Shivalilamritamahakavya 22
Śivalīlāmṛtamahākāvya 22
- Language
- Sanskrit
Contents
22.1
śaraṇaṃ bhava tava caraṇam | śaṅkara bhavatu bhavāmbudhitaraṇam
śaśadharakhaṇḍamukuṭavaramaṇḍananiravadhisaubhagaśaraṇam
dhruvapadamidam
22.2
śāntaṃ tapasi nitāntaṃ tribhuvanaviṣumapi santata tāntam
hara samupaimi bhavantamabhayakaramantakaharanayanāntam
22.3
sāraṃ paramamudāraṃ ruciratanūruci jitaghanasāram
kuṭilaniṭilaganayanadhanañjayakavalitasulalitamāram
22.4
dīnaṃ māmatihīnaṃ pālaya niyativaśādanadhīnam
giriśa namāmi māmapanaya saccitacaramattidīnam¹
22.5
dhīraṃ hṛtapuravīraṃ nijajanapāvanamahiṃmamabhīram
kāśīnagaranivāsamupāsitasurataṭinīsukhatīram
22.6
amalaṃ tava padakamalaṃ śamayatu māmakamānasaśalaman
bhava na bhavantamṛte paramicchati mama matiralamativimalam
22.7
ānandaya pataṃmānaṃ bhava bhavanāyaka hṛtabahumānam
mā naya viṣayasumādhava māmiha bhavati natiṃ vidadhānam
22.8
iti narapatisamudītaṃ rasikagadādharakavivaragītam
jayati surabhitaśambhupadāmbujamadhukarasādaragītam
22.8-2
viśvaṃ dṛśyamidaṃ vibho bhavadadhiṣṭhānādasampattayā
caitanyaṃ paricīyate'pi jaḍyā buddhyā tadadhyāsata:
madhyāntādivivarjitāya yatināṃ dhyānāyanāṅgāya te
niḥsaṅgāya mataṅgajānanamahāsenātmajāyoṃ namaḥ
22.6-2
stutvā tattvārthamittha śruticaramagirāṃ taṃ hariścandrabhūpo
nistandraścandracūḍaṃ nijanagaramasau pratyavāsīdayodhyām¹
vibhrāṇaḥ śubhrarūpo kerasarasiruhātsatyavatyāstanūjo
jāyāyai śailajāyai svayamatha bhagavānapaṃyāmāsa bhargaḥ
22.10
sevātirekaparavaśyatayā jayāyāḥ
sā nandanau giriśagauravato'pi gaurī
paśyantyanugrahadaśā nitarāmapuṣṇādātmastanandhayaśiśudvayanirviśeṣam
22.11
nityaṃ nṛtyadgirocairamaramṛgadaśāṃ sarvagandharvasaṃghairdevairmārgā² bhidhānairmadhuratalamiladgurvīṇāninādaiḥ
nānākāropacārairipuraharapuraḥ sarvadā durvṛtadvi-(?)
