Pramāṇa · Search · About · API

Alivilasisamlapa 5

Alivilāsisaṃlāpa 5

Language
Sanskrit

Contents

5.1

prācī-(1)dakṣiṇa-(2)paścimo-'(3)ttara-(4)digjātatīrthāmaraughastutivyājenā'khilavācyavācakagatālaṅkārasaṃgrāhake
nirdhyāte śatake 'tra citrakavitāsampādane kauśalaṃ
syāt khyātāmaratīrthasaṃsmaraṇataḥ śreyaśca nityaṃ nṛṇām

5.1-2

alivilāsisaṃlāpe.
pañcamaṃ śatakam
tato gururivoddataḥ pitṛvadudyato 'nugrahe
priyoktiṣu sakhaha yathau sutavadatra vāñchan sukham
aliḥ sumasamaiḥ padaiḥ pathi vilāsinaṃ rañjayan
nināya śanakaiḥ śramaṃ pariharan nadīṃ gomatīm

5.2

athāmbujairvāmbuje sa upaviśya tatsaurabhaṃ
marandamiva saurabhopamamarandamāsvādayan
vilāsina ihāplutānmalamavāpayatkaśmalaṃ
nirīkṣya jubudhe nadīyamiha cedalaṃ gaṅgayā

5.3

tato 'limunirāvrajaddharipadāmbuje nīrajasvayācitapumarthade suraitarau sadā sādaraḥ
śrute 'paragu̍rurbhavāttamajalānnavātsāgairād
viraktyacala naukayā 'bhinavayoddharannaimiṣam

5.4

sahasraparivatsarapracalitaḥ kriyonmīlitaḥ
kalāvapi pavitratāṃ vahati yatra satrotsava̍ḥ
tapovanamiti dvijāḥ surapurīti bṛndārakā
vidanti kalivālino bhuvi yadṛśyakaṃ janāḥ

5.5

śriyā'tivipule kṛśe kucaritairmahatyadhvarairaṇārkakaraṇaiściraṃ nivasattā 'munā naimiṣe
viśuddhasarayūtaṭaprakaṭaharmyadevālayā
kramādanusṛtā ''dimā śucipurīṣvayodhyā mudā

5.6

vilokya kapicāpalānyudadhilaṅghanaṃ smaryatevasiṣṭha iti nāgarairmakhini yatra baṃbhramyate
sitāmbujaśaśāṅkatā śuciyaśassu saṃśayyate 'dhunā 'pi daśakandharapralayadhūmaketoḥ prabhoḥ

5.7

vidhāya raghunāyakapraṇatitīrthasevā iha
prayāgamagamattatastamanaghaṃ vidhāsyannaliḥ
na yatra ravijanhuje api tu tīrtharājasya te
mayūracamarīmṛgacchadakacoñcite cāmare

5.8

iyaṃ niśitakartarī na tu sitā'sitāsaṅgamaḥ
kṛṇatti yadaghoddhati divi bhavatvasau sambhavāt
ayañca vaṭapādapo na haritāsapatraṃ mahatsutīrthapaṭalīpateriti vadanti yatrā'stikāḥ

5.9

sitaṃ na khalu saikataṃ lasati rājatīyaṃ sthalī
surāḥ pathikakaitavādidamupāsate muktaye
iti cchalitayātrikān caturatīrthakānso 'rcayankṛtaucitavidhiryayau śivadidṛkṣayā kāśikām

5.10

iyaṃ śamanayātanāvidhiśatāpanodo dhruvaṃ
saharṣamiha jānhavī puri ca nṛtyatīvormibhiḥ
ihāśrayati bhāratīṃ vidhidhiyeva śiṣṭāndvijāṃniha dhvajavidhūnanaigvi nivāryate saṃsṛtiḥ

5.11

bhavaṃ taritumatra kiṃ surasarijjale bālakāstaranti kimu taddhiye satatamūcchalantyaṇḍajāḥ
kalāvivabhavavaiduṣīviratimuktisaṅketabhūḥ
purīyamiha sevyatāmaniśameṣa viśveśvaraḥ

5.12

kalindatanayāṃ śirasyurasi tuṅgaśailadvayaṃ
vahantyudaradhāritoragaśiśustapo duśvaram
vidhāya śaradambude sthitimanaśvarīṃ bibhratī
bibharti bhajato janāniha hi kā'pi saudāmanī

