Bhaktimanjari (Svati Tirunal Ramavarma Maharaja) 3: atha tṛtīyaśatakam

Bhaktimañjarī (Svāti Tirunāḷ Rāmavarma Mahārāja) 3

Language: Sanskrit

atha tṛtīyaśatakam

3.1

śrīman ! bhogīndraśāyinnaciravikasitendīvaraśreṇikāntistomāṭopaprakāmapraśamanapaṭutāśālinī sā tvadīyā
kāntirdehasya mallocanayugamaniśaṃ tanvatī samprahṛṣṭaṃ
tāpaṃ manmānasotthaṃ trividhamapi haratvañjasā kañjanābha !

3.2

brahmā śambhuḥ surāṇāmadhipatirṛṣayo devagandharvasaṅghāḥ
pāyaṃ pāyaṃ hare ! yāṃ nijanayanapuṭairna hyatṛpyan murāre !
seyaṃ te rūpasampannikhilajanahṛdunmādane baddhadīkṣā
stotuṃ keneśa ! śakyā bhavati jaladhijāvallabhāsyāṃ dharaṇyām

3.3

mādhuryādapyaho yajjagati sumadhuraṃ yacca sārasyapuñjāllokotkṛṣṭānnitāntaṃ sarasamapi ca yanmañjulatvācca mañju
māṅgalyāccaiha yadvai murahara ! sutarāṃ maṅgalaṃ tādṛśaṃ te
rūpaṃ kasyeha cetasyajita ! na janayet kautukaṃ kaiṭabhāre !

3.4

yeṣāṃ ceto manāgapyanagha ! vaśayituṃ nālamīśa ! trilokyāṃ
vastu śrībhūmijāne ! kimapi hi niyataṃ nirmalajñānabhājām
teṣāṃ yogīśvarāṇāmapi hṛdi satataṃ mohasandhāyinī te
dehaśrīḥ kena vā syād bhuvi paramupameyā kavīndrairvareṇyaiḥ

3.5

lāvaṇyaṃ te murāre ! jagati kathayituṃ sodyamāstat kavīndrā
yāvacchaktīha paṅkeruhanilayamukhā apyaho jñānavantaḥ
vāco dhāṭīṃ vyayīkṛtya ca nanu sakalāṃ svāmatho bhagnayatnā
jāyante hanta tadvaibhavakathanavidhau kasya vā dakṣatā syāt

3.6

kiñca śrīpaṅkajākṣa ! tribhuvanajanatānetrasāraṅgapotavrātasyāho vaśīkṛtyatinipuṇataraṃ vāgurātvaṃ prapannā
śobhā te yāvadakṣaṇorbhavati hi puratastāvadevāśrudhārāromāñcāsīmatāgadgadavacanavaśāt ko bhavet stotumīśaḥ

3.7

syānāndūreśa ! yāsau racayati dṛṣadā tulyamapyatra cetaḥ
svāyattaṃ dāruṇāṃhaḥkulaśamanacaṇasvīyacāritrarāśe !
tāṃ te lāvaṇyadhārāmayamadhurasudhādhoraṇīṃ locanābhyāṃ
bhūman ! pātuṃ nitāntaṃ prabhavati bhuvane kaḥ pumānalpapuṇyaḥ

3.8

citraṃ śaure ! dadhāno'pyayi tanusuṣamāśreṇibhirhanta sāmyaṃ
ślakṣṇābhirnirjarendropalasamarucibhiścāñjanakṣmādharasya
rogaṃ cetasyasīmaṃ janayasi bhagavaṃstattvabodhapradīpajyotirvidhvastamohapravitatatamasāṃ mādhavānañjanānām

3.9

yeṣāṃ tāvat pradāyāmitasukṛtaparīpākapuñjaikalabhyaṃ
loke janmottamaṃ mānuṣamavikalatāṃ cātha sarvāṅgakeṣu
netrābhyāṃ te śarīrapratinavasuṣamāmekadāpi prapātuṃ
phāle rekhāṃ na vinyasyati dṛḍhamadayasteṣvaho padmajanmā

3.10

pīyūṣāmbhonidhiḥ kiṃ kimu bata sujanaśreṇibhāgyaikasīmā
viśveṣāṃ locanendīvarasukhakaraṇe baddhadīkṣaḥ kiminduḥ
mādhuryasyāprameyasya tu kimu paramā janmabhūrityaho te
kāntirḍolāyitaṃ naḥ kalayati hṛdayaṃ saṃśayeṣvīdṛśeṣu

3.11

tyaktvā vāñchāṃ samasteṣvayi bata viṣayeṣu kṣaṇādārttabandho !
bhūtvā parṇānilāsvādanavihitaratiḥ parvatānāṃ guhāsu
sthitvā tīvraṃ tapaḥ śrīnilaya ! kṛtavatā pūrvajanmanyudāraṃ
prāpyaṃ loke kimanyat phalamiha tapaso mūrttisandarśanāt te