lebhe deveśavṛndaiḥ³ radhinagaramumājānirājānasaukhyam
22.12
na pakṣe saṃkṣepa dadhadapi na rātriṃdivamidaṃ
nijāṃ lakṣmīmṛcchutraṇamapi puradhvaṃsinagaram
sudhādhāraiḥ śubhraṃ sakalakalamabhraṃkaṣatayāviḍmbaṃ viśvasya vyatanuta sudhāṃśoḥ samucitam
22.13
atha navamavatīrṇaḥ pūrṇyāyan prītimantaḥ
prabhuriva kusumānāṃ mālabhārī vasantaḥ
malayanilayabhājā dattahasto'nilena
pramadaparabhṛtābhirgītamāṅkyakīrttiḥ
22.14
api kaṃcana paścaśaraprasaraṃ viddhadvividhaṃ vibudhādhipatau
sa mudaṃ samudañcayituṃ jagatāmudajṛmbhata sambhṛtakāmamadaḥ
22.15
diśi diśi samullasantaṃ tato vasantaṃ purārirākalayan
ucce vācamudārāṃ nijadārān premapūragambhīrām
22.15.p1
ūnatriṃśaḥ prabandhaḥ
22.15.p2
vasantarāgeṇa gīyate
22.16
sūḍaprabandhena
samudayati sakhi smarasahacara ṛtupatireṣa viśeṣamanoharakusumasamūhanirantaranirbharamukharapikanikarakānana
vikacakamalavanadhūnanaparimalamalayamahīdharamārutascaladabhinavapallavasaṃkulatarukulamaṇḍitasakaladigānana
mallīmukulasaurabhalolubhasaṃmiladalimañjulaguñjitasampāditamanasijavijayadakambunādḍambara
kokilakalakūjitaparicayactamukulanūtanapariṣvayaparihṛtanavasūnarasādaranāgarayuvahṛdaya
niḥsāri
vigataśītasamuditagharmasamayaśarmadam
kusumasāravanavihāravalitataruṇasaṃmadam
harṣamāṇakusumavāṇamānasamadavardhanam
vidadhata mativirahiyuvatīhṛdayaṃ dhṛtivardhanam
maṇṭhatālaḥ
mañjulataravañjula¹ daradalitalasumanasam
mṛdulagītamadhupapītakusumamadhuramadhurasam
vikacakundasundarakīrtivitatatiśobhanam
lokaya jananayanamadanamṛtupatimatilobhanam
siṃhanandanatālaḥ
mādhavīsādhuparirambhaṇārambhagatagandhabhṛtamandapavamānajakhalam
candramukharajanimukhamuditadarpakakāminīkulakalitakāmahelam
locanāsecanakakusumasamayodayaṃ lokamānābhinavamanavahelam
dayitatanumaṅgamatimiṅgitaṃ kā nu bahumānayati māninī nānuvelam
bhampakatālaḥ
adhivanāvanivikacakiṃśukarājiriyamiha santatām
vahati rasikavasantanāyakadantanakhapadakāntatām
vikasadaravindamapallavāvalikaitavena vanaśriyā
sphuṭamatanuranurāga āgata ṛtuvare dhṛtakāntayā
tripuṭāntarā yatiḥ
puṣpapacāpacyutairacyutairāśugaiḥ rāgiṇī lakṣitā¹ lakṣato bhāvinī
bhāvinī lakṣyate śambharārerjayaśrīrasādhāraṇaiḥ kāraṇairdvinaḥ²
aḍḍatāla:
dalitalalitakuṅkumarasacarcitamañjarāgam
savanasāragandhasāralambitaparabhāgam
yuvatītiriha janayati bhṛśamupacitakāmam
dhyāyati hṛdi dayitasatatasaṅgamamabhirāmam
saptakalaḥ
iha ramaṇīyaramaṇīvilāsā vikasitakairavabhairavahāsā
antikagatamapi hanta nitāntaṃ kāmyate navanavamiva kāntam
der̤hopaḍītāla:
sakhi madhurayi madhuraparabhṛtālāpa-subhaga-dakṣiṇamarutā
pathikamanasi kiṃcana calite mohanivahamahaha valayate
ḍeṅki vā pañcakalā
