sahajaṃ kiṃ maṇiḥ kāntibhāram

2.35

dṛṣṭvā putre tava caraṇayorbhaktimajñātapūrvāṃ
svīyaiḥ sadyaḥ kimidamiti sa vyākulo dānavendraḥ
aicchat taṃ tvayyatha virahitaṃ hanta bhaktyā vidhātuṃ
tejobhaṅgaṃ racayitumiva prauḍhapañcāsyasūnoḥ

2.36

ṣaṇḍāmarkāhvayadisutau kalpayāmāsa bhūyaḥ
prahlādasyācyuta ! gurutayā dānavācāryaśiṣyau
tābhyāṃ bhaktestvayi sa pṛthuko vārito'pyarbhakebhyo
bhaktestattvaṃ dṛḍhamakathayad deśikāsannidhāne

2.37

āhūto'sāvatha gurugṛhādekadā bhaktamauliḥ
pṛṣṭaḥ pitrā vada pṛthuka ! me kiṃ nvadhīteṣu sāram
proce tāvat sajalanayano hanta romāñcitāṅgaḥ
sāraṃ śaureḥ padabhajanameveti nissaṃśayaṃ saḥ

2.38

śrutvā vākyaṃ vadanagalitaṃ dussahaṃ hanta sūnostvatpādābjād vimukhamatibhirdānavaḥ pāpakṛtyaiḥ
sehe naiva tribhuvanapate ! svādu dugdhaṃ vimiśraṃ
prāleyābhālasitasitayā ramyayārocakīva

2.39

roṣitvātho kanakakaśipurdeśikābhyāṃ prakāmaṃ
nūnaṃ hyeṣā sahajamatirevātmajasyeti jānan
nānopāyān vyatanuta paraṃ tasya hatyai durātmā
tvatpādābje nihitamanaso hanta mohāndhacetāḥ

2.40

āhūyārāt pratibhayatarān dānavān śastrapāṇīnetāna proce svakulahatakaṃ satvaraṃ taṃ ham̐teti
ghnantaḥ śastrairvapuṣi tamamuṃ hanta bhinnāsragātrāḥ
peturvajrasthiratarakṛpākañcukenāvṛte te

2.41

bhagnodyogastadanu danujo dandaśūkān sutīvrān
dṛṣṭighrāṇeṣvapi viṣamayān prerayāmāsa hantum
prahlādaṃ taṃ tvayi dhṛtaratiṃ pannagārātiketau
mātaṅgendraṃ bata bisaguṇeneva bandhuṃ madāndham

2.42

tasyājñāṃ tāṃ tadanu phaṇinaḥ kāmamādṛtya sarve
vyātanvānā ahamahamikāṃ taṃ daśantaḥ saroṣāḥ
bhagnaprāyā galitarudhirā vainateyairadṛśyāaiḥ
prāpyopāntaṃ ditikulapateḥ sannatā evamūcuḥ

2.43

daityendrāmī vayamiha bhavatputraghāte na śaktāḥ
phūtkārodyadgaralaśikhayā sāgarocchoṣiṇo'pi
ityuktvaite punaratha gatāḥ pūrvamudghuṣya dākṣyaṃ
naitaccitraṃ dvividhavacanaṃ hā dvijihvādhipānām

2.44

śrutvā vākyaṃ tadidamadhipo vyākulo dānavānāmāhūyārāt sutamakathayad deva ! sāmoktibhedaiḥ
tvatpādābje ratimasulitānandadāṃ hanta bhaṅktuṃ
so'yaṃ viṣṇau ratimakhilade kastyajedityabhāṇīt

2.45

bhūyaḥ kruddho dvipaparivṛḍhān pīnaśuṇḍogradantān
hantuṃ putraṃ nijamatikhalaḥ prerayāmāsa daityaḥ
te taṃ roṣānniravadhi yathāśakti saṃpīḍayanto'pyenaṃ kiñcid vyathayitumapi śrīśa ! śaktā na cāsan

