Harikeli 16

Language: Sanskrit

16.14 — 2 parts

16.1

dvādaśasargaḥ
tadā vadhūnāṃ vadaneṣū rāgaṃ samādadhānaḥ svakareṇa devaḥ
satyāpayāmāsa nijānurāgaṃ rūḍhaṃ sarojeṣu sarojabandhuḥ

16.2

dṛṣṭvaiva hṛṣṭā vanitā nitāntaṃ nirāvilaṃ vāri kalindajāyāḥ
jagāhire yatpunaretadāsāṃ naisargikaṃ cāpalaceṣṭitaṃ tat

16.3

bhūṣādukūle vinidhāya kūle vidhāya vakṣaḥ karapallavena
vidhāya vitrastacamūrunetre netre sunetrā viviśuḥ payāṃsi

16.4

javāt salīlaṃ salilaṃ viśantīrvilokamānā lalanā vilajjāḥ
kimu sphuratphenakadamvadambhād visarpadambhā yamunā jahāsaṃ

16.5

vanaṃ viśantīrvanajāyatākṣīrālakṣya rākārajanīkarāsyāḥ
mṛṇālaśaivālalatārddhayuktāḥ1 śokena kokadvitayena muktāḥ

16.6

nitambinīnāṃ nayanānubimbān nirīkṣya nīre śapharīsamūhaḥ
samantatastānanudhāvamāno vivartanāvartanakṛnnanarta

16.7

anāvile vāriṇi vīkṣamāṇā svaromarājipratibimbitāni
bhramadbhujaṅgabhramato navoḍhā voḍhāramāśliṣya ciraṃ cakampe

16.8

mukhaṃ mṛgāṅkastilakāni tārā dhammillabhārā nibiḍāndhakārāḥ
śokāya kokasya janī rajanyā sindūrabindū2 ravirutsavāya

16.9

jalapracāre3 jalajekṣaṇānāṃ kalaṃ cukūbuḥ kalahaṃsamālāḥ
vimuktakāñcīkalaśiñjitāni prītyaiva dūraṃ paripūrayantyaḥ

16.10

vilāsinīnāṃ jalakelikāle nitambabimbaḥ sthagitastaṭinyāḥ
patan kucādrau pṛthulaḥ pravāhaḥ śaśaṃsa sindhoriva setubandham

16.11

purāvagāhe giriṇāmburāśerekaiva viṣṇorudapadyata śrīḥ
stanāvagāhe vrajanāgarīṇāṃ ko veda jātāḥ kati na śriyo'sya

16.12

dalaiḥ4 prasūnairudakairūdastairāśleṣadānaiśca taraṅgahastaiḥ
cakāra bhānuprabhavāpi tāsāmabhyāgatānāmucitopacāram

16.13

mandābhilāṣā aravindavṛnde mukhendumāsāmabhajanta bhṛṅgāḥ
śobhātireko hi vivekanāśe bījaṃ viśeṣeṇa malīmasānām

16.14

dhṛtā kare bhartṛkareṇa rāgāt patantamāmodatṛṣā mukhābje
śramacchalāviṣkṛtadūradīrghaśvāsā nirāsālivaraṃ natabhrūḥ

16.14.p1

labdhvā mukhāmodamudañcito'sau tāsāmanāsvāditapūrvameva
madhuvrato'manyata bandhanaikasthānāni paṅkeruhakānanāni

16.16

jalapravāhaprasarā virodhipīnastanottuṅgamadarśanena
pramodayantyo dayitākṣibhṛṅgān samajjurambunyatha kambukaṇṭhyaḥ

16.17

āmodibhiḥ snigdhapayodanīlaistasmin nilīnairiva bhaktiyogāt
dhammillabhārairapi vallavīnāmadvaitamāptaṃ yamunājalaughaiḥ

16.18

vrajāṅganānāṃ calavīcimuktaiścirāya muktairiva gāḍhabandhāt
apetatāpaiḥ kabarīkalāpairananarti sāvartavivartanena

16.19

uvāha 'rāgaṃ savituḥ sutā''sāmāsādya sadyaścyutamaṅgarāgam
rūpaṃ viparyyeti hi saṅgadoṣāt sacetanānāmapi kiṃ jaḍānām

16.20

nimajjane nīrajalocanānāmantaḥsphurannirmalakeśapāśe
śaśaṃsa haṃsaḥ prapatatpravāhe śaivālavanyāmiva śaivalinyāḥ

16.21

āśleṣadānaistaruṇījanānāṃ pṛthustanābhogavimardanena
taraṅgasaṃsūcitaromaharṣairjātaṃ jalānāmapi kāmibhāvaiḥ

16.22

dhṛtvādhikaṇṭhaṃ kalaśaṃ karābhyāmāhatya padbhyāṃ salilaṃ salīlāḥ
rasajñatāṃ rāgiṣu darśayantya iva vyagāhanta viśālanetrāḥ

16.23

cinu priye cāru puraḥsthitāni matkāyamāsādya saroruhāṇi
iti priye jalpati vakritena mugdhā mukhenaiva niṣedhamūce

16.24

dhavena dorbhyāṃ vidhṛtā vilagrne0 lagnā bhujābhyāṃ svayamaṃsya kaṇṭhe
cicīṣurityaṃ navanīrajāni nīraṃ gabhīraṃ yuvatī jagāma

16.25

kācid vilagnā dayitasya kaṇṭhe gabhīranīraṃ yuvatī yiyāsuḥ
ghaṇīcakārākulakākupūrvaṃ navīnapīnastanapīḍanāni