kalaya kalāvati dalitatalavaṅga malayanilayamanilaṃ sukhasaṅgam
yo vitanoti pulakamayamaṅgaṃ jīvayatīva paretamaṅgam
sārimānakuṅkukatāla:
vahati viharaṇakelikānane svedabinducayasamuditamānane
kanakakamalasadṛśi vimalamuktākābharaṇasugamamanupamatanunādhikā
cācapuṭa: ṣaṭkala:
śītakiraṇakiraṇarājirañjite gītatālakaṅkaṇagaṇaśiñjite
lalitatalalitasadanarājadaṅgaṇe ratirasacalajana iha lalanāgaṇe
niroṣṭhyagītam
caturviṃśātakalena nalakūbaratālena
sudati sudati viṣamaviśikhavitatibhirativirahiyuvatihṛdayamadayaratipatiriha samaya uddharyata
api munijanatapaścitavanaviharaṇaratiṃ racayati sati
madhuramadhurajaniranibhṛtaparabhṛtaviruti ||¹
sarvaṃ laghugītam
triśatkalena nalakūbaratālena
ghaṭayati kanakaghaṭastanī kāmam | apyasulabhaviṣayeṣu kāmam
madhuratamayamadhunā | dhruvapadamadam
prakaṭayati smaraśarapaṭimānam
api munimānamamohanidānam
iti ṛtupatiguṇavarṇanavacanam
jayati gadādharakavivararacanam
iha saha sumanobhirdrunayantī vadhūnāṃ
hṛdayamudayamānā mārutī cārulīlā
apaharati parāgaiḥ sākamevāparāgaṃ
surabhirabhatadevaṃ sāmprataṃ gandhavāhaḥ
22.17
subhagāvagāhanīrāḥ satāṃ manovatprasannagambhīrāḥ
padmākarāḥ sarāgā sumukhi vasante vikāśante
22.18
iti giripuruhūtāpatyamādratya patyā
gaditamamṛtabindusyandisandarbhagarbham
ṛtuvaraguṇagānaṃ guhyatī sāvadhānaṃ
praṇayavinayasārāṃ vācamācaṣṭa gaurī
22.19
iha vijanavanānte vartate no vihartuṃ
spṛhayati mama cetastadviciktāya cetaḥ
yadi mayi karuṇāsīdvāraṇāsīsadṛttaṃ
kathaya dayita guptaṃ sthānamānandanāya
22.20
tadanu varatanuṃ tāṃ prīṇayan prāṇanāthaḥ
smitalilitamukhenduḥ sindhubandhupratīre
adhidharaṇi yadeketyādi vedaprasiddhaṃ
vipinamadamavādīdekacūtābhidhānam
22.21
dārubrahmādinādhinārthavirajaḥkṣetrāṇi santyutkale
deśo jaiminikhaṇḍavarṇanamahāmāhātmyaleśo khalu
teṣāmantarabhūmibhūṣaṇamaṇībhūtāṃ prabhūtāmbubhiḥstīrthaiḥ koṭibhiruttamairabhidadhuryāṃ guptavāraṇasīm
22.22
girīśavaravarṇinī giriśavarṇanākarṇarṇanādvabhāra bhaśamunmanāstadvalokanālolatām
sa tāṃ himavataḥ sutāṃ trijagatāṃ dhurīṇaḥ pumānamanyata puraḥsarīmavatarītumasminvane
22.23
sasāra sāranāyikā latālatālicāravaṃ¹
sasāratāralocanā prasārikokilāravam
anantapū rupottamaprabhuprabhāvapālitaṃ
vanaṃ tadekacūtakaṃ navapravālalālitam
22.24
sugandhinā gandhavatīnabhasvatā
vanaṃ tadā dhūnitasūnapallavam
dadarśa saṃkandananandanādapi
prati pratīkāṅkṣu tamadrinandanā
22.25
nāgānāṃ nakulairbhavenna kalaho yasmin praśāntātmabhiḥ
śyeno'pyena upādadota patagālambhārjitaṃ yatra na
nirvairaiḥ praśamāyanairmunijanairadhyāsite dṛśyate
prītyā yatra samaṃ kuraṅgaśiśubhiḥ śārdūlavikrīḍitam
22.26
itastataścārucamūrunetrayā tadāpadāsārabhramāśayā tayā