2.46

tiṣṭhan paścādatha gurukule dānavebhyaḥ śiśubhyo
guhyaṃ tūpādiśadayi paraṃ tattvamevaiṣa bhaktyā
śrutvā cādāpayadatha garaṃ tacca sūdaiḥ sa tasmai
so'yaṃ pītvā tadapi samabhūnnirvyathaḥ prāgvadeva

2.47

bhūyo jñātvā tava padayugādaprakampāśayaṃ taṃ
putraṃ harmyājjitahimagireḥ pātayāmāsa yāvat
tāvat kṣoṇī nanu bhagavatī komalābhyāṃ gṛhītvā
pāṇibhyāṃ taṃ vyatanuta bha̍vatyasya bhakteḥ praśaṃsām

2.48

bhagnodyogaḥ punarapi khalo nāgapāśena baddhvā
rātrau sindhau tanayamamuraiḥ kṣepayāmāsa yāvat
tāvannāgā garuḍadalitāḥ sopahāraḥ sama̍staut
sindhuścainaṃ sa ca suvimalaṃ tvadvapurdraṣṭumaicchat

2.49

sthitvā sindhau stuvati bhagavaṃstvāmathāsmin samodaṃ
pratyakṣastvaṃ khalu nayanayostasya bhūtvā kṣaṇena
prādā bhaktiṃ viṣayapaṭalīnispṛhāyāṅga! tasmai
bhūyaḥ so'tha tribhuvanapate! lokabāhyaścacāra

2.50

pitrā pṛṣṭaḥ sadasi ca samānīya yaṃ sevase tvaṃ
viṣṇuṃ kkāsāviti sa tu tadā sarvagaṃ tvāṃ jagāda
tarhi stambhe kitava! na kuto dṛśyate'treti roṣāt
stambhaṃ hastoddhṛtavarakṛpāṇena cāghaṭṭayat saḥ

2.51

āsīt sadyo bhuvanamakhilaṃ kampayan ko'pi śabdaḥ
kurvan bhītyā kanakakaśipuṃ naṣṭaceṣṭaṃ kṣaṇārdham
tenārāveṇa tu bata cacālāsanāt padmajanmā
tāvat stambhāt samajani bhavadrūpamatyantaghoram

2.52

śrīman! kaṇṭhādupari mṛgarājātmakaṃ tasya cādho
bibhradrūpaṃ tribhuvanatataṃ mānavaṃ ghoradaṃṣṭram
vyomasparśapracuradhavalaśrīsaṭājālamātāmrākṣaṃ tat te vapurayi paraṃ nārasiṃhaṃ namāmi

2.53

dṛṣṭvā taṃ tvāṃ pratibhayatarākāramatyantabhīto'pyantardhairyaṃ bahirabhinayan dānavendro durātmā
khaḍgaiḥ śūlaiḥ sumahatigadāsāyakaiścaiṣa yudhyan
jñātvā kaimpaṃ tava tu purataścāpatad bhagnayatnaḥ

2.54

gṛhṇan daityaṃ svayamatha nije pātayannūruyugme
bhittvā vakṣaḥ kuliśaparuṣaistasya tūrṇa nakhāgraiḥ
pāyaṃpāyaṃ rudhiramacirāt taṃ vihāyāsuraughaṃ
kṛtsnaṃ hatvāpyayi na samabhūḥ śāntakopopravahniḥ

2.55

brahmeśādyāḥ sakalamarutaḥ kampamānā vidūre
sthitvā maulau maikulitakarā mānasāmbhojajātam
modaṃ hatvā tribhuvanaripordānavendrasya vaktre
kiñcinmātraṃ prakaṭayitumapyapragalbhā babhūvuḥ

2.56

sadyo dhātrā murahara ! tava prīṇanāyārthito hi
prahlādaste caraṇayugale drāk papātātha yāvat
tāvad bhaktekṣaṇavigalitāmeyamanyustadīye
kṛtvā maulau karamayi ! varānapyadāstvaṃ vareṇyān