3.12

ambhojākṣānuvelaṃ nikhilajanataterdarśanādeva tṛptiṃ
dātuṃ baddhodyamāyāṃ tava tanusuṣamārūpapīyūṣaveṇyām
yatnādabdheravāptaṃ kimaipi sukhakaraṃ kevalaṃ pānakāle
pāyaṃpāyaṃ prahṛṣyantyayi surabhavane hā kimarthaṃ tvamartyāḥ

3.13

nūnaṃ tvatkāntirūpāmṛtarasalaharīkaumudī nirmaleyaṃ
bhaktānāṃ mānasotthaṃ sakalamapi tamaḥ kurvatī saṃvinaṣṭam
yasmāt taddarśanenācyuta ! sujanasamūhākṣinīlotpalāni
premāśrusphītadhārāmayamatha makarandaṃ javādbudgiranti

3.14

śuddhajñānāmṛtāmbhonidhinavalaharīkṣālitāṃhaḥkalaṅkā
loke śrīnāradādyā muninikaravataṃsāḥ sadā locanābhyām
yāṃ devāsvādayanto'pyagadhara ! yugapannetrasammolanotthaṃ
pratyūhaṃ bhāvayanti kṣaṇikamavaśayet kaṃ na sā tāvakābhā

3.15

citraṃ kāntistvadīyā dinakaratanayātīrarājattamālakṣoṇīrutparṇanīlāpyayi śaśidhavalāṃ kīrttirāśiṃ prasūte
draṣṭṝṇāṃ mānavānāṃ janayati hṛdaye kiñca rāgaṃ murāre !
cetovācāmagamyaṃ niyatamavirataṃ dandaśūkāriketo !

3.16

kāntyā sāmyaṃ tavehācyuta ! jaladagaṇo voḍhumāśamburāśestoyaṃ gṛhṇan nikāmaṃ nabhasi jaḍamayaratṝcchrito yāvadeṣaḥ
tāvat svasyāpakarṣaṃ tava tanusuṣamāpekṣayā vīkṣya śokād
muñcantyaśrūṇi lakṣmīpriyatama ! parito varṣadhārāmiṣeṇa

3.17

labdhuṃ śobhāṃ tvadīyāṃ kuliśabhṛdupalādarśagarvāpanetrīṃ
syānāndūreśa ! vāñchābharabharitamanāṃsyacyutendīvarāṇi
sthitvā naktandivaṃ mādhava ! nanu sarasi svacchatoyaughapūrṇe
manye tīvraṃ tapasyantyatidṛḍhamanasā tyaktanidrāṇi rātrau

3.18

ekībhūyātra loke tribhuvanasujanaśroṇibhāgyaikapuñjo
rūpaṃ kiñcit samālambya hi bhuvanahitāyaiva jāgartti nūnam
evaṃ cet kīdṛśaṃ tat kathaya suruciraṃ rūpamityatra pṛṣṭaśced vakṣye nīlanīlaṃ viracitaśayanaṃ pannagasvāminīti

3.19

dūrvādurvāragarvaprasaraghanaghaṭādūranirvāsanātyantodbhrāmyanmārutantyāstava hi tanurucerīśa ! jātā praśāstiḥ
trailokyaṃ śarvabhūbhṛtsamaruci sahasā kurvatī varṇamanyaṃ
śvetimnaḥ pītaraktādikamiha niyataṃ hanta naṣṭaṃ vidhatte

3.20

kiñcāsa holdāmudyatāyāṃ tava tanusuṣamāsambhavāyāṃ hi kīrttau
jetuṃ vastvatra loke sakalamapi sitaṃ svīyadhāvalyabhūmnā
manye śītāṃṇaśuruccairbhayabharitamanā nātha ! pīyūṣadhārāvisrāvacchadmanāsau visṛjati nitarāṃ svedabindupravāham

3.21

kāntyāḥ kīrtyā tavehācyuta ! bhuvanatale paṅkajākṣāvadāte
'pārāvārāḥ parātman ! jagati suviditāḥ saptasaṅkhyāmitāste
prāptā varṇena sāmyaṃ kalaśajaladhinā hanta sarve'pi jihvaikāvedyānyonyabhedā varada ! samabhavannityavaimyastaśaṅkam

3.22

kiñca tvadvarṣmakāntyudbhavavimalayaśomālikā kṛtsnametacchaure ! brahmāṇḍabhāṇḍaṃ nanu nijamahasā tanvatī sā valakṣam
dhvāntaṃ sarvāsu dikṣvapyayi bata mṛgayantī na śaknoti labdhuṃ
yat tadyuktaṃ nivāsaḥ kva bhavati hi tayoracyutaikatra loke

