<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Epic, Poetry, Drama & Narrative](https://indike.org/pramana/in.lit) › [Poetry (mahākāvya, lyric, messenger poems, stotra, Prakrit kāvya)](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya) › [Messenger poems (sandeśakāvya)](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta) › [Meghadūta](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta) › [Vulgate (Mallinatha's text)](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate) › 1

# Meghaduta 1: pūrvameghaḥ

Vulgate (Mallinātha's text) 1

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [1.19](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.19) — 1 part
- [1.66](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.66) — 1 part

### pūrvameghaḥ

### [1.1](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.1)

kaścit kāntāvirahaguruṇā svādhikārāt pramattaḥ $  
śāpenāstaṃgamitamahimā varṣabhogyeṇa bhartuḥ &  
yakṣaś cakre janakatanayāsnānapuṇyodakeṣu %  
snigdhacchāyātaruṣu vasatiṃ rāmagiryāśrameṣu

### [1.2](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.2)

tasminn adrau katicid abalāviprayuktaḥ sa kāmī $  
nītvā māsān kanakavalayabhraṃśariktaprakoṣṭhaḥ &  
āṣāḍhasya prathamadivase megham āśliṣṭasānuṃ %  
vaprakrīḍāpariṇatagajaprekṣaṇīyaṃ dadarśa

### [1.3](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.3)

tasya sthitvā katham api puraḥ kautukādhānahetor $  
antarbāṣpaś ciram anucaro rājarājasya dadhyau &  
meghāloke bhavati sukhino 'py anyathāvṛtti cetaḥ %  
kaṇṭhāśleṣapraṇayini jane kiṃ punar dūrasaṃsthe

### [1.4](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.4)

pratyāsanne nabhasi dayitājīvitālambanārthī $  
jīmūtena svakuśalamayīṃ hārayiṣyan pravṛttim &  
sa pratyagraiḥ kuṭajakusumaiḥ kalpitārghāya tasmai %  
prītaḥ prītipramukhavacanaṃ svāgataṃ vyājahāra

### [1.5](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.5)

dhūmajyotiḥsalilamarutāṃ saṃnipātaḥ kva meghaḥ $  
sandeśārthāḥ kva paṭukaraṇaiḥ prāṇibhiḥ prāpaṇīyāḥ &  
ity autsukyād aparigaṇayan guhyakas taṃ yayāce %  
kāmārtā hi prakṛtikṛpaṇāś cetanācetaeṣu

### [1.6](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.6)

jātaṃ vaṃśe bhuvanavidite puṣkarāvartakānāṃ $  
jānāmi tvāṃ prakṛtipuruṣaṃ kāmarūpaṃ maghonaḥ &  
tenārthitvaṃ tvayi vidhivaśād dūrabandhur gato 'haṃ %  
yācñā moghā varam adhiguṇe nādhame labdhakāmā

### [1.7](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.7)

saṃtaptānāṃ tvamasi śaraṇaṃ tat payoda priyāyāḥ $  
saṃdeśaṃ me hara dhanapatikrodhaviśleṣitasya &  
gantavyā te vasatir alakā nāma yakṣeśvarāṇāṃ %  
bāhyodyānasthitaharaśiraścandrikādhautaharmyā

### [1.8](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.8)

tvām ārūḍhaṃ pavanapadavīm udgṛhītālakāntāḥ $  
prekṣiṣyante pathikavanitāḥ pratyayād āśvasantyaḥ &  
kaḥ saṃnaddhe virahavidhurāṃ tvayy upekṣeta jāyāṃ %  
na syād anyo 'py aham iva jano yaḥ parādhīnavṛttiḥ

### [1.9](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.9)

tvāṃ cāvaśyaṃ divasagaṇanātatparām ekapatnīm $  
avyāpannām avihatagatir drakṣyasi bhrātṛjāyām &  
āśābandhaḥ kusumasadṛśaṃ prāyaśo hy aṅganānāṃ %  
sadyaḥ pāti praṇayi hṛdayaṃ viprayoge ruṇaddhi