tyaloki liṅgaṃ tadanaṅgavairiṇo vadanti yadbrahmavidaḥ paraṃ padam
22.27
vijñānī sātha sitāsitāruṇaṃ purāṇaliṅgaṃ puravairisundarī
śrutipraṇītaṃ tatpūjayattadā samīhitābhiḥ sumanaḥ samṛddhibhiḥ
22.28
antaramantaramuddhiman paśyannī viśvanāthano nātham
astuvata tata² eṣā triguṇātītaṃ ca dṛkpathānītam
22.28.p1
viṃśaḥ prabandhaḥ
22.28.p2
maṅgalagujjarīrāgeṇa gīyate
22.4-2
ṣaṭpadīkuḍḍukatālena
hṛdaya bhaja tribhuvanavibhuliṅgam
sakalasumaṅgalamalamalaliṅgam
nigamapatha-prathamapathavidūram
avitathamaviratakāmitapūram
śāntamāntaratimirakhaṇḍanacaṇḍabhānumuditvaram
citratanurucipākaśāsanasāyakāsanajittvaram
asurasuranaranāgakinnarasiddhacāraṇasevitam
yogimānasapaṅkaruhalasatsaurabhamanvitam
tripuṭatālaḥ
nirupamamapi¹ ruciruciratararūpam
amṛtamamṛtasamvidānandarasakūpam
satatakṛtasekaśatalakṣitaliṅgam
akṣayālayakanakakūṭagiriśṛṅgam
jhampakatālaḥ
sukusumapuñjasuṣamapuñjamandamalayamārutam
cañcalapikacañcarīkapaṭalapadrutamārutam
maṇḍaya dalamamalapūtamakacūtakukānanam
caṇḍakiraṇakhaṇḍanarucirucirataradigānanam
22.26-2
maṇṭhatālaḥ
hari-kamalāsanaparicaraṇīyam
nāyakanāyakasadanusaraṇīyam
munijanamānasanirmalahaṃsam
kalitakamalākaraśakalavataṃsam
marubhuvi mihiramarīciṣu kamalam
sphurati yathā vitathātmakamamalam
lasati tathā sati jagadidamamalam
yatra vivarttitamasavapi sadalam
yannijahṛdayarasoruhanihitam
bhajata gadādharakavivararacitam¹
bhavabhayaśamanamakhilavipadapaham
dadadavikhaṇḍitasukhaparamapadam²
draṣṭāraṃ tvāṃ guṇapariṇate dṛṣṭasṛṣṭeradṛṣṭaṃ
vijñātāraṃ nikhilajagatāmapyavijñātatattvam
vyākarttāraṃ bhuvanabhavanasyāhuravyākṛtaṃ yaṃ
sa tvaṃ sākṣātkṛta mama kathaṃ dṛkpathaṃ yāsi deva
22.30
krānte sāsminnekadā kānanānte
kuṇḍottīrṇaṃ kundapūrṇenduvarṇam
kuṇḍodhnīnāṃ naicikīnāṃ sahasraṃ
liṅgaṃ kṣīraiḥ snāpayallīkṣate sma
22.31
saṃpaśyantyāḥ saurabheyīstatastāstatsyābhāvaḥ saṃgrahītuṃ babhūva
jyotirliṅge kṣīrapūrābhiṣekaṃ
kartuṃ bhartuḥ snehamantarvahantyāḥ
22.32
gopāyantī tribhuvanamidaṃ gopayantī pumāṃsaṃ
māṃsāśebhyo munijanamanaḥsthānamānandakandam
pānto tāpātpaśupativadhūrgāmagādyarthayogād
gopīrūpaṃ vipinamamunā tāḥ savatsā nyarautsīt
22.33
dugdhaṃ svayaṃ navadugdhaṃ dugdhaṃ bhuvanādhināthaliṅgasya
aṅge siñcantī sā kaṃcana manasaḥ prasādamagādumā
22.34
tribhuvananāyakaliṅgādaiśānīmāsthitāmāśām
pramathamahīpatimahiṣīṃ tadvadhi gopālinīti gāyanti
22.35
liṅgaṃ gāṅgeyajūṭānalanilayacaraṃ śūlinaḥ pūrayantī
śraddhāṃ baddhāntaraṅgānanamavanamitā kurvatī pārvatī sā
vāsairāśāmaśeṣāṃ kusumavisarairnirbharaṃ pūrayantī
reme rāmā purārervipinabhuvi purā vāraṇasyāmivāsyām
22.35.p1
iti śrīmadbicintyānandapaṇḍitakṛte śivalīlāmṛte mahākāvye ekāmrakānanavarṇanaṃ nāma saptamaḥ sargaḥ