Pramāṇa · Search · About · API

Uddhavaduta (Rajavallabhamishra) 1

Uddhavadūta (Rājavallabhamiśra) 1

Language
Sanskrit

1.5

vijñaptau me tadapi bhavatā bhavya nodāsitavyaṃ
sānukrośaṃ vahati hi mano durgate durjano'pi

1.6

tvaṃ kalyāṇī nana kulavadhūḥ sārddhamanyena puṃsā
saṃlāpaste sapadi samudācārasetuṃ bhinatti
jalpannevaṃ nahi jahi ghanaśyāmadāsyonmadānāṃ
lokātītaṃ kimapi caritaṃ kena nālokitaṃ naḥ

1.7

abhraśyāmaṃ smarasi na manāgitthamudbhāṣiṇīnāṃ
prāṇatrāṇapravaṇamanaso goduho gehinīnāṃ
etāḥ śaśvatkusumaśayane śāyayitvā sakhīva
mandaṃ mandaṃ sarasavisinīpallavair vījayanti

1.8

siṃhavyāghraprabhṛtibhirapi prekṣyamāṇāḥ pravāsyair
ākrandeṣu prakharakurarīsaṃsadaṃ śikṣayantyaḥ
ekākinyastaruṇatimirāstatpadasparśapuṇye
vṛndāraṇye kati yuvatayo yāminīryāpayanti

1.6-2

paśyannakṣidvayamaviralasyandamānādhrudhārā
klinnābhogaṃ mama ca kimabhūrlaṅghito vismayena
gogopānāṃ viramatu kathā neha dhīrasti gatvā
śāraṅgāṇāmapi vanajuṣāṃ paśya kīdṛkṣamakṣi

1.10

rādhe manyuṃ parihara hariḥ pādamūle tavāyaṃ
jātaṃ daivādasadṛśamidaṃ vāramekaṃ kṣamasva
etānākarṇayasi nayavan kuñjakīrānuvādān
ebhiḥ krūrairvayamavirataṃ vañcitā vañcitāḥ sma

1.11

tvañcedaśveriha vimukhatāmatra vāle tamāle
prāṇānmokṣye vanalatikayā kaṇṭhamudbadhya sadyaḥ
ātaṅko vā kaiha bhavatāṃ sevakāstasya yūyaṃ
yasyoddeśyaṃ na khalu kimapi strīvadhādanyadasti

1.12

pītaprāṇā prathamamamunā pūtanā stanyadātrī
diṣṭasyāntaṃ kati na gamitā veṇu gītena gopyaḥ
tasya prītyā jagati viditaṃ yat kṛtaṃ yajñapatnyā
svātantryeṇa praviśati manastatra tat kiṃ karomi

1.13

aśrusnigdhaṃ nayanayugalaṃ rūḍharomāñcarāji
pratyaṅgaṃ te tadalamanayā deva duḥśaṅkayā naḥ
etaddhīnoddharaṇapaṭave tubhyamabhyarthanīyaṃ
matsandiṣṭaṃ mudira mahasi preyasi prāpayeti

1.14

nando na tvāṃ tyajati nimiṣaṃ nāpi devī yaśodā
śrīdāmādyā api na śiśavo nāpi paurāḥsadārāḥ
sa tvaṃ labdho rahasi ca mayā kenacinnāpi dṛṣṭas
tāvatprītaṃ kimapi sukṛtaṃ śiṣṭamasmātsamāptai

1.15

divānacāvasasi divasānāñcadaṃ ghoṣabhartus
tenāśaṅke durabhidabhātaṃ preṣito mādhavena
etadbījaṃ kimapi bahudhā madvidhā bhāvayantyas
tasyāpatyaṃ kimapi na punaḥ kṛtyamālokayanti

1.16

tena prāptau sapadi janakau poṣakābhyāṃ kimābhyāṃ
kiṃ gorakṣaiḥ sakhibhiradhunā rājaputrāḥ sakhāyaḥ
tasya dvāre kati karaṭinastarṇakādeḥ kva cintā
hantābhīrī smaratu sa kathaṃ saṃvṛto nāgarībhiḥ

1.17

āstāmetanmama kimanayā kūṭakṛtyānuvṛttyā
sāraṃ phalgu priyamatha paraṃ pathyamanyādṛśaṃ vā
dharmādhīnairiti mama vacaḥ puṇḍarīkākṣasākṣād
ākhyāṃtavyaṃ yadanukaraṇe kutracinnaiva doṣaḥ

1.18

vikhyāto'bhūddinakatipayaṃ nandasūnur yaśodā
netrānandī vrajajanapatir vallabho vallavīnāṃ
adya khyāto madhupurapatir mādhavīprāṇanāthaḥ
sūnuḥ śaureragaṇitaguṇo devakīnandanosi

1.16-2

goṣvaṅgeṣuścaiva tava samo bhogakālaḥ kalānāṃ
bhartuḥ karpūravilitagalānalpindorivāsīt
tāsāṃ madhye tadapi ramaṇī rohiṇīva prasiddhā
sā tvāṃ natvā rahasi paramākiñcanā kiñcidāha

1.20

ityacatyairupadhibhirapi snigdhasambodhanaṃ te
jāyetārantudamṛdayinī rītiranyā ca yadvaḥ
prāk saṃskārāstadapi yadi māṃ tenūbadhnanti doṣaḥ
ktavyo'yaṃ bhavatu bhavatā vācikaprakriyāsu

1.21

vākcāturyaṃ tvayi vata vṛthā santatāntareṇa
jñātaṃ cetaścaritamakhilaṃ manmathena tvayā ca
vijñaptirme tadapi mathurānātha neyaṃ viruddhā
saṃsatsādairvacasi viditaṃ paunaruktaṃ na doṣaḥ