### [1.10](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.10)

mandaṃ mandaṃ nudati pavanaś cānukūlo yathā tvāṃ $  
vāmaś cāyaṃ nadati madhuraṃ cātakas te sagandhaḥ &  
garbhādhānakṣaṇaparicayān nūnam ābaddhamālāḥ %  
seviṣyante nayanasubhagaṃ khe bhavantaṃ balākāḥ

### [1.11](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.11)

kartuṃ yac ca prabhavati mahīm ucchilīndhrām avandhyāṃ $  
tac chrutvā te śravaṇasubhagaṃ garjitaṃ mānasotkāḥ &  
ā kailāsād bisakisalayacchedapātheyavantaḥ %  
saṃpatsyante nabhasi bhavato rājahaṃsāḥ sahāyāḥ

### [1.12](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.12)

āpṛcchasva priyasakham amuṃ tuṅgam āliṅgya śailaṃ $  
vandyaiḥ puṃsāṃ raghupatipadair aṅkitaṃ mekhalāsu &  
kāle kāle bhavati bhavato yasya saṃyogam etya %  
snehavyaktiś ciravirahajaṃ muñcato bāṣpamuṣṇam

### [1.13](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.13)

margaṃ tāvac chṛṇu kathayatas tvatprayāṇānurūpaṃ $  
saṃdeśaṃ me tadanu jalada śroṣyasi śrotrapeyam &  
khinnaḥ khinnaḥ śihariṣu padaṃ nyasya gantāsi yatra %  
kṣīṇaḥ kṣīṇaḥ parilaghu payaḥ srotasāṃ copabhujya

### [1.14](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.14)

adreḥ śṛṅgaṃ harati pavanaḥ kiṃ svid ity unmukhībhir $  
dṛṣṭotsāhaś cakitacakitaṃ mugdhasiddhāṅganābhiḥ &  
sthānād asmāt sarasaniculād utpatodaṅmukhaḥ khaṃ %  
diṅnāgānāṃ pathi pariharan sthūlahastāvalepān

### [1.15](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.15)

ratnacchāyāvyatikara iva prekṣyametatpurastād $  
valmīkāgrāt prabhavati dhanuḥkhaṇḍam ākhaṇḍalasya &  
yena śyāmaṃ vapur atitarāṃ kāntim āpatsyate te %  
barheṇeva sphuritarucinā gopaveṣasya viṣṇoḥ

### [1.16](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.16)

tvayy āyantaṃ kṛṣiphalam iti bhrūvikārān abhijñaiḥ $  
prītisnigdhairjanapadavadhūlocanaiḥ pīyamānaḥ &  
sadyaḥsīrotkaṣaṇasurabhi kṣetram āruhya mālaṃ %  
kiṃcit paścād vraja laghugatir bhūya evottareṇa

### [1.17](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.17)

tvām āsārapraśamitavanopaplavaṃ sādhu mūrdhnā $  
vakṣyaty adhvaśramaparigataṃ sānumān āmrakūṭaḥ &  
na kṣudro 'pi prathamasukṛtāpekṣayā saṃśrayāya %  
prāpte mitre bhavati vimukhaḥ kiṃ punar yas tatthoccaiḥ

### [1.18](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.18)

channopāntaḥ pariṇataphaladyotibhiḥ kānanāmrais $  
tvayy ārūḍhe śikharam acalaḥ snigdhaveṇīsavarṇe &  
nūnaṃ yāsyaty amaramithunaprekṣaṇīyām avasthāṃ %  
madhye śyāmaḥ stana iva bhuvaḥ śeṣavistārapāṇḍuḥ

### [1.19](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.19)

sthitvā tasmin vanacaravadhūbhuktakuñje muhūrtaṃ $  
toyotsargadrutataragatis tatparaṃ vartma tīrṇaḥ &  
revāṃ drakṣyasy upalaviṣame vindhyapāde viśīrṇāṃ %  
bhakticchedair iva viracitāṃ bhūtim aṅge gajasya