16.26

pariśramantī salile salīlā mṛṇālanālāgravighaṭṭitoruḥ
priyaṃ parīrabhya carannicolā babhāra bālā capalāvilāsam

16.27

parāmṛśantyambujinīḥ kareṇa priye saromāñcitakampitāṅgī
mamajja sāmajjakapaṅkaśīte jale salajjālijaneṣu bālā

16.28

parāṃ parāgairupa raktanetrāmālakṣya bhartāramudīkṣamāṇām
amanyatānyā bahu gandhavāhaṃ bāndhavyamavyāhatamācarantam

16.29

sakhībhirekā jalasecikāẏāmapārayantī balato vijetum
vilokya bhartāramapācakāra kapolapāliśramavāribindūn

16.30

prayaccha me svacchavipaṅkajātabhityuktavatyā dayitaḥ sudatyā
mukhānubimbe'mbuni dattapāṇirvihārayāmāsa⁷ vihāriṇīntām

16.31

dhṛtā kare kācana kāmukasya milantamāsye madhupaṃ nirāsa
kareṇa kopādaparāpi mitraṃ matvā tamānarca vilocanena

16.32

samaṃ sapatnījanadṛṣṭipātaiḥ kutūhalāveśavaśena jātaiḥ
āvartamānaṃ dayitasya dehe kācinna sehe śapharītaraṅgam

16.33

priyeṇa dattaṃ kamalaṃ sapatnẏāḥ puro'nurodhena kutūhalinẏāḥ
vilokya bālā muhurādareṇa dadhāra kācit kucayoḥ kareṇa

16.34

tvayāliṃ kutredamalambhi padmamityālibhiḥ sasmitamucyamānā
mukhena mugdhā madhurasmitena sācīkṛtena prativācamūce

16.35

sāmodamāmodabharaṃ janānāṃ rājīvamājīvamiva smarasya
prītyā patiḥ prārpayadaṅganāyai navopahāraṃ navayauvanasya

16.36

mukhendubhāsā malināryamānaṃ tatsaṅkucatpaṅkajamādareṇa
kṛtvā kare prāṇapatipradattaṃ smitvā sakhīrindumukhī jagāda

16.37

diṣṭyā bhavatyo vikacaiḥ sarojaiḥ srajaḥ sṛjadhvaṃ ramaṇāya nītaiḥ
mama tvayaṃ prāṇapatiḥ pradatte snehātirekāt kalikāmihaikām

16.38

iti bruvatyā dayitaḥ sudatyāḥ samīpamatyādarataḥ sametya
ajighrapat tat kamalaṃ kareṇa pidhāya pūrṇendusamāsyamasyāḥ

16.39

pratyāha ca prāṇapatiḥ pratīhi priye jalotthaṃ jalameva padmam
bhavanmukhe bhāsvati niṣkalaṅke śaśāṅkabṛddhayā malināyate yat

16.40

asyāngubimbaṃ tuhināṃśubimbaṃ na yena sehe'mbaradarpaṇe'pi
sthāne'thavā mlāniṃrihodiyāne4 tavānane paṅkajakānanasya

16.41

jitvā'munā sundari te mukhena sudhākaro'nīyata dāsabhāvam
sphuṭaṃ tadākṣepisarojarājiśriyaṃ sa yatsaṃkṣipati kṣapāsu

16.42

mukhena kāntirmuṣiṃtā sudhāṃśo ruciḥ kucābhyāṃ kanakācalasya
madhyaḥ kathaṅkāramakāraṇante varoru dhatte balivandhanāni

16.43

visṛjya raṅkaṃ yadi raṅkulakṣmā surajya madhyaṃ mudito'bhyudeti
tadā labhetāpi na vā labheta tvadāsyahāsyadyutimadvitīyām

16.44

iti priyoktiprathitānurāgā nāgāriketuṃ parirabhya hṛṣṭā
jalānninṛttā jalajāyatākṣī samaṃ sakhībhistaṭamāsasāda

16.45

aṅgeṣu bhūṣāvasanāni dhṛtvā kṛtvā manaḥ kṛṣṇamukhāravinde
lāvaṇyavanyā iva dehabhājaḥ pratasthire svāni gṛhāṇi gopyaḥ

16.46

9smitāni cāścaryamayāni10 sundaraṃ kaṭākṣavikṣepakṛtāni mantharam
sa khelayā tāni vacāṃsi yoṣitāmanaṅgarāgatvamabodhi mādhavaḥ

16.47

trikeṇa kāñcī śravaṇena bhūṣā tāsāṃ tadāsādi hṛdāpi hāraḥ
kacāndhakārairiti gāḍhabaddhairiva sravadvārimiṣādarodi

16.48

sthitā ihaitā iti manyamānā mukundamāyāśayane śayānāḥ
dṛṣṭyaiva tuṣṭāḥ praṇayāya11 juṣṭāstābhyo na tāsāṃ patayo'pyakupyan

bhṛṅgīsaṅgītaraṅgīruciraśucirasollāsako rāsakelivyāsaṅgī dūramaṅgīkṛtamadanaratiścārucandrāmbaraśrīḥ12
itthaṃ rāgātirekāt sphuradurasiruhocchūnagucchāsuramyam
reme rāmānujanmā surabhiriva valan vallavīvallikāsu13

16.50

pitā yasyānvīkṣāmbudhibahalane candramā rāmacandro
jagatkhyātā mātā jayamatiriti śrībhavānīva vandyā
kṛte tena śrīvaṃśamaṇikavinā kṛṣṇākāvye 'tibhavye'gamat sargo nāmnā hariviharaṇo māsasaṃkhyeyasaṃkhyaḥ

Harikeli 16

Contents