1.22

gorakṣatvaṃ samajani yadā tāvakīnaṃ tadaiva
svacchandatvaṃ tava nirayituṃ nātha mābhūma śaktāḥ
vaśyaḥ kasya tvamatha jagatāmīśitā kintu vācā
māviṣkārairadayahṛdayagranthimudghāṭayāmi

1.23

kinte janmāntaramupagataṃ pārasañcārakāle
dhautaṃ nadyāḥ kimidamathavā kārmaṇīmāthurīṇāṃ
vismartavyaṃ yadiha na tanau yacca vaṅgaḥ paśora
pyatra premni kṣaṇakatipayainaitha nirlepako'si

1.24

kartā kṛṣṇo niyatamadhunā gokulaṃ rājadhānī
bandhubhyopi praguṇamamunā goḥ ho gavdadaugdhāḥ
kāciṅgopī bhavati mahiṣītyuktamagre navā kaiḥ
tadvaidagdhena tu pitṛvanapretavat kāritāḥ smaḥ

1.25

nītenāmandyapi ca bhavataḥ prasravānā stanābhyāṃ
vibhratyaṅge pulakini bhavadveṇuvedhapratodān
sorastāḍaṃ na vahatu tavākrandamambā kathaṃ vā
yasmādadya praśamitaparo rājarājeśvarosi

1.26

tairullāsaiḥ kva khalu calitaṃ kutra te narmavādāḥ
kaṇṭho bhagnaḥ karuṇakalaśaistāta aṅgeti śabdaiḥ
parva dantaḥ kimapi visṛjannāmamācāmuqārī
tvaṃ veṅkatte tamapi kṛtavān nandamasyandameva

1.27

dohaḥ prāyo na bhavati gavāṃ dānaṃ tekapākaḥ
kṣīrāṇāṃ syāt sa bhavati yadā durlabhaṃ taddadhitvaṃ
dadhnaḥ siddhau kva khalu mathanaṃ manyane kopayogas
takrādīnāmiti gatirabhūdadya godhuggṛheṣu

1.28

tanna kṣauṇīkhuravilikhanaṃ vaprabhaṅgo na śṛṅgair
naivāsparddho navajalamucāṃ ghorahambāninādaḥ
kāmonmādairudayati na vā sopasargā saparyā
nāmāvāhā madhupūrapathādanyadālokayanti

1.26-2

vatsālokasmaraṇasulabhaprasravastrāvanīyaṃ
dhūlījāālaṃ nayanasalilairdhvasu snāvayantyaḥ
tvāmanviṣya vrajapurasarittīrabhūṣu bhramantyaḥ
sadyojātānapi surabhayo nārbhakān pāyayanti

1.30

niṣpremāṇo lalitayavasaśyāmasīmantyaraṇye
nyasya nyasya tvadanusṛtaye cakṣuṣī dikṣu dikṣu
ājighranti vyathitamanasaḥ kiñca siñcanti vāṣpaiḥ
krīḍānīpaṃ tava yadupate vatsalā vatsaparyaḥ

1.31

bhāsvatakanyākamalavipinaṃ karṇikāśeṣametad
vṛndāraṇyadrumakisalayaḥ pāṇḍupatrī bhavanti
śastyaiḥ paṅkaḥ pihitamabhita cchāyāsānukūlaṃ
mūlaṃ dhatte sa tava kamalākāntakelīkadambaḥ

1.32

ye vai govarddhanadhara tava snigdhagambhīraghoṣaiḥ
kekāvācastimitanayanāstenire tāṇḍavāni
adya prāvṛḍganaghaṭāgarjitepi pravṛtte
bhugnagrīvāḥ kimapi nahi te pucchamullāsayanti

1.33

yasya skandhomamṛṇasurabhistārakeraṅgasaṅgair
yatrāsmākaṃ sicayanicayaṃ corayannutthitosi
yasyādhastāttava caraṇayoścakracihnā dharitrī
dhanyo nīpaḥ samabhavadasau deva dugdhaṃ dṛśau naḥ

1.34

pāṇḍucchāyāḥ kusumarajasā bhṛṅgamālā jaṭālāḥ
saṃvītāṅgāḥ kiśalayarucā pāṭalenāmbareṇa
bhogābhāvādapagatarujaḥ pāvanābhyāsabhājaḥ
sarve vṛndāvanaviṭapino yogicaryāṃ caranti

1.35

śṛṅgasvānapriyasakhasama hūtigorakṣahikkāḥ
pratyākhyāya brajapurapathasyopakaṇṭhe viśiṣya
śrotadāsyāḥ sahasurabhayastokarūpādayaste
sāyaṃḥ prātar nagarasaraṇau cauravat sañcaranti

1.36

vismṛtya tvanmadhupuragatiṃ vāsarānte purāntaḥ
śrīdāma dau viśati viśatī hastahaiyaṅgavīnā
vatsa kvāsi kva ca mama sutetyunmadeva bhramantī
tvāmaprāpya brajapativadhūḥ krandatyaśmanopi

1.37

vāṃtāsaṅgāḥ śayanavasanasnānapānāśanādau
gāyantyastvaccaritaguṇitāḥ santataṃ gītaga yāḥ
audāsīnyaṃ kimapi sakalā vandhuvṛnde vahantyo
gopyo līlākṣitiṣu bhavato yoginīvat bhramanti

1.38

svārthaṃ naitat samucitatayā vakti kama dvitīstaṃ
sakhyaṃ yasminnajani samaye nātha yātaḥ sakālaḥ
adya casyantribhuvanavaśīkāramādhuryadhūrye
tvaccāturyai na bhavati yathā lāñchanaṃ tadvidadhyāḥ