2.57

bhaktādhīne bhavati śanakaiḥ śāntamanyāvamartyāḥ
sendrā maulau suratarusumānyacyutāvākirantaḥ
rejurgabherīṃ paramakautukadyotikāṃ vādyanto
gandharvāśca śrutilayayutaṃ kīrttipūraṃ jaguste

2.58

ye ye pūrvaṃ tridivanilayā daityarājena dauṣṭyānnānārūpāṃ nirupamaśucaṃ prāpitāste ca sarve
tuṣṭā naṣṭyā trijagadahitasyāsya daityasya tāvat
pratyekaṃ tuṣṭuvurayi hare ! nārasiṃhākṛtiṃ tvām

2.59

itthaṃ bhakteṣvajita ! dṛḍhamāviṣkṛtāyāḥ kṛpāyā
ekaṃ vā te vilasitamaho ko bhaveda vaktumīśaḥ
evambhāve kva tava gaṇanātītakāruṇyabhūmā
keyaṃ vāco vitatiriha me bāliśasyāmbujākṣa !

2.60

dṛṣṭvāpyevaṃ tava karuṇayā dāruṇābhyo vipadbhyo
muktān bhaktānaparigaṇitān yasya nodeti buddhiḥ
samprāptuṃ tāmayi paramavāggocarānandadātrīṃ
ko'nyo loke bhavati hi tato'pyārttabandho ! vigarhyaḥ

2.61

evaṃ bhakteṣvaparigaṇiteṣvīśa ! sandarśitāyā
leśenāpi snapaya bhagavan ! māṃ kṛpāyā murāre !
tenaivāyaṃ bhavati kamalānāyakātyantadhanyaḥ
kiṃ no dadyāt sukhamanupamaṃ bindumātraṃ sudhāyāḥ

2.62

trailokyeśaṃ nirupamatamānandasāndrasvarūpaṃ
tvāṃ ko vijñāpayitumarhekaṃ padmanābhātmavāñchām
yadyapyeṣā mama khalu parā prārthanā dīnabandho !
kāryo nityaṃ nanu mayi madīyo'yamityeṣa bhāvaḥ

2.63

brahmā śakro'pica haridadhīśāstathānye ca yasyāḥ
sphūrtyaivedaṃ bhuvanamahitaṃ sāndrasāmrājyamāpuḥ
yā vā loke sakalaparitāpāpahantrī janānāṃ
seyaṃ nityaṃ śiśirayatu māṃ tvatkṛpā śārṅgapāṇe !

2.64

daityārāte ! jagati manujairdurlabhānatra bhogān
viśvairmānyāmamitasukhadāṃ sārvabhaumasthitiṃ vā
bhāgyāvāptaṃ nidhimapi dhaneśasmayadhvaṃsinaṃ vā
tucchān manye tava hi karuṇāpekṣayā nirviśaṅkam

2.65

prāpyaṃ syācced bhuvi samādhikaṃ śarma bhogādiṣu prāgukteṣvīśa ! tvadurukaruṇālabhyasaukhyād bhaihāntaḥ
sphītaṃ rājyaṃ subahu vinidhāyātmajeṣu kṣaṇena
prāptāḥ kasmād vanamavanipāstāpasaistulyaśīlāḥ

2.66

asti śrīmanniha parimitiḥ śarmaṇāmapyamartyendrāvāpyānāṃ makhaśatalasatpuṇyapākoditānām
ko vāṃ kuryājjagati bhavadīyānukampālavasya
prāptyā janyasya tu parimiti śarmaṇaḥ paṅkajākṣa !