### [1.19.p1](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.19.p1)

{adhvaklāntaṃ pratimukhagataṃ sānumānāmrakūṭas $  
tuṅgena tvāṃ jalada śirasā vakṣyati ślāghamānaḥ &  
āsāreṇa tvam api śamayes tasya naidāgham agniṃ %  
sadbhāvārdraḥ phalati na cireṇopakāro mahatsu // 1.19a} //

### [1.20](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.20)

tasyās tiktair vanagajamadair vāsitaṃ vāntavṛṣṭir $  
jambūkuñjapratihatarayaṃ toyam ādāya gaccheḥ &  
antaḥsāraṃ ghana tulayituṃ nānilaḥ śakṣyati tvāṃ %  
riktaḥ sarvo bhavati hi laghuḥ pūrṇatā gauravāya

### [1.21](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.21)

nīpaṃ dṛṣṭvā haritakapiśaṃ kesarair ardharūḍhair $  
āvirbhūtaprathamamukulāḥ kandalīś cānukaccham &  
jagdhvāraṇyeṣv adhikasurabhiṃ gandham āghrāya corvyāḥ %  
sāraṅgās te jalalavamucaḥ sūcayiṣyanti mārgam

### [1.22](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.22)

ambhobindugrahaṇacaturāṃś cātakān vīkṣamāṇāḥ $  
śreṇībhūtāḥ parigaṇanayā nirdiśanto balākāḥ &  
tvām āsādya stanitasamaye mānayiṣyanti siddhāḥ %  
sotkampāni priyasahacarīsaṃbhramāliṅgitāni

### [1.23](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.23)

utpaśyāmi drutamapi sakhe matpriyārthaṃ yiyāsoḥ $  
kālakṣepaṃ kakubhasurabhau parvate parvete te &  
śuklāpāṅgaiḥ sajalanayanaiḥ svāgatīkṛtya kekāḥ %  
pratudyātaḥ katham api bhavān gantum āśu vyavasyet

### [1.24](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.24)

pāṇḍucchāyopavanavṛtayaḥ ketakaiḥ sūcibhinnair $  
nīḍārambhair gṛhabalibhujām ākulagrāmacaityāḥ &  
tvayy āsanne pariṇataphalaśyāmajambūvanāntāḥ %  
saṃpatsyante katipayadinasthāyihaṃsā daśārṇāḥ

### [1.25](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.25)

teṣāṃ dikṣu prathitavidiśālakṣaṇāṃ rājadhānīṃ $  
gatvā sadyaḥ phalam avikalaṃ kāmukatvasya labdhā &  
tīropāntastanitasubhagaṃ pāsyasi svādu yasmāt %  
sabhrūbhaṅgaṃ mukham iva payo vetravatyāś calormi

### [1.26](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.26)

nīcairākhyaṃ girim adhivases tatra viśrāmahetos $  
tvatsamparkāt pulakitam iva prauḍhapuṣpaiḥ kadambaiḥ &  
yaḥ puṇyastrīratiparimalodgāribhir nāgarāṇām %  
uddāmāni prathayati śilāveśmabhir yauvanāni

### [1.27](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.27)

viśrāntaḥ san vraja vananadītīrajānāṃ niṣiñcann $  
udyānānāṃ navajalakaṇair yūthikājālkāni &  
gaṇḍasvedāpanayanarujāklāntakarṇotpalānāṃ %  
chāyādānāt kṣaṇaparicitaḥ puṣpalāvīmukhānām

### [1.28](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.28)

vakraḥ panthā yadapi bhavataḥ prasthitasyottarāśāṃ $  
saudhotsaṅgapraṇayavimukho mā sma bhūr ujjayinyāḥ &  
vidyuddāmasphuritacakritais tatra paurāṅganānāṃ %  
lolāpāṅgair yadi na ramase locanair vañcito 'si

### [1.29](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.29)

vīcikṣobhastanitavihagaśreṇikāñcīguṇāyāḥ $  
saṃsarpantyāḥ skhalitasubhagaṃ darśitāvartanābhaḥ &  
nirvindhyāyāḥ pathi bhava rasābhyantaraḥ saṃnipatya %  
strīṇām ādyaṃ praṇayavacanaṃ vibhramo hi priyeṣu

