<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Epic, Poetry, Drama & Narrative](https://indike.org/pramana/in.lit) › [Poetry (mahākāvya, lyric, messenger poems, stotra, Prakrit kāvya)](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya) › [Messenger poems (sandeśakāvya)](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta) › [Bengal and Gauḍīya Vaiṣṇava messenger poems](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda) › [Meghadautya](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya) › 19

# Meghadautya 19

Meghadautya 19

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [19.64](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.64) — 2 parts

### [19.2](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.2)

1  
yatpānīya vimalasalilaṃ cārupuṣpāsavovā  
drākṣāriṣṭaṃ himayutasudhā bhūtapurā somajātā  
miṣṭāsvādaṃ karakajasamaṃ śarkarāmiśratoyaṃ  
satkāryyārthaṃ pivati sa jalaṃ cāttimūlaṃ phalaṃ vā ||63

### [19.64](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.64)

kulakam  
satkāryyārthaṃ tyajati ghana yo vajracittaḥ svaharṣaṃ  
matsantāpāt dravati sa kṛpā-toyacitto vareṇyaḥ  
tvadvad vajrāt kaṭhinamiva vā komala megha toyāt  
durvijñeyaṃ sarasahṛdayaṃ sajjanānāṃ bhaveddhi

### [19.64.p1](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.64.p1)

meghadautyam

### [19.64.p2](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.64.p2)

\[ meghadūta-pariśiṣṭam | \]

### [19.65](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.65)

uttara meghaḥ  
vidyudvantaṃ taruṇavanitaḥ sendracāpaṃ sacāpaḥ  
saṅgītāya prahatamurajaḥ snigdhagambhīraghoṣam  
antastoyaṃ sarasahṛdaya śṛṅgadṛśyaṃ mahātmā  
matsvāmītvāṃ tulayitu mala megha taistairviśeṣaiḥ

### [19.66](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.66)

prāpyātastvāṃ samaguṇinijaṃ megha me jīviteśaḥ  
tvāccāvaśyaṃ praṇaya-vacanaṃ śrotrapeyaṃ babhāpe  
prāpte mitre bhavati sujano muktakaṇṭho dharaṇyāṃ  
tasmāt hiṃsyāt laghu nijamanaḥ kleśabhāro hi na syāt

### [19.67](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.67)

tat sandeśaṃ rahasyakathitaṃ vaktumarhasyathomāṃ  
durbhāgyāha ntadapi jalada preyaso te hi vandhoḥ  
kaḥ sandeho mama paricaye yannanodbhrāntakānteḥ  
pūrvaṃ śaśvat vahuparicitā kāyyaito'hantavāsam

### [19.68](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.68)

lājairdadhyā dibhirathayadā mantranāpūrvvamantraiḥ  
pūrvyantāvat tvayi ghana mayā rādhite sāñjalīha  
kṣetre kṣetre viṣamanirāsa karpite khantadātu  
dhīraṃ nīraṃ daditha vimalaṃ tatsamastaṃ smara tvam

### [19.66-2](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.66-2)

pūrventāvat jalavitaraṇāt vālamandāra-mūle  
māṃ dṛṣṭvātha śramavigalitāṃ dhenusevāvratācca  
ambhovṛṣṭyā navataruvarān tān bhavān me siṣeca  
lakṣmīdevī parigaṇanayā pūpujat mandravādyaiḥ

### [19.70](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.70)

nāthādeśā dahamiha yadā divya-gāthāṃ papāṭha  
jhaṅkāraiste rahasiha purā tāḍyantāntu vīṇām  
vāṇībuddhyā sthitamihatadā kintvayā nā calatvaṃ  
śikṣā hi syāt tridasa-sadasā-prāpti-sopānagaṇatrā

### [19.71](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.71)

hastepāde vapuṣi śirasi sthāpayitvā sudṛśyān  
svābhaṅkārān prakharamukharān svāminā sārddhamasmin  
nṛtyaistālai rahamiha yadā nīnṛtantān mayūrān  
cittepāyo mayi kila bhavān vidyudunmeṣadṛṣṭim

