Pramāṇa · Search · About · API

Gita Govinda 32

Śaśilekhā 32

Language
Sanskrit

32.1

hariṃ¹ = śivam| rādhā = gaurī| ekarasamiti, ekasyāṃ²=svasyāṃ gauryāmeva, raso = anurāgo, yasya³| anyatra līlāmātreṇa taṃ nāṭanamitibhāvaḥ⁴| anyatsamam⁵|

32.2

yamunājalaṃ pūrayati, tādṛśam, gaṅgāpayaḥpūramiva¹ agneḥ nīlakaṇṭhatvapratipādanādidaṃ sābhiprāyakameva| anyatsamam|
kilātīti² kalaḥ = kaṇṭhaḥ, tasya ī = śobhā, śyāmalamṛdulā³ kaṇṭhaśobhā yasya, tam| varo maṇḍalo = maṇḍalākāratā, yasyeti ca tam, kṛtaparyaṅkikābandhamityarthaḥ| gauraḥ =
śveto¹ varṇaḥ, śuklarūpamityarthaḥ², tadeva³ dukūlam, tathā⁴ ca prasaratrijamiti ācchāditamityarthaḥ| nīlanalaṃ⁵ = nīlotpalam, tadrūpam⁶, padmākaratayā talāgamivetyarthaḥ| pītaḥ = svātmani niveśitaḥ, parāgapaṭalabharo yena, tādṛśam, valayitamūlaṃ = valayākāreṇa sthitam, catuṣkoṇaṃ cetyarthaḥ| parāgasya prāyaśaḥ śuklatvāttadrūpavastrasāmyam⁷, nīlotpalasya kaṇṭhasāmyam, deharuceḥ parāgeṇa satriveśasya ca catuṣkoṇatvena sāmyam|

32.4

⁸taralā yā dṛśaḥ = netratrayam, tāsāṃ yadañcalavanaṃ = prāntam, ādhārastenetyādi, sphuṭakamalodare khasya = sūryasya, prāntastanasyetyarthāt ī = śobhā, alitaṃ = alaṅkṛtam,

32.5

kuṇḍale = vāsukitakṣakarūpe taruṇanūtananaraṇisadṛśe ekasya¹ śubhrakāntitvāt, anyasya ca āraktatvāttaruṇanūtanasūryasāmyam|

32.6

maulicandrakiraṇaiḥ¹ cchuritā udare jaladharā = gaṅgāmbudhāriṇaḥ, ata eva sundarāḥ = sukumārabahivarṇagumphitapuṣpā iva keśā yasya, tam|
'śaśikaraśaraṇaghanodarasundaravimalakusumadharakośami'ti kvacitpāṭhaḥ| sa kṛṣṇāpakṣe spaṣṭārthakaḥ| śivapakṣe – śaśikarā = candrakarā eva śabalāni = vicitrāṇi, ghanodarāṇi = rasasnigdhagaṃrbhāṇi, sarasānītyarthaḥ| sundarāṇi vimalāni = amlānāni, kusumāni taddharāḥ keśāḥ yasya, tam kusumāyitacūḍācandrakiraṇacchuritajaṭamityarthaḥ| timiroditeti, timīn bhrāti = gṛhṇāti, śyāmatvāt timiraprāyatvād vā timiraḥ = samudraḥ, taduditavidhureva maṇḍalaṃ = maṇḍalākāram, nirmalaśca malayajatilakam, tasya niveśo yasmiṃstam| yadvā timire = kṛṣṇāmāvasyāyāmapi, atyuditaḥ = atisphītatayā andhakāre'pi dṛśyamāno vidhuḥ, tādṛśatilakaniveśo yasminniti vā|

32.7

ratike = suratasukhena, bhāvini itiviśeṣaḥ| vipulapulakabharadanturitam, punaḥ alikalābhiḥ lalāṭaprāptimānalalāṭagata ityarthaḥ| ro = bahniḥ, sa eva dhīraṃ = kuṅkumam, yasya, tam| maṇigaṇavat = muktāphalavat, śubhratvāt kiraṇasamūho yasya sa candraḥ, sa eva samujjvalabhūṣaṇaṃ tena śubhagaśarīram|
'dhīro dhairyānvite svaire budhe klīvastu kuṅkume' iti|

32.8

harim = śivam|
rādhāyāḥ¹ = gauryaḥ| anyatsamam| athavā svakīyaḥ anugato ya iḥ = kāmaḥ, taṃ dāyati = śodhayati, tādṛśo'mbuprasara iva, anugamanamalinasya madanasya malāpakarṣaṇasnānayogyo jalaprasara ivetyarthaḥ| kṛṣṇapakṣe'pyayamarthaḥ sambaddhaḥ|

32.9

śivapakṣe'pi samam¹ |

32.10

kuvalayāpīḍakarī² = jagadvidrāvaṇakarī, gajāsuraḥ, murajitaḥ = pratibandharahitasya³, svatantrasya sadāśivasya| pāṭhāntare – asurajit⁴ = tripurāndhakādijetuḥ, sūryābhibhavakarttu vā| 'asuro devāribhāskarayoriti' medinī|
vidyunmālināmne bhaktāya divyo rathaḥ śivena dattaḥ| tadbalena taiḥ rātrirapi divasīkṛtā| tataḥ kupitena tapanena tasya rathaḥ cūrṇitaḥ| tataḥ śivena bhaktapakṣapātinā sūryo bhūmau pātita iti| vāmana purāṇe kathā| anyatsphuṭam||1 0||
śaśilekhāyāḥ puṣpikā cettham —
iti śrīmaithilakṛṣṇadattakṛtau sarvopakāriṇyāṃ 'śaśilekhā'khyāyāṃ śrīgītagovindasya śivapakṣavyākhyāyāmekādaśaḥ sargaḥ||1 1||

Linked texts (1)