### [1.30](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.30)

veṇībhūtapratanusalilā tām atītasya sindhuḥ $  
pāṇḍucchāyā taṭaruhatarubhraṃśibhirjīrṇaparṇaiḥ &  
saubhāgyaṃ te subhaga virahāvasthayā vyañjayantī %  
kārśyaṃ yena tyajati vidhinā sa tvayaivopapādyaḥ

### [1.31](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.31)

prāpyāvantīn udayanakathākovidagrāmavṛddhān $  
pūrvoddiṣṭām upasara purīṃ śrīviśālāṃ viśālām &  
svalpībhūte sucaritaphale svargiṇāṃ gāṃ gatānāṃ %  
śeṣaiḥ puṇyair hṛtam iva divaḥ kāntimat khaṇḍam ekam

### [1.32](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.32)

dīrghīkurvan paṭu madakalaṃ kūjitaṃ sārasānāṃ $  
pratyūṣeṣu sphuṭitakamalāmodamaitrīkaṣāyaḥ &  
yatra strīṇāṃ harati surataglānim aṅgānukūlaḥ %  
śiprāvātaḥ priyatama iva prārthanācāṭukāraḥ

### [1.33](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.33)

hārāṃs tārāṃs taralaguṭikān koṭiśaḥ śaṅkaśuktīḥ $  
śaṣpaśyāmān marakatamaṇīn unmayūkhaprarohān &  
dṛṣṭvā yasyāṃ vipaṇiracitān vidrumāṇāṃ ca bhaṅgān %  
saṃlakṣyante salilanidhayas toyamātrāvaśeṣāḥ

### [1.34](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.34)

pradyotasya priyaduhitaraṃ vatsarājo 'tra jahre $  
haimaṃ tāladrumavanam abhūd atra tasyaiva rājñaḥ &  
atrodbhrāntaḥ kila nalagiriḥ stambham utpāṭya darpād %  
ity āgantūn ramayati jano yatra bandhūn abhijñaḥ

### [1.35](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.35)

jālodgīrṇair upacitavapuḥ keśasaṃskāradhūpair $  
bandhuprītyā bhavanaśikhjibhir dattanṛtyopahāraḥ &  
harmyeṣv asyāḥ kusumasurabhiṣv adhavakhedaṃ nayethā %  
lakṣmīṃ paśyaṃl lalitavanitāpādarāgāṅkiteṣu

### [1.36](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.36)

bhartuḥ kaṇṭhacchavir iti gaṇaiḥ sādaraṃ vīkṣyamāṇaḥ $  
puṇyaṃ yāyās tribhuvanaguror dhāma caṇḍīśvarasya &  
dhūtodyānaṃ kuvalayarajogandhibhir gandhavatyās %  
toyakrīḍāniratayuvatisnānatiktair marudbhiḥ

### [1.37](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.37)

apy anyasmiñ jaladhara mahākālam āsādya kāle $  
sthātavyaṃ te nayanaviṣayaṃ yāvad atyeti bhānuḥ &  
kurvan sandhyāvalipaṭahatāṃ śūlinaḥ ślāghanīyām %  
āmandrāṇāṃ phalam avikalaṃ lapsyase garjitānām

### [1.38](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.38)

pādanyāsaiḥ kvaṇitaraśanās tatra līlāvadhūtai $  
ratnacchāyākhacitavalibhiś cāmaraiḥ klāntahastāḥ &  
veśyās tvatto nakhapadasukhān prāpya varṣāgrabindūn %  
āmokṣyante tvayi madhukaraśreṇidīrghān kaṭakṣān

### [1.39](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.39)

paścād uccairbhujataruvanaṃ maṇḍalenābhlīnaḥ $  
sāṃdhyaṃ tejaḥ pratinavajapāpuṣparaktaṃ dadhānaḥ &  
nṛttārambhe hara paśupater ārdranāgājinecchāṃ %  
śāntodvegastimitanayanaṃ dṛṣṭabhaktir bhavānyā