3.23

pītvā kāntiṃ tvadīyāṃ nijanayanasahasreṇa śakreṇa muktāṃ
cetaḥpaṅkeruhodyatpratinavakutukadyotikāṃ bāṣpadhārām
dṛṣṭvā svaspardhinī kācana divi taṭinī seyamityeva matvā
manye jahnostanūjā nivasati kupitā cāndracūḍe jaṭānte

3.24

pātuṃ netrāmbujābhyāṃ tava tanusuṣamāṃ viśvasammohadātrīṃ
śaure ! vītāntarāyaṃ dṛḍhama̍nimiṣatāṃ hetubhūtāṃ surāṇām
dāturdhātuḥ praśaṃsāṃ nanu vacanaśatairhanta kṛtvāpi tṛptiṃ
prāptaḥ ko vā nu vācāmadhipatisadṛśo'pyatra gīrvāṇavṛnde

3.25

kiṃ dugdhāmbhodhikanyānayanayugaruco melanādīśa ! kiṃ vā
sārdhaṃ gopāṅganābhiḥ subahuviharaṇādyāmunāmbhasyudāram
kiṃ vā dūrvādalābhāsamarucitulasīdāmaśobhānuṣaṅgād
viśvonmādāvahāṃ tvaṃ vahasi nanu tanau śyāmatāṃ sārasākṣa !

3.26

bhūman ! vṛndāvana call targatanibiḍatamālāvalīsaṃśrayāt kiṃ
kiṃ vā māyūrabarhākalitasulalitottaṃsaśobhānuṣaṅgāt
kiṃ vā nirvyājamodākulatarajananīsāñjanāśrupravāhāsekāt tvaṃ nailyamaṅge vahasi nanu jaganmānasonmādaśaktam

3.27

bhaktottaṃsorupuṇyātmaka ! tava suṣamārūpiṇī nimnageyaṃ
bhāti śrīmannapūrvā nanu bhuvanatale kāpyaye vītaśaṅkam
yā netrābhyāṃ prapātuṃ janayati kutukaṃ vītatṛṣṇākulānāṃ
yogīndrāṇāṃ vidūrīkṛtahṛdayasamudbhūtavairivra̍jānām

3.28

loke vāṅmānasāgocaramapi sakalaṃ śarma jaiṅgurmahāntastucchaṃ yallabdhijanyānupamatarasukhāpekṣayā nirviśaṅkam
enāṃ nirvāṇasaukhyāmṛtarasalaharīmapyavāptā vaiterdhyāṃ
yasmai kurvanti tasmāt kimiha bhuvi paṃraṃ tāvakālokabhāgyāt

3.30

bhaktyābhīkṣṇaṃ prasannena hi nanu bhavatā mādhavānanyayāho
santo devāpya̍māṇeṣvapi varada ! varaiṣvindrabhogādiṣu drāk
bhūtvāpekṣāvihīnāḥ sakutukamaniśaṃ yanmuhuḥ kāmayante
tasmāt tvanmūrtitsandarśanabhavakutukād vedmi no saukhyamanyat
kiñca pratyekamaṅgeṣvayi tava bhagavan ! vīkṣiteṣvatra lokairanyonyotkarṣavattvādanagha ! suṣamayā nātha ! teṣāṃ nikāmam
dṛṣṭiḥ kutreha deyetyanupamavicikitsākulaṃ jāyate no
loke kasyeha cittaṃ tribhuvanajanasandohasantāpahārin !

3.31

tejovisphūrttidūrīkṛtabahalatamorāśivamadhyāhnavelābhrājiṣṇuprauḍhapaṅkeruhasakhaśatakoṭismayadhvaṃsinībhiḥ
paryuttenoruratnālibhiriha makuṭenāñcitasyottamāṅgasyābhā te śarma nirmātvanudinamayi me bhūrikāruṇyarāśe !

3.32

teṣāṃ bhāso maṇīnāṃ puraṭamayakirīṭāñcitānāṃ tava drāgutplutyākāśadeśe cirataramamale vyāpya tatreha bhūman !
nānāvarṇaughasammelanamiṣamavalambyālamanyonyametā
manye janyaṃ vitanvantyahamahamikayā garvapūrṇāntaraṅgāḥ

3.33

lokānāṃ bhūrikāntivrajanilayabhavaddivyakoṭīrajāgrannānāratnaughajātāṃ nabhasi visṛmarāṃ paśyatāṃ kāntiveṇīm
tārāḥ śāratvamāpurna hi bhavati tathetyevamādyairvivādairjāyante bhaktakalpadruma ! mukharitā naiva ke ke digantāḥ

3.34

sarvatra vyomadeśe subahu visṛmarāṃ kiñca tāṃ ratnaśobhāṃ
vīkṣyāmeyāṃ nikāmaṃ kimapi nanu mahaḥ stokamākāśasaṃstham
namratvaṃ prāptamārādapajayabhavayā lajjayā vāñchati svaṃ
goptuṃ manye balārerdhanuriti bhuvanakhyātayā saṃjñayaiva