2.67

bhaktatrātādhihara ! bhavataivārpite svādhikāre
sthitvā bhogāṃstribhuvanadurāpān rameśāśnuvānāḥ
apyambhojāsanaharamahendrādayaḥ kāmayante
yāmevāsyāḥ kimiha madhuraṃ bhūtale tvatkṛpāyāḥ

2.68

yasyāḥ prāptyai niyatamavanau viśvavandyā mahānto
dānasnānavratajapamakhādīni karmāṇi kṛtvā
nūnaṃ vindantyaparigaṇitaṃ śarma yalleeśalābhe
kastāṃ vāñchenna hi tava kṛpāṃ mādṛśo bāliśo'pi

2.69

syānandūreśvara ! jayati te divyakāruṇyarūpaṃ
dhvastāpāyaṃ kimapi hi dhanaṃ rājacorādyahāryam
nityaṃ tṛṣṇājanakamapi lokeśa ! yogīśvarāṇāṃ
nirdvandvānāṃ nikhilaviṣayāvāṅmukhānāṃmagaṇyam

2.70

sarvābhīṣṭān vitarati nṛṇāṃ yatnaleśaṃ vināho
mūlādutpāṭayati sahasā pādapaṃ pāparūpam
rakṣyetaitān murahara ! tathā dāruṇābhyo vipadbhyaḥ
. . kiṃ kiṃ saukhyaṃ bhuvi na janayed dehināṃ te'nukampā

2.71

yasyāḥ prāpyā paramakṛpaṇo'pyatra martyaḥ kṣaṇena
prāpnotyuccaiḥ śriyamakhilasampūjyatāṃ cārtabandho !
yasyāṃ kiñcit paramapuruṣāvāṅmukhāyāṃ kubero'pyasvo hi syāt sṛjati na mudaṃ kasya vā sā kṛpā te

2.72

pārāvāraḥ parilasati te sāndrakāruṇyapīyūṣātmā svacchaḥ satatamacalo nityapūrṇo hyabhaṅgaḥ
magnā ye'smin kalitataraṇāste dṛḍhaṃ mohasindhorye cāmagnāḥ suniyatamamī hanta mohābdhimagnāḥ

2.73

loke labdhuṃ varada ! vividhānīpsitān sādhanībhūteyaṃ śaure ! tava hi karuṇetyāhureke mahāntaḥ
nāyaṃ pakṣo mama tu sakalāpekṣayā'syā varatvād
etanniṣṭhe dhruvamavitathe sādhyatāsādhanatve

2.74

tvatkāruṇye diśati sakalaṃ vāñchitaṃ mānavānāṃ
yācñāpekṣālavavirahitaṃ viśvapūrṇe hyanante
ye yācante suraparivṛḍhodyānadeśaikaniṣṭhaṃ
mandāradruṃ niyatamadhamāste mṛgebhyo'pi bhūman !

2.75

pāpātmānaṃ racayati kamapyatra puṇyena pūrṇaṃ
nissvaṃ kañcit kalayati tathā sarvasāmrājyayuktam
prajñāhīnaṃ kamapi ca vidhatte hi vāgīśatulyaṃ
kiṃ kiṃ citraṃ prakaṭayati vā tvatkṛpā nendrajālam

2.76

paryāptiḥ syādajita ! cirakālopabhoge'khileṣu
śrīman ! vastuṣvapi bata sudhāsannibheṣvatra puṃsām
nityaṃ bhūyo'pyaghahara ! samāsvādyamānaṃ pramodaṃ
dātuṃ dakṣaṃ navamiva vinā te'nukampāṃ kimanyat

2.77

lakṣmājāne ! jagati karuṇā nityapūrṇā prapā te
nūnaṃ puṃsāmamṛtamaniśaṃ modasāndraṃ diśantī
yajjāyante varada ! rahitāstṛṣṇayā yāmavāptāḥ
syānandūreśvara ! nanu bhavagrīṣmakāloṣṇakhinnāḥ

2.78

ghorājñānapracuratimiraṃ nāśayan dasyujālaṃ
rāgadveṣādimayamacirād dhāvayan hanta dūre
pāpaśreṇīmayamaramadhaḥ pātayaṃstaṃ divāṃdhaṃ
sādhustomāmbujasukhakaro bhrājate tvatkṛpārkaḥ

