Bhaktimanjari (Svati Tirunal Ramavarma Maharaja) 7: atha ṣaṣṭhaśatakam
Bhaktimañjarī (Svāti Tirunāḷ Rāmavarma Mahārāja) 7
- Language
- Sanskrit
Contents
- 7.100 — 1 part
atha ṣaṣṭhaśatakam
7.1
athāhaṃ śrībhūmīramaṇa! kathayāmyadya kimapi
dvitīyāṃ tvannāmāghaśamanasaṅkīrtanamayīm
murārāte! bhaktiṃ tava karuṇayaivānatajanasphuṭājñānadhvāntaprakaraharaṇaikaprathitayā
7.2
ameyaṃ loke'smin rasabharamavāpnoti hi pumān
japādyeṣvekasminnapi varada! te nāmni kathite
rasāmijñā nāmnāṃ yadi bhavati jihvātra na nṛṇāṃ
rasajñākhyāmanvarthayitumatha śaktā kathamasau
7.3
phalādīnyāsvādyācyuta! sumadhurāṇīha bhuvane
samatvaṃ hyādhyasyatyatha yadamṛtenaiṣu manujaḥ
murārāte ! śāṅgi̍nniyamatiśayoktistadamṛtaṃ
tvasau sākṣānnāmnāṃ kalayati tavāsvādanavaśāt
7.4
raṃmājāne ! yasmin na hi bhavati tṛptistanubhṛtāṃ
tathābhūtaṃ vastu trijagati na khalvasti kimapi
tvadīyānāṃ nāmnāṃ murahara ! samāsvādanavidhau
munīndrā apyāpuḥ kimapi na hi tṛptiṃ śukamukhāḥ
7.5
aghānāṃ vicchittyai muramathana ! yatnaṃ vidadhatāṃ
tapobhiḥ saṃvīkṣya śramamayi janānāṃ karuṇayā
tvayaivāyaṃ sandarśita ucitamārgo nanu satāṃ
tvadīyānāṃ nāmnāṃ sugama iha saṅkīrttanamayaḥ
7.6
yathā mātā sveṣāmahaha gadaśāntiṃ tanubhuvāṃ
vidhātuṃ bhaiṣajyena hi sumadhureṇaiva yatate
tathā puṃsāṃ pāpānyatha śamayituṃ tvatprakaṭite
hyaho mārge saktiṃ ka iha na vidadhyādaja ! sudhīḥ
7.7
guṇastāvannaisargika iha murāre ! mukharatā
rasajñāyāḥ puṃsāṃ galitavicikitsaṃ yadi tadā
asadvādebhyastāṃ kathamapi nivaryyācyuta ! kuto
bhavannāmāsaktāṃ na hi vidadhate hanta manujāḥ
7.8
rasebhyaḥ sarvebhyo'pyayi bata variṣṭhe hi madhure
rase jihvā prītiṃ racayati samastasya jagataḥ
sudhādhārāto'pyacyuta ! sumadhure nāmapaṭalīsamāsvāde saktiṃ tava na dadhate bhāgyarahitāḥ
7.9
sahasrāṇāṃ nāmnāṃ nanu jagadaghadhvaṃsanakṛtāṃ
kṣaṇārdhaṃ tvekasminnapi bata gṛhīte rasanayā
kṛtārthatvaṃ prāpnotyalamiha śarīrī kimu punarhare teṣāmevānudinamiha saṅkīrtanaparaḥ
7.10
tathā sadbatnaughairapi vijitasaptāśvarūcibhiḥ
kṛtā kaṇṭhāsaktā sragiha manujaṃ bhūṣayati no
yathā mālā nāmnāmaghaśamana ! kaṇṭhābharaṇatāṃ
prapannā te śrīmannirupamakṛpāpūrajaladheḥ
7.11
nidānatvaṃ prāptairanudinamanarthasya vacanairnayan sarvaṃ kālaṃ kṣaṇamiha bhavannāmakathanāt
kathaṃ dhautāghaḥ syāditi mama na sandehakaṇikā
kaṇo vā kastūryā harati nanu durgandhamatulam
7.12
sphuliṅgaḥ sūkṣmo vā dahati hi yathā tūlanivahaṃ
paraṃ tīvrān rogān harati ca yathaivauṣadhamaho