3.35

syāndūraprabho ! hāṭakamayamakuṭollāsinānāmaṇīnāṃ
kāntirvyomāṅgaṇe mādhava ! tava vitatā sādhu kasyeha citte
tvatprītai vāsavādyaiḥ sakalasuragaṇairvyomarūpe vitāne
baddhāyā mālikāyāḥ suraviṭapisumānāṃ na śaṅkāṃ vidhatte

3.36

pādāmbhojāvanamrākhilaparijanasandohasarvārthadāne
nityaṃ baddhodyamaścāmitarasaphaladaḥ pārijāto hare ! tvam
nānāratnoruśobhāñcitanavamakuṭacchadmanā puṣpito'si
prāyo dātuṃ phalānīśvara ! sukṛtaparīpākalabhyāni lokaiḥ

3.37

sadyaḥ prodyaddivasvatpaṭukiraṇasamūhānuṣaṅgaprakāmaprotphullāmbhoruhāntargatamadhurasapānodyatāṃ bhṛṅgaveṇīm
dhikkurvan keśapāśastava masṛṇarucirbāḍhamākuñcitāgraḥ
śaure ! cetasyasīmaṃ janayatu kutukaṃ māmake dīnabandho !

3.38

snigdhatvaṃ sarvalokasya hi janayitumīśātmanīvāprameyaṃ
snigdhatvaṃ deva ! yo vā prakaṭayati paraṃ keśapāśastvadīyaḥ
tasyābhāṃ viśvacetoharaṇapaṭutarāṃ śaṃsituṃ kasya vā syād
dākṣyaṃ bhogīndraśāyin ! surapatiguruṇā sannibhasyāpi bhūmau

3.39

ābaddhānāṃ kacāgre tava masṛṇatare cārumandārajātīkundādīnāṃ sumānāṃ pracuraparimalo vyāpya sarvaṃ digantam
nāsāyāḥ kasya vā no racayati nitarāṃ dhanyadhanyatvamasmin
loke śrībhūmijāne ! sthiracarakalite hanta vācāmagamyam

3.40

kiñca śrīpaṅkajākṣa ! pracuramadhukaraśreṇinīle kacāgre
baddhā kundādipuṣpāvaliratidhavalā tāvake ślakṣṇakāntau
śaṅkāṃ kasyeha cetasyajita ! na janayennātha ! tārāgaṇānāṃ
rātrau vyomāṅgaṇe nirbharamasitarucau rājatāṃ nirmalānām

3.41

sāphalyaṃ netrasṛṣṭerbhavati bhuvi nṛṇāṃ darśanādeva yasyā
yā nityaṃ dāruṇāhomatimirakule mitralīlāṃ bibhartti
yā vai cetāṃsi puṃsāṃ kutukajalanidhau majjayatyaprameye
seyaṃ te vaktralakṣmīḥ pradiśatu kuśalaṃ sarvadā me murāre !

3.43

yogindrāṇāṃ taponiścalatamamanasāṃ mīlitānīkṣaṇāni
spaṣṭaṃ yāsau vidhatte kṣaṇamatha vigalanmīlanānyārtabandho !
tāṃ te vaktrasya śobhāmanagha ! kathayituṃ leśamātreṇa vā syād
vaidagdhyaṃ kasya vāsmin jagati madhuripo ! labdhavarṇasya bhūman !
candrāmbhoje tvadāsyena hi bhuvi samatāṃ labdhumāttaprayatne
aprāpyaināṃ cireṇāpyahaha paramime bhagnayatne ca bhūtvā
mandākṣānno sahete dṛḍhamanagha ! mitho darśanaṃ tatra loke
mithyādhyāropitaṃ vai kavikulatilakairetayorvairavattvam

3.44

doṣāsaktyā sametaḥ satatamapi dadhāno'yamantaḥ kalaṅkaṃ
sūryāvirbhāvalīno vidhurayamakhilāmodasandāyinā te
sāmyaṃ vaktreṇa labdhuṃ nanu yadi yatate bhagnaratnaḥ kathaṃ vā
na syāt śrīdānavāre ! bhuvanagatatamodhvaṃsabaddhodyamena

3.45

yo'sāvantarnitāntaṃ madhuhara ! ram̐jasākrāntamūrttirmurāre !
yaścāyaṃ cāprasannaḥ suniyatamum̐daye hanta raॉjño dvim̐jānām
padmaḥ so'yaṃ vadāsyena hi bhuvi samatāṃ prāpnuyādvā kathaṃ te
sattvāvāsāyitena dvijamunipaṭalītāpasarvaṅkaṣeṇa

3.46

sam̐myaṃ kenāpi dharmeṇa hi kiॅmapi bhaved yadyaho tulyatā syād
vācyā teneha loke nanu kavinikarairvastunastasya śaure !
ramye vastunyaśeṣe'pyayi mukhasuṣamāpekṣayā te nikṛṣṭe
bhūmannete kathaṃ vā jagati tadupamānatvarmāptuṃ samarthāḥ

