[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Epic, Poetry, Drama & Narrative](https://indike.org/pramana/in.lit) › [Poetry (mahākāvya, lyric, messenger poems, stotra, Prakrit kāvya)](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya) › [Shorter narrative and descriptive poems](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda) › [Musical poems after the Gītagovinda](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya) › [Gitagaurisham](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagaurisam) › 22 # Gitagaurisham 22 Gītagaurīśam 22 - **Language:** Sanskrit ### [22.p1](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagaurisam.22.p1) pariśiṣṭam gītagaurīpatau prayuktānāṃ chandasāṃ lakṣaṇāni anuṣṭup—śloke ṣaṣṭhaṃ guru jñeyaṃ sarvatra laghu pañcamam dvicatuṣpādayohrrasvaṃ saptamaṃ dīrghamanyayoḥ 88, 61, 66 āryā— yasyāḥpāde prathame dvādaśamātrāstathā tṛtīye'pi aṣṭādaśa dvitīye caturthake pañcadaśa sāryā indravajrā—syādindravajrā yadi tau jagau gaḥ udgītiḥ—āryā sakaladvitaye viparīte punarihodgītiḥ gītiḥ—āryāpūrvārdhasamaṃ dvitīyamapi bhavati yatra haṃsagate ! chandovidastadānīṃ gītiṃ tāmamṛtavāṇi ! bhāṣante drutavilambitam—drutavilambitamāha nabhau bharau praharṣiṇī— mnau jrau gastridaśapatiḥ praharṣiṇīyam puṣpitāgrā—ayuji naryugarephato yakāro yuji ca najau jaragāśca puṣpitāgrā pṛthvī— jasau jasayalā vasugrahayatiśca pṛthvī guruḥ bhujaṅgaprayātam—bhujaṅgaprayātaṃ caturbhiryakāraiḥ mandākrāntā—mandākrāntāmbudhirasanagairmo bhanau tau gayugmam mālinī— nanamayayayuteyaṃ mālinī bhogalokaiḥ vasantatilakā—uktā vasantatilakā tabhajā jago gaḥ śārdūlavikrīḍitam–sūryāśvairya di maḥ sajau satatagāḥ śārdūlavikrīḍitam śikhariṇī—rasai rudraiśchinnā yamanasabhalā gaḥ śikhariṇī manaso viṣayaḥ kāntaḥ santāpo viṣayastanoḥ cakṣuṣo viṣayastasya, bāṣpadhāraiva kevalam malayagandhavahernalinīrajaḥ, prakaradanturitairdu ritairiva paricitāmabhitāpavimūrcchitāṃ, priyasakhī sumukhīmidamabravīt viyogayogayoḥ śreyo viyoga iti manyate prāṇāḥ pañcāpi sevante kāntamantaracāriṇam virahe vipinacchāyāṃ, tanvaṅgi ! kimu kāṅkṣasi ekasya bisasūtrasya, chāyā tava mahīyasī hāreṇa baddhvā haragumphitena, mudrāṅkitaṃ mudrikayā vidhāya cirāya niḥśvasya harasya lekhaṃ, sakhīkare padmamukhī babhāra samāgatarāgāṇāṃ lakṣaṇāni karṇāṭakarāgaḥ deśīyabhāṣāyāmayam-'kānar̤a' nāmnā'pi prasiddho'sti asya lakṣaṇamśuddhāḥ saptasvarāsteṣu gāndhāro madhyamasya cet gṛhṇāti dve śrutī gītā karṇāṭī jāyate tadā ### [22.p2](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagaurisam.22.p2) \[locanakṛta rāgataraṅgiṇyām\] ### [22.p3](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagaurisam.22.p3) gāndhāraikastīvrataro dhaivataścaikakomalaḥ gaikastīvratare mele karṇāṭaḥ kakubhābhidhaḥ ### [22.p4](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagaurisam.22.p4) \[hṛdayanārāyaṇaviracite hṛdayaprakāśe\] ### [22.p5](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagaurisam.22.p5) kedārarāgaḥ saṅgītagrantheṣvasya bhinnalakṣaṇāni prāpyante asya lakṣaṇam-ganītīvratare mele kedāraḥ śyāmanāṭakaḥ bhūpālī ceti kedāraḥ sampūrṇo gādimūrcchanaḥ ### [22.p6](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagaurisam.22.p6) \[hṛdayaprakāśe\] ### [22.p7](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagaurisam.22.p7) gurjarīrāgaḥ ayaṃ miśritarāgaḥ śāstre'sya svarūpaṃ yathā— dhaivatāṃśagrahanyāsasampūrṇā gurjarī matā saptamī mūrcchanā tasyāṃ bahulyā saha miśritā rāmakalītoḍisaṃyuktā varāṭīmiśritā punaḥ gurjarī jāyate vidvan ! ādyayāme pragīyate ### [22.p8](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagaurisam.22.p8) \[nādavinode\] ### [22.p9](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagaurisam.22.p9) tāḍikaiva kila gurjarī