yathā dhvāntaṃ śāntiṃ nayati guru bālo dinamaṇistathā pāpavrātaṃ harati bhuvi nāmaikamapi te
7.13
sa vai snātastīrtheṣvaghaśamana ! sarveṣu manujaḥ
sa yajñeṣvaddhā dīkṣita iha hi sarveṣu vidhivat
yadīye jihvāgre nanu danujavairinnanudinaṃ
nirastāśeṣāghaṃ parilasati nāmaikamapi te
7.14
adharmāṇāṃ mukhyāspadamiti nikāmaṃ bhuvi satāṃ
vinindāpātratvaṃ paramanubhavannapyatha kaliḥ
prasūte sarvārthān varada ! tava nāmagrahaṇato
yato grāhyastasmādajani jagadārādhya ! nitarām
7.15
bhajante tvāṃ martyā murahara ! tapobhiḥ kṛtayuge
yajante tretāyāmatha makhavarairbhūriphaladaiḥ
niṣevante tvāṃ dvāpara iha hi tantroktavidhinā
kalau nāmnāṃ saṅkīrtanamayi samāśritya sudhiyaḥ
7.16
samudbhūtā martyā murahara ! kṛtādiṣvapi yugeṣvaho yasya prāptyai janimapaha vāñchanti hi kalau
athāsya tvannāmāsvadanamayapuṇyasya hi tulāṃ
samāroḍhuṃ śaure ! kimiha bhuvi vastu prabhavati
7.17
aśaktānāṃ loke caritumaja ! karmāṇi vimalānyaho vedoktānyudghaṭaduritaśāntyai madhuripo !
paraṃ śūdrādīnamapi kuśalado'sau vijayate
sphuṭaṃ nāmāsvādastava kṛpaṇalokaikasuhṛdaḥ
7.18
athādhyetuṃ vedān murahara ! ṣaḍaṅgairapi yutāṃstathāmiṣṭomādīnapi nanu vidhātuṃ bhuvi makhān
paraṃ kālo nirdiṣṭa iha hi mahadbhistava ramāpate ! nāmāsvādastvaja ! sakalakāleṣu vihitaḥ
7.19
abhuktvā bhuktvā vā phaṇiśayana ! saṃsnāya vidhivat
tvathāsnātvā tiṣṭhannuta nanu śayāno'pyatha naraḥ
murāre ! gṛhṇīyāt tribhuvanagatāghaughaśamane
suniṣṇātaṃ nāmnāṃ samudayamaśaṅkaṃ tava bhṛśam
7.20
salīlaṃ saṅkhāpādiṣu ca savayaskairapi janaistathaivaikānte vā sadasi gamanāyānasamaye
sudhādhārāsārasmayabharanirāsaikanipuṇaṃ
hare ! nāmoccāryaṃ tava rahitasandehamaniśam
7.21
abuddhyā devānuṣṭhitamiha hi karmaikamapi na
vrajedambhojākṣa ! trijagati ca sāphalyamamalam
bhavannāmāsvādastvatha punarabuddhyāpi racitaḥ
phalaprāptyai heturbhavati jagadārādhya ! bhavinām
7.22
ihājñātvā jñātvāpica gururujā pīḍitatanuryathā martyo divyauṣadhamatha samāsvādya sahasā
bhavenmukto rogairmurahara ! tathā nāmapaṭalīsamāsvādastvatko diśati śaṃbuddhyāpi racitaḥ
7.23
tathā saṅketārthaṃ viśadamapahāsārthamapi vā
punarnarmoktyā vā varada ! tava nāmāvaliraho
gṛhītā martyānāmapaharati pāpaṃ kimu punarmanassphūrjadgatyā bhujagavaraśāyin ! nigaditā
7.24
murāre ! yatnenāpyahaha mahatā hi tvaditarān
surānārādhyāyaṃ bhavati viphalodyoga iha vai
manuṣyastvaṃ tu śrīramaṇa ! nijanindāparagirāmapi sphītaṃ śreyo diśasi karuṇābhārajaladhe !