3.47

lāvaṇyasyāṃśamātraṃ tava mukhakamalasyeha lipsuḥ śaśāṅko
majjan laiāvaṇyapūrṇe dinamanu jaladhāvucchrito vyomadeśe
dṛṣṭvā tvadvaktralakṣmīṃ dhruvamapi ca nijāṃ bimbitāṃ tu tvadīye
bhūṣāvṛnde salajjo rmahayati kusumaistvāmuḍuvrātarūpaiḥ

3.48

kecit prāhuḥ kilāṅkaṃ jaladhisamuditaṃ kardamaṃ prāhureke
bhūcchāyāmāhuranye hariṇa iti pare prāhurunnamradhāmnaḥ
tārānāthasya madhyollasitamayi hare ! mecaiṃkatvaṃ nikāmaṃ
manye'haṃ tvanmukhābhākalanajanitayā lajjaiyaivoditaṃ tat

3.49

naṣṭe svīye kalaṅke tava vadanarucā tulyatā syānmameti
bhrāntyātyantaṃ mṛgāṅkaḥ sphuṭamayi jaladhau kṣālayam̐stāḥ kalāḥ svāḥ
naivāpetaḥ kalaṅkād bhavati madhuripo! yat tadetanna citraṃ
mitrānte bhrājamānasya ca bhuvi kumudaṃ puṣyataścātivelam

3.50

candrābjādīni vaktrasya hi paramupamānatvamāpāditāni
śrīman! loke kavīndraiḥ suniyatamupamālaṅkriyādyotanārtham
tvadvaktrasyeha kāntyāmaghahara! manasā cintitāyāṃ nikāmaṃ
tasyā devopamānībhavitumayi dṛḍhaṃ sā paraṃ syāt samarthā

3.51

premārṭrībhūtavaimānikavaralalanāvṛndapāṇiprakāmaproddhellaccāmaraughotthapavanacalairāvṛtaṃ cālakāgraiḥ
bhālaṃ te bālasomapratibhaṭasuṣamaṃ mānasābje madīye
nityaṃ nirvyājarūpāṃ vikiratu bhagavan! kāmapi premadhārām

3.52

bhāle tasmin viśāle tava hariṇamadenāñcitaṃ cordhvapuṇḍraṃ
saurabhyotkarṣasaṃvāsitanikhilahariccakravālena śaure!
dṛṣṭvā kasyeha cetaḥ pratinavakautukāmbhodhikallolabhagnaṃ
no sañjāyeta bhaktottamasukṛtaparīpāka! rājīvanābha!

3.53

loke bhūṣāgaṇebhyo murahara! sakalebhyo varīyastaraṃ tat
syānnandūreśa! nūnaṃ racayati tilakaṃ bhūṣitaṃ bhāladeśam
bhāvatkaṃ bhāladeśaṃ mṛgamadatilakaṃ tvetadāśritya bāḍhaṃ
nissīmekīnaketaṃ svayamanagha! paraṃ cāśnute bhūṣitatvam

3.54

bhālaṃ te pañcamīśītalarucisuṣamāsāracauraṃ nirīkṣya
śrīman! candrodarasthe giridhara! hariṇe cādhikaṃ sārabhūtā
manye kastūrikeyaṃ jagati samucitāvāsabhūmirmamaiṣetyevaṃ matvā nivāsaṃ racayati tilakacchadmanā te lalāṭe

3.55

śakrāśmorvīdharasyānagha! viśadatame sānudeśe bhavantī
dvedhā saisāśvakanyā yadi punarajita! syandate tāvadeṣā
śrīman! viśvaikaramye tava niṭilataṭe bhrājitasyeśa! sāmyaṃ
kastūrīpaṅkarājattilakaparivṛḍhasyāpnuyād dīnabandho!

3.56

ambhojāvāsaśarvatridaśaparivṛḍhādyāḥ sadaivèha yasyāḥ
kāruṇyollāsasaṃsūtakacalanalavaṃ prārthayante nitāntam
seyaṃ bhrūtallajasyācyuta! nanu yugalī tāvakīnā mameha
śreyāṃsyambhojanābha! pradiśatu sahasā nātha! bhūyāṃsi bāḍham

3.57

pādāmbhojāvanamrākhilaparijanasantāpavicchedaśauṇḍasphītāmeyānukampārasajaladhitaraṅgāyitaṃ tat tvadīyam
bhrūyugmasyāprameyaṃ jagati vilasitaṃ paśyataḥ kasya tāvaccetaḥ piyūṣasindhau bhavati na sahasā magnamāmajjamuccaiḥ

3.59

yāsau cillīlalā te tribhuvanajanasammohane baddhadīkṣā
vakratvaṃ bibhratī satyapi dṛḍhamaniśaṃ cātmanīśāmbujākṣa!
yogīndrāgresarāṇāṃ paramṛjumanasāṃ bhāti sammodadātrī
vaktuṃ tasyā vilāsaṃ jagati nu katamaḥ śrīpate! kovidaḥ syāt
sṛṣṭisthityapyayā bhostrijagadadhipate! viṣṭapānāṃ trayāṇāṃ
yasyādhīnā vilāsasya hi tava bhagavan! bhrūyugasyārttabandho!
māhātmyaṃ tasya loke kathayitumaravindākṣa! kasyeha vā syād
dākṣyaṃ vācāmadhīśena tu samadhiṣaṇasyāpi rājīvanābha!