1.39

ekaikābhirvihitamasakṛt tattavehānugatyaṃ
yasmai kasminnapi gaṇayati krītamātmānamanyaḥ
dhigvaidagdhyaṃ tava tadiha tāḥ sindhupāre vihāya
smaurī vairī paramaiva yannirbharaṃ nivṛttosi

1.40

kūlakroḍe tapanaduhituścālapaṅke nimagnaṃ
yatnādutthāpitamatha kṛtopaskrayaṃ kauśalena
nyastaṃ pīṭhe tava caraṇayoścakracihnaṃ padaṃ tat
śālagrāmopalamiva sadā madvidhāḥ pūjayanti

1.41

yuktā sarvātmani mayi manaḥ saccidānandarūpe
cetastāpaṃ jahita na hitaḥ kaścidevāṅgasaṅgaḥ
ityuddeśān kathayasi vṛthā mādṛśāṃ vāliśānām
ete hi tvadvirahaśikhinaḥ sāmīdhenīṃ bhajanti

1.42

veśe vāmyaṃ tadapi mudiraśyāma sāvarṇyataste
mugdhā haste marakatamayī kaṅkaṇaśreṇirīhak
aṅgālepo mṛgamadarasaiḥ snigdhanīlaṃ dukūlaṃ
sarvāṅgīnaṃ brajapurajuṣāmaṅganānāmidānīṃ

1.43

sākṣādīkṣāṃ ghaṭayati ghanaśyāma yatte kutastat
tallāvaṇyaṃ kathaya kṛtinā kena citreṇa lekhyaṃ
akrūrasyāgamanadivasānnidrayā nātha naṣṭaṃ
kva svapnaḥ śiva śiva dṛśau vāṣparuddhai paraṃ naḥ

1.44

dattasvapno bhavasi yadi me darśanīyaḥ kadācid
varhāpīḍaṃ madhuramuralīdhāma taddhāma dadyāḥ
asmādanyad yadi vitanuṣe dīyate divyamugraṃ
pādasparśaḥ puramṛgadṛśāṃ durlabhastattava syāt

1.45

madbhāvena sthiramatha caraṃ bhāvayantyo bhavatyaḥ
santuṣyantu tvamiti bahudhā satvamasmānavādīḥ
ākhyātanyaṃ kimiha bhavataḥ kiñcidūno navāsau
naivāsmākaṃ madayati mano nāmanīlāmbaropi

1.46

vyaktībhūtaḥ svayamayamasi ślāghanīyaḥ samṛddhyā
sajjīṣu tvaṃ kathamiha parītoṣamasmāsu yāyāḥ
tattadvandhuprakarapuratastatra kāpi trivakrā
dhṛtvā yattvāmadhinivasanaṃ nātha nighrī cakāra

1.47

gavyastena prathamamudabhūrvatsapālaśca paścāt
takredānīṃ tadanu tadanu chidranaukarṇadhāraḥ
luṇṭhāko bhūdatha kulavadhūjātijīvārthasātha
dhigdhātāraṃ bhavati nihito yena bhūcakrabhāraḥ

1.48

bhaktiprītipraṇayasahitaṃ mānadambhādyapetaṃ
cetosmākaṃ guṇavadaguṇaṃ goduhāṃ dehametat
vikrītaṃ te yugapadubhayaṃ svīkṛtañca tvayātho
hṛhṇāsi tyajasica vapurnātha koyaṃ vicāraḥ

1.49

yatrādharmaḥ prasavavitarāṃ yatra bhūyānanartho
yatrākāmaḥ saparamadayī yatra te nāsti mokṣaḥ
tyāge tasminnapi parijane gocare yat tvanarthī
tasmādarthī bhavati vidūṣāṃ pauruṣavyatyayopi

1.50

śailoddharttā damitabhujagaḥ pītadāvāgnicañco
mādyannāgāyutavalagajādhīśabhojendrahantā
sa tvaṃ doṣeṣvasati kuruṣe kiṅkarīṇāmabhadraṃ
vaktuṃ nāste janaiti na bhoḥ kartumevaṃ yunakti

1.51

lokātītaṃ yadaha kurute karma kiṃ dharmadhārā
tena tyājyā kimi vihitaṃ śrīmatā rāghavena
tyaktā sītā tadapi suciraṃ saiva haimī priyābhūt
tyaktā yasminnahani tu vayaṃ tatra kubjāratosi

1.52

vyāvarttadhvaṃ svabhavanamitaḥ kutra re yāta mugdhā
ścakṣvīradya spṛśatu sakathaṃ vallabhaḥ kubjikāyāḥ
saṃbhūya tvaccaraṇakamalasparśalobhena yāntīr
itthaṃ gopīḥ pathi pathi valādadhvagā apyarundhan

1.53

pīyūṣātmā tava kulagururjanmadātāvadāto
mātā yābhūdiyamapi jagatpāvanīti prasiddhaṃ
ekaikante jayati jagadānandi citraṃ caritraṃ
kasmādevaṃ virahadahane deva dāsīrjuhoṣī

1.54

svāmī vāmī bhavati yadi tatsannidhau sañcariṣṇuḥ
pathyaṃ pratyāpayati samayaḥ soyamīśānayānāṃ
lokadiṣṭaṃ kimapi bhavate kurvate yuktavādī
sādhustasminna kimu mathurāmaṇḍale kaścidasti

1.55

yenāgatya tvamapi madhurāṃ yānamāropya nīto
yaścāviṣṭastava caraṇayoścakracihne luloṭha
asmākaṃ tvadgamanasamaye sā daśā yena dṛṣṭā
sopi svāmin kimapi karuṇākātaro na bravīti

1.56

asmanmarmacchiduramakarot kṛtyamutkaṭaṃ yat
kaṃsastena tribhirapi dinaistatphalaṃ sādhu lebhe
tvāmutthāpya tvaritaturagaṃ yena yānaṃ vitene
kiñcittasya prabhuvara kutaḥ śrūyate nādhunāpi