7.25
aśāmyadrogādhiprasabhaśithilībhūtahṛdayo
viyukto hanta svairapi khalu suhṛdbhiśca vijane
vane tiṣṭhan martyaḥ sakṛdapi bhavannāma kalayan
bhavenmukto nūnaṃ sakalakadanaiḥ pūrvamuditaiḥ
7.26
sapatnairatyugrāyudhaparilasadvāhubhiralam
parīto vā yuddhāṅgaṇabhuvi sahāyairvirahitaḥ
punaścaurairvyāghrādibhirapi tathābhidruta ihālapaṃste nāmāni vrajati manujo naiva vipadam
7.27
tathā rājñā prodyanniravadhikaroṣāndhamanasā
nihantuṃ cājñapto'pyurubhayadakārāgṛhagataḥ
apāre majjantyāmapica jaladhau nāvi tarasā
japaṃste nāmānyacyuta ! śucamavāpnoti na pumān
7.28
saputraḥ putrārthī bhavati narapālo'timahitastathā rāṣṭrārthī mādhava ! nanu sukhārthī sukhayutaḥ
yaśasvī tallipsurbhavati sukṛtecchuśca sukṛtī
na kiṃ kiṃ vā dadyācchubhamahaha te nāmamahimā
7.29
prabhāvena śrīmannapica tava nāmnāmiha naro
daridro'pi syād yakṣapatisadṛśaiśvaryyanilayaḥ
tathā mandaprajño'pica bhavati vācaspatisamo
murāre ! kiṃ prāpyaṃ kuśalamiha martyaiḥ paramitaḥ
7.30
bahūktyā kiṃ saṃmocayitumiha loke janamamuṃ
vipadbhyaḥ sarvābhyastvapica kuśalaṃ dātumatulam
na dakṣastvannāmāmṛtarasasamāsvādanasukhāt
paro mārgo yat tanmatiriha vidheyā hi sakalaiḥ
7.31
samastāpahrūrīkaraṇapaṭutaikādhivasatiṃ
tathā sīmātītapracurasukhaviśrāṇanaparām
imāṃ tvannāmālīmayanavasudhāsāndralaharīṃ
kathaṃ śaknotyāsvādayitumavanau bhāgyarahitaḥ
7.32
rasajñāyāstṛptiṃ dinamanu sudhāṃśorayi hare !
karebhyaścyotantyā divi viracayanto'pi sudhayā
amartyāstvannāmāsvadananirateṣvīśa ! dadhate
yadīrṣyāṃ taittulyaṃ kimiha tadaho sarvasukhadam
7.33
sukhāvāptirloke na bhavati vinaiva śramalavaṃ
janānāmityāstāṃ varada ! bhuvi vārttā madhuripo !
sukhenaivāvāptuṃ sukhamayi manovāgaviṣayaṃ
paṭurmārgo rājatyayamiha bhavatkīrttanamayaḥ
7.34
aṭan snātuṃ tīrtheṣvakhiladuritadhvaṃsiṣu naro
vratairvā bhūyobhiḥ paramakaṭhinaiḥ karśitatanuḥ
sukhaṃ yadvai bhuṅkte tadiha hi vinaiva śramalavaṃ
bhavannāmāsvāde niratahṛdayo hanta labhate
7.35
akārādyairvarṇaiḥ pariṇataśarīrā suvimalā
girāṃ devī bhartrā kamalajanuṣā satyabhuvane
sthitā sārdhaṃ padmāsanabhuvi tathā no sakutukā
yathā tvannāmatvaṃ vibudharasanāgreṣu gamitā
7.36
yathā cetoramyaṃ vahati nanu mādhuryamadhikaṃ
saimatvaṃ sarvatrāpi ca varada ! khaṇḍasya śakalaḥ
tathā tvannāmnāmacyuta ! nanu sahasraṃ madhuripo !
mithaḥ kiñcotkarṣaṃ vigatavicikitsaṃ kalayati
7.37
murārāte ! teṣvapyahiśayana ! nāmasvayi tava
sphuṭaṃ nāmāni dvādaśa varada ! mukhyāni bhagavan !