### [19.72](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.72)

pūrvaṃ kānta-prahṛtamuraje meghamallārarāgeḥ  
madgītaistaiḥ svaracitapadai rgeyagāne bhavān kim  
snigdhaśrāvya-stanitanivahākāratāla-pradātā  
harṣāccābhūt khalu vigalito viṣṇuvat śambhugītaiḥ

### [19.73](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.73)

krīḍāśaile kisalayacayā laṅkṛte cārukuñje  
kundādyaistaiḥ surabhikusume rjālakai rmālatīnām  
sañjātāyāṃ mayi ghanapate vanyadevīnibhāyāṃ  
stotrai ramyaṃ kimatha na purā rādhitāstu tvayāham

### [19.74](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.74)

ramye'smadgo vasanasupaṭe citrite te sucitre  
gāḍhairnīlai stimira-kiraṇa-prītisaṃyogaramyaiḥ  
nānāvarṇaiḥ ravikaragate stembhiyā vā bhavān kiṃ  
taddṛṣṭvā tvat-mukuragagane - naiva harmyaṃ pra viveśa

### [19.75](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.75)

klāntaṃ kāntaṃ pratimadhukara-śreṇidīrghānkaṭākṣān  
sambhrūkṣepān nayanatar̤itu hūtasārān sahāsyan  
dṛṣṭvā me tān tvamapica purā bhūvvimugdho isitvā  
jātañcābhūt kimatha nahi taddarśanātvatkavitvam

### [19.76](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.76)

saudāminyā matha sakapaṭaṃ megha lukkāyitāyāṃ  
meghākārā vayavagucira-vyomayāna-prayātām  
vidyudbhāntyā tvamanusṛtavān māṃ vayasthāṃ sanāthāṃ  
vidyutkalpā lalitavanitā prekṣaṇīyā hi sarvaiḥ

### [19.77](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.77)

aśvārūḍhāṃ prakaṭitakaṭī-lambamānāsibhūṣāṃ  
valgāhastāṃ svapatisahitāṃ prekṣya māṃ kṣipravegām  
pūrvaṃ hitvā ruciravadano vīrabhāvānvito'bhū  
rāvirbhūtaṃ bhavati hi balaṃ śaktisandarśanena

### [19.78](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.78)

hastisthāṃ māṃ vitaritabahu-khīyaśilpārjitārthā  
labdhollāṣāṃ svapatimilitāṃ prāptapuṣpopahārām  
dṛṣṭvā hṛṣṭa svamapi dadithā mbhaḥpayoda prabhūtaṃ  
yācyādarśa-grahaṇaviṣaye devavattvaṃ prayāsī

### [19.79](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.79)

atyāścaryyaṃ ghana gaganagaṃ meghanirmānayantraṃ  
buddhyā patyā mama hi guṇinā navyamāviskṛtaṃ yat  
tasmin yantre kathamapi mayā cālite kiṃ purā na  
cākṛṣṭaḥ san daditha salilaṃ kānanaṃ prāṅgane naḥ

### [19.80](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.80)

miṣṭotkṛṣṭaṃ sarasa-surasaṃ pāyasānnaṃ palānnaṃ  
pūpaṃ sūpaṃ patraja-phalajaṃ vyañjanaṃ laḍḍukādyam  
patyustṛptyai jaladhara yadā sarvvathāhaṃ rarandha  
pūrvvañcābhū rupacitavapuḥ kinna matpākadhūmaiḥ

### [19.81](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.81)

tanvīśyāmā śikharidaśanāpakvabimbādharoṣṭhī  
kṣāmāṅge'haṃ cakita-hariṇī-prekṣaṇānimna-nābhiḥ  
śroṇībhārā dalamagamanā stokanamrā stanābhyāṃ  
kaḥ sandeho mama paricaye yā hi nirvvāsitaṅgā

