Pramāṇa · Search · About · API

Citropahara 1.6

Rucirā 1.6

Language
Sanskrit

1.6

etasyā iti | iha kāvye etasyāḥ puroktāyāḥ saṃnyāsisaṃskṛtapāṭha-śālāyāḥ janmadaḥ janmanimittam sthāpakaḥ itiyāvat maṇḍalīśaḥ govindānanda-nāmā yativaraḥ saṃnyāsiśreṣṭhaḥ jayati| kuta ityapekṣāyām hetugarbhāṇi viśeṣaṇānyāha| kīdṛśaḥ mahātmā| dṛṣṭaṃ hi mahātmanāṃ sarvotkṛṣṭatvam| mahasvameva kuto'syetyata āha| punaḥkī0 vidyāvidyotamānaḥ| avidyāyuktatvenātmanomahattva-pidhānanidānam tacca vidyāvidyotamāne sarvathā na sambhavatīti| kuto jñāyate 'yamevaṃvidha iticedāha| punaḥkī0 dhairyagāmbhīryasindhuḥ "vyavasāyādcalanaṃ dhairyaṃ vighne mahatyapi" api ca "bhīśokakrodhaharṣādyairgāmbhīryaṃ nirvikāritā" iti lakṣaṇalakṣitābhyāṃ dharmābhyāṃ yuktaḥ kāryeṇa kāraṇamanumīyata itibhāvaḥ| nanu kathamayaṃ bahujanmasādhyaṃ dharmadvayamanāyāsenaikasminjanmani samadhigatavān ityapekṣāyāmāha| punaḥkī0 manasvī| śāstre trividhāḥ adhikāriṇaḥ bhoktāḥ| sattvapradhānāḥ rajaḥpradhānāḥ tamaḥpradhānāśceti| teṣucottamāḥ madhyamāḥ adhamāśceti| tatrā' yamuttamasattvamadhānāntaḥkaraṇaḥ| ataeva "tīvrasaṃvegānāmāsannaḥ" itipātañjalayogasūtrābhitanyāyānusāreṇa śīghrametrā'yamiṣṭasiddhiṃ samadhigatavān itibhāvaḥ| ataeva punaḥkī0 hitamahitamatiḥ anukūlārcitacittavṛttiḥ| ataeva punaḥkī0 jagati saṃsāre gatimatāṃ prāṇinām jananamaraṇakleśabhājāmiti yāvat| strīkāryaḥ gurutvena rakṣakatvenaceti yāvat| punaḥkī0 mānanīyaḥ sarveṣṭadevasadṛśatvena ca| nanu svayamīdṛgyogyo'pi kathamayamanyeṣāṃ kleśaṃ nāśayati ataāha| punaḥkī0 mahasvī| dṛṣṭaṃ hi tejasvināṃ sūryādīnāṃ timirādisamutpannakleśanāśitvam| nanu kathamasyedṛśaṃ mahattvamavagamyate ityata āha| punaḥkī0 viditaguṇa-
gaṇaḥ| na hi bhagavato bhāskarasya prakāśātmako dharmaḥ kenāpi na jñāyata iti| pratyuta sarvo'pi lokastaṃ svayameva vetti vastusvabhāvamāhātmyāt| ataevaṃ punaḥkī॰ gītasadgītakīrttiḥ prasannacittasādhujanavarṇitayaśāḥ| anayaiva diśā sarveṣu ślokeṣu viśeṣaṇānāṃ saprayojanatvenopādeyatvamanusaṃdheyam| atra yamakacchekānuprāsavṛttyanuprāsānāṃ śabdālaṃkārāṇāṃ prādhānyena nirapekṣatayāvasthiteḥ saṃsṛṣṭiḥ| dhairyagāmbhīryasindhurityatraikadeśavivarttikevalāśliṣṭaparaṃparitarūpakālaṃkārānuprāṇitaḥ kāvyaliṅgālaṃkāraḥ || sragdharācchandaḥ| asminprabandhe pūrvārdheśabdālaṃkāraprādhānyam, uttarārdhe'rthālaṃkāraprādhānyam| tatra pūrvārdhe yathāsin padye śabdālaṃkāraprādhānye'pyarthālaṃkāro nirdiṣṭaḥ| evamagre'pi śabdālaṃkārapradhānye'pi tatra tatra tattadarthālaṃkāro'nusaṃdheyaḥ |

Linked texts (1)