1.57

śyāmaṃ tejaḥ prahatāvimalatvena saṃkrāntasarvaṃ
pratyakṣañca vyavadhivahulaṃ viśvarūpaprakāśi
āndhyaṃ janmāvadhi janayatāśeṣalokaikaratnaṃ
hāhā tena tvamapi muṣitaṃ tārakaṃ cakṣuṣo naḥ

1.58

sūkṣmaṃ sūkṣmādapi ca kalayannandhavacceṣṭate yo
nāndhyaṃ tasmāttirayati rasairaśvinīnandanopi
vignottuṃ sattvamapi racayannevamaṅgavyavasthāṃ
vaṅgīkāryaḥ kathamiva vṛthā kiṃ paraṃ dūṣayāmi

1.59

tatte cittaṃ śaraṇamapi naḥ sarvato bhadrarūpaṃ
vyāvṛttāsmān vasati valavannāgarīvṛndamatra
vaidagdhyaṃ te kimidamadhunā tadvahirvīthikānte
vāsorāsotsavabhaṭa vibho durlabho yanmamāpi

1.60

kiṃ no dṛṣṭyā na kimaśanibhirbhūbhṛtā vāhatāḥ sma
kiṃ na muṣṭādvahutavahadairdaśitāḥ kiṃ na sarpaiḥ
prema prauḍhaṃ kimapi janayannavyalīkāśca muñcan
añcannevaṃ kathamapayaśo ghoramaṅgī karoti

1.61

asmatprāṇāstava padanakhacchāyānāṃ[ra ṣṭha]āya
taṃ yātobhūḥ sapadi yadi te yānti ko vā viṣādaḥ
ekaṃ kintu vyathayati manaścchalanā kiṅkarīṇāṃ
prā[ptā ceyaṃ] yadupatirititvadgatā kiṃ vadantī

1.62

saṅkoco ya stava gurujane yaśca paurāṅganāsa
vyaktībhūtaṃ tadubhayamabhūt kubjikopagraheṇa
asmāneva kṣipasi sahasā deva dūrāhvavīyaḥ
kartuṃ yaḥ pārayati sa kṛtī kiṃ karotyevameva

1.63

etasmādapyadhikamadhikaṃ yattadasmāsu kuryā
na svapnepi tvayi visadṛśaṃ cintayetcetadantaḥ
dante kṛtvā tṛṇamiti mahāsabhyamabhyarthayāmi
svāminnevaṃ nahi madhupurīṃ kṣīṇamadhyāṃ vidadhyāḥ

1.64

droṇīrādau malayajayutā śocitāḥ sañcinudhvaṃ
vāpīrnighnī kuruta śataśo lālaśaivālapūrṇā
sakhyaṃ sakhyo yadi yadupatau pātanīyaṃ tadeti
preṣyo vaśyo milati yadi tanmāthurīrvediyiṣye

1.65

saubhāgyena brajakulavadhūsārthasīmantaratnaṃ
yā kaṃsāreratiguṇavatī skandhamadhyārurohe
seyaṃ rādhā kimidamiti māmuddiśantyaṅgulībhiḥ
lokānoccai skhalitanayanāḥ śākhino rodayanti

1.66

yo vidyāyāṃ tapasi bhavato jyeṣṭhaevādidevo
mādyanmāyāvibhava bhavatā vañcitaḥ sopi dṛṣṭaḥ
yā tvāmambā śaraṇamaviśadyankañcāpi tasyās
tvāmuddāma kathaya na kathaṃ lokasajjā ruṇaddhi

1.67

ādāveva kṣaṇasukhakaraṃ kṛṣṇa kalpāntabhogya
kleśārambhi tvayi mama mahat pātakaṃ prema manye
prāyaścittaṃ bhavati na ca me durgatāyā vidheyaṃ
tenaiva tvāmahamavirataṃ sānutāpā smarāmi

1.68

māturnāpi smaraṇamabhavat lakṣitaṃ laukikaṃ te
dharmādhīno yadasi tadapi vyaktametāvataiva
kiñca brūte tava rasikatāṃ nigrahaḥ kāminīnāṃ
ko jānīte kitava bhavataḥ kutra tātparyamasti

1.66-2

tattvajñānaṃ kathaya śatadhā preṣaya preṣalakṣaṃ
cintāratnaṃ vitara kuru vā sānutāpaprasaṅgān
yāvaddorbhyāṃ tava navaghanaśyāmalaṃ dhāma gāḍhaṃ
nāśliṣyāmi truṭati nahi me tāvadevaiṣa tāpaḥ

1.70

lakṣmīkāntaṃ katicana cidānandamanye vidustvāṃ
māyākāraṃ katicidapare sādhakāḥ siddhimāhuḥ
yovāṇyovā bhava navaghanaśyāma tasyaiva dhāmno
dāsībhūtā vayamiti pare vandhyakalpā vikalpāḥ

1.71

nāyāsi tvaṃ naca nayasimāmātmanaḥ pādamūlaṃ
novā dūtaṃ visṛjasi navā lekhaleśaṃ dadāsi
niśvāsāgnirnirupatati na te kācidāśvāsavārtā
kasminnāsthāmupahitavatī jīvitaṃ dhārayāmi

1.72

yat pūrvedyurgamanadivasānmānabhaṅgābhilāsī
lakṣmīkānta tvamapi patitaḥ pādamūle mamāsīḥ
spṛṣṭo'ṅgulyā tadapi na mayā nāpi netrāntapītaṃ
citte śalyaṃ saviṣamiva tanmāmake magnamasti

1.73

ko jānāti tvadapaharaṇakrūramakrūramāptaṃ
kaḥ pratyeti tvamapi sahasā gokulaṃ tyakṣyasīti
tyaktvā nāyāsyasi punaridaṃ nātha kenānumeyaṃ
maddurdevānyahaha sumahādurghaṭaṃ sādhayanti