5.13

caturvidhapumarthadaḥ suranago 'tra, nāke tu ne,tyamuṣya nijasūktibhirgiriśabhaktimudrecayan
abhīkṣaṇamaghamarpaṇaṃ sa maṇikarṇikāyāṃ vyadhā,jjagāma ca tato gayāṃ pitṛgaṇoddhatāvudyataḥ

5.14

naivaivaṃ jalamādhurī, vimalaśītatā 'nyaiva sā,
paraiva laghugāmitā, jagati phalgunadyā iti
stuvankṛtanimajjano 'bhajadathaiṣa viṣṇoḥ padaṃ,
pi̍parti śikharaiḥ puraṃ harihayasya yanmandiram

5.15

tato 'kṣayavaṭe pitṛnatṛpadeṣa piṇḍodakairyadāptimuditāḥ sudhāmapi na pātumicchantyamī
athopamithilaṃ stuvansrnati vaidyanātheśvaraṃ
yayau paśupatiṃ śivaṃ himagirau ca nepālagam

5.16

samarcya girinandinīṃ rahasi kāmarūpāśritāṃ
nimajjya kapilāhvate jaladhijāhnavīsaṅgame
athotkalamahīsthitaṃ sa bhuvaneśvaraṃ prāṇamat
sahābhimatasampadodayati yatsaparyā satām

5.17

nanāma puruṣottamaṃ vimalanīlaśailālayaṃ
yadarcanakathā 'pyalaṃ bhajadabhīṣṭasampattaye
patanti śirasi srajaḥ surakarojjhitāḥ prāk, tato
mukhaṃ sukṛtakāriṇāṃ viśati yatprasādodanaḥ

5.18

surādhipadigāpagāpatitaraṅgamālonnatā
hṛtādhvagajanāttapā saralanārikelāvalī
viśālapuruṣottamākhyavirājiketucchaṭā 'tanaudiha manomudaṃ sahavilāsino 'syekṣitā

5.19

kaliṅgaviṣaye tataḥ parinipīya godāvarīṃ
sudhāmadhusitārasaṃ svaditavānavāmanyata
svatoyamabhinandataḥ saridiyoṃ tathā nindataḥ
sadā rasikasaṃsadi prakaṭayatyamandākṣatām

5.20

prasannakavitā mukhe sahṛdayasya mandākinī
tathā tridaśaviṣṭape bhuvi cakāsti kṛṣṇā nadī
iti stutarasāṃ budhairatha niṣevya kūlaṅkaṣāṃ
mudā 'ndhraviṣayaṃ gato 'bhajata kālahastīśvaram

5.21

tamo harati bhānumānatha ca kālahastīśvaro,
bhavatyucitakṛnnato bhavati cātra bhakto guṇaiḥ,
cakāsti śaśinaḥ kalā śirasi śobhate 'ṅke 'drijā,
stuvantyamumiharṣayaḥ śrutigiraḥ stuvantyādarāt,

5.22

pramodayati vaiṣṇavānsapadi veṅkaṭeśaḥ paraṃ,
praharṣayati śītalo malayavāyurevādhvagān,
smṛto 'yamaruṇācalo dahati saṃsṛteḥ sādhvasaṃ,
kathaṃ cidudito ravinanu nihanti naiśaṃ tamaḥ,

5.23

iti pratisurālayaṃ navanavaiḥ svasūktikramairmano 'sya ciradūṣitaṃ pathi vilāsinaḥ pāvayan
aliyaṃdanayatkramādamumathaiṣa kāñcīpurīmupākramata so 'sya tacchubhaparamparāsādhane

5.24

ihāmratarumūlago dadṛśaekakāmreśvaraḥ,
sabhakti natamaulinā muhuranena cāpūjyata
yadīyaśirāsi sthitā vikacamallikāmallikā
vibhāti kavibhiḥ stutāṃ tridaśasindhurlīlāṃ kila

5.25

kalādharakalāṃ vahansvaśirasā vyanakti hyasau
satāmucita ādaro dvijapateḥ śuceḥ sādhviti
trilokajidapi smaraḥ kṣaṇaruṣā 'sya bhasmībhavan
nivedayati niścitāṃ mahadatikrame durdaśām

5.26

śritākhilamanorathānphalati kalpavallī yathā
na tu bhramarasaṅgatā vijayate 'tra kāmākṣyaho,
dṛśau śiśirayatyasau śaśikalena navyā nṛṇāṃ
vibhāti tu sadoditā varadarājakāyacchaviḥ