3.60

bhaktyā nirvyājayāharniśamakhilaparītāpavidhvaṃsanaṃ tat
pādadvandvaṃ svakīyaṃ dinamanu bhajatāṃ sajjanānāṃ nikāmam
sarvābhīṣṭaughaviśrāṇanamayamahasaṃ1sūcidolāvilāsaṃ
nūnaṃ sa tvaṃ bibharṣyacyuta! purukaruṇo bhrūlatācchadmanoccaiḥ

3.61

prodyattigmāṃśuśmivyatikaravikacībhūtapaṅkeruhaśrīcauraṃ kāruṇyāmṛtarasalaharīnityapūrṇaṃ tvadīyam
netradvandvaṃ trayāṇāmapi nanu jagatāṃ kṣemadaṃ māmakīnaṃ
santāpaughaṃ samastaṃ śamayatu sahasā padmanābhātivelam

3.62

syānāndūreśa! yadvai sumahati tapasāṃ rāśibhiścānavāpyaṃ
tat sarvaṃ vindate'sau jagati hi manujo yaidarālokanena
tena tvaṃ locanapreritamadhurakaṭākṣāmṛtenādarānmāṃ
siñcāśu tvatpadaikāśrayamasurukaraṇāvārirāśe! sadaiva

3.63

lakṣmījāne! tuṣāradyutikiraṇatatirviśvacetobhirāmā
pīyūṣasrotasālaṃ suragaṇamakhilaṃ tanvatī hṛṣṭapuṣṭam
yasminnālakṣyamāṇe bhavati mihiraraśmicchaṭāvat sutīvrā
taṃ śrīmaṃstvatkaṭākṣaṃ jagati na katamaḥ kāmayeteśa! martyaḥ

3.64

ambhojaṃ poṣayatyanvahamiha kiraṇairātmano vāsreśaḥ
pīyūṣāṃśustathā mādhava ! kumudakulaṃ poṣayatyeva nityam
netradvandve tvadīye dṛḍhataramubhayoḥ sannivāsāt tadetannidrālutvaṃ haratyeva hi kumudasarojātayornirviśaṅkam

3.65

lokāmodapradāyipratinavātilasūnorukāntipravāhaprauḍhāhaṅkāranirmūlanacaṇasuṣamāvarṣiṇī viśvaramyā
daityāre ! nāsikā te janayatu kutukaṃ mānasābje madīye
hyaśrāntaṃ tvatpadāmbhoruhayugalagate sarvalokādhinātha !

3.66

tādṛgdivyaprabhādhoraṇinicayabhṛtā nāsikātallajena
śrīmaṃste vyarthamevākalayati bhuvane campakaṃ sāmyabhāvam
yasmāt sarveṣu puṣpeṣvapi varada ! rasagrāhiṇā ṣaṭpadenāpyastaṃ tat sāmyalipsu trijagadabhimatānāṃ na kenātra heyam

3.67

sarveṣāñcāpakarṣādiha hi nanu nijāpekṣayā bhūtale'sminnarhatyasyāṃ jagatyāṃ kimapi saha mayā nāsikāṃ vastu nūnam
ityevaṃ vyañjayatyeva hi kila nijayā saṃjñayaiveśa ! yāsau
tasyāḥ śaure ! bhaveyuḥ kathamiva parametāni sāmyāvahāni

3.68

nānāvarṇaprasūnollasitatarulatāmaṇḍitodyānadeśabhrājatsadyovipakvāruṇatarasuṣamāpūrṇabimbīphalaṃ tat
dhikkurvan viśvaramyo nanu sakalajagannātha ! dantacchadasta
ceto nityaṃ madīyaṃ śiśirayatu muhuḥ premapīyūṣavṛṣṭyā

3.69

bandhūkaṃ padmarāgaṃ punarapi sahakārasya tat pallavaṃ vā
mādhvīmṛdvīkarāśiṃ muramathana ! sitākhaṇḍamiśraṃ payo vā
kāntyā mādhuryadharmeṇa ca paramadharīkurvataste'dharasya
śrīman ! kasmānna jāne kavibhiradhara ityatra saṃjñā vitīrṇā

3.70

kāruṇyāmbhonidhe'sau bhavadadharamaṇirhanta naṣṭaṃ vidhatte
loke yannirvisaṅkaṃ madhumadhurimasañjātasāndrāvalepam
naitaccitraṃ tadasyācyuta ! madhumathanasyāṅgabhāvaṃ gatasyetyevaṃ jāne'hamambhoruhakalanayana ! śrīramābhūminātha !