1.74

bhūyastvañcenmilasi mahilāsaṃpradāyaṃ vihāya
dvābhyāṃ dṛgbhyāṃ yugapattadā tadrūpamādau grahīṣye
āśliṣya tvāmahaha tadanu spandasaṃbandhahīnā
kalpakrūrāmapi nimiṣatāṃ yāminīṃ yāpayiṣye

1.75

yatrākāle kathamapi calannantaḥpalīkarāja
vyastanyaste na ca suruciraṃ rocanācitrakena
āśīrdurvākṣatacitamanusmaryamāṇaṃ sukhaṃ te
sarvakleśāpahamapi jagannātha marma chinatti

1.76

na smartavyastadayamadayaḥ karhicidbarhacūr̤o
niścityeti spṛhayati mano yāvadarthāntarāya
kiṃ te vairaṃ vihitamavare kṛṣṇa ruṣyānnevānta
dhārāvāhismaraṇapadavīṃ gāhase tāvadeva

1.77

guñjāhāraṃ katicana tadāpacaśrṛṅgāṇi kecit
keciddarhantvakamapare vecamanye pratodaṃ
vaṃśīṃ kācit tvadadharasudhāsārasaurabhyalabhyāṃ
ninyurdhanyā nijamaviduṣī dīrghamāyurmṛtāsmi

1.78

āyāsyāmi svayamiti puraḥ prasthitau yat tvayoktaṃ
mayyevāśruśrutamiva tadā nātha niḥkṣiptamakṣi
āsthāmatra praṇihitavatī prāṇinīprāṇabandho
cintāvandhobhavadatha bhaveḥ satyasandho na veti

1.79

seyaṃ sindhurvikacakamalākānanaṃ phullametan
nīpaścāyaṃ kusumanamitaḥ śrūyate bhṛṅgagītaṃ
sa tvaṃ sāhaṃ sa ca ratipatiḥ kiṃ vadāmaḥ parante
bhāvābhinnaḥ sapadi vidadhe sarvamanyādṛgeva

1.80

yoṣillakṣaṃ ramaya damaya dveṣiṇo durvinītān
samrāḍedhi praṇayasumukho bandhuvṛndaṃ purāṇaṃ
kreśāneghā vahatu bahuśaḥ kānta kiṃ tena vārtāṃ
kalyāṇīṃte bhavatu mama tu śrotumevedmāyuḥ

1.81

yattanmestu tvayitu caritaṃ yuktivartmavyatītaṃ
saṃpaśyantī kimapi kimapi prāṇabandho vibhemi
dīnā yāce vidhimahamatarutvatkṛte mantrayante
yadgargādyāḥ kimapi nipuṇaṃ tadvacaḥ satyamastu

1.82

āgaḥ kasminnahani na kṛtaṃ tiṣṭhatāpi tvayeha
prasthānena prakaṭitamatha vīra vairaṃ varīyaḥ
rūkṣatvaṃ no na jayitumiyāneva yatnastavābhūd
etaccetastvayitu na guṇādanyadaṅgī karoti

1.83

tubhyaṃ dātuṃ viṣamupanatā pūtanāghāni yuktaṃ
vibhronmāthe'pi samucito nigrahaḥ pūruṣeṣu
ajñādyoṣit prakṛtikṛpaṇānanyavṛttiśca yāte
taconmāthe kimapayaśasaḥ pātakāddānyadasti

1.84

saṃbhogyobhūrddinakatipayaṃ mādṛśīnāmatha tvaṃ
māthuryyaścedinakatipayaṃ bhuñjate sahyametat
asmābhiryo bhavadanubhavaḥ sopi sarvātmanā yan
niḥsaṃskāraḥ samajani mano dagdhametāvataiva

1.85

tulyākāraṃ samanu bhavatośca duḥkhaṃ sukhañca
krīḍākārī tvamahamiti no śabdabhedopi jātaḥ
sa tvaṃ yoṣitkularatiguruḥ sāhamevaṃ varākī
sā kiṃ nāhaṃ tvamasi na sa kiṃ nātha kiṃ jātametat

1.86

dhairyā kācit katicana sakhī śikṣayā lajjayānye
bhītyā kācit katicana ruṣā kācintrāsayatopi
svādhīnepi tvayi ratigurau kelikuñjāvalambiny
asvādhyāyāḥ kati kati niśāmārdṛśāmatra nāsan

1.87

dūraṃ dūraṃ ca viṣamaṃ kaścidetya prahāraṃ
kurvannekaṃ paśumiva jagannātha kiṃ nāvadhīrmāṃ
vāṭīsīmaprasaraṇapaṭuḥ śrūyamāṇairajasraṃ
kiṃ duḥśīlapraharaṇaśatairaṅgamaṅgaṃ lunāsi

1.88

soḍhavyaste sakalamadhunā saṃbhṛtabrahmacaryā
rājarṣitvaṃ kalayasi yadi svīyavaṃśānurūpaṃ
lakṣmaḥ śroṇiḥ purayuvatiṣu śrūyamāṇā navīnā
kiṃ kuryāmaḥ mṛśati hṛdayaṃ śāśitā sarvaleba

1.86-2

yānti prāṇā nahi bahiramī nudyamānāśca gāḍhaṃ
satyaṃ gatyantaramapi na me kiñcidasti śvasatyāḥ
magnaṃ cetaḥ kuliśakaṭhine tvayyanuddhāryametat
tenaivāhaṃ bhavadanugatiṃ susthitā kiṃ karomi