athaiteṣāṃ saṅkīrtanadhṛtaraterbhāgyamahimā
paraṃ pāraṃ vācāṃ vrajati na hi kasyātra viduṣaḥ
7.38
api śrīgopīcandanatilakasandhāraṇamaho
bhavannāmānyetānyanavaratamuccārya kalayat
tathaivārttāyāṃ te dṛḍhaduritaśāntyai nijahṛdi
sphuradbhaktyunmeṣaṃ sarasamupayuñjīta ca naraḥ
7.39
athaiteṣvekaṃ dvādaśasu tava nāmasvayi pumān
japellabdhvācāryādiha niyamaniṣṭhaḥ pratidinam
na saṅkhyānyūnatvaṃ murahara ! kadāpīha racayejapannādhikyena tvatha phalamavāpnoti bahulam
7.40
murāre ! yo martyo niyamamimamojanyamavanau
dṛḍhaṃ dhatte bhaktyā bhavati karuṇāpūrajaladhau
sa vai pūjyo bhūtvā bhuvi divi manuṣyairapi surairapāraṃ prāpnoti tribhuvanapate ! śarma niyatam
7.41
vadāmi śrījāne ! kimapi japamālātha manujairvidheyā kaiḥ kairvastubhiriti ca saṃkṣipya sahasā
phalaṃ cāvāpyaṃ tadviracitajapenāpi ca pṛthag
yathāśaktyadyāhaṃ tribhuvanajanastutyamahiman !
7.42
vidheyā śaṅkhairvā muramathana ! raupyeṇa ca punastathā ca svarṇenoragaśayana ! bho nimbajaphalaiḥ
tathā padmākṣairvā maṇibhirapi vā vidrumagaṇaiḥ
punarmuktābhirvā varada ! japamālā hi manujaiḥ
7.43
prakuryādatrāṣṭottaraśatamayīṃ vā nanu pumān
japārthaṃ mālāṃ te madhumathana ! nāmnāmaghabhidām
tadardhaṃ pādaṃ vā punarahaha kurvanniha tato'pyalaṃ nyūnāṃ vindatyajita ! na phalaṃ tajjapabhavam
7.44
japannīśāṅgulyā vrajati phalamekaṃ punaraho
japan rekhābhirvai bhajati hi phalaṃ cāṣṭaguṇitam
tathāmotīśācchasphaṭikamaṇibhiścāyutamaho
punarlakṣaṃ muktāmaṇibhirapi martyastvayi rataḥ
7.45
tathā padmākṣairvai bhajati daśalakṣaṃ punaraho
phalaṃ koṭiṃ hemnā varada ! racitairīśa ! maṇibhiḥ
anantaṃ vai bhuṅkte phalamayi japannīśa ! tulasīmaṇivātairbhaktyā bhujagaśayana ! tvatpriyatamaiḥ
7.46
bhavadbhaktāgryatvaṃ prakaṭayitumanyebhya iha vai
janebhyo brūte cediha hi japasaṅkhyāṃ viracitām
phalaṃ no vindetācyuta ! nanu tato jātucidapi
prakāśyā no kasmaicidapi japasaṅkhyātra sudhiyā
7.47
nṛṇāṃ bhuktiṃ muktiṃ vitarati bhavannāmapaṭalīsamāsvādo nissaṃśayamayi tathāpyatra manujaḥ
akāmaṃ tvannāmānyaghaśamana ! saṅkīrtya bhuvane
phalaṃ bhuṅkte'nantaṃ tava karuṇayā kaiṭabharipo !