2.79

no dakṣo'haṃ kimiha bahunā tvatkṛpāyā vilāsaṃ
stotuṃ bhogīndraśayana ! manovāgatītaṃ nikāmam
kintvaitāvat paramahamuvaimyārttabandho ! narāṇāṃ
bhūriśreyovitaraṇavidhau tatsamānā tu saiva

2.80

tasmād yāce tribhuvanapate ! tvatkṛpāmeva so'haṃ
niśśeṣāttipraśamanaparāṃ deva ! dāsastvadīyaḥ
sarvābhīṣṭānyayi vitarataste kilāyācitatānyapyasyecchāpūraṇamayi kiyanme kṛpāvārirāśe !

2.81

ajñatvādyajita ! suguṇairvarjitatvāt kṛpāyāḥ
pātratvaṃ me yadi na hi tava śrīdharāstāṃ tadetat
jāgatyaiko nanu mama guṇo yat tvadekāśrayatvaṃ
so'yaṃ doṣān harati sakalān pātratāṃ cāvahenme

2.82

doṣairyukto'pyayi parijanaścedihānanyanātho
jātu tyājyo na bhavati hṛṣīkeśa ! tat svāmināsau
loke mātā bahuṣu tanayeṣvekamatyantamūḍhaṃ
kaccijjahyāduta mama suto nāyamityullapedvā

2.83

ambhojākṣa ! pratipadamaho nityamāgassahasraṃ
tanvānānāmalamaviduṣāṃ mādṛśāṃ cāparādhān
tucchīkurvannava karuṇayā nistulānandadātryā
no cet kā vā gatirayi hare ! nastvadekāśrayāṇām

2.84

īśe kiñca tvayi vikirati svānukampāsudhāyā
leśaṃ tāpatrayahara ! mayi śrīdharānanyanāthe
pāpājñānaprasarakaluṣakrodhamohādayo me
citte sthānaṃ kathamiva parānandamūrte! bhajeyuḥ

2.85

syādekatrācyuta! nanu tamastejasoḥ kiṃ nivāso
dāridryasyāpi ca bhuvi tathā sampadaḥ sambhavet kim
ajñānasyāpi ca kimu bhavet tadvadīśa! śrutasya
tvatkāruṇyasya ca kimu bhavet tadvadaṃhaḥkulasya

2.86

kiñcāptāyāṃ murahara! mayā te'nukampāsudhāyāṃ
kiṃ bhūyobhirmama guṇagaṇairabdhijābhūmijāne !
tasyāmeva kṣitidhara! mayā drāganāsāditāyāṃ
kiṃ vā loke phalamiha madīyairguṇānāṃ sahasraiḥ

2.87

daityārāte! jagati sudhiyastvatkṛpāmarjayeyurbhaktyā yogena ca nanu tapassampadā vā mahāntaḥ
apyajñānāṃ murahara! punarmādṛśāṃ cāprameyaṃ
dātuṃ śarmārhasi karuṇayā dīnabandho! tvameva

2.88

kurvantyaddhā kimapi karuṇāṃ svīyabhṛtyeṣu devā
anye loke yadi cirataraṃ sevitāḥ kleśapūrvam
eṣā naiva praikṛtirayi te viśvapūrṇānukampāsindhoryat tat kuru mayi kṛpāṃ mādhava! svīyadāse

2.89

tvaṃ me mātā tvamasi janakastvaṃ gurustvaṃ hi bandhustvaṃ bho daivaṃ paramiti jagatsārvabhaumānuvelam
tvayyevālaṃ nihitahṛdayaṃ mandamapyāśramandapremodbhūtapracurakṛpayā māmavānanyanātham

2.90

śaure! dṛśyaṃ jagati kimapi tvanniṣevāṃ vinā no
dātuṃ dakṣaṃ śubhamiti ramānātha! niścitya bāḍham
tvāmeveśaṃ śaraṇamupayātaṃ svakīyānukampāsrotovṛṣṭyā śiśiraya javāt padmanābhādarānmām