1.60-2

kiṃ no daṇḍaprahararajanīpakṣiṇo pakṣarītyā
śītaśītāṃ virahavipadaṃ sāhayanmāmahāsīḥ
datto yasmai na khalu nimiṣo dṛṣṭivighnopi tasmai
dūrasthityai vitarasi vibho yaugapadyād yugāni

1.61-2

svāminnekaṃ vacasi bhavataḥ svāntaviśrāntamanyat
karmaṇyanyanmuhuridamabhivyaktamanyopi veda
bhūyo bhūyastadati muṣitā nāma gṛhṇāmi kiṃ te
tiṣṭhatyasmin jagati yadi no jīvanasthānamanyat

1.62-2

tvatsevāsu skhalanamabhvanmādṛśaḥ kasya kimbā
sevādharmo gahana iti yannītiniṣṭhāḥ paṭhanti
tena tyāgaḥ kimaghamucito vacmi saṅkocahīnā
pāntho yatra tvamasi rasikairīkṣito naiṣa panthāḥ

1.63-2

pāṇḍukṣāmaṃ vapuridamamī kuntalāḥ klāntabhāso
vāsopyevaṃvidhamiti bhidā bhikṣukībhiḥ kuto naḥ
eṣā krośāḥ katica mathurā yāmi cedadya kiṃ tan
necodanvaṃ na bhavati kṛtiḥ śrīmukhālokanāya

1.64-2

kuñjadvārādvahirapi yadi prāṇanātha prayāsi
prāṇaiḥ stheyaṃ kṣaṇamapi tadā naiva me satyametat
bhūyobhūyo vilubhitavatī tvāmiti dhvastalajjā
dūrāddūraṃ kathamaticirādānanaṃ darśayiṣye

1.65-2

tvañcedānīṃ nagarataruṇīsārthasarvasvabhūtas
tā apyevaṃ tava kimitarāstubhyamadya svadante
atyautsukyaṃ tadapi bhavataḥ saṃmukhī vā yadi syāṃ
kiṃ syādetanna khalu nipuṇaṃ bhāvayantyapyavaimi

1.66-3

na syādasyā yadi mama tanoḥ pratyabhijñeyatā vā
syādevātha sphuṭamubhayathā māmakīno viḍambaḥ
ādye māsi spṛśati bhavato dṛṣṭiraudāsamudrām
anyatrāpi praṇayalaghutā tādavasthyaṃ vyanakti

1.67-2

sāṃmukhyaṃ te bhavati yadi me tadgṛhe vā vahirvā
saujanyena smarasi yadi tat sā kathā durlabhaiva
pūrvāvasthāsmaraṇalaghimā durdduvāraḥ sabhāyāṃ
śuddhānte ceccaturataruṇīsārthasauhārdabhaṅgaḥ

1.68-2

dūrādeva smitatarasudhāsicyamānādharoṣṭhaṃ
gaṇḍodañcatpulakakamalākāravisphāradṛṣṭi
ehyehīti svayamaśavataḥ preyasaḥ prārthanaṃ yā
lebhe tasyāmanatiśayanī mānanaivāpamṛtyuḥ

1.99

rūkṣāsublokāḥ kaṭukavacasaḥ svālaye sarvaeva
kṣīṇāsi tvaṃ kathamiti vart grāmyavāco dahanti
grāmasyānte tapanatanayākūlamudyānamūlaṃ
śūnyaṃ līlāgaraṇamapi te kutra tannirvṛṇomi

1.100

vaimukhyante kimapi madano mādyati krūrakarma
narmālāpeṣvapi kuvacanairbādhate vandhuvargaḥ
ceto nātha tvayi vinihitaṃ vācamullaṅghya yāsā
māsāmuktiḥ smitakaluṣitā kalpate kiṃ karomi

1.101

kuñje kuñje ratirūpahitā dhikṛtaṃ dhāma dhautaṃ
magnaṃ veṇorvacasi vihito vandhuvācāṃ visargaḥ
dṛṣṭaḥ svāmī kapiriva kṛtaḥ prāṇasāro'si jāro
hīnopāyā kathamahamamūnadya bhūyo niyokṣye

1.102

ete nityaṃ navaparimalodgāriṇaḥ santu kuñjāḥ
santu kleśā naca mama tanoraca vībhatsabhāvaḥ
etaddṛṣṭvā ramayati harirgūḍhamāgatya rādhām
ityadyāpi vrajayuvatayomadyamīrṣyāṃ vahanti

1.103

rādhe rādhe kathaya kathaya tvayyasau nandano me
bālyādeva prabhṛti kurute vatsalo 'tyakāśaṃ
draṣṭavyo'sau punarapi mayā manyate kīdṛśaṃ vā
māninyambā tava ca rudatī pṛcchatī daṃdahīti

1.104

atrāgaccha tvaritamathavā tiṣṭha tāvaddalagnaṃ
śṛṇvanvete janapadajanā maktakaṇṭhā bravīmi
yāmi svargaṃ nirayamathavā prāṇimīha mriyevā
śyāmādanyo nahi nahi nahi prāṇanātho mamāste

1.105

rādhābandhurlikhitapaṭhito viśvato yattvamāsīḥ
sāhaṃ sāhaṃkṛtirudabhavaṃ yattvānti preyeti
lakṣmīniketa praṇayasudhayā siñca vā māṃ navā tvam
etajjñātaṃ nanu mama janurdhanyametāvattaiva

1.106

yānti prāṇā mama yadi na te pṛcchanīyaḥ purodhā
deyā mahyaṃ kiśalayarucā pāṇineva tvayāpaḥ
yāce tatra vyavadhititaiḥ kṣālanaṃ kṣāranīraiḥ
kartavyaṃ te madhupulavadhūpādalākṣārasasya

1.107

sīdatyaṅgaṃ dalati hṛdayaṃ kiṃ nu kurvanti hanta
prāṇāśyāmāśaya mama vadhābhadrabhāgī tvameva
hādhik kīdṛg vadasi rasane tattvato yattadāstāṃ
vandībhūya svayamiha mayā mocitaḥ prāṇanāthaḥ