### [1.40](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.40)

gacchantīnāṃ ramāṇavasatiṃ yoṣitāṃ tatra naktaṃ $  
ruddhāloke narapatipathe sūcibhedyais tamobhiḥ &  
saudāmanyā kanakanikaṣasnigdhayā darśayorvīṃ %  
toyotsargastanitamuharo mā ca bhūrviklavāstāḥ

### [1.41](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.41)

tāṃ kasyāṃcid bhavanavalabhau suptapārāvatāyāṃ $  
nītvā rātriṃ ciravilasanāt khinnavidyutkalatraḥ &  
dṛṣṭe sūrye punarapi bhavān vāhayedadhvaśeṣaṃ %  
mandāyante na khalu suhṛdāmabhyupatārthakṛtyāḥ

### [1.42](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.42)

tasmin kāle nayanasaliaṃ yoṣitāṃ khaṇḍitānāṃ $  
śāntiṃ neyaṃ praṇayibhir ato vartma bhānos tyajāśu &  
prāleyāstraṃ kamalavadanāt so.api hartuṃ nalinyāḥ %  
pratyāvṛttastvayi kararudhi syādanalpabhyasūyaḥ

### [1.43](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.43)

gambhīrāyāḥ payasi saritaś cetasīva prasanne $  
chāyātmāpi prakṛtisubhago lapsyate te praveśam &  
tasmād asyāḥ kumudaviśadāny arhasi tvaṃ na dhairyān %  
moghīkartuṃ caṭulaśaphorodvartanaprekṣitāni

### [1.44](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.44)

tasyāḥ kiṃcit karadhṛtam iva prāptvāīraśākhaṃ $  
hṛtvā nīlaṃ salilavasanaṃ muktarodhonitambam &  
prasthānaṃ te katham api sakhe lambamānasya bhāvi %  
jñātāsvādo vivṛtajaghanāṃ ko vihātuṃ samarthā

### [1.45](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.45)

tvanniṣyandocchvasitavasudhāgandhasamparkaramyaḥ $  
srotorandhradhvanitasubhagaṃ dantibhiḥ pīyamānaḥ &  
nīcair vāsyaty upajigamiṣor devapūrvaṃ giriṃ te %  
śīto vāyuḥ pariṇamayitā kānanodumbarāṇām

### [1.46](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.46)

tatra skandaṃ niyatavasatiṃ puṣpameghīkṛtātmā $  
puṣpāsāraiḥ snapayatu bhavān vyomagaṅgājalārdraiḥ &  
rakṣāhetor navaśaśibhṛtā vāsavīnāṃ camūnām %  
atyādityaṃ hutavahamukhe saṃbhṛtaṃ tad dhi teyaḥ

### [1.47](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.47)

jyotirlekhāvalayi galitaṃ yasya barhaṃ bhavānī $  
putrapremṇā kuvalayadalaprāpi karṇe karoti &  
dhautāpāṅgaṃ haraśaśirucā pāvakes taṃ mayūraṃ %  
paścād adrigrahaṇagurubhir garjitair nartayethāḥ

### [1.48](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.48)

ārādyainaṃ śaravaṇabhavaṃ devam ullaṅghitādhvā $  
siddhadvandvair jalakaṇabhayād vīṇibhir muktamārgaḥ &  
vyālambethāḥ surabhitanayālambhajāṃ mānayiṣyan %  
srotomūrtyā bhuvi pariṇatāṃ rantidevasya kīrtim

### [1.49](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.49)

tvayy ādātuṃ jalam avanate śārṅgiṇo varṇacaure $  
tasyāḥ sindhoḥ pṛthum api tanuṃ dūrabhāvāt pravāham &  
prekṣiṣyante gaganagatayo nūnam āvarjya dṛṣṭir %  
ekaṃ bhuktāguṇam iva bhuvaḥ sthūlamadhyendranīlam