### [19.82](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.82)

eṣā dhanyā dhanapatipurī śrīviśālā'lakā hi  
ratnastūpai vimalakiraṇai divyaśailasthitāyām  
asyāndṛṣṭe vipaṇi-racite cāruratnākarāste  
maṃlakṣyante vigatavibhavā stoyamātrāvaśeṣāḥ

### [19.82-2](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.82-2)

1  
eṣā pūrṇā bṛhadavayave mnaiṃdurābhraṃlihāgraiḥ  
rasyodyāna-sthitataruvarai rvaijayantī-prayuktaiḥ  
prasādestai rmaṇimayatalodgītarājādhvabhiśca  
dīpānlokā narapatipathe saṃkhyevātiriktāḥ

### [19.82-3](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.82-3)

2  
pūrṇācaiṣā viṣayipuruṣai bhārupām̐gāṅganābhi  
rvidyuddāma-sphuritacakitā pāṅga-śobhānvitābhiḥ  
hāsyā śleṣotthatanupulakita-svāmisaṃvādatābhiḥ  
prekṣāceṣā ghana janagaṇairnaitrasamprotimikṣet

### [19.82-4](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.82-4)

3  
asyāmanyā vasati vanitā ekaveṇyanvitā kā  
kā vā cāsyāṃ malinavasanā hīnaratnāvataṃmā  
kāsyāḥ svāmī sukṛti-caraṇāt rājanirvāsito'syāḥ  
kasyāḥ saudhaṃ malinavadanaṃ vaijayantīvihīnam

### [19.83](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.83)

4  
tvayyāsanne pariṇataphala-śyāmajambūvanāntā̍  
nīr̤ārambhai gṛhabalibhujā mākulagrāmacaityām  
tāñcāpaśyaḥ katipayadina-sthāyihaṃsāṃ daśārṇāṃ  
śromaṃsevyāṃ prathitavidiśāṃ vetravatyā vidhautām

### [19.83-2](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.83-2)

1  
vakraḥ panyā yadapi bhavata ścojjayinyāḥ purīntāṃ  
vidyuddāma-pratimarucire ndīvarākṣī-manojñām  
siprāsevyāṃ sukavi-kavitā-sthāpitasthāyikīrttiṃ  
tvañcāpaśyo vipulavibhavāṃ sāndhyajalpa-prasiddhām

### [19.83-3](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.83-3)

2  
ārāmādri-kṣititalagartaṃ kānanaṃ śailaśṛṅgaṃ  
nadyastīre dhanijanapade vārida tvañcavābhūḥ  
gaṇḍasvedāpanayanarujā klāntakarṇotpalānāṃ  
cchāyādānāt kṣaṇaparicitaḥ puṣpalābīmukhānām

### [19.83-4](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.83-4)

3  
taccāvaśyaṃ daśapurapurīṃ prekṣya cāhlādito'bhū  
stvañcāpaśyaḥ sukṛtijanakāṃ cārukelāsa rājyam  
kutrāpyevaṃ pativirahiṇī hyekaveṇī mapaśyo  
yasyāḥ kāntaḥ sukṛtacaraṇāt rājanirbāsito'bhūt

### [19.84](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.84)

yatrāgāraṃ dhanapatigṛhānuttareṇāsmadīyaṃ  
āsīllakṣyaṃ surapatidhanuścāruṇā toranena  
tatrāgāraṃ tavaparicitaṃ vidyate tādṛśantat  
kaḥ sandeho mamaparicaye tannitāntasthitāyāḥ

### [19.85](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.85)

jālodgīrṇaṃ na mama bhavane dīptavidyut-pradīpte  
bāṣpībhūta svamiva ghanahe keśasaṃskāradhūpaḥ  
devīnānta madhurasabhujāṃ nāpi vāmantritānāṃ  
dīptānyasmin mukhavidhukaraiḥ saudhavātāyanāni

### [19.85-2](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.85-2)

1  
gehaṃ kintat gṛhapativaro nāsti yasmin sabhāryyaḥ  
kuñjaṃ kintat kusumahitaṃ śūnyabhṛṅgapramodam  
khātaṃ kintat vigata-salilaṃ haṃsalīlāvihīnaṃ  
kṣetraṃ kintat surasarahitaṃ śasyaśaṣpādiśūnyam