1.108

śyāma śyāmasmara sahacarī mandakārīkṛtaṃ me
kenākasmādbhamati bhuvanaṃ majjati ghauravantyāṃ
kkāhaṃ kvāhaṃ kva mama dayitaḥ kutra tasyaiṣa dāso
hā hā hā hā hari hari hari kṣīṇamadhya prasīda

1.106-2

ityudāhṛr vimalapulakākampanāsannakaṇṭhī
chinnā mūle patati bhuvi sā hemavallīva yāvat
bhṛṅgāraistaiḥ śiśirasalilaistāvadevoddhavo'syāḥ
siñcannāsyaṃ tadupari vibhoruttarīyaṃ dudhāva

1.110

cakre caitanmanasi caturāśceṭakāścakrapāṇer
lakṣaṃ yatsyāttadapi yadasau māmihaikaṃ nyayuṅkta
etat sambhāvanasamucitaṃ sādhvabhūnnaipuṇaṃ me
yadrakṣāyāmahamdhikṛto nāśiteyaṃ mayaiva

1.111

samyagjātaṃ suciravirahajvālayā dūyamānā
seyaṃ sādhvī viśati paramānandadhāmanyanante
mantrī vaijñānika iti vṛthā mānamāsādyamādyan
śradya svīyāṃ matipariṇatiṃ buddhavānuddhavopi

1.112

śṛṇvannetanmadhupurapatirmaṃsyate kīdṛśaṃ māṃ
kiṃ vā bhāvī kathamiva mayā darśyatāmāsyamasmai
dhyāyannetat pulakamukulārambhisaspandatāraṃ
paśyannasyā mukhamakathayat prāṇiti prāṇitīti

1.113

naṣṭaṃ prāptaṃ nidhimiva mukhaṃ vīkṣyamāṇo'yamasyā
bhūyaḥ siñcanmadhupurapateruttarīyānilaina
uccairāha śrutiparisare kiṃkaraṃ kaṃsaśatror
dūtaṃ rādhe tvayi vinihitaṃ viddhimāmuktavosmi

1.114

sātisvādurdavathudamanī tulyapīyūṣavāṇī
varṇaśreṇiḥ śravaṇapuṭake nāntarasyā viśantī
ko jānīte kimakṛta paraṃ satvaraṃ sāpi tanvī
kiṅkiṃ kiṅkiṃ kathaya kathayetyutthitā kautukena

1.115

ādāvasyai malayajajalairmarmarībhūtamantara
mlānābhogaṃ nayanapayasaḥ proñcanāta sāñjanasya
kiñca protaṃ bahubhirabhitaḥ śuṣkaśaivālakhaṇḍaiḥ
sāraṃ śaurerakhilamapitaddarśayāmāsa bhūyaḥ

1.116

paścādūce punarayamidaṃ celavallīṃ dhunānas
tasmādasyāḥ śapathaśatataḥ sannivṛttaḥ kathañcit
lakṣmīryasyānnivasati vahistvaṃ tadantarnimagnā
manyoranyo bhavatu viṣayaḥ sā kimevaṃ vidhāsi

1.117

dhārāvāhi vyasanakathanāhūtavatyāḥ priyāyāḥ
sūktā sūktivyvadhibhayato yanna madhye mayoktaṃ
mauḍhyādevaṃ mama kimu mahāneva na syādanarthas
tasyāyaṃ cedvasanapavanaḥ pāvano nābhaviṣyat

1.118

yaste magno manasi hṛdaye yasya ca tvaṃ vilīnā
manyante yaccaraṇaśaraṇā bhūtimaindrīṃ tṛṇāya
yasyālābhāt purayuvatayo nālaśaivālaśayyāḥ
sūryā garyajvalitavapuṣo yāminīryāpayanti

1.119

yasyādya tvadvirahadahanajvālayā pāṇḍubhāso
vāso nīlaṃ gamayati bhidāmamba nīlāmbareṇa
dāso rāsītptavanaṭagurorasya so'haṃ samohaṃ
sa tvāmāvedayati yadidaṃ manmukhena pratīhi

1.120

daivādadya pratipadamito viśvato vandhupāśair
dehenaiva dvijapadamanuprāpitaḥ saṃyatosmi
yasmin vāle tapanatanayākūlakuñjāntarāle
cittena tvaṃ viramati na me kintu kelīvinodaḥ

1.121

sākṣādīkṣā na bhavatu ciraṃ cintitā tena mābhūd
daivādhīno gamayati janaḥ kopi kutrāpi kālaṃ
vandhībhūtaṃ mayi tava manastvayyapīdaṃ mameti
dvābhyāmābhyāṃ milanamacirādāvayoḥ sādhanīyaṃ

1.122

rādhe rādhe kva calasi manāk tiṣṭha kalyāṇi kuñje
prātarjātaṃ nahi nahi niśā sāvaśeṣādhunāpi
ityāveśapralapitaśataṃmaṅgataṃ devi digbhyaḥ
saṃprāptāste kathayitumamī sākṣiṇaḥ santi sabhyāḥ

1.123

ruddhā vandhupraṇayapadavī laṃghitā lokasajjā
mūrdvi nyastaṃ padamayaśasaḥ śaṅkito nāpamṛtyuḥ
māmārāmuṃ kimiva na kṛtaṃ duṣkaraṃ tvādṛśībhis
tyaktvā yuṣmān mama yadupateradya rājyaṃ dhigastu

1.124

ramyā harmyāvaliriyamamī vandhavaḥ sānuvandhāḥ
nirvaireyaṃ jayati nagarī guṃphitā nāgarībhiḥ
eṣā sampat kimiha na sukhaṃ kintu kāntārakukṣau
yuṣmābhiryaḥ samajani sa me durlabho hṛdvinodaḥ

