<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagovinda-2!mananka.1.3 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Epic, Poetry, Drama & Narrative](https://indike.org/pramana/in.lit) › [Poetry (mahākāvya, lyric, messenger poems, stotra, Prakrit kāvya)](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya) › [Shorter narrative and descriptive poems](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda) › [Musical poems after the Gītagovinda](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya) › [Gītagovinda](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagovinda-2) › [Commentary on the Gitagovinda (Mananka)](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagovinda-2!mananka) › 1.3

# Gita Govinda 1.3

Commentary on the Gītagovinda (Mānāṅka) 1.3

- **Language:** Sanskrit

### [1.3](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagovinda-2!mananka.1.3)

rādhāmādhavayoḥ rahaḥkelayaḥ nirjanasthānakrīḍāḥ jayanti sarvotkarṣeṇa vartante | rādhā kāpi gopāṅganā mukhyā | mādhavaḥ kṛṣṇarūpī nārāyaṇaḥ | sā ca sa ca tau tayoḥ | vyabhicarati cetivaśāt arcitapadasya \[na\] pūrvanipātaḥ | yathā ⁵naranārāyaṇau umāmaheśvarau kākamayūrāvityādi | yamunā nadī | tasyāḥ kūlaṃ taṭaṃ tasmin | ādhāre saptamī | kiṃbhūtayoḥ pratyadhvakuñjadrumaṃ calitayoḥ gatayoḥ | adhvani adhvani prati kuñje kuñje prati drume drume prati | vīpsāyāmavyayībhāvaḥ |  
adhvakuñjadrumaṃ kāmukānāṃ ¹ramaṇīyaṃ saṅketasthānam | kasmādvrajatayoḥ nandanideśataḥ | nando gopaḥ sarvābhīramukhyo yamunātaṭavṛndāvanagoṣṭhasthitaḥ san bālakabhayahetumākalayya dadhyādikrayavikrayādinā 'harniśaṃ bhayahīnāṃ rādhāṃ ādideśa | katham | ittham | itthaṃ katham | he rādhe tattasmāddhetoḥ imaṃ bālakaṃ gṛhaṃ prāpaya | nītvā gṛhaṃ gaccha | svamanovāñchitaṃ goptukāmāntargatābhiprāyeṇa yadyevaṃ rādhā vadati | ²tataḥ kasmāt | yato naktaṃ rātrau ayaṃ bhīruḥ bālyabhāvādatiśayena bhīta iti | punaḥ rādhāyāḥ svagatamevam | aho āścaryametat | dinamaṇau vidyamāne'pi kathaṃ naktalakṣaṇam | tadāha | meghairmeduramambaraṃ vanabhuvaḥ śyāmāstamāladrumaiḥ naktaṃ bhīrurayaṃ tvameva tadimaṃ rādhe gṛhaṃ prāpaya | tamāladrumaistāpicchatarubhirgāḍhāndhajanasaṃnibhairvanabhuvo 'raṇyabhūmayaḥ iyāmā nibiḍāndhakāratulyāḥ | anena hetunā naktalakṣaṇaṃ vināpi bālako'jñānatvād vane vibheti | vidyamāne bhayahetau punaḥ kim | ato māturantikaṃ nayetyarthaḥ |  
umāpatidharo vācaḥ pallavayati kevalaṃ komalāṃ vācaṃ vistārayatītyarthaḥ | na tu girāṃ vāṇīnāṃ saṃdarbhaśuddhiṃ jānīte | tathā śaraṇaḥ kaviḥ ślāghyaḥ praśastaḥ | kasmin viṣaye | durūhadrute | duḥkhena apyūhituṃ śakyata iti durūhaḥ | durūhaṃ ca drutaṃ ca taṃ tasmin | atiśīghraṃ vaktuṃ samarthe ityarthaḥ | tathā ācāryo govardhanaḥ ślāghyaḥ | kaiḥ śṛṅgārottarasatprameyaracanaiḥ | śṛṅgārottarāṇi śṛṅgārapradhānāni ca satprameyāṇi utkṛṣṭaprameyāni ca teṣāṃ racanāni | śṛṅgārottarasatprameyaracanāni taiḥ | tathā dhoyī nāma kavikṣmāpatiḥ kavirājaḥ śrutidharaḥ śrutyā śravaṇena dhārayatītyarthaḥ | asya ślokasya kaviḥ kṣmāpatiḥ rājā lakṣmaṇasenaḥ | asmin granthe kiṃ vaktavyaṃ ¹janapravartanaprayojanaṃ tadāha | yadītyādi—  
tava daśanaśikhare dantasyāgre lagnā dharaṇī pṛthvī vasati tiṣṭhati | daśanasya śikharaṃ tasmin | kasmin keva | śaśini candre nimagnā kalaṅkakaleva | kalaṅkasya kalā kalaṅkakalā |  
tava karetyādi—

- [Previous: 1.2](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagovinda-2!mananka.1.2)
- [Next: 1.4](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagovinda-2!mananka.1.4)
- [Up: 1](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagovinda-2!mananka.1)

## Linked texts (1)

- [Gītagovinda](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagovinda-2.1.7) — Jayadeva, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagovinda-2!mananka.1.3](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagovinda-2!mananka.1.3) · Pramāṇa