### [1.50](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.50)

tām uttīrya vraja paricitabhrūlatāvibhramāṇāṃ $  
pakṣmotkṣepād uparivilasatkṛṣṇaśāraprabhāṇām &  
kundakṣepānugamadhukaraśrīmuṣām ātmabimbaṃ %  
pātrīkurvan daśapuravadhūnetrakautūhalānām

### [1.51](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.51)

brahmāvartaṃ janapadam atha cchāyayā gāhamānaḥ $  
kṣetraṃ kṣatrapradhanapiśunaṃ kauravaṃ tad bhajethāḥ &  
rājanyānāṃ śitaśaraśatair yatra gāṇḍīvadhanvā %  
dhārāpātais tvam iva kamalāny abhyavarṣan mukhāni

### [1.52](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.52)

hitvā hālām abhimatarasāṃ revatīlocanāṅkāṃ $  
bandhuprītyā samaravimukho lāṅgalī yāḥ siṣeve &  
kṛtvā tāsām adhigamam apāṃ saumya sārasvatīnām %  
antaḥ śuddhas tvam api bhavitā varṇamātreṇa kṛṣṇaḥ

### [1.53](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.53)

tasmād gaccher anukanakhalaṃ śailarājāvatīrṇāṃ $  
jāhnoḥ kanyāṃ sagaratanayasvargasopānapaṅktim &  
gaurīvaktrabhrukuṭiracanāṃ yā vihasyeva phenaiḥ %  
śambhoḥ keśagrahaṇam akarod indulagnormihastā

### [1.54](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.54)

tasyāḥ pātuṃ suragaja iva vyomni paścārdhalambī $  
tvaṃ ced acchasphaṭikaviśadaṃ tarkayes tiryag ambhaḥ &  
saṃsarpantyā sapadi bhavataḥ srotasi cchāyayāsau %  
syād asthānopagatayamunāsaṃgamevābhirāmā

### [1.55](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.55)

āsīnānāṃ surabhitaśilaṃ nābhigandhair mṛgāṇāṃ $  
tasyā eva prabhavam acalaṃ prāpya gauraṃ tuṣāraiḥ &  
vakṣyasy adhvaśramavinayena tasya śṛṅge niṣaṇṇaḥ %  
śobhāṃ śubhrāṃ trinayanavṛṣotkhātapaṅkopameyam

### [1.56](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.56)

taṃ ced vāyau sarati saralaskandhasaṃghaṭṭajanmā $  
bādhetolkākṣapitacamarībālabhāro davāgniḥ &  
arhasy enaṃ śamayitum alaṃ vāridhārāsahasrair %  
āpannārtipraśamanaphalāḥ saṃpado hy uttamānām

### [1.57](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.57)

ye saṃrambhotpatanarabhasāḥ svāṅgabhaṅgāya tasmin $  
muktādhvānaṃ sapadi śarabhā laṅghayeyur bhavantam &  
tān kurvīthās tumulakarakāvṛṣṭipātāvakīrṇan %  
ke vā na syuḥ paribhavapadaṃ niṣphalārambhayatnāḥ

### [1.58](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.58)

tatra vyaktaṃ dṛṣadi caraṇanyāsam ardhendumauleḥ $  
śaśvat siddhair upacitabaliṃ bhaktinamraḥ parīyāḥ &  
yasmin dṛṣṭe karaṇavigamād ūrdhvam uddhūtapāpāḥ %  
kalpiṣyante sthiragaṇapadaprāptaye śraddadhānāḥ

### [1.59](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.59)

śabdāyante madhuram anilaiḥ kīcakāḥ pūryamāṇāḥ $  
saṃraktābhis tripuravijayo gīyate kiṃnarābhiḥ &  
nirhrādas te muraja iva cet kandareṣu dhvaniḥ syāt %  
saṃgītārtho nanu paśupates tatra bhāvī samagraḥ

### [1.60](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.60)

prāleyādrer upataṭam atikramya tāṃs tān viśeṣān $  
haṃsadvāraṃ bhṛgupatiyaśovartma yat krauñcarandhram &  
tenodīcīṃ diśam anusares tiryag āyāmaśobhī %  
śyāmaḥ pādo baliniyamanābhyudyatasyeva viṣṇoḥ