7.48
murāre ! tvannāmasvapi ca bhuvane dvādaśasu tadvarīyaḥ śrīnārāyaṇa iti hi nāmāghaśamanam
japennetannityaṃ praṇavanatiyuktaṃ nanu pumān
prasādena śrīmaṃstava sukhamavāpnotyanupamam
7.49
ya itthaṃ bhaktyā tvayyakhilajagadīśeḍanavarataṃ
nayatyaddhā kālaṃ varada ! tava nāmāni kalayan
yamaṃ vā tadbhṛtyān pratibhayatarākārasahitān
na paśyet svapne'pi praśamitasamastāghanikaraḥ
7.50
asadvṛtto nīcaḥ śaṭhamatiratīvālasatamastathā kāmakrodhākulitahṛdayo vātra manujaḥ
lapannante nārāyaṇa iti hi nāmātiśubhadaṃ
nirastādhivātaṃ vrajati nanu kaivalyamamalam
7.51
abhūt kanyākubje murahara! purājāmila iti
śruto vipraḥ ko'pyāgamanigamavit sādhucaritaḥ
vahan bhaktiṃ pitroratha samādhikāṃ susthiramatiḥ
svadharme nirdoṣe pratidinamapi śrutyabhihite
7.52
atha prāpte śrīman ! vayasi tu vivāhārthamucite
savaṇīṃ cāgarhyāṃ sa punarupayeme nanu satīm
tayā sākaṃ cākhaṇḍitamiha vitanvan suramahīsurāgnīnāṃ pūjāmanayadatha kālaṃ kamapi saḥ
7.53
kadācidyāto'sau vanamatha nideśānnijapituḥ
samānetuṃ vipro nanu kuśapalāśādi sahasā
nivṛtto netrābhyāmakalayadalajjāṃ tu kulaṭāṃ
tataḥ kāñcinmūrtāmiva vipadamagre pathi nijām
7.54
madonmattā dhṛṣṭā muhurapi padanyāsaviṣaye
calantī cāvyaktaṃ kimapi nigadantī ca vacanam
hasantī sā cākāraṇamahaha śūdreṇa sahitā
svatulyenopāntaṃ tvaritamiyamapāsya kulaṭā
7.55
vidhātuṃ magnaṃ taṃ kaluṣanirayāvartakuhare
galāsajjatpāśāyitanijabhujāyugma latayā
samāśliṣṭaḥ so'yaṃ dvija iha tayā dhīramatirapyaśakto'bhūt kāmāśugavivaśatāṃ soḍhumamitām
7.56
tato bhraśyattejāḥ sakalasuguṇaiścātha rahitaḥ
svadharme vā niṣṭhāvirahitamatiḥ pāpavasatiḥ
satāṃ heyaścāsīdahaha sahasaivaiṣa bhuvane
na dussaṅgaḥ kaṃ kaṃ nayati vipadaṃ vā tanubhṛtam
7.57
anāthau jīrṇāṅgau subahu jarayā hanta pitarau
samutsṛjyākāṇḍe sapadi dayitāṃ svāṃ ca yuvatiṃ
mahāpāpiṣṭhāyā ahaha kulaṭāyā nivasane
sa ninye kālaṃ svaṃ satatamapi dauvārika iva
7.58
viyujyante yadvajjagati dhanahīnasya śanakaiḥ
sakāśāt puṃso vai niyatamiha bhṛtyāśca suhṛdaḥ
tathā viprādasmāt kuṭilakulaṭāsaṅgamajuṣo
guṇāḥ sarve yātāḥ kramaśa iha lopaṃ vidhivaśāt
7.59
atho dhyāyam̐ścetasyaniśamapi tāmeva kulaṭāṃ
viyogaṃ vai tasyāḥ kṣaṇamapica soḍhuṃ hyakuśalaḥ
haraṃstasyai pitryaṃ sakalamapi pāpo dhanamaho
sa tāṃ ninyaḥ sarvaiḥ subahu ramayāmāsa kumatim
7.60
pranaṣṭe vai pitrye nanu tadanu vitte'tha sakale
sa nissvatvaṃ jñātvā gamitamahahātmānamacirāt
punardhyūtaiścauryādibhiratitarāṃ garhitatamairupāyaiḥ sampādya draviṇamatha tasyai bata dadau
7.61
sa paśyaṃstāmevānudinamidamīyāṃ giramaho
niśamyātiprītaḥ śravaṇaparuṣāṃ hanta sudhiyām
samastaṃ tatprītyai kimiha bahunā karma kalayan
vṛthā ninye kālaṃ janimapi variṣṭhāṃ nanu nijām
7.62
tatastasyāṃ putrān daśa sa janayāmāsa kumatirdvijo'yaṃ puṃścalyāṃ punarahaha teṣvapyayi vibho !