3.71

mādhuryeṇeha yo'sau tribhuvanaviditenānvahaṃ śarkarāyāḥ
syānandūreśa ! loke vitarati nitarāṃ śārkarātvaṃ murāre !
so'yaṃ viśvaikaramyacchaviradharamaṇistāvakīno na keṣāṃ
vācāṃ pāraṃ kavīnāmaghaśamana ! paraṃ gāhate no jagatyām

3.72

citraṃ bimbādharaste trijagadadhipate ! cārusandhyābhravarṇaḥ
samprāpto'pīha loke padamurumahasaḥ padmarāgasya samyak
bhāti śrīpadmanābha ! dhruvamiha hi padaṃ nirvyalīkasya bhūman !
padmāgārasya nātha ! pratimuhuradhikaṃ vṛddhibhājo murāre !

3.73

tā dugdhābdhestaraṅgā iva ca tuhinaraśmermayūkhā ivāpi
bhrājanmuktāphalānīva ca bisasamudāyā ivāpyārttabandho !
dikṣu vyāptatvadīyānupamatamayaśorāśivaccollasantyo
mādhuryārdrāḥ smitābhāstava bhuvanapate ! santataṃ māṃ punantu

3.74

āvāsaṃ yaṃ mahānto viduraparimitasyāniśaṃ śarmarāśeryasmin vāñchāṃ prakurvantyaghaśamana ! sadā vītatṛṣṇā munīndrāḥ
yo'sau brahmāṇḍabhāṇḍāntaragajanamanaścauryavidyāpravīṇaḥ
śaure ! tmanmandahāsaṃ tamiha kathamahaṃ śaṃsituṃ syāṃ samarthaḥ

3.75

tāmāsādyāmbujākṣa ! pratipadalalitāṃ mandahāsadyutiṃ te
netradvandvotpalābhyāmayi paramupalenātha tulyāśayo'pi
śrīman ! ko vā manovāgviṣayatarasammodapīyūṣasindhau
magnaḥ prāpañcike vastuni nanu sakale'pyāpnuyānno virāgam

3.77

loke'smin kevalaṃ yā harati nanu tamo bāhyamevāmṛtāṃśorjyotsnā sāmbujākṣākalayati katamat kautukaṃ no janānām
evambhāve munīnāmapi hṛdayatamonāśinī mandahāsasyābhā te kīdṛśaṃ no jagati na janayet kautukaṃ viśvapuṃsām
tādṛgviśvābhirāmapracuraruciyute mandahāse tvadīye
bimboṣṭhasyeha kiñcidvikasanaviśadībhūtanistulyakāntiḥ
śaure ! dantāvaliste sudṛḍhamavikasatkundapuṣpāvadātā
nityaṃ mandetaraṃ me janayatu hṛdaye modamindīvarākṣa !

3.78

nānāratnaughaśobhāñcitamakaravarākārakarṇadvayālaṅkārapratyagrakāntiprasaramilanasañjātaśāratvamuccaiḥ
syānandūreśa ! gaṇḍasthalayugamayi te nākanāthopalādarśāṭopadhvaṃsaśauṇḍaṃ dalayatu sakalaṃ māmakaṃ tāpabhāram

3.79

snigdhe śyāme kapole tava bhuvanapate ! bimbitaṃ karṇabhūṣāyugmaṃ dolāyamānaṃ jagati kalayataḥ kasya vāṃ locanābhyām
cetasyuccairna śaṅkāmaghahara ! janayenmīnayoḥ sūrajāyāstoyāpūrṇe hrade mādhava ! nanu sarasaṃ khelatoścātivelam

3.80

prācīnorvīdharāgroditamihirarucaḥ kaustubhasyeśa ! kāntyāḥ
samparkeṇālamaṅgīkṛtavikacajapāpuṣpaśobhastvadīyaḥ
atyantaṃ ślakṣṇakāntervarada ! dairavarasyeha darpapahārī
kaṇṭhaḥ kuṇṭhetaraṃ me janayatu hṛdaye nātha ! vaikuṇṭha ! modam

3.81

chāyāsūnurbabhūvācyuta ! jagati kathaṃ paṅgupādaḥ suto vai
sādṛśyaṃ nūnamāpnoti hi kila janakasyātra sṛṣṭau vidhātuḥ
evaṃrūpā viśaṅkā mama hi parihṛtā kaustubhasyābhayā te
sāhasrāṇāṃ padānāmapi gaganamaṇeḥ paṅgutāprāptihetoḥ

3.82

viśvavyāptasvakīyānupamatamaruciśreṇibhiḥ sarvatejojetṛtvodbhūtagarvaprasarabhṛtamanā hanta rājīvabandhuḥ
śobhāṃ te kaustubhasya smayabharaśamanīmātmano'pīha dṛṣṭvā
sāyaṃ sāyaṃ dhruvaṃ majjati kila jaladhau vrīlayā vyākulātmā

3.83

jñātvā te kaustubhasyāmitatamasuṣamāmālayā nirjitaṃ svaṃ
bhartāraṃ tigmabhānuṃ muramathana ! diśastasya jāyā daśāpi
sāyaṅgālonmiṣatpāṭalimabharamiṣeṇālametāḥ svakīyeṣvāviṣkurvanti lajjāṃ vadanasarasijeṣvanvahaṃ dīnabandho !

