<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagovinda-2!mananka.2 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Epic, Poetry, Drama & Narrative](https://indike.org/pramana/in.lit) › [Poetry (mahākāvya, lyric, messenger poems, stotra, Prakrit kāvya)](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya) › [Shorter narrative and descriptive poems](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda) › [Musical poems after the Gītagovinda](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya) › [Gītagovinda](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagovinda-2) › [Commentary of Mananka](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagovinda-2!mananka) › 2

# Gita Govinda 2

Commentary of Mānāṅka 2

- **Language:** Sanskrit

### [2.1](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagovinda-2!mananka.2.1)

he deva he hare tvaṃ jaya jaya | svaśaraṇāgatasakalajanaramaṇa tvaṃ sarvotkṛṣṭatayā vartasva | he śritakamalākucamaṇḍala | śritamāśritaṃ kamalāyāḥ lakṣmyāḥ kucamaṇḍalaṃ kucābhogaḥ yena sa tathā tasya saṃbodhane | he śritakamalākucamaṇḍala | punaḥ kibhūta | he dhṛtakuṇḍala | dhṛtaṃ kuṇḍalaṃ yena sa tathā tasya saṃbodhane | punaḥ kibhūta | he kalitalalitavanamāla | kalitā svīkṛtā lalitā manoharā vanamālā yena sa tathā tasya saṃbodhane | he kalitalalitavanamāla | he hare he deva jaya jaya jayayukto bhava | sarvotkarṣeṇa vartasva |

### [2.2](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagovinda-2!mananka.2.2)

kiṃbhūta | he dinamaṇimaṇḍalamaṇḍana | ⁴dinasyāho maṇiḥ sūryaḥ tasya maṇḍalaṃ tad maṇḍayatīti tasya saṃbodhane | punaḥ kiṃbhūta | he bhavakhaṇḍana | ātmabhaktānāṃ sevakānāṃ bhavo janma khaṇḍayatīti tasya saṃbodhane | muktiṃ dadātītyarthaḥ | punaḥ kiṃbhūta | he munijanamānasahaṃsa | munayaśca te janāśca teṣāṃ mānasāni tatra haṃsaḥ tasya saṃbodhane | svacchatayā śuddhabhāvena hṛdayasya mānasasarovarasya śabdacchalena tulyatā | jaya jaya deva hare ⁵pratipadayojaneyamityarthaḥ |  
kāliyetyādi—

### [2.3](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagovinda-2!mananka.2.3)

kiṃbhūta | kāliyaviṣadharagañjana | kāliyaścāsau viṣadharaśca vyālaḥ | taṃ gañjayatīti tasya saṃbodhanam | punaḥ kiṃbhūta | janarañjana | janaṃ svabhaktaṃ rañjayatīti tasya saṃbodhane | punaḥ kiṃbhūta | yadukulanalanadineśa yadūnāṃ kulaṃ vaṃśaḥ tadeva nalinaṃ tasya dineśaḥ savitā prakāśakaḥ |  
madhumuretyādi—

### [2.4](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagovinda-2!mananka.2.4)

kiṃbhūta | he madhumuranarakavināśana | madhuśca muraśca narakaśca madhumuranarakāḥ daityaviśeṣāstān vināśayatīti tasya saṃbodhane | punaḥ kiṃbhūta | garuḍāsana | garuḍa eva āsanaṃ yānaṃ yasya tasya saṃbodhanam | punaḥ kiṃbhūta | surakulakeli-nidāna | surāṇāṃ kulaṃ samūhaḥ tasya keliḥ krīḍā tasyāḥ anugrahadvāreṇa nidānam ādikāraṇaṃ tasya saṃbodhane ¹ |  
amaletyādi—

### [2.5](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagovinda-2!mananka.2.5)

he amalakamaladalalocana | amalaṃ śuddhaṃ yat kamalaṃ tasya dalaṃ tadvallocane yasya tasya saṃbodhane | punaḥ kiṃbhūta | bhavamocana | bhavāt saṃsārānmocayatīti muktiṃ prāpayatīti tasya saṃbodhanam | punaḥ kiṃbhūta | tribhuvanabhavananidhāna | trayāṇāṃ bhuvanānāṃ samāhārastribhuvanaṃ tasya bhavanam utpattiḥ tasya yā² avidyā tayā parikalpitaṃ tasya nidhānam ādhāraḥ tasya saṃbodhanam | athavā tribhuvanameva bhavanamiva bhavanam āśrayaḥ |  
janakasutetyādi—

### [2.6](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagovinda-2!mananka.2.6)

he janakasutākṛtabhūṣaṇa | janakasya sutā sītā tasyāḥ kṛtaṃ śokanivṛttikādi-bhūṣaṇamalaṅkaraṇaṃ yena sa tathā tasya saṃbodhanam | punaḥ kiṃbhūta | jitadūṣaṇa | jito dūṣaṇo rākṣaso yena sa tathā tasya saṃbodhanam | punaḥ kiṃbhūta | samaraśamitadaśakaṇṭha | samare saṃgrāme śamitaḥ śāntiṃ prāpito daśakaṇṭho rāvaṇo yena sa tathā tasya saṃbodhanam  
abhinavetyādi—

### [2.7](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagovinda-2!mananka.2.7)

punaḥ kiṃbhūta | abhinavajaladharasundara | abhinavo ¹navīnaścāsau jaladharaśceti tadvat sundaraḥ śyāmaḥ tasya saṃbodhanam | punaḥ kiṃbhūta | dhṛtamandara | amṛtonmathane dhṛtaḥ pṛṣṭhe mandarācalo yena sa tathā tasya saṃbodhanam | punaḥ kiṃbhūta | śrīmukhacandracakora | śriyo lakṣmyā mukhaṃ tadeva candraḥ tasya cakoraḥ tasya saṃbodhanam | cakoro hi candraśmipānaṃ karoti | ayamapi śrīmukhādharapānaṃ ²karotītyarthābhiprāyaḥ |  
³śrījayadevetyādi—

### [2.8](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagovinda-2!mananka.2.8)

śrījayadevakaveḥ idam ujjvaletyabhiprāyaṃ prakaṭayati ślokaḥ |  
⁴padmetyādi—

## Linked texts (1)

- [Gītagovinda](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagovinda-2.1.1.17) — Jayadeva, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagovinda-2!mananka.2](https://indike.org/pramana/in.lit.kavya.khanda.gitakavya.gitagovinda-2!mananka.2) · Pramāṇa