### [19.85-3](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.85-3)

2  
sūryyāpāye kimihakamalaṃ puṣyati svāmabhikhyāṃ  
candrāpāye kimihakumudaṃ svīyakāntiṃ tanoti  
doṣābhāve kimiha nagaraṃ naiśaśobhāṃ vibhartti  
nāthābhāve kimiha bhuvanaṃ rājate geharājyam

### [19.86](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.86)

3  
viśeṣakam  
hāronāsīt dhṛta urasi me nāthaviśleṣabhītyāḥ  
hāhedāniṃ girivaragaṇā āvayo rmmadhyadeśe  
kalpajñānāt nayananimiṣo varjjitome purāsīt  
hāhedāniṃ ghana bahudinaṃ matpatirvvañcitaḥ saḥ

### [19.86-2](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.86-2)

1  
sūryālokaḥ pulakajanaka ścāndhakārāyate sa  
candra-jyotsnā vimala-madhurā hā sphuliṅgāyate sā  
snigdhovātaḥ parama-sukhadaḥ so'pi vajrāyate hā  
hā kiṃ kaṣṭaṃ hṛdayamapime megha bhārāyate hā

### [19.86-3](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.86-3)

2  
sābhre'hnīva sthalakamalinī na prabuddhā na suptā  
rātraukliṣṭā cakita-hṛdayā cakravākīva caikā  
kāntāpāyat pratidina mahaṃ cāśrunocchūnanetrā  
sarvvaṃ khinnaṃ svapati-virahāvasthayā cā smadīyam

### [19.87](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.87)

3  
viśeṣakam  
niḥśabdeṣā praṇaya-rasikā śārikā pañjarasthā  
vīṇāceṣā niyataniravā dhūli-saṃlipta-dehā  
tantrīhīnā guṇigaṇamano-mohinī sā tritantrī  
godhūmānnā milita-murajā hīna-śabda śca dīnaḥ

### [19.88](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.88)

granthāgāraṃ dharati viphalaṃ pustikā hemapeṭī  
puṣpodyāne dharati viphalaṃ puṣpa-vallī supuṣpam  
valgāhīno harati samayaṃ mandurāyānturaṅgaḥ  
vaprakrīr̤ā-virati-vikalaḥ krandatī vātra dantī

### [19.89](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.89)

netat kuñjaṃ kusumakhacitaṃ dṛśyate yat suhṛśyaṃ  
kārāgāraṃ bhavati viraha-grasta-paurāṅganānām  
krandantīha bhramaranikarāḥ kokilāḥ śabdahīnāḥ  
etāvanmā virasavadanā nitya puṣpāśrupātaiḥ

### [19.86-4](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.86-4)

1  
dvāropānte malina-vadanaḥ prītivarṣī sa eṣaḥ  
hastaprāpya-stabaka-namito bālamandāra vṛkṣaḥ  
tvāmāsādya priyanirujanaṃ grīṣmaviśliṣṭavṛntai  
rāśāyuktaḥ svakusumacayai rarcayatyāśu megha

### [19.86-5](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.86-5)

2  
āsīt khinno viravavimukho nīlakaṇṭho mayūraḥ  
nṛtyervvarhaṃ nayana-subhagaṃ taṃ karoti prakīrṇam  
āśālīkāṃ janayati bhavān vidyudunmeṣakalpaṃ  
āgantā sa tvamiha ghana yaccāgata stasya vandhuḥ

### [19.90](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19.90)

3  
nāthenokṣo madhuraphalado yo rasālaḥ suramyaḥ  
yasya prāvṛṭ-samayajaphalaṃ sundarākāra-ramyam  
saṃghātaṃ vā parama-mamṛtaṃ devatā-prārthanīyaṃ  
na spṛṣṭaṃ yat sadaya-patinā cchedanīyaṃ svahastaiḥ

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.gauda.meghadautya.19) · Pramāṇa