2.91

dāsyaṃ vāñchantyamitādhiṣaṇā yasya saṃnyastadaṇḍā
yanmāhātmyaṃ nigamavacasāmapyatikrāntavartma
taṃ tvāmīśaṃ bhuvi kuśaladaṃ viṣṭapānāṃ trayāṇāṃ
prāpto'smyaddhā śaraṇamatha me kiṃ tvadanyāśrayeṇa

2.92

loke vāñchā bhavati hi nṛṇāṃ vastuni śreṣṭha eva
śrīmatpadmāramaṇa! sakalāpekṣayāṃ vītaśaṅkam
śraiṣṭhyasyāpīśvara! nanu paraṃ śreṣṭhatādāturanyaṃ
tvattaḥ kaṃ vā śaraṇamupayāmīha kāruṇyasindho!

2.93

yo vā devastribhuvanapate! varṇyate labdhavarṇaistasyotkarṣo niyatamitarāpekṣayā hanta vācyaḥ
aivambhūtaṃ murahara! punaḥ kevalaṃ pakṣapātādutkarṣaṃ bhostava na kathaye kintu satyaṃ bravīmi

2.94

jāne naiva praṇataśubhada! cchadmavādaṃ kadāpi
hyagre vācyaṃ priyamiti dhiyā cātha naitanmayoktam
yadvai satyaṃ nigamavacasāṃ śreṇibhiryacca gītaṃ
yanme bhātaṃ hṛdi nanu tava preraṇāt tattvavocam

2.95

bhūyo bhūyaḥ savinayamahaṃ prārthaye sindhukanyājāne ! tāṃ te nirupamakṛpādhoraṇīmeva nityam
dīnautsukyānmanasi kimapi hyarthināṃ cāvakāśaṃ
yācyotpatteḥ paramèdiśatā kiṃ mamecchā na pūryā

2.96

trailokyādhīśvara ! mayi kadā syād dṛḍhaṃ te'nukampetyevaṃ naktandivamayi paraṃ cintayā me yutasya
vāñchārūpā varada ! latikā tvatkṛpārūpapīẏūṣāsikteyaṃ bhavatu saphalā padmanābhārttabandho !

2.97

patrivrātā iva hi jananīṃ svāmasañjātapakṣāḥ
stanyaṃ vatsā iva ca nitarāṃ kṣutpariśrāntadehāḥ
prāleyārtto nara iva paṭaṃ hanta hemantakāle
tvatkāruṇyaṃ spṛhayati bhṛśaṃ śrīpate ! mānasaṃ me

2.98

chāyāvṛkṣaṃ pathika iva ca grīṣmakāloṣṇakhinnaḥ
saṅkhyāhīnaṃ nidhimiva naraḥ kiñca nissvo nitāntam
vṛṣṭiṃ sārāmiva ca manujo deva ! kedāravṛttiḥ
sotkaṇṭhaṃ me hṛdayamadhunā tvatkṛpāmīśa ! labdhum

2.99

vidyālipsurnara iva bhṛśaṃ sadguruṃ viśvamūrtte !
tejasvī nirmalamiva yaśo niṣṭhito jainyabhūmau
karttā sadyaḥphalamiva hare ! karmaṇāmuttamānāṃ
kāruṇyaṃ te spṛhayati bhṛśaṃ bho madīyaṃ hi cetaḥ

2.100

tasmācchaure ! vigalitavilambaṃ tvadīyānukampāpīyūṣābdherabhinavatarā vīcayo mānasaṃ me
kurvantvaddhā subahu muditaṃ viśvanetrādhibhāracchedodgrānupamasuṣamāvāsa ! rājīvanābha !

2.100.p1

iti svātiśrīrāmavarmavañcimahārājaviracitāyāṃ bhaktimañjaryāṃ dvitīyaśatakam

Bhaktimanjari (Svati Tirunal Ramavarma Maharaja) 2

Contents