5.27

athaikṣata cidambare dravir̤age naṭeśaṃ śivaṃ
yataḥ saha dayādṛśā 'labhata pāṇinirvyākṛtim
yadīkṣaṇamṛte janurbhavati janmināṃ niṣphalaṃ,
vinā cchalamadau cakām̐sati yadarcane dīkṣitāḥ

5.28

iyaṃ kuṭilagāminī lasadanekadhāvibhramā
ruciṃ vidadhatī nṛṇāṃ bahulasajjavāyauvane
nirudhya suciraṃ manobhuvamupetya ratnākaraṃ
rasādabhisairatyaho rahasi sahyaśailāṅgajā

5.29

padakramajaṭāghanādyakhilavedavidyonnatāḥ
pramāṇanipuṇāḥ pade skhalanavarjanāddurjjayāḥ
dvijāḥ sadasi saṃmatāḥ sarasavākyamaryādayā
kaliṃ nijatapovalājjahati kumbhakoṇe pure

5.30

yatīnatha mahīpatīnkṛtamatīnatīvātmanā 'nurañjayati sevakāniha ca raṅganāthaściram
kaveratanayātadollasitapūtatīrthāvaliṃ
vilāsinamadīdṛśattamiti colabhūmāvaliḥ

5.31

ahīnavasanākṛtirvahati vigrahe bhūṣaṇānya, harniśamupāsyate jagati yodayākāṅkṣibhiḥ,
sadānavavibhūtibhāsitatanuśca mīnākṣyasau
sa pāṇḍyaviṣaye mano harati sundareśaśca me

5.32

samastavasudhātalātulaviśāladevālayāṃ
nirīkṣya madhurāṃ purīṃ vividhagopurairadbhutām
bhayenaṃgaradāhibhirnirupamānabhogairvṛtā'munā surapurī hṛdā na cakame ca pūrbhoginām

5.33

anantaśayanāmisakṣitidharo 'tra padmārpaṇaiḥ
pramodajanakairalāvaniśavṛddhaye sodyamaḥ
svavikramalavānamaṅgalaśironiviṣṭāṅghriko
vibhāti puruṣottamaḥ satatameṣa saṃsevyatām

5.34

asaṃkhyajanurarjitapravalapāpanīlīrasaṃ
nadīnadasurālayasnapanadharṣaṇaiḥ kṣālayan
prayāti vipule male 'pyanahartī tanuṃ śyāmikāṃ
vilokya sa vilāsinaḥ punaracintayacchodhanam

5.35

sa yojanaśatādhikabhramaṇakhinnadeho vasan
kva citparicitaṃ purā pratinivṛttamālokayat
prayāṇasamayāsitaṃ kṛtamahābdhiratnākaretaretarasamāgamāplutijakāñcanābhaṃ naram

5.36

pareśadayayā kva cillasati pūtatā 'laukikī,tyavetya sa nirāśāṃ hṛdi nirasya bhūyo 'calat
nidāghajanitākhilaprabalatāpavicchittaye 'bhiṣiñcati muhurmahīṃ jaladharo 'mbudhārāśataiḥ

5.37

daśānanajigīṣayā raghuvareṇa setau kṛtevrajan jaladhimadhyagaṃ sakalapāpaśailasvarum
maheśvarapurāhṛtairabhiṣiṣeca gaṅgājalairapāyayadamuṃ caturdiśatatīrthatoyeṣu ca

5.38

tamo nirasituṃ bhuvo bhramati bhānumānambare
nirantaramamuṣya kiṃ phalamiha prakāśātmanaḥ
ime madhuṃkarā vanānyanusaranti labdhvā madhu
prayatnaśatakairnarān hatagadānvidhātuṃ kila

5.39

niśamya pathi gacchatāmiti vacāṃsi setvāptaye
navīkṛtamanā manāg jalaughetatoyamārge sabhīḥ
nalābhidhavalīmukhātulitakauśalajñāpakaṃ
vibhājakamudanvatoḥ kimapi vastu bhaktyaikṣata

5.40

śrameṇa padamapyahaṃ na calituṃ kṣame, tadbhavān
samānayatu rāghaveṣvasanakoṭitīrthājjalam
chalāditi vilāsinaṃ jaladhisaṅgame snārpayan
nināya kṛtakṛtyatāṃ, pramuditaḥ pratasthe tataḥ

5.41

vihāya rajatācalaṃ nivasatrā 'tra gokarṇake
dayāmadhiṣu tanvatā 'lamavivekinā śambhunā,
ime sucaturā nṛpāściramupāśritā ye 'rthibhiḥ
vibhāvya laghu dūṣaṇaṃ sapadi tān vahiṣkurvate

5.42

sa eva bhuvi nindyatāṃ sṛjati yo narānāstikān,
samādhirupaśikṣyatā,malamanena veṣe sthite,
dhanaṃ haraita śarmaṇe ka iha dṛṣṭavān durgatī,ritīha vadato narānabhinananda gūḍhāśayān

5.43

na vandyaham̐sumāpateḥ kuru yathepsitaṃ, kiṃtvayaṃ
sakṛtpraṇatimātrato vitaratīha muktiṃ śivaḥ
age praṇayamāśrayannapi bibharti nāge ruciṃ
janairiti nutaṃ śivaṃ bahu nanāma gokarṇagam

5.44

tamo nyanaśadāmbito raviṃmṛte prabhāsaṅgatā,danauṣadhavam̐rāplavādiha śaśī vimuktaḥ kṣayāt,
athaiṣa samalokayatpraṇatamuktidāṃ dvārakāṃ
surocitasukhaṃ narairapi yadāśritairbhujyate

5.45

vimocayati saṃsṛteḥ sa yamalārjunai saṃyato ',pyatīva viśadaṃ yaśastanuta eṣa kṛṣṇo 'pi san,
ito 'jani pitāmaho vaṭadale śayānācchiśo,rguṇāniti gṛṇan harervyataradatra puṣpāñjalīn

5.46

hṛte 'grajanihāṭake guruvarāṅganāsaṅgame
kṛte 'pi vadane 'rpite 'pi ca surāghaṭe mānavaiḥ
hate dvijaśate 'pi yatsalilasevibhirnāpyate
kadā 'pi yamayātanā 'gamatathaiṣa tatpuṣkaram

5.47

sadambukaṇikā dahedakhilapātakānīti kairebodhi, tadudāhṛtirvahati yatra śiprā nadī
ya āśrayadavantikāṃ pitṛgaṇo 'sya nāke 'vasat,
jigīṣuralakāmiyaṃ surapurīṃ śriyā 'tyakramīt,

5.48

samarcya vidhinā mahopapadamatra kāleśvaram
praharṣayitumāplutānsurabhinairmadāṃ narmadām
vagāhya samaheśvarapraṇavanāthapūjāṃvidheḥ
'paraṃ madhurayotsuko niragamattato 'sāvaliḥ

5.49

'kva kāliyamahāphaṇī kva. madhuro yaśodām̐suto,
nihantumamumudyataḥ sa niravāsyata svahradāt, !
ayaṃ halisakho vaśe 'kuruta kauśalenāṅganāḥ,
suyukta iha mādhave sumanasāṃ vikāsaḥ paraḥ,

5.50

amuṣya yamunāsaṭodbhavatayocitā kṛṣṇatā,
padārthyalabhatāmṛtaḥ sa sahasā ''spadaṃ pauṇḍrakaḥ,
balaiḥ sadasi vāmano 'jani jagattrayakrāntaye,
purā 'yamiti tuṣṭuve sa mathurāpure śrīpatim

5.51

athoditasarasvatījalaruciḥ kurukṣetrago
vyalokayata tān hṛdān hasitavāridhīna, yeṣvaho
samastanṛpavigrahakṣaritaśoṇitaughaḥ purā
mamau, na tu mamau yaśo bhṛgubhaṭasya bhūmaṇḍale

5.52

tanūkṛtamapi kramādaghamasaṃkhyatīrthāṭanānmano 'tyaṇu vilāsino na khalu voḍhumatrāśakat
aghakṣapaṇato narānupakaroti tīrthavrajo,
hyamī tamupakurvate vikaluṣāyaśaḥkhyāpanāt

5.53

hṛdo'pyatha valāddṛtā prayatatīrthadevārcanaiḥ
kathāsravasadīśvaraśrutivacassvaviśvāsitā
sa dikṣu ca vidikṣu cāpyadha uparyapaśyatprabhuṃ,
nirāse duritaṃ vrataiḥ sukṛtamāpa cānuttamam

5.54

vibhetyalasa āstikaḥ sphurati tīrthasevāśramāt,
sukhāya na bahirjaḍo vrajati yāṃti tasmai sudhīḥ,
vinaśyati malaṃ satāṃ prayatatīrthasaṃsevanādanena matiredhate sphurati tena ca brahma tat

5.55

sadāgamavado guruḥ sumatidaśca sādhvāgamaḥ
sadācaraṇakṛnmatirniyatamaikṣi kāśmīrake,
ato manasi tatspṛhā tadapi netrayoragratastadāvirabhavadvayādiha ca siddhidā śāradā

5.56

cakāsti bhuvi bhārataṃ vilasatīha kāśmīrakaṃ
sadā vijayate 'tra sā sarasasūktidā śāradā,
dhanaiḥ subhagavākkramaiḥ surabhikuṅkumairbhūriyaṃ
jigāya hi sadā 'lakāmatha sudhāṃ ca kastūrikām

5.57

vihāya jaḍatā ''nanaṃ kavayatāṃ vitastāmagā,ddihāsta hṛdayaṃ purā tanuruṣāsa paścādaleḥ,
samarthya padamaṃgrahītsukhabharaṃ sa kāśmīrako,dvitīya phalakuṅkumānyaharadetadasmācchramam,

5.58

atho himāgireḥ pathā kaḷakhalaṃ śanaiḥ prāviśatsarinmunivarāśramānadhivasam̐śca māyāpurīm
iha dyusaritīkṣyate na punarindriye cāpalaṃ,
patanti natayo nṛṇāmiha ca bhāgadheyā̍ni vā,

5.59

ya eti namatīkṣate 'rcati ca nauti dakṣeśvaraṃ
punāti giriśaḥ satī surasaricca taṃ mānavam
vibhetyatha ca vepate 'pi ca palāyate kṣīyate
tataḥ sukṛtakāriṇaḥ sakalameva pāpaṃ kṣaṇāt

5.60

iyeṣa ca tapovanaṃ, sa girigūḍhamāsevituṃ
tadaiva bahavo janā dahaśire ca tacchātrikāḥ,
viśadbhiriha pāpibhiḥ satatadhikkṛto 'pyakṣamastadīyamiti pātakaṃ kila nihanti teṣāṃ yamaḥ

5.61

khagā api śame ratāḥ kimuta tatra bhūmīsurām̐,
vibhīrahibhujaḥ puro hyanukarotyahistāṇḍavam,
śrutokṣitasurāṅganāsarasagītinṛtyā amī
samādhyaśithilā dvijāḥ, kimiva vighraṃkṛdyoginām,

5.62

gṛhānupagato 'tithirguruvadarcyate sādhubhi,
rvilāsyayamihāśrame 'labhat kandamūlaṃ tataḥ,
atītṛpadamuṃ jalairaiiha ca ko 'pi, naisargikī
dayā khalu tapasvināṃ, śramaṇayā ''rci yadrāghavaḥ

5.63

saśailaciravāsato dṛḍhamatistataḥ prasthito
yayau badārikāśramaṃ pathimiladdhṛṣīkeśadṛk
nidāghaśatakaṃ yadi kramamapaiausya tatrāpatedbhavedapi kadā canā tapabhayaṃ sthitānāmiha

5.64

prakāśacaraṇauragaiḥ khagakulairaraṇḍodbhavairihādyasupamīyate dhṛtagurūcchadairmānavaiḥ,
abhūtkṣapitakalmaṣo vividhatīrthasaṃsevanādihāyamudite ravau viracitapradīpāvaliḥ

5.65

iharṣimabhilaṣyatā sa dadṛśe yadṛcchāgataḥ,
sa vanditaḥ udairayacchrutigirā ''śiṣo mokṣadāḥ,
tadarthamananonmukho 'dhyagamadeṣa rūpaṃ nijaṃ,
vacovibhavalaṅghinī badarikāśrame puṇyataḥ

5.66

samarcya vidhivatsthitaṃ naramathāpi nārāyaṇaṃ
vilāsini vibhantsubhirdrutamavāpi vighnairlayaḥ,
pareśakṛpayā naro bhavati siddhimāṃ, natra cāpyaniṣṭakaraṇodyataiḥ kumatibhiḥ kṣathaḥ prāpyate

5.67

viviktavanasevino mṛgayavo mṛgān ghnantyaho,
surabhyudayate 'mbujaṃ sarasi gāḍhapaṅke 'pi ca,
ataśca bhavitavyatā valavatī tamitthaṃ bhuvaḥ
pradakṣiṇamakāraya,nnanu nimittamāsīdaliḥ

5.68

abhūdhṛdi vilāsino bhavatu nityamīhak śramo 'nvahaṃ navanavekṣaṇādbhavati hi prasādo 'tra me
'dhigāḍhyamapi yo gṛhe vasati kūpamaṇḍūkavanmamāyamaparigraho 'dbhutanirīkṣaṇādrocate

5.69

jasaum̐jasi hi yo lagam̐tyatha ca tasya pṛthvī vaśe
bhavatva,tikaṭūdayaṃ ta, dalasattvamatrocitam
apāmarajasaṃmaṃtaṃ hitamasam̐ṅgatāsevanaṃ,
yato 'tra hṛdi mudrayāṅkavati, saiva ratnāvalī

5.70

himācalarucā sim̐to bhavati yatra kṛṣṇo hari,rharinmaṇivibhūṣaṇaiḥ punarupaityasau kṛṣṇam̐tām
niśāsvapi raviprabhauṣadhiśatairihāram̐bhyate,
harannapi malaṃ nṛṇāṃ viśam̐da eva nārāyaṇaḥ,

5.71

himādrisatiśuklatāṃ hariyaśobhirāpnotyasā,viha sphaṭikabhūrhimāvṛtabhuvaḥ pṛthagrekṣyate
vidānti budhapāmarā iha tuṣāram̐hīrau samaṃ
viraktisitabhāsvaracchavinidānabhedastayoḥ,

5.72

praphullanavamallikā surabhibhāvato jñāyate,
himācca viśineṣṭyaho dadhi girāvaha snigdhatā,
virāmamadhunāthaye 'dhyayanatastanurvepate,
juhudhyanailamityalaṃ calati śiṣyagurvorvacaḥ

5.73

abhāji pathikairlatā kusumitā, ''śrame kīdṛśāḥ
pravānti maruto, 'tra ke na tapa ārabhante, jaḍaum̐ḥ
itīha vanavāsināṃ niśamayan vicitrā giro
vilāsyalakanandayā svasavidhaṃ samākṛṣyata

5.74

vilāsini śanairvrajatyuparjahāra daṇḍaṃ muni,rviniḥśvasati ko 'pyamuṃ nijakuṭīṃ samīpe 'bravīt
ayaṃ giridahaśrutāgṛhajanasmṛtī varṇayan
jugopa ca pariśramaṃ tanuhṛdorajātatvaraḥ

5.75

mātaṅga murāpagāntikatamelyavādītparo,
ghaṃṭī paramapekṣitetyabhidadhe 'paraḥ sūcayan,
śivārcanakṛte samānyavacinomi me na śramam̐stvi,ti vyapadiśanya tānvyaramayatprahāsāddhasan

5.76

vrajet kimiti parvata yadi tu labhyate 'ṅke madhu
sthiro bhava tapaścaranniha pavitrametatsthalam
sa kena ciditīritaḥ pratijagāda kiṃ śreyasi
kva cidbhavati tṛptirityanusarāmi tīrthāntaram

5.77

namerucirasaṃśrayātpraśamameti tāpaḥ satāṃ,
na hemagirimarthaye, himagirau nivatsyāmyaham
parāniti girā jayan vitatabarhanṛtyacchikhiprakāmaramaṇīyatāhṛtavilocano 'trāvasat

5.78

tapo'kṛta bhagīrathaściramihoddhariṣyan pitṝn,
makho 'tra bhavitā kaleruparame prapaśyāmyaham
acārayata sa yoginetyanugiraṃ sthalīrāsthayā
harinmaṇigaṇaprabhāsthagitanavyadūrvātatīḥ

5.79

ihaiva bhagavān bhavaḥ pariṇināya śailātmajā,mihārjunakirātayoḥ śaragaṇairapūryamvaram,
maruttamakhatarpitadvijavarojjhitaiḥ kāñcanaiḥ
sumeruriha nirmame, vanamahīrdarśīti saḥ

5.80

tamīśamabhajatsa, yacchirasi taṇḍulā arpitāḥ
sṛjanti sukṛtāṅkurā,nbhavati sā 'sya kedāratā
na yatra sukarā gatiḥ sakalatīrthavatkintu sā
saricchikharihimyabhūkramaṇakaṣṭayātrā kila

5.81

bhavanti yadavekṣaṇaśramata āstikā āstikā,
asau bhavati muktaye sakṛdapi svapūjākṛtām
yadīyakaruṇālavā harikuberaśakraśriyaḥ,
na yasya guṇavarṇane kṣamamalaṃkṛtīhāśatam

5.82

videhanṛpanandinī karasaroruhaprodyatasvayaṃvaraṇamālikāmadhumalimlucendindiraiḥ
yadaṅgacirasaṅgatipraṇayinīḥ kaṭākṣacchaṭā
nigūhati sakhījanāddhṛdi sa me 'stvayodhyāpatiḥ

5.83

svajānuyugariṅgagoccaladulūkhalaikāhatiprabhagnayamalāvjunolbaṇaravaśrutivyagrayā
skhaladgati yaśodayā sa bhayaśaṅkamaṅke dhṛto
hasanmanasi māmake lasatu māthuro bālakaḥ

5.84

śivāvamatipātakāsahanavīrabhadroddhṛtasvamastakaphalārpaṇānunayalabdhavastānanaḥ
vihāya madamastutāsphuṭagiraiva dakṣo 'pi yaṃ,
prasīdatu dayānidhiḥ kanakhale sa dakṣeśvaraḥ

5.85

kṣudhā 'pahṛtadhīḥ parāśarasuto 'parādhyatyayaṃ,
prabho bhavadanugraho nanu ruṇaddhi vighnām̐niha,
kṣaṇabhrukuṭibhīrubhirmunijanairiti prārthitaḥ
prasādasumukho' hṛdi sphuratu kāśikādhīśvaraḥ

5.86

surāntaravadhīritāṃ śiśujaneḍamūkaṃ hṛdā
svapādakamalānataṃ kṣaṇamavekṣya kāñcīpure
kavīndrakuladurlabhātulitasūktidhārāśataiḥ
piṃparti bhavatīṃ vinā kathaya kaiva kāmākṣyaho

5.87

svabhaktanidhanodyate bhrukuṭibhīṣaṇo yo 'ntake,
dadau ca śaraṇāgate 'bhayavarānna mṛkaṇḍoḥ sute,
jayatyayamavantikāmadhivasan mahākālatāprapannakaruṇābdhite yugapadudvahan śaṅkaraḥ

5.88

mune samabhivādaye, kimamuro 'niruddhaṃ chalāddhabandha, suta mā trasīḥ, khagapate tvarasvā,ḥ khala,
kva śārṅga, miti saṃbhramādbahuvidhaṃ vaco vyāharana
prasīdatu hariściraṃ mayi vibhūṣayan dvārakām

5.89

smaranniti sa sapta tā jagati mokṣadātrīḥ purīḥ
praphullasurābhidrume mṛdusamīraṇe 'sminvane
prakāmamadhuraiḥ phalaiḥ surasarijjalairvartayan
pikālisubhagadhvanīn niśamayan nyavātsīcciram

5.90

prayāva sadanaṃ sakhe smarasi kiṃ na bandhūn priyān,
tvarasva, ciramatra nau nivasatorbhūdviśramaḥ,
tadāśayabubhutsayetyabhihito 'linā 'sau yadā
śiro 'namayatā, 'munā hyanumame viraktistadā

5.91

avocata vilāsyāliṃ, sadanamadya kāropamaṃ
svatantragatirodhanānmama vibhāti satyaṃ guro
nudanti tanayāṃdayo maśakavannijeṣṭāptaye,
tyajantyapahṛtāmiṣaṃ śvavadimaṃ gṛhe raṅkavat

5.92

śrutirhitamupādiśādvijaha taiṣaṇānāṃ trayaṃ
nareṇa sukhamāpyate 'tilaghubhaikṣacaryāvatā
upāhāsamahaṃ purā dhanamadāndhadṛṣṭistu yāmavaimyavitathāṃ bhavatapravacanāñjanairadya tām

5.93

upaimi parameśvaro niyatamastyanassatkriyāsusādharacanākṣamo vijanakānanāsevanāt
ihāpi kathamarn‌yathā salilakandamūlaiḥ phalairakiñcanatayā bhavetkathaya mādṛśāṃ jīvanam

5.94

ciraṃ nivasatā mayā na dṛdṛśe 'tra bījaṃ vapan
kṛṣannapi mahīṃ naraḥ kva ci,dato na karteha saḥ
akartṛkamidaṃ kathaṃ, janimato hi kartā dhruvo
viviktamiti rocate 'numitidārrḍhyasampattaye

5.95

svabhāva iti vocyatāṃ niyatimāśrayasvātha vā
nidānaiha cetanā prathamatastu saṃbhāvyate
gale patati kartṛtātanusamīkṣaṇātsā tato,
mumukṣurata īhate prathamabhūmikāṃ nirjanam

5.96

gṛhe bhavati doṣa ityavitathaḥ pravādo yato
naraikakṛtigocare 'khila ihekṣite vastuni
adṛṣṭanaraduṣkarācalasaridvane nāśayetpareśamanumīyate bhuvi hiṃ kāryataḥ kāraṇam

5.97

mahībhramaṇakarṣaṇairiti vilāsihṛcchodhayan
surāṅghrirajasāṃ caye sukṛtabījamatrāvapan
prasicya muhurādarāttadatipūtatīrthāmbubhiḥ
kramādalikṛṣīvalo 'janayadāstikatvāṅkuram

5.98

śramāhṛtamahāmakhodyadabhirāmasāmadhvaniprakāmamuditāmaradvijasamājamālokaṃyan
praṇāmaśatamādarātsatatamācaransaṃbhramāt
kramādanupamāmayaṃ saritamaipa mandākinīm

5.99

viśaṅkaṭataṭīnaṭadrumapatatprasūnāvalī
vilāsina ihātanodanuphenapuñjabhramam
alistu madhusaurabhānusṛtikaitavādāpatan
nyavartayadamuṃ satāṃ kimapi bodhane kauśalam

5.100

atītya janadurgamāṃ tuhinatuṅgaśa‍ṛṅgāvalīmanaṅgamadabhaṅgakṛnnayanottamāṅgacyutām
idaṃprathamadarśanāmacalamūrdhni gaṅgottarīpadena vidite taṭe 'bhajadathaiṣa bhāgīrathīm

5.101

bhagīrathamahībhṛtā tapasi tiṣṭhatā dhūrjaṭerjaṭāpaṭalasaṅkaṭādiyamamoci, tattatpitṝn
amocayata saṃsṛteḥ pratividhiṃtsaye,tyajñatā
smarannapi hi mucyate jagati ko 'pi bhāgīrathīm

5.102

samādhiniratān kva citkva cana dīkṣitānadhvare'nyataśca harikīrtanāvasaraluptadehasmṛtīn
paratra śatarudriyaśrutijapābhiṣikteśvarān
vilokya vacaneṣvaleriha śanairvilāṃsyāśvasīt

5.103

anekapathagāmināṃ muhuravekṣya tatrāstikān
upāstiṣu makhakriyāsvatha ca nirvikalpasthitau
hitāya katamā bhavediti sa saṃśayāno 'pyabhūcchutīritanijaucitānyatamasādhane niścitaḥ

5.104

tameva vinayādaliṃ śaraṇamāśrayāmyahitaṃ
kṣameta viśayāvaliṃ ciramamāyayā 'pohitum
asāviti vicārayan tamanamadvilāsī vaco
rasānatirucā 'rpayan kamalamañjulākṣo 'vadat

5.105

smarasya malayodbhavaḥ kathaya ko nu vāto guro,
priyaṃ na nayaśālināmatihāsa kasma़āddhanam,
tariṃ bhavapayonidhernijagaduśca kaṃ paṇḍitāḥ,
samādhiriha hastago 'pyacaturairnairdurlabhaḥ

5.106

guro jagati sarvato bhavati durdaśā kā'mitā,
narasya maṇivibhramaṃ janayatīha kā ca cchaviḥ,
vṛte śrutidhanairhimālayatapovane nāsti ko',nuyogacaramākṣarairalirihottarāṇyaibravīt

5.107

samastavasudhākṛtālaryānilimpapuṣpāvalīsamastavasudhākṛtā 'laya upāyataḥ svāśayaḥ
nyavedyata vilāsinā prayatamānasatvocitaṃ,
niśamya mumude 'linā prayatamānasattvocitaim

5.108

mano bahusukhaṃ girāṃ mama sadā nayastvaṃ gurau
śamasya parameśvaro vitariteha cāmutra ca
narāmahitadevatānusaraṇāryino rocate
kriyā 'tra katamocyatāṃ kathaya karma kartā ca kaḥ

5.109

.
prācyodīcyasamastatīrthasumanaḥsnānārcanāsevanairnāstikye galahastite śrutivacaḥ śraddhāṅkure rohati
alocya prayataṃ vilāsihṛdayaṃ svaṃ ca śramaṃ sārthakaṃ
tuṣṭo mīlitalocano 'liracalaścittena dadhyau śivam

5.109.p1

ityalivilāsi saṃlāpe khaṇḍakāvye pañcamaṃ śatakam