kaniṣṭho'bhūnnārāyaṇa iti hi nāmnātha dayitaḥ
svapitroratyantaṃ pracurataradurmārgaratayoḥ
7.63
hasantaṃ bālaṃ taṃ satatamapi cāvyaktavacasā
lapantaṃ jānubhyāṃ kathamapi carantaṃ bhuvi punaḥ
patantaṃ saṃvīkṣya drutagatiṣu khelantamajire
kiyantaṃ na prāptaḥ pramadamiha mohākulamatiḥ
7.34-2
atho līlāsaktaṃ tamahaha nirīkṣyātimudito
mumocāśrūṇyuccaiḥ saha dayitayā niścalatanuḥ
aho santyajyaiva pracurabhavasantāpaśamanīṃ
smṛtiṃ te yogīndrairapi madhuripo ! vāñchitatarām
7.65
apaśyan bālaṃ taṃ kṣaṇamapi viṣaṇṇo'tha nitarāṃ
sa paśyan bhūyo'pi pramuditamanāḥ sāśrunayanaḥ
pradhāvantaṃ dūre svayamanudadhāvātijaraṭho'pyupādāyotsaṅge tamahaha nidhātuṃ jaḍamatiḥ
7.66
luṭhan sārdhaṃ tenaiva hi sa khalu paṅkāvilatame
mahīdeśe bibhrat tamiha galadeśe'pi ca muhuḥ
manāg ruṣṭenānena hi racitasantāḍanamukheṣvathāgassu prāptaḥ kimapi na hi roṣaṃ sa deśamī
7.67
na bhuṅkte mūḍhātmā śiśumumumasambhojya kuhacinna pānīyaṃ kiñcit pibati sa tu tasmai tadadiśan
aho svapne'pi tvatsmṛtimayamahābhāgyarahitaḥ
sa vṛddhaḥ pāpairpyahaha vayasevābhavadiha
7.68
athaivaṃ vai sūnoḥ kuṭilakulaṭāgarbhajanuṣaḥ
samāsakto'sau lālanabharaṇakṛtyeṣu satatam
batāṣṭāśītyabdapragaṇitavayasko'pi jaḍadhīrna vedā''sannaṃ smāntakamahaha mohākulamatiḥ
7.69
apaśyat samprāpte hahaha mṛtikāle paravaśaḥ
sughorān vakrāsyān jvaladanalatulyākṣiyugalān
yamapreṣyāṃstu trīn bhujakalitapāśān svamiha vai
samānetuṃ prāptān bhṛśamakaruṇāneṣa savidhe
7.70
sa bhīto dṛṣṭvā tān sarabhasamupānte nanu javāt
samāyāto baddhuṃ svamiha bata pāśena sudṛḍham
vidūre krīḍantaṃ pṛthukamatidīnaḥ khalu samājuhāvāho nārāyaṇamayamadhocairvi Perrvaśadhīḥ
7.71
niśamyāho dehaṃ svakamavaśamaddhā visṛjataścyutaṃ vaktrānnāmācyuta ! tava tu pīyūṣasadṛśam
samājagmurvegād bhavadanucarāḥ pītavasanā
ghanābhāścatvāro daravararathāṅganvitabhujāḥ
7.72
vikarṣantaścainaṃ sudṛḍhamiha pāśena sahasā
nibadhyāho dīnaṃ nirusrudhuramī tān yamabhaṭān
niruddhāste sadyo vidhutavicikitsaṃ giramimāṃ
samācakhyurdūtān prati tava bhṛśaṃ vismitadhiyaḥ
7.73
niṣeddhāraḥ ke vā rahitabhayamājñāṃ trigjati
prabhorbhāsvatsūnoḥ suniyatamadhṛṣyāmapahaha naḥ
kuto vāpyāyātāḥ punariha kimarthaṃ subahu no
nirodhaṃ niśśaṅkaṃ kurutha vadata kṣipramadhunā
7.74
yuvānaḥ ke yūyaṃ sajalajaladānīlarucayastvamī sarve rājattaṭidupamapītāmbaradharāḥ
caturbāhārājadvararathāṅgāmbujagadā
lasanmuktāhārāḥ smitasulalitāsyā vadata naḥ
7.75
iti proktā dūtāstava tu yamadūtaiḥ paramamūna