### [1.61](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.61)

gatvā cordhvaṃ daśamukhabhujocchvāsitaprasthasaṃdheḥ $  
kailāsasya tridaśavanitādarpaṇasyātithiḥ syāḥ &  
śṛṅgocchrāyaiḥ kumudaviśadair yo vitatya sthitaḥ khaṃ %  
rāśībhūtaḥ pratidinam iva tryambakasyaṭṭahāsaḥ

### [1.62](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.62)

utpaśyāmi tvayi taṭagate snigdhabhinnāñjanābhe $  
sadyaḥ kṛttadviradadaśanacchedagaurasya tasya &  
śobhām adreḥ stimitanayanaprekṣaṇīyāṃ bhavitrīm %  
aṃsanyaste sati halabhṛto mecake vāsasīva

### [1.63](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.63)

hitvā tasmin bhujagavalayaṃ śambhunā dattahastā $  
krīḍāśaile yadi ca vicaret pādacāreṇa gaurī &  
bhaṅgībhaktyā viracitavapuḥ stambhitāntarjalaughaḥ %  
sopānatvaṃ kuru maṇitaṭārohaṇāyāgrayāyī

### [1.64](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.64)

tatrāvaśyaṃ valayakuliśoddhaṭṭanodgīrṇatoyaṃ $  
neṣyanti tvāṃ surayuvatayo yantradhārāgṛhatvam &  
tābhyo mokṣas tava yadi sakhe gharmalabdhasya na syāt %  
krīḍālolāḥ śravaṇaparuṣair garjitair bhāyayes tāḥ

### [1.65](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.65)

hemāmbhojaprasavi salilaṃ mānasasyādadānaḥ $  
kurvan kāmaṃ kṣaṇamukhapaṭaprītim airāvatasya &  
dhunvan kalpadrumakisalayān yaṃśukānīva vātair %  
nānāceṣṭair jaladalalitair nirviśes taṃ nagendram

### [1.66](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.66)

tasyotsaṅge praṇayina iva srastagaṅgādukūlāṃ $  
na tvaṃ dṛṣṭvā na punar alakāṃ jñāsyase kāmacārin &  
yā vaḥ kāle vahati salilodgāram uccair vimānā %  
muktājālagrathitam alakaṃ kāminīvābhravṛndam

### [1.66.p1](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1.66.p1)

{ūttarameghaḥ}

## Linked texts (8)

- [Sarasvatīkaṇṭhābharaṇa (alaṅkāra)](https://indike.org/pramana/in.art.alamkara.sahitya.sarasvatikanthabharana.3.565.1) — Bhoja, Sanskrit
- [Śṛṅgāraprakāśa](https://indike.org/pramana/in.art.alamkara.rasa.srngaraprakasa.5.p2.4) — Bhoja, Sanskrit
- [Mahāsubhāṣitasaṃgraha](https://indike.org/pramana/in.lit.subhasita.subhasita.mahasubhasitasangraha.6611) — Sanskrit
- [Vakroktijīvita](https://indike.org/pramana/in.art.alamkara.dhvani.vakroktijivita.29.3) — Kuntaka, Sanskrit
- [Meghadūta (Vikrama) (ed. Mahopadhyaya Vinaysagar)](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.kavya.laghu.meghaduta-vikrama*vinaysagar1958.3.2) — Sanskrit
- [Kāvyānuśāsana](https://indike.org/pramana/in.art.alamkara.sahitya.kavyanusasana-vagbhata.1.p22) — Vāgbhaṭa (I), Sanskrit
- [Śabdakalpadruma](https://indike.org/pramana/in.art.kosa.sabdakalpadruma.1048.16) — Rājā Sir Rādhākānta Deb, Sanskrit
- [Rasakalpadruma (Jagannātha Miśra)](https://indike.org/pramana/in.art.alamkara.rasa.rasakalpadruma-jagannathamisra.7.2135) — Jagannātha Miśra 1600, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.duta.meghaduta*vulgate.1) · Pramāṇa