1.125

nopaṣṭambho guṇavati tava syādayaṃ netralakṣmoṃ
nāhaṃ nāsāvatinavaghanaśyāmalo dehavandhaḥ
duḥkhaṃ kvāpi kvacidapi sukhaṃ yacchasi kvāpi mohaṃ
sarvvatraivaṃ sphurati mama tu tvanmayī sṛṣṭireva

1.126

kubjāmṛjvīmakaravamurāskṛtya yannirghṛṇatvaṃ
tattātparyaṃ viṇalamatayo nāpayanti kṣatiḥ kā
hitvā veśaṃ kuvalayadṛśāṃ keśamakṣṇidhruvaṃ vā
kṣantavyā me nahi kuṭilatetyetadunnāyakaṃ tat

1.127

vidyullolaṃ vapuridamito yauvanādeḥ kathā kā
dṛśyaṃ mithyā sakalamiti madāsadāsopi veda
kiṃte vakṣye svayamamumahaṃ naiva vaktuṃ samartho
yadgopītat praṇayamadirāmattamātmānameva

1.128

udyadbocaskhalanamaniśaṃ gopite gopayiṣyan
rādhānāmnīmakaravamahaṃ sārikāmantikasthāṃ
nītā rādhe mama muraliketyevamādīnyakāṇḍe
vaktuṃ sabhyasmitajanayitustanmayāsīddvayaiva

1.129

astraṃ prasvāpanamapi mayā labdhamunnidrakeṇa
yasminnetannihitamatha te svapnasandarśanāya
jāgradbhāve bhavati bhavatī bhāvanīyaiva dhiṅme
tenāśeṣasphuraṇaśamanaṃ hanta jātā suṣuptiḥ

1.130

yāne prāṇeśvari mama yathā nirvivādaṃ tathā te
santaptāyā yugapadabhiyantyadya tanvorajanyaḥ
yāsyanyetā dinakatipayairaṅgapalyaṅkabhājoḥ
satyaṃ satyaṃ nimiṣanibhatāmāvayoḥ susthitāsthā

1.131

jñātigrāmo hasati nibhṛtaṃ bandhuvargo ruṇaddhi
krīḍāmantardadhati guravo nīravo bhṛtyalokaḥ
cicīyante kimapi sujanā durjanāḥ kutsayante
ślāghante māṃ sadasi rasikāḥ sādaraṃ tvatkathāsu

1.132

ityādiṣṭaṃ bhuvanaguruṇā gauraveṇa kriyāṇām
atrāgantuṃ kimiva śayi nā bhoktu mapyakṣameṇa
tāmautsukyāditi sa kathayannātmanaḥ pādamūle
nimnāsīnaḥ surabhiśiśiraṃ nirjharaṃ kiñcidāpa

1.133

paśyannetat kimiti kathayannaśrudhārāmudārāṃ
mandākinyāiva tanubhṛtaḥ sudhruvaḥ susthitāyāḥ
hā hā jātaṃ kimiti cakitaḥ satvaraṃ procyapādau
bhaktiśraddhāsapulakamupādāya mūrddhā vavande

1.134

vuddhā vaddhāñjalipuṭāntāṃ kiṃcidākhyātukāmām
ityācakhyau viramatu paraṃ niṣphalo devi khedaḥ
etaddāso nayavati hareḥ śrīmadaṅgādhirūḍhaṃ
cetomūḍhaṃ na kuru karuṇāsāgare saṅgatāsi

1.135

bhāsvānaśvānayamati ṛtī khelayannambarāntar
dharmasthityai bhramati bhuvane tāmase mūlatāya
prādakṣiṇyā jhaṭiti vinatānandanādhīnayāno
rāgī cintāṃ na kuru kurute padminīnāṃ prabodhaṃ

1.136

gopīmātraṃ ghūrṇalipinayānmādhavapremapātraṃ
matvā yattvāmanatiśayinī dṛṣṭiragre mamāsīt
kṣantavyaṃ tadvidhividhisutavyomakeśābdhiputrī
mṛgyaḥ pāśe paśuriva tava premni baddho yadasti

1.137

mātarmātarjaya jaya jaganmohanaṃ mohayantyāḥ
kaste tattvaṃ kalayat na yadvedagarbhopi veda
mantavyo'sau parijanatayā vallabhasyeti tasyai
vāraṃ vāraṃ tadanu dadhire tena daṇḍapraṇāmāḥ

1.138

sarvāṅgīnaṃ pulakamudabhūdaśrumagne ca dṛṣṭī
kaṇṭho bhagnasvara ivavacaḥ paryavasthānaśūnyaṃ
tasyāstasyāpyajani yugapadyānakāle tadānīṃ
mugdhā mūrddhanyabhavadubhayoradbhutā puṣpavṛṣṭiḥ

1.136-2

āmantryaikastadanu sakalaṃ ghoṣamutkaṇṭhamānaḥ
sadyo rādhāramaṇacaraṇaprekṣaṇāya pratasthe
mantraṃ cintāmaṇimiva parācintayantī cirāya
preyaḥ sūktaṃ vanabhuvi ghanānandamagrāvatasthe

1.140

nānārāmapraṇayiṣu manaḥ saṅgasaubhāgyabhājā
jāḍyāpāye surabhisamayasthāyinā mādhavena
rādhāvandhorupahṛtamiti premamādhvīkametan
nirvighnena śravaṇapuṭakaiḥ punyavantaḥ pivantu

1.141

vicārapāradṛśvānaḥ kṛtaṃ kṛśadhiyā mayā
karuṇārdrāḥ kariṣyanti śuddhamuddhavadūtakaṃ

Linked texts (1)