3.84

kiñca śrīman! prabhābhirvikacatarajapāpuṣpasaṃsparddhinībhistasyātho kaustubhasyācyuta ! jagati samaste'pi jāte prasanne
loke'smin dhvāntanāśāt tribhuvanaviditā dhvāntasaṃjñā prapede
nūnaṃ sādharmyamuccairiha hi śaśaviṣāṇādibhiḥ śabdajālaiḥ

3.85

viśvātaṅkapradāyipracuratarabhujaprauḍhatejomadāndhībhūtasvāntāsuraughasmayaśamanavidhau dakṣiṇo dakṣiṇaste
bāhuḥ paryastanānāmaṇivalayagaṇenādhikaṃ śobhamānaḥ
sarvābhyo māṃ vipadbhyaḥ sakutukamavatu śrīpate ! tāvakīnam

3.86

paryaṅke nātha! vātāśanavarakalite sanmṛṇālāvadāte
vinyasto bāhureṣo'cyuta ! tava bhagavan! jānuparyantalambī
tvannāthānāṃ nikāmaṃ murahara ! kṛpaṇānāṃ punarmādṛśānāṃ
dātuṃ nūnaṃ batānugramahiha hi samastādhivicchedaśauṇḍam

3.87

ānamrāyāḥ padāgre nikhilajanataterdūritāśeṣatāpe
sarvābhīṣṭaughaviśrāṇanavidhipaṭutāmasya te vīkṣya bāhoḥ
lajjābhārākulātmā nanu suraviṭapī nirvyayānāṃ phalānāṃ
vyājāt gopāyatīhācyuta ! sudṛḍhamasau namratāṃ lajjayāptām

3.89

ābrahmastambaparyantamiha hi bhuvane jīvajālāstvanantā
dātṛtvenaiva yasyājita! tava karuṇāvāridhe! nātha! bāhoḥ
jāyante kiñca jīvanti ca varada! dṛḍhaṃ hṛṣṭapuṣṭā bhavanti
śrīman! stotuṃ tamenaṃ bhavati na kutukī ko nu martyo'tra loke
syānāndūreśa ! nāmnā sphuṭamapi ca guṇeneśa ! yastāvakīno
bāhurvāmatvamuccairmuramathana ! dadhāno'pi nistulyakāntiḥ
nityaṃ vāmetaratvaṃ vahati nijapadāmbhojabhakteṣu satsu
śreyāṃsyuccaistarāṇi pradiśatu sa ca me bhūrikāruṇyarāśe !

3.90

dugdhāmbhorāśiputryā kuvalayaracitā vīkṣito māliketi
sphūrjadbhūborderripratāpaiḥ kuliśamiti bhiyā nātha! dṛṣṭo'surendraiḥ
bhaktaiḥ santāparūpātapaśamanapaṭoḥ śākhino nātha ! śākhetyuccairālakṣito'sau jayatu jayatu govinda ! savyo bhujaste

3.91

āmodākṛṣṭaviśvasthitasakalajanāmodabhārāṅgarāgālepaprogbhūtabhūriprabhamaghahara ! te nātha ! vakṣaḥkapāṭam
rārājaddhanyamālāparimalalaharīvyāptaniśśeṣalokaṃ
kāruṇyābdherviśālaṃ śamayatu sakalaṃ māmakaṃ tāpabhāram

3.93

tasmin vakṣasyasīmādbhutarucipaṭalīnityavāsāyite te
rājantīṃ vanyamālāṃ vividharuciyutaiḥ puṣpajālaiḥ pinaddhām
dṛṣṭvā prāvṛṭpayodollasitaśatamakheṣvāsaśaṅkāparītaṃ
na syāt kasyeha cetaḥ pratinavakutukāmbhodhimagnaṃ ca bhūman !
trailokyaprasphurattvatpracuratarayaśorāśisāmyāvahena
śrīmanmuktāmayenācyuta ! tava lasitaṃ nātha ! hāreṇa samyak
vakṣaśchāyāpathenādhikadhavalarucā maṇḍitasyātivelaṃ
vyomnaḥ sādṛśyamāpnoti hi varada ! dṛḍhaṃ patrimūrddhanyapatra !