prahasyedaṃ vācā jagaduratigambhīratarayā
iha prāptā yūyaṃ yadi bhavata vaivasvatabhaṭāḥ
svarūpaṃ dharmasyāpyatha taditarasyeha gadata
7.76
kathaṃ dhāryo daṇḍo bhavati nanu daṇḍyeṣvatha nare
ṣvihāsthānaṃ kiṃ vā samucitamihāsyāṅga! bhuvane
naro daṇḍyaḥ kṛtvā kimiha jagati syāditi ca te
bhavaddūtaiḥ pṛṣṭā jagaduralametāmayi giram
7.77
śrutiprokto dharmaḥ suniyatamadharmastaditaraḥ
śrutiḥ sākṣānnārāyaṇa iti vayaṃ sādhu śṛṇumaḥ
tapo vedā yajñāḥ punariha hi dharmaśca vibudhāstataḥ sambhūtā ityabhidadhuruṣīndrāḥ sudhiṣaṇāḥ
7.78
ravirvahnirgrāvo marudapi nabhaḥ somadivasau
diśaḥ kālaḥ sandhyā svayamapica dharmastvati param
matāstvete vai sākṣiṇa iti hi dharmasya bhuvane
guhāyāṃ nyastasyeva hi subahu gūḍhasya munibhiḥ
7.79
adharmo vijñāto jagati parametairnanu bhavatyapi sthānaṃ daṇḍasya ca samucitaṃ nītinipuṇaiḥ
naraḥ pāpaṃ yo yādṛśamiha vidhatte sa tu punaḥ
paratrātho daṇḍaṃ sapadi labhate tādṛśamaho
7.80
ayaṃ vipraḥ pūrvaṃ kvacana divase tātavacanād
vanaṃ yātaḥ paśyannahaha kulaṭāṃ kāmapi tadā
smarāttaḥ svaṃ dharmaṃ sakalamapi santyajya vidadhe
yataḥ pāpmānaṃ taṃ tadajita ! nayāmo nu narakam
7.81
iti śrutvā vācaṃ sapadi yamadūtairnigaditāmamūn pratyūcuste bhavadanucarā nītinipuṇāḥ
vacobhirvai garbhīkṛtasakalaśāstrairmṛdubhirapyaho gambhīrārthairamalataradharmaikānirataiḥ
7.82
adharmo hā kaṣṭaṃ viśati nanu dharmaikamanasāṃ
sabhāṃ vaḥ śāstṝṇāṃ sakalajagatāṃ nirbharatarām
adaṇḍyeṣvaṃhobhirbhuvi virahiteṣvapyatha nareṣvalaṃ daṇḍo yadvai dhriyata iha niṣkāraṇamaho
7.83
prajānāṃ śāstāro bhuvi sakalabhūteṣu ca samāḥ
paraṃ nyāyye mārge nihitamatayaḥ sādhucaritāḥ
yadā vaiṣamyaṃ tāsvahaha racayanti hyaśaraṇāstadā tāḥ kaṃ loke śaraṇamupagacchantu kṛpaṇāḥ
7.84
'jagatyatra śreyān racayati pumān yadyaditarastadevāho vāñchatyaniśamavicāryaiva niyatam
pramāṇaṃ yadvāsau kalayati tadeveha manujāḥ
samastā niḥśaṅkaṃ paramanusarantyāśu vidhivat
7.85
yadaṅke vinyasya svaśira iha loko'yamakutobhayaṃ nidrātyaddhā satatamapi visrabdhamucite
svayaṃ dharmādharmau paśuvadavijānan kathamamuṃ
sa vai drogdhuṃ cārhatyakaruṇamathātmaikaśaraṇam
7.86
kṛtā viśvotkṛṣṭā niyatamamunā niṣkṛtiraho
kṛtānāṃ pāpānāmapi paramanantāsu janiṣu
yaduccairvyājahre paramavivaśo nāma jagatīpateḥ padmābharturjagati sakalāghaughaśamanam
7.87
jagādāsau vegādasuvigamakāle vivaśadhīśruturvarṇaṃ nārāyaṇamayamabuddhyāpi ca yadā
tadānīṃ jātā niṣkṛtirapi nijānāṃ sumahatāmaghānāṃ sarveṣāṃ rahitaviśayaṃ he yamabhaṭāḥ !
7.88
suvarṇasteno vāpyahaha gurudāreṣu ca ratastathā mitradrohī pitṛnṛpavadhūhiṃsanaparaḥ
tathānye vai pāpā jagati nanu sarve'pyaghakulād
bhaveyurmuktāḥ śrīramaṇaśubhanāmagrahṇataḥ
7.89
tathā no pūtaḥ syānnara iha tapobhirvrataśataiḥ
paraṃ tīrthasnānādibhirapi samastāghaśamanaiḥ
yathā padmābharturmadhurataranāmagrahaṇatstadīyānāṃ sevādibhirapi bhavet pāvitatamaḥ
7.90
trilokaikārdhīśa nirupamakṛpābhārajaladhau
harau bhaktyā hīnena tu viracitanyatra bhuvane
phalaprāptyai karmāṇyahaha na bhavantyeva hi marau
yathā bījāvāpaḥ kumatiṣu ca vidyāvitaraṇam
7.91
paraṃ sadbhinindyo'pyalamatidurācāranilayo'pyaho daṇḍyo'pyasmin jagati nanu martyaḥ sakṛdapi
prabhorlakṣmībhartuḥ kathayati hi nāmaikamapi yadyasau śikṣāṃ nārhatyahaha na hi sandehakaṇikā
7.92
ataścainaṃ mā mā nayata narakaṃ hanta racitākhilāṃhonirveśaṃ suniyatamadaṇḍārhamadhunā
punaḥ sandehaśced vacasi khalu naḥ svaṃ patimaho
yamaṃ tattvaṃ dharmasya tu sugahanaṃ pṛcchata bhaṭāḥ!
7.93
iti śrutvā vāṇīṃ bhavadanucarāṇāṃ yamabhaṭā
yayuḥ praṣṭuṃ dharmaṃ paramamatha vaivasvatamamī
vimucyainaṃ pāśādahaha purupīḍāvahatamād
dvijaṃ sadyo yāmyāt paramavivaśaṃ bhūrijaraṭham
7.94
guṇānmukto'pyaddhā nanu sakaladoṣairvirahito
dvijastāvat taṃ bhāgavatamiha dharmaṃ nirupamam
niśamyodyadbhaktistvayi paramakāruṇyanilaye
vavande te dūtān svabhayahṛtihetūn sa śirasā
7.95
vivakṣuṃ jñātvā taṃ dvijamiha tadā svān prati javāt
tirodhānaṃ cakrurmurahara ! bhavatpārṣadavarāḥ
tataḥ svīyaṃ pāpaṃ sakalamapi sañcintya sahasā
mahāntaṃ nirvedaṃ sa samupajagāmaivamalaghum
7.96
aho kaṣṭaṃ vṛddhau subahu pitarau cātha dayitāmanāthāṃ santyajya svayamiha sunīcāṃ tu kulaṭām
samāśrityādharme niratahṛdayo'sau nanu jano
dhruvaṃ yāsyatyaddhā nanu narakamatyantakaluṣam
7.97
vyakarṣan ye badhvā subahu vivaśaṃ māṃ raśanayā
ghṛṇāvarjaṃ yātāḥ kva bata bhṛśabhīmākṛtijuṣaḥ
vimuktaṃ māṃ tebhyo vyadadhuriha ye te'pi ca gatāḥ '
kva vā svapno vāsau kimiti paramaṃ vismayamagāt
7.98
bhṛśaṃ pāpiṣṭhasyāpyahaha mama vaktrād vigalitaṃ
murāreryannāma pracurabhavasantāpaśamanam
tato bandhaṃ mokṣye sudṛḍhamiti niścitya manasā
yayau gaṅgādvāraṃ sapadi sa munīndraiḥ parivṛtam
7.99
sthito devāgāre kuhacidiha saṃvīkṣya sa tu tān
bhavadūtān natvā svavapuradhigaṅgaṃ ca visṛjan
avāpto vaikuṇṭhaṃ jhaṭiti sa vimānena tu yamo
bhavadbhaktyudrekād dṛḍhamatha rurodhāhaha nijān
7.100
asadvṛtto viprastvayamaghabhṛto'jāmila iha
prayātaḥ sāyujyaṃ dṛḍhamahaha yatkīrtanavaśāt
tathābhūtānāṃ te phaṇiśayana ! nāmnāmavirataṃ
samāsvāde kāryā matirakhilalokaiḥ sakutukam
7.100.p1
iti svātiśrīrāmavarmavañcimahārājaviracitāyāṃ bhaktimañjaryyāṃ ṣaṣṭhaśatakam