matā, pañcamena rahitā yadā bhavet saṃvādaṛṣabhadhaivatāṃśitī, gīyate sumatibhiśca saṅgave ### [22.p10](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagaurisam.22.p10) \[rāgakalpadrumāṅkure\] ### [22.p11](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagaurisam.22.p11) ritīvratarasaṃyukto gatīvreṇāpi saṃyutaḥ dhagavaryo'varohe syāt gāndhārasvaramūrcchanaḥ tīvro yatra niṣādaḥ syāddeśākhyaḥ sa virājate ### [22.p12](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagaurisam.22.p12) \[saṅgītapārijāte\] ### [22.p13](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagaurisam.22.p13) rimau pamau sadhapamāḥ parigamarisāstathā deśākho hi viśeṣeṇa ṣāḍavaḥ kathito budhaiḥ ### [22.p14](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagaurisam.22.p14) \[hṛdayanārāyaṇakṛtahṛdayakautuke\] ### [22.p15](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagaurisam.22.p15) pṛthulataraśarīro mallavidyāsudakṣaḥ, paramabalavariṣṭho bāhudaṇḍapracaṇḍaḥ atiśayadṛr̤hakakṣo mūrddhacūr̤āvihīnaḥ, pracarati nṛpaśālāmeṣa deśākharāgaḥ ### [22.p16](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagaurisam.22.p16) \[saṅgītakalpadrumāṅkure\] ### [22.p17](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagaurisam.22.p17) mālavarāgaḥ asya lakṣaṇamnitambinocumbitavaktrapadmaḥ, śukadyutiḥ kuṇḍalavān pramattaḥ saṅketaśālāṃ praviśan pradoṣe, mālādharo mālavarāgarājaḥ goḍamālavarāgaḥ saṅgītaśāstre mālavagauṃḍarāgaḥ vidyate gauḍaśabdasya pūrvanipātenāsya nāmāntaramiva goḍamālavarāga iti nāma vyavahriyate iti pratīyate lakṣaṇañcāsya atha mālavagauḍe'smin gorīsvarasamudbhave tyaktadhe risvarodgrāhe nahyārohe sugasvaraḥ ārohe yadi gāndhāraḥ pādirmānto vidhīyate ### [22.p18](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagaurisam.22.p18) \[saṅgītapārijāte\] ### [22.p19](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagaurisam.22.p19) rāmakarīrāgaḥ vibhinnasaṅgītagrantheṣu rāgasya rāmakalīrāmakṛtirāmagirīti nāmāntarāṇi samprāpyante asya lakṣaṇamrikomalo gatīvrā yā matīvratarasaṃyutā dhakomalā nitīvrā ca khyātā rāmakarīti sā ārohe manivarjyā syāt pāṃśā dhaivatamūcchrnā ### [22.p20](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagaurisam.22.p20) \[saṅgītapārijāte\] ### [22.p21](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagaurisam.22.p21) varāḍirāgaḥ apabhraṃśo'yam varāṭīrāgasya | śāstreṣvasyāneke bhedā upalabhyante asya lakṣaṇam— varāṭīpūrvasaṃyuktā varārī lakṣyaviśrutā pūrṇārohāvarohā ca māravā melanāśritā gāndhāro'ṅgīkṛto vādī dhaivatò'mātyasaṃnibhaḥ gānamasyāḥ samīcīnaṃ dinānte'timanoharam prācuryānmāravāṅgasya kvacittacchaṅkanaṃ bhavet māravā pañcamatyaktā rāgabhedastataḥ sphuṭaḥ saṅgatiḥ sapayoścātra tathaiva gapayoḥ kvacit syānmadhyamasya daurbalyād viśeṣeṇa sukhapradā deśikārastathā toḍī triveṇyapi yathāyatham milantyatreti saṃproktaṃ gānaśāstraviśāradaiḥ ### [22.p22](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagaurisam.22.p22) \[bhātakhaṇḍekṛtalakṣyasaṅgīte\] ### [22.p23](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagaurisam.22.p23) vasanta rāgaḥ lakṣaṇaṃ svarūpañca— ṣaḍjādimūrcchane mānte ganītīvrau vasantake ### [22.p24](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagaurisam.22.p24) \[saṅgītapārijāte\] ### [22.p25](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagaurisam.22.p25) vasante prahare turye makaradhvajavallabhaḥ sambhoge viniyoktavyo vasantastatsamudbhavaḥ pūrṇastallakṣaṇo deśī hindolo'pyeṣa kathyate ### [22.p26](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagaurisam.22.p26) \[saṅgītaratnākare\] --- Source: [https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagaurisam.22](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagaurisam.22